Μάχες, Τάγματα

Μελιγαλάς

Σημείωση: στην αρχική του ανάρτηση στην «καλύβα» το θέμα αυτό περιλάμβανε περιγραφές της μάχης, της σφαγής των αιχμαλώτων και άλλα στοιχεία, τα οποία μετά την έκδοση του βιβλίου του Γιάννη Μπουγά «Ματωμένες Μνήμες» ελέγχονται ως προς την ακρίβειά τους, καθώς στην πλειονότητά τους προέρχονται από φιλοεαμικές πηγές. Ο αναγνώστης που δεν έχει το συγκεκριμένο βιβλίο παραπέμπεται στο ακόλουθο ποστ της καλύβας

https://panosz.wordpress.com/2009/09/11/civil_war-23/ 

το οποίο θα αναρτηθεί, καιρού επιτρέποντος και στο παρόν ιστολόγιο.  Θεώρησα ότι η παλαιότερη αυτή ανάρτηση έχει θέση στις «Σημειώσεις για τον Εμφύλιο» καθώς περιλαμβάνει πρωτότυπο φωτογραφικό υλικό και εντυπώσεις από την επίσκεψη στον Μελιγαλά. Επιπροσθέτως, γιατί εμπλουτίζεται με μια σειρά από ενδιαφέροντα σχόλια, από τη συζήτηση που έγινε στην καλύβα, τα οποία αλλιώς θα έμεναν ουσιαστικά απροσπέλαστα για τον αναγνώστη που, ενδεχομένως, ενδιαφέρεται. 

Πριν

Η οχύρωση της κωμόπολης αρχικά από τους Ιταλούς και μετά από τους Γερμανούς και τους ταγματασφαλίτες την έχει καταστήσει απάτητο κάστρο. Με συρματοπλέγματα από αγκάθινο σύρμα σε κουλούρες («σκαντζόχοιρος»), χαρακώματα, υπόγειες στοές, «φωλιές» για πολυβολεία σε συγκροτήματα σπιτιών κλπ. Επί πλέον, υπάρχουν τα στρωμένα ναρκοπέδια και πέτρινη μάντρα κτισμένη, ψηλά σε ύψος 2 μέτρων απ’ τη δυτική πλευρά της κωμόπολης που γίνεται γερό προκάλυμμα στους αμυνόμενους, σαν προωθημένη ασπίδα που τους προστατεύει να «θερίσουν» όσους πλησιάζουν απ’ έξω. Ιδιαίτερα θωρακισμένο με όλα τα παραπάνω μέσα είναι το ύψωμα του Προφήτη Ηλία. Το καμπαναριό του με το βαρύ πυροβόλο Μπρέντα, που ‘ναι στημένο εκεί, ελέγχει από ψηλά όλη την περιοχή, και καθώς οι ταγματασφαλίτες την έχουν καθαρίσει με αποψίλωση από δέντρα, θάμνους κτλ. Είναι ιδανικό σημείο, για να ξερνάει αλύπητα φωτιά. Με το μεγάλο βεληνεκές του μπορεί να στέλνει βροχή τις σφαίρες, σε μεγάλη απόσταση στον ακάλυπτο χώρο, δημιουργώντας φράγμα θανάτου για τους επιτιθέμενους.

Διοικητής των ταγματασφαλιτών του Μελιγαλά έχει αναλάβει (…) ο ταγματάρχης Διον. Παπαδόπουλος (…)

Στις 12 του Σεπτέμβρη συμπτύχθηκαν στο Μελιγαλά, εκτός από τα υπολείμματα της Καλαμάτας, οι ταγματασφαλίτες του Κοπανακίου… Μετά από αυτά, η δύναμη που διαθέτει ο Παπαδόπουλος υπολογίζεται στους 1000 με 1200 άνδρες (…)

Μέσα στην κωμόπολη βρίσκεται κι ο χώρος της πανηγυρίστρας, το «μπεζεστένι» (…) Εκεί, μέσα στο μανδρότοιχο, βρίσκονται κρατούμενοι καμιά διακοσιαριά ΕΑΜίτες (…)

Στις διαταγές του ταγματάρχη Παπαδόπουλου έχει μπει κι ένας λοχαγός Παπαδόπουλος που λιποτάκτησε από τον ΕΛΑΣ πριν από 15 ημέρες. Στο αντάρτικο μάλιστα του ‘χαν εμπιστευτεί τη διοίκηση ενός τάγματος του 9ουΣυντάγματος (…)

Η διοίκηση της ένατης ταξιαρχίας, παρότι ο διοικητής της Κωστόπουλος έχει τραυματιστεί στην Καλαμάτα, δεν περιμένει άλλο. Ο Ωρίωνας με τους άλλους αξιωματικούς, μ’ επικεφαλής τον επιτελάρχη Σταύρο Νικολόπουλο, κινητοποιούν γρήγορα το 9ο και το 8ο Σύνταγμα.

Μάχη

Με το χάραμα της 13ης του Σεπτέμβρη, το δεύτερο τάγμα του 9ου πλησιάζει απ’ τη νοτιοδυτική πλευρά, απ’ το χωριό Ζέζα κι εξορμάει. (…) Αμέσως όμως, κομματιάζονται οι μαχητές μιας ολόκληρης διμοιρίας που πέφτουν πάνω σε ναρκοπέδιο (…)

Τα τμήματα που επιτίθενται στη διάρκεια της ημέρας εναλλάσσονται, για να μη ζητούν πυρομαχικά το ένα από το άλλο. Η διοίκηση της Ταξιαρχίας περιμένει ενισχύσεις από τη Μεραρχία, ενώ ο Άρης ήδη ετοιμάζει να στείλει δυνάμεις του Αρκαδικού 11ου Συντάγματος.

(…)

Ο αγώνας όμως θα συνεχιστεί με πείσμα όλη την πρώτη μέρα και θα εξακολουθήσει η άγρια μάχη την επομένη χωρίς να κάμπτονται οι Ταγματασφαλίτες (…) Οι αντάρτες κινητοποιούν κι άλλες δυνάμεις (…) Από τα πρώτα σπίτια, που στο μεταξύ κατόρθωσαν να γαντζωθούν, τρυπόύν με τις ξιφολόγχες τους τοίχους για να προχωρήσουν, ενώ με την παραμικρή σκόπευση που επιχειρούν, δέχονται καταιγισμό τις ριπές. Περνώντας όμως μέσα από κατώγια κι αλλού, οι αντάρτικες ομάδες όλο και προωθούνται. Το ίδιο γίνεται και από άλλα σημεία που ‘χουν ήδη γαντζωθεί οι πολιορκητές.

Η μάχη δε σταματάει ουσιαστικά ούτε τη νύχτα και κάποια σπίτια ανατινάζονται ή πυρπολούνται. Ο χώρος άμυνας των ταγματασφαλιτών όλο και συμπιέζεται, ενώ οι ΕΛΑΣίτες σούρνονται στο έδαφος και τους πλησιάζουν κι άλλο. (…)

Γύρω στο μεσημέρι της τρίτης μέρας  της μάχης κάποια στιγμή αρχίζει το σφυροκόπημα των αντάρτικων πολυβόλων με καταιγιστικά πυρά στο ύψωμα, στο καμπαναριό και στις απέναντι πλευρές των πολυβόλων. Οι ΕΛΑΣίτες χτυπάνε και μ’ ένα βαρύ αντιαεροπορικό πολυβόλο με μεγάλα βλήματα. Την ίδια ώρα οι σαμποτέρ (σημ: του Κώστα Μπασακίδη)πλησιάζουν το συρματόπλεγμα, το ανατινάζουν με νάρκες κι ανοίγουν δρόμο, ενώ άλλοι από πίσω εκτοξεύουν χειροβομβίδες μέσα στα εχθρικά χαρακώματα. Μέσα σ’ αυτό το πανδαιμόνιο οι μαχητές του Μπασακίδη προχωρούν ταχύτατα, κι από πίσω οι υπόλοιποι της διοίκησης του πρώτου τάγματος του 9ου ορμούν για ν’ ανεβούν στο ύψωμα (…)

Όταν όμως από το ύψωμα ακούγεται μια ριπή των ανταρτών προς τα μέσα, στο Μελιγαλά, αμέσως αρχίζουν να χτυπούν οι καμπάνες των εκκλησιών και ν’ ανεμίζουν στον αέρα κάτασπρα σεντόνια. Ο Μελιγαλάς έπεσε… (…) Οι 200 περίπου κρατούμενοι ΕΑΜίτες αιχμάλωτοι απελευθερώνονται (…)

(Κωνσταντίνος Μπρούσαλης, Η Πελοπόννησος στο πρώτο αντάρτικο, εκδ. Επικαιρότητα, σελ. 460 κ.ε.)

Μακελειό

Ένα άγριο κύμα βίας ξεσπάει από εφεδρικούς και κατοίκους των γύρω χωριών, που εισβάλλουν πίσω από τους αντάρτες’ η συσσωρευμένη μήνις πίπτει επί δικαίους και αδίκους. «Εκείνο που είναι βέβαιο είναι ότι επικράτησε αμέσως μετά τη μάχη μια αναρχία που τίποτε δε μπορούσε να τη σταματήσει» (Σχινάς).

(…)

Με την αποχώρηση του Άρη εξαπλώνεται το χάος.

Η ευθύνη των τοπικών πολιτικών (σημ: του ΚΚΕ) είναι μεγάλη΄ όχι μόνο ενέδωσαν στην απαίτηση των κατοίκων της περιοχής να λύσουν μόνοι τους λογαριασμούς που είχαν ανοίξει με τους προδότες, μα ορισμένοι τους καθοδηγούσαν κιόλα. Η ολέθρια εντολή Σιάντου περί «εκκαθάρισης των μετόπισθεν» ήταν εν ισχύ΄ μαζί με τους αντιδραστικούς χάθηκαν και άνθρωποι που ουδείς κατάλαβε γιατί τους άξιζε τέτοιο τέλος.

(…)

Η πτωματολογία που κυριάρχησε τα επόμενα χρόνια ανεβάζει γεωμετρικά το σύνολο των νεκρών που ρίχτηκαν, ελλείψει χώρου στο νεκροταφείο, στη διαβόητη Πηγάδα. Για τους ελασίτες οι νεκροί είναι 120 και οι τραυματίες 200, ενώ για τα Τάγματα και τους συμπαραστάτες τους οι νεκροί είναι συνολικά 600, στη  μάχη και στις πράξεις αντεκδίκησης που ακολούθησαν. Οι επίσημη Έκθεση του Βρετανού σερ Γουώλτερ Σιστρίν, ο οποίος επισκέφθηκε αργότερα τον τόπο της τραγωδίας για καταμέτρηση των νεκρών της Πηγάδας, αναφέρει ότι ανασύρθηκαν περί τα 600 πτώματα. Τον ίδιο αριθμό δηλώνουν και οι εργάτες των συνεργείων που έκαναν την εκταφή.

(Διονύσης Χαριτόπουλος, Άρης ο Αρχηγός των Ατάκτων, οριστική έκδοση, Επικαιρότητα, σελ. 586 κ.ε.)

Γιατί;

Δείγματα της κομμουνιστικής κυριαρχίας πάνω στους αντάρτες δεν ήταν δύσκολο να αναγνωρίσει κανείς, αλλά ταυτόχρονα δεν υπήρχε καμία ένδειξη ότι το ΚΚΕ επιθυμούσε να αναλάβει με τη βία την εξουσία. Αντίθετα, όσα στοιχεία υπάρχουν υποβάλλουν την άποψη ότι το ΚΚΕ – στο βαθμό που η διαιρεμένη ηγεσία του ήταν ικανή να πάρει κάποιες αποφάσεις, τέλος πάντων, σε μια κατάσταση όπου υπήρχε απουσία σαφούς καθοδήγησης από τη Μόσχα – είχε αποφασίσει να μην καταλάβει την εξουσία, σε μια στιγμή που θα μπορούσε πολύ εύκολα να το κάνει.

(Mark Mazower, Στην Ελλάδα του Χίτλερ. Η εμπειρία της Κατοχής. Εκδ. Αλεξάνδρεια, β’ εκδ, σελ. 390)

Στα ιντερνέτια

Ο Ιός για την Πηγάδα:

http://www.iospress.gr/ios2005/ios20050911.htm

Ο J95 για την Πηγάδα του Ιού – και με δικά μου σχόλια:

http://dontkissthefrog.blogspot.com/2005/09/blog-post_15.html

 

Το Φως της Πράβδα για το Μελιγαλά:

http://gianiva.blogspot.com/2005/09/blog-post_15.html

Παραλειπόμενα

  • Ο αρχηγός των ΤΑ στο Μελιγαλά, ταγματάρχης Παπαδόπουλος, σώθηκε. Τραυματίας, παρίστανε το νεκρό. Διέφυγε τη νύχτα στο χωριό Χράνοι, όπου τον έκρυψε μια γριά τσοπάνα για 17 μέρες. Αργότερα συνελήφθη από την πολιτοφυλακή του ΕΛΑΣ, ανακρίθηκε παρουσία ενός Άγγλου λοχαγού – συνδέσμου και …συνέχισε την καριέρα του στο στρατό. Φιλοεαμικές πηγές (Μπρούσαλης) αναφέρουν ότι ήταν πράκτορας της Ιντέλιτζεντ Σέρβις.
  • Ο Κώστας Μπασακίδης, που κατέλαβε το Μελιγαλά, σκοτώθηκε στις αρχές του ΄49, ως ανώτατο στέλεχος του ΔΣ Πελοποννήσου. Ήταν από το ίδιο χωριό με τον Παπαδόπουλο, ως ανθυπολοχαγός είχε ενταχθεί στον ΕΣ και μετά τη διάλυση του ΕΣ από τον ΕΛΑΣ, το καλοκαίρι του 1943, δηλ. στις απαρχές του Εμφυλίου, προσχώρησε στον ΕΛΑΣ.
  • Την επόμενη της μάχης έγινε η κηδεία των ελασιτών. Αναφέρεται ο επικήδειος στην εκκλησία, αλλά δεν ξεκαθαρίζεται αν θάφτηκαν στο κοιμητήριο του χωριού ή αλλού, τι απόγιναν τα οστά τους κλπ. Φυσικά, δεν υπάρχει κανένα μνημείο γι’ αυτούς στην περιοχή.
  • Αναφέρεται ότι ένας εαμίτης σκότωσε με τα χέρια του τον ταγματασφαλίτη αδερφό του (Σχινάς)
  • Ο Αρίστος Καμαρινός, που πήρε μέρος στη μάχη ως καπετάνιος του δεύτερου τάγματος του 9ου Συντάγματος, έζησε στις επόμενες δεκαετίες μια σειρά από απίστευτες περιπέτειες. Καιρού επιτρέποντος, θα τις αφηγηθούμε ξεχωριστά.
  • Ο μεγάλος πρωταγωνιστής της μάχης του Μελιγαλά, ο Άρης Βελουχιώτης, ελάχιστα παρέστη επιτόπου: έφτασε μετά την παράδοση και έφυγε πριν το μακελειό, για τους Γαργαλιάνους – όπου πραγματοποιήθηκε άλλη μια φονικότατη εμφύλια σύγκρουση.
  • Στο Μελιγαλά συνελήφθησαν τα  περισσότερα από τα «μεγάλα στελέχη» των ΤΑ της Μεσσηνίας. Μεταφέρθηκαν στην Καλαμάτα, όπου λυντσαρίστηκαν από το πλήθος, στην πλατεία Γεωργίου. Όσοι γλίτωσαν το λυντσάρισμα δικάστηκαν (από ανταρτοδικείο) και εκτελέστηκαν λίγες μέρες αργότερα.

Επιλογή από τα σχόλια της ανάρτησης στην καλύβα

π2

Θάρθει κάποτε μια μέρα που οι νεκροί του Μελιγαλά θα μνημονεύονται όλοι μαζί;

Δεν ξέρω, πάντως δεν θα έρθει σύντομα. Τα έχουμε ξαναπεί. Η αποτίμηση του Εμφυλίου βρίσκεται ακόμη στο ηθικοπλαστικό της στάδιο. Μετά από δεκαετίες κυριαρχίας ενός λόγου που στόχευε κυρίως στην ηθική δικαίωση των ηττημένων (λέξεις κλειδιά: ο λαός, οι κακοί συνεργάτες των κατακτητών και των ξένων), περάσαμε στη σύγχρονη αναθεωρητική προσπάθεια ηθικής αποκατάστασης των νικητών (λέξεις κλειδιά: η αριστερή βία, η συμμετοχή στα Τ.Α. ως αυτοάμυνα απέναντι στις ΕΛΑΣίτικες σφαγές), ενώ σε επίπεδο επίσημου δημόσιου λόγου κυριαρχεί η, επίπλαστη και εξίσου ηθικοπλαστική, «συμφιλίωση». Η ψύχραιμη αποτίμηση, η κατανόηση, η εξήγηση, εξακολουθούν να μην είναι καθόλου δημοφιλείς.

(δικό μου)

Το θέμα της «ταξικότητας της απάντησης» για τους φιλοεαμικούς έχει λυθεί ήδη από τις 16 Σεπτεμβρίου 1944. Διάβασε το ακόλουθο απόσπασμα, το οποίο προέρχεται από το βιβλίο του (φιλοεαμικού) Μπρούσαλη:

Την επομένη της μάχης, στην κηδεία των ΕΛΑΣιτών, από τον άμβωνα της εκκλησίας, ο Αντώνης Κωνσταντακόπουλος εκφωνεί τον επικήδειο:
«…Δεν κλαίμε αυτή τη στιγμή μόνο τους νεκρούς του ΕΛΑΣ αλλά και τους άλλους που παρασυρμένοι τάχτηκαν στα τάγματα και συνεργάστηκαν με τον εχθρό. Και αυτοί παιδιά του λαού ήσαν. Φτωχοί και κατατρεγμένοι, που δε μπόρεσαν όμως να καταλάβουν ότι πολεμούσαν για τα συμφέροντα εκείνων, που αυτή τη στιγμή, που εμείς κλαίμε τ’ αδέρφια μας, σ΄ όποια παράταξη κι αν ανήκαν, εκείνοι διασκεδάζουν στα πολυτελή σαλόνια τους… και χαίρονται και γελάνε, που κατάφεραν να μας χωρίσουν και να μας κάνουν εχθρούς, για να κάθονται πιο σίγουροι στα πλούτη τους, που ο κόπος μας κι ο ιδρώτας μας τους εξασφαλίζουν…». Με αυτά τα λόγια μέσα στην ασφυκτικά γεμάτη, προπάντων από ντόπιους, εκκλησία, ξεσπάει ένα ομαδικό κλάμα από γυναίκες και άνδρες που ραγίζαν οι καρδιές, θυμάται ο Αντώνης Κωνσταντακόπουλος. Και πράγματι εκτός από τους υπεύθυνους, πόσα άραγε απλοϊκά θύματα ή στρατολογημένους με το ζόρι στα «Τάγματα» δεν άπραξε ο χάρος εκείνες τις φοβερές ώρες…

(δικό μου)

Αντιγράφω από το ποστ του J95 (λινκ στο κείμενο) δυο δικά μου σχόλια:

Ένα από τα χούγια της αριστεράς που δεν μπόρεσα ποτέ μου να χωνέψω είναι οτι βλέπει πάντα τα δικά της θύματα ως ήρωες και εκείνα των άλλων ως σκουλίκια.

Ο Μελιγαλάς είναι η ντροπή της αριστεράς. Όχι για τότε, αλλά για τις επόμενες δεκαετίες – και για τώρα. Εξαιτίας του τρόπου που αντιμετωπίζει το θέμα.

Ο Ιός (δυνατή ομάδα, κατά τα άλλα) πάσχει και αυτός από το κλασσικό αριστερό σύνδρομο, οτι ο αριστερός εγκληματίας στον εμφύλιο είναι καλός και ο αντίστοιχος δεξιός είναι κακός.

Ο s g έχει δίκιο: η αστική τάξη δεν έχει καμιά σχέση με αυτές τις φρικαλεότητες.

Όλα (σχεδόν) τα έκαναν τα παλικάρια της αγροτιάς, από τη μία και την άλλη πλευρά.

*

Λίγο καθυστερημένα, προς τον talos:

Δεν πρόκειται να καταλάβουμε ποτέ τι συνέβη εκείνη την εποχή, αν δεν βγάλουμε από το μυαλό μας τα στερεότυπα.

Δες: Τα ΤΑ αναπτύχθηκαν τους πρώτους μήνες του ’44. Τότε που και ο πλέον άσχετος έβλεπε πως η Γερμανία χάνει τον πόλεμο.

Παρόλα αυτά, πολλές χιλιάδες Έλληνες μπήκαν στα ΤΑ. Γιατί; Για να υπερασπίσουν τη Βέρμαχτ; Είναι παράλογο και μόνο να το λέμε. Ήταν όλοι αυτοί (οι πολλές χιλιάδες) δοσίλογοι; Είναι υπερβολικό – και δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

…η οποία είναι πολύ πιο σύνθετη και απαιτεί πολύ λεπτότερα εργαλεία ανάλυσης από τα μανιχαϊστικά καλός/ κακός, ήρωας/ προδότης.

Απ’ όσο έχω καταλάβει, όλο το ζήτημα ήταν η αντίδραση στη συγκεκριμένη δράση (του ΕΑΜ). Η δράση αυτή δεν ήταν αφηρημένη, ήταν απολύτως προσδιορισμένη σε τόπο και χρόνο (και ιδιαίτερα έντονη) – γι αυτό και στη Μεσσηνία έγινε ό,τι έγινε.

Είχαν προηγηθεί οι διαλύσεις των «εθνικών ομάδων», οι εκτελέσεις Παπαδάμη, Βρεττάκου κλπ, το σύμφωνο του Δυραχίου και άλλα πολλά – με άλλα λόγια το ΕΑΜ είχε επιβάλλει δια των όπλων την απόλυτη μονοκρατορία του στην ύπαιθρο.

Η συγκρότηση των ΤΑ ακολούθησε, γιατί οι Γερμανοί ήταν η μόνη δυνατότητα για εξοπλισμό ενόψει του αναπόφευκτου πλέον εμφύλιου με τους ΕΑΜίτες.

Για μένα και οι μεν και οι δε είναι «ήρωες». Αλλά, ήρωες τραγωδίας. Της ελληνικής τραγωδίας.

(Αυτό το συνειδητοποίησε, με τον δικό του τρόπο, από τη δεκαετία του ’60 κιόλας ο Μίκης Θεοδωράκης – βλ. ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΝΕΚΡΟΥ ΑΔΕΛΦΟΥ)

Δυστυχώς, οι πλέον συνειδητοί των μεν έσφαζαν «για να μην περάσει ο κομμουνισμός» – και οι άλλοι «για να μην περάσει ο φασισμός». Το αίμα των σφαγμένων, όμως, ήταν εξίσου κόκκινο.

Είναι λάθος για την αριστερά να πιστεύει οτι από την άλλη πλευρά δεν υπήρχαν ιδεολόγοι, οτι τους είχε αυτή αποκλειστικότητα.

Η αριστερά του μέλλοντος δεν πρόκειται ποτέ να υπάρξει, αν σκέφτεται με τον τρόπο του Ζαχαριάδη.

π2

Απ’ όσο έχω καταλάβει, όλο το ζήτημα ήταν η αντίδραση στη συγκεκριμένη δράση (του ΕΑΜ).

Ναι, αλλά σε δεύτερο επίπεδο. Έχει ίσως μεγαλύτερη ευρετική αξία να ερμηνεύσει κανείς την αποκρυστάλλωση των δύο παρατάξεων από το 1944 και εξής με βάση δύο αντιμαχόμενες στρατηγικές εξασφάλισης πόρων, εν όψει της αναπόφευκτης ήττας και αποχώρησης των Γερμανών. Και οι δύο στρατηγικές είχαν τις ρίζες τους στον 19ο αιώνα. Χονδρικά, η μία ήταν η πρόσδεση στο δοβλέτι, και η άλλη ήταν η εξεγερσιακή (ή, ας πούμε, κλεφταρματολική) λύση της αυτοοργάνωσης και της αρπαγής. Με δεδομένο τον λιμό των πρώτων χρόνων της κατοχής, ήταν σαφές ότι το παιχνίδι θα το κερδίσει ο νικητής του επισιτισμού. Αυτό ήταν σαφές στους Άγγλους ήδη από το 1943.

(δικό μου)

Τη θεωρία της εξασφάλισης των πόρων την παρουσιάζει επίμονα ο Γ. Μαργαρίτης, αλλά δεν με έπεισε καθόλου.

Εξάλλου, αυτή (αν ισχύει) αφορά αποκλειστικά την Αθήνα και τα μεγάλα αστικά κέντρα. Η ύπαιθρος (το κατ’ εξοχήν πεδίο του δράματος) είχε ούτως ή άλλως εξασφαλισμένη εξ ιδίων επισιτιστική επάρκεια – αρκεί να μην ήταν υποχρεωμένη να τρέφει στρατούς κατοχής.

Συνεπώς, η διαπίστωση που κατέγραψα παραμένει στο πρώτο επίπεδο. Τουλάχιστον μέχρι να ακούσω συγκεκριμένα στοιχεία και πειστικά επιχειρήματα περί του αντιθέτου.

ΥΓ. Τα στοιχεία του περιέχονται στο λινκ που δίνεις επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η «επισιτιστική βοήθεια» δεν έπαιξε κανέναν απολύτως ρόλο στα πολιτικά πράγματα ως το φθινόπωρο του 44, δηλ. ως την περίοδο για την οποία συζητάμε.

π2

Στα της επισιτιστικής βοήθειας δεν έπαιζαν ρόλο μόνο τα πραγματικά γεγονότα, αλλά και η επικοινωνιακή στρατηγική των υποσχέσεων. Η ίδρυση του Military Liaison γίνεται τον Δεκέμβριο του 1943, με δηλωμένο στόχο την επισιτιστική βοήθεια από τους συμμάχους μετά την απελευθέρωση, ενώ και η κυβέρνηση Παπανδρέου παίζει το χαρτί των υποσχέσεων εξαρχής.

(δικό μου)

Επικοινωνιακή στρατηγική δηλ. σκέτες υποσχέσεις για τους αγρότες της δεκαετίας του 40 – και να δούλεψαν;

Όχι δα…

Δε λέω ότι δεν υπήρξε ανάλογος σχεδιασμός, αμφιβάλλω όμως αν είχε την παραμικρή επίδραση στον αγροτικό πληθυσμό. Επαναλαμβάνω: ως το φθινόπωρο του 44. Αργότερα, πράγματι, είχε σοβαρές (αλλά όχι καθοριστικές, όπως υποστηρίζει ο Μαργαρίτης) συνέπειες στην πολιτική απήχηση του ΕΑΜ και του ΚΚΕ.

π2

Για τις λεπτομέρειες δεν παίρνω κι όρκο προφανώς, ήμουν μικρός τότε και διάβαζα. 🙂
Το ζήτημα είναι ότι η βία δεν μου φαίνεται επαρκές αίτιο για να εξηγήσεις μια ιστορική εξέλιξη. Η βία είναι πάντοτε δευτερογενές αίτιο και η προαγωγή της σε κύριο εξηγητικό μοτίβο φοβάμαι πως στομώνει την προσπάθεια κατανόησης της εποχής. Αλλά μπορεί οι επιφυλάξεις μου να οφείλονται απλώς σε συνδικαλιστικά κίνητρα… 😉

(δικό μου)

…μιλάμε για μαζική σφαγή εκατοντάδων αιχμαλώτων, οι οποίοι είχαν παραδοθεί και η ζωή τους (τουλάχιστον μέχρι να δικαστούν και να …εκτελεστούν) ήταν στην ευθύνη των στελεχών του ΕΛΑΣ.

Ο Χαριτόπουλος αναφέρει ότι στελέχη του ΕΑΜ (δηλ. του ΚΚΕ) όχι μόνο δεν προστάτεψαν τους αιχμαλώτους, αλλά καθοδηγούσαν κιόλας το πλήθος που επιζητούσε εκδίκηση.

Δες λίγο τις φωτογραφίες με τους 7 νεκρούς από την ίδια οικογένεια ή τα ονόματα 18χρονων/ δεκαενιάχρονων παιδιών στους τάφους.

Οι Ταγματασφαλίτες της Μεσσηνίας είχαν οργιάσει το προηγούμενο διάστημα, είναι γεγονός.

Όπως είναι γεγονός ότι ο ΕΛΑΣ ξεπάτωσε ολοκληρωτικά το Βαλτέτσι στις 15 Ιουνίου 1944 και σκότωσε περί τους 100 ανθρώπους (άντρες, γυναίκες και παιδιά), χωρίς να έχουν προηγηθεί ούτε στο ελάχιστο πράξεις βίας από τους Βαλτετσιώτες.

Πηγές της εποχής (πχ η εφημ. του ΕΑΜ Κάτω Μεσσηνίας «εαμικά νέα» στις 11/1/44) και -κυρίως- η απόφαση της συνδιάσκεψης τοπυ ΕΑΜ στη Στρέτζοβα κάνουν λόγο για «εξάλειψη όλων των παρεκκλίσεων που υποσκάπτουν τον όλο αγώνα και δημιουργούν τους μεγαλύτερους κινδύνους», μιλώντας για τις (εαμικές) μεθόδους (Μπρούσαλης – είναι πραγματικό χρυσορυχείο!)

Όποιος νομίζει ότι εκείνη την περίοδο υπήρχαν οι «καλοί» και οι «κακοί», όπως στα αμερικάνικα γουέστερν, μάλλον δεν έχει πάρει μυρωδιά τι πραγματικά συνέβη.

Γιάννης

Μπορεί κανείς να μη δεχτεί τον χαρακτηρισμό προδότες για τους ταγματασφαλίτες, είναι αλήθεια, αφού ήταν απλώς αντικομμουνιστές, από πεποίθηση ή εξαιτίας της τρομοκρατίας προκειμένου να ενταχθούν στο εαμ. αλλά η αναγωγή, ως μέθοδος ερμηνευτική, της δημιουργίας των ΤΑ σε αντίδραση στην τρομοκρατία του κκε μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τα προηγούμενα χρόνια, πριν το 1941: να πει κανείς λ.χ. ότι η τρομοκρατία προς τις μη εαμικές ομάδες οφειλόταν στην αντικομμουνιστική τακτική και τρομοκρατία από τον βενιζέλο και τον μεταξά αντίστοιχα, ήταν δηλαδή, εκ μέρους του κκε, αντίδραση και «προσέχουμε, για να μη πάθουμε τα ίδια» τακτική, ως «κατανόηση» των παθημάτων του παρελθόντος. γιατί αν η στρατιωτική δύναμη βασιλικών ή κεντρώων πατριωτών αφηνόταν, από το εαμ, να εξισωθεί με αυτήν του ελάς, τότε – θα σκέφτονταν στο κκε – ποιος θα απέκλειε ότι μετά την αποχώρηση των ναζί δε θα επαναλαμβανόταν ό,τι είχε συμβεί τη δεκαετία του ’30, αντικομμουνιστική «ομόνοια» κεντρώων και δεξιών;

δεξιός

Το ΕΑΜ δεν είχε καμία πιθανότητα να επικρατήσει στη νησιωτική χώρα καθώς δεν είχε καθόλου Ναυτικό και η υπεροχή του Βρεταννικού Ναυτικού στη Μεσόγειο ήταν πλήρης.
Το Βασίλειο της Ελλάδος με πρωτεύουσα το Ηράκλειο και η Λαική Δημοκρατία της Ελλάδος με πρωτεύουσα την Αθήνα θα ήατν τα δύο ελληνικα κράτη.
Η Σοβιετική Ένωση δεν θα αναγνώριζε τη Λαική Δημοκρατία πριν το 1947 και την έναρξη του Ψυχρού Πολέμου.Θα έπρεπε να επιβιώσει υπο διεθνή απομόνωση για τρία χρόνια και πιθανόν να έχανε την Πελοπόννησο που βρέχεται από παντού πλην του Ισθμού από θάλασσα.
Αργότερα το Βασίλειο θα γινόταν μέλος του ΝΑΤΟ και η Λαικη Δημοκρατία του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Επανένωση το 1989.

(δικό μου)

Κάνεις λόγο για ισχυρή, μεγάλη κλπ φιλοναζιστική μερίδα στην Ελλάδα. Αυτό νομίζω πως χρειάζεται τεκμηρίωση. Ως τα 1941, μια τέτοια κίνηση ήταν πολιτικά ανύπαρκτη. Σύσσωμο το καθεστώς Μεταξά, με επικεφαλής το βασιλιά Γεώργιο, παρέμεινε στο πλευρό της Αγγλίας. Κι αυτό ήταν στρατηγική και αναλλοίωτη επιλογή, παρόλες τις τυχόν ιδεολογικές συμπάθειες μεμονωνένων προσώπων προς Ιταλία (κυρίως) ή Γερμανία. Τα Τάγματα Ασφαλείας δυνάμωσαν από τις αρχές του 44. ΜΕΤΑ το Στάλινγκραντ και την είσοδο των ΗΠΑ στον πόλεμο – όταν όλος ο κόσμος ήξερε ότι η Γερμανία θα χάσει. Πως είναι δυνατόν, σε αυτές τις συνθήκες, να άνθισε ιδεολογικά, πολιτικά κλπ ο ναζισμός; Άρα, μάλλον κάπου αλλού βρίσκεται η εξήγηση του φαινομένου.

δεξιός

Προσθέτω σε αυτό που είπε ο Πάνος ότι η Ελλάδα είναι από τις ελάχιστες χώρες της Ευρώπης που δεν έστειλε καμία εθελοντική μονάδα στο Ανατολικό Μέτωπο.
Οι Γερμανοί προσπάθησαν να προσδώσουν χαρακτήρα ευρωπαικής ιδεολογικής σταυροφορίας στον πόλεμο και συγκρότησαν σώματα εθελοντών φιλοναζί από όλες τις χώρες της Ευρώπης -κατεχόμενες,συμμαχικές και ουδέτερες ή συμπαθούσες π.χ. την Ισπανία του Φράνκο για να πολεμήσουν μαζί τους ιδίως κατά της Σοβιετικής Ένωσης.
Από την Ελλάδα δεν κατόρθωσαν να στρατολογήσουν καμμία μονάδα.
Ούτε η στάση των βασιλικών και βενιζελικών αξιωματικών απέναντι στα αντιμαχόμενα στρατόπεδα του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου ήταν η ίδια με τη στάση τους στον 1ο.Ο Πλαστήρας,φανατικός υπέρ της Αντάντ στο 1ο πόλεμο από την εξορία του στη Γαλλία κατήγγειλε το Μεταξά,ουδετερόφιλο του 1ου Πολέμου γιατί έβαλε τη χώρα στον 2ο πόλεμο υπέρ της Αγγλίας και ζητούσε χωριστή ειρήνη και ουδετερότητα ενώ πολλοί αξιωματικοί των Ταγμάτων Ασφαλείας ήσαν βενιζελικοί απότακτοι που είχαν εκδιωχθεί μετά το κίνημα του 1935.

(δικό μου)

Τα λένε και ο Μαργαρίτης και ο Μαζάουερ. Το φαινόμενο της ένταξης στα ΤΑ μεταξύ των βενιζελικών αξιωματικών (αποτάκτων και μη) ήταν εκτεταμένο. Οι λόγοι θα πρέπει να αναζητηθούν όχι μόνο στον ήδη καλλιεργημένο αντικομμουνισμό, αλλά και (ειδικότερα) στη στάστη του ΚΚΕ στη Μικρασιατική Εκστρατεία και στο θέμα της Μακεδονίας. Πάντως αρκετοί απότακτοι βενιζελικοί, με κορυφαίο το Σαράφη, βρέθηκαν στον ΕΛΑΣ.

δεξιός

Εκ των εισηγητών της δημιουργίας των ΤΑ ήταν οι Θεόδωρος Πάγκαλος και Στυλιανός Γονατάς.Ο Πάγκαλος μάλιστα είχε μείνει στις αντιθέσεις του 1ου Πολέμου και νόμιζε ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα ΤΑ για να εμποδίσει την επιστροφή του βασιλιά που θα γύριζε με τους Άγγλους.
Ο Πλαστήρας καταφερόταν από τη Νίκαια της Γαλλίας κατά του βασιλιά και του Μεταξά για το ΟΧΙ.
Μετά την απελευθέρωση και όταν είχε «καεί» στα Δεκεμβριανά ο Παπανδρέου ανέλαβε τον Ιανουάριο του 1945 πρωθυπουργός ο Πλαστήρας.
Έβγαλε διάγγελμα από το ραδιόφωνο προς τους «πρόσφυγες και τους συμπολεμιστές του της Μικρασιατικής Καταστροφής» που ήταν στο ΕΑΜ να συμφιλιωθούν με την κυβέρνηση.Κατά πόσο επηρέασε το ηθικό και τη μαχητική ικανότητα των πολλών προσφύγων που ήταν στον ΕΛΑΣ το ότι θα πολεμούσαν κατά του Πλαστήρα είναι άγνωστο.
Όταν όμως λύθηκε η πολιορκία των Αθηνών και ερχόταν η ώρα των διαπραγματεύσεων που κατέληξαν στη Βάρκιζα οι Άγγλοι φοβούμενοι ότι ο Πλαστήρας θα ήταν ελαστικός διέρρευσαν τις επιστολές του κατά του ΟΧΙ στη βασιλική εφημερίδα «Ελληνικόν Αίμα» και από το σάλο που προκλήθηκε αναγκάσθηκε να παραιτηθεί.Επανεμφανίσθηκε μετά το 1950 με την ΕΠΕΚ .

(δικό μου)

Έλληνας ναζί αξιωματικός υπήρξε πράγματι, με ονοματεπώνυμο. Ένας. Ο συνταγματάρχης Πούλος.

Στη Μακεδονία ο συνταγματάρχης Πούλος και ο λοχίας της Βέρμαχτ Φριτς Σούμπερτ είχαν συγκροτήσει ένα Τάγμα με φρικτή δράση: Έσφαξαν 75 ανθρώπους στα Γιαννιτσά, βίασαν γυναίκες στη Βέροια, δολοφόνησαν χωρικούς στο χωριό Σκυλίτσι, κυρίως όμως βαρύνονται με την απίστευτη σφαγή του Χορτιάτη, δυο βήματα από τη Θεσσαλονίκη. Τον Απρίλη του 44 ο ΕΛΑΣ επετέθη στον Πούλο στη Βέροια. Οι Ελασίτες σκότωσαν πάνω από 100 ταγματασφαλίτες, αλλά ο αρχηγός τους διέφυγε, έφυγε μαζί με τους Γερμανούς, έδρασε στη Σλοβενία και συνελήφθη από τους Αμερικάνους, τον Απρίλιο του 45. Αυτοί τον παρέδωσαν στους Έλληνες και εκτελέστηκε ως εγκληματίας πολέμου, στο Γεντί Κουλέ.

Σε κανένα από τα κείμενα που έχω διαβάσει δεν συνάντησα δεύτερο όνομα, πραγματικού ναζί Έλληνα αξιωματικού. Άλλοι (πχ της διαβόητης Χ, ο Παπαδόγκωνας , ο Κουρκουλάκος κλπ) συνεργάστηκαν στενά με τους Γερμανούς, αλλά δε νομίζω ότι μπορούμε να τους πούμε ναζιστές. Εξάλλου, όλοι σχεδόν, πολέμησαν στην Αλβανία ή στο άλλο μέτωπο με τους Ιταλούς και τους Γερμανούς. Και ΟΛΟΙ επέστρεψαν αβίαστα στη φυσική τους κοίτη: Βασιλιάς και Άγγλοι. Ο αντικομμουνισμός τους παρέμεινε αναλλοίωτος και σταθερός.

Τα κύρια δεδομένα που τους οδήγησαν (τους περισσότερους, τουλάχιστον) να συνεργαστούν με τους Γερμανούς ήταν δύο: ο αντικομμουνισμός / αντιεαμισμός τους και η ανάγκη να εξοπλιστούν / οργανωθούν για να αντιμετωπίσουν την πραγματική απειλή του ΕΛΑΣ εις βάρος τους. Σε προηγούμενα σχόλιά μου το εξηγώ αυτό, με λεπτομέρειες.

Επιβεβαιώνω όσα αναφέρει ο δεξιός.

δεξιός

Στην Ελλάδα προ του 1940 κυριαρχούν οι διαιρέσεις του Εθνικού Διχασμού και όλοι οι πρωταγωνιστές βάσει αυτών σκέπτονται και αποφασίζουν.
Ο φασισμός αντιμετωπίζεται τεχνικά ως μία δυνατότητα καλής η κακής διακυβερνήσεως και οι συζητήσεις περί αυτού είναι επηρεασμένες από το εάν είναι αποτελεσματικός ή όχι.Κίνημα πραγματικό δεν υπάρχει.
Οι συμμαχίες με τις Μεγάλες Δυνάμεις επίσης δεν βασίζονται σε ιδεολογικά δεδομένα.Η βασιλική παράταξη που είναι η κατ εξοχήν παράταξη του κράτους στον πόλεμο αυτό ακολουθεί άλλη πολιτική- αγγλόφιλη- από τον
1ο γιατί ο 2ος είναι βασικά αμυντικός πόλεμος,αφορά την ακεραιότητα του υπάρχοντος κράτους και όχι την απελευθέρωση Ελλήνων όπως ο 1ος.
Η βενιζελική παράταξη αναρωτιέται αντίθετα εάν είναι δυνατόν να διατηρηθεί ουδετερότητα αφού δεν υπάρχουν πια Έλληνες στη Μικρά Ασία για να απελευθερωθούν.
Κανείς δεν έχει και μεγάλη εμπιστοσύνη στον κοινοβουλευτισμό-πριν από τη 4η Αυγούστου έχουν προηγηθεί 3-4 βενιζελικά πραξικοπήματα.Αλλά και κανείς δεν πιστεύει ή δεν αισθάνεται την ανάγκη να φτιάξει πραγματικό φασιστικό κίνημα.
Η Ελλάδα δεν μπήκε στον πόλεμο ούτε για το φασισμό ούτε για τον αντιφασισμό.Μπήκε επειδή η Ιταλία και η Βουλγαρία είχαν διεκδικήσεις.
Μέσα στον πόλεμο βέβαια και την κατοχή άλλαξαν τα πάντα.

παπούλης

Θα αναφερθώ μόνο σε ένα συγκεκριμένο ζήτημα:

Στο ανατολικό μέτωπο εκτός Γερμανών, Ούγγρων, Ιταλών Ρουμάνων και Φιλανδών που ως εκ των πραγμάτων σύμμαχοι συνέβαλαν στη προσπάθεια της επιχείρησης Μπαρμπαρόσα , έλαβαν επίσης μέρος μονάδες εθελοντών από την Ισπανία ( με σημαντική δύναμη και συμβολή ) καθώς και μονάδες εθελοντών από κράτη όπως Ολλανδία, Δανία, Βέλγιο, Γαλλία, Νορβηγία υπαγόμενες απευθείας στα SS. Ειδικά οι τελευταίοι ( ξένοι εθελοντές SS ) πολέμησαν μέχρι και τη πτώση του Βερολίνου το 45.
Οι μονάδες αυτές των εθελοντών αποτελούνταν από φιλοναζιστές ή αντιμπολσεβίκους φανατικούς και προέρχονται από χώρες που είχαν ήδη κατακτηθεί από το Ράιχ μέχρι το Μάιο του 40. Υπήρξε και ο χρόνος και το πολιτικό έδαφος και οι συνθήκες για τη προετοιμασία εξοπλισμό εκπαίδευση και ανάπτυξη των μονάδων αυτών στο μέτωπο των επιχειρήσεων.
Άλλωστε μετά την οριστική εγκατάλειψη της επιχείρησης Θαλάσσιος Λέων ήδη από την αρχή του 41 λόγω της νίκης της RAF και της αδυναμίας και σημαντικών απωλειών των Γερμανών στο ναυτικό αγώνα και της παρεπόμενης στροφής στο στόχο αποκλεισμού και στραγγαλισμού της Αλβιόνας με τον υποβρυχιακό πόλεμο η γερμανική προσπάθεια ( και η προπαγάνδα ) στράφηκε ολοκληρωτικά προς Ανατολάς.
Η παράλληλη προσπάθεια στη Βόρεια Αφρική είναι ελάχιστης σημασίας αν σκεφτούμε ότι το Άφρικα Κόρπς ποτέ δεν ξεπέρασε το μέγεθος των 4 μεραρχιών.

Ο κύριος στόχος , δηλαδή η ΕΣΣΔ , άλλωστε μπορούσε να εμπνεύσει πολλούς στην Ευρώπη και να συσπειρώσει όλα τα αντικομμουνιστικά στοιχεία .

Δεν είναι όμως τυχαίο ότι ούτε Βούλγαροι ούτε Έλληνες πολέμησαν στο Ανατολικό μέτωπο (πόσω μάλλον Σέρβοι).
Αυτό συμβαίνει διότι για τους μεν Βούλγαρους δεν υπήρχε εμπιστοσύνη ότι θα πολεμήσουν συνειδητά τους προαιώνιους συμμάχους Ρώσους, για τους δε Έλληνες το γεγονός ότι η Ελλάδα είχε μόλις κατακτηθεί, και δεν υπήρχε ο χρόνος να αναπτυχθούν τέτοιοι σχηματισμοί.

Στη συνέχεια η ταχύτατη ανάπτυξη της Αντίστασης στη περιοχή δεν επέτρεψε να σχηματιστούν δυνάμεις για ανάπτυξη στο Ανατολικό μέτωπο, κλονίζοντας συνάμα την εμπιστοσύνη του Άξονα στους Έλληνες .
Θυμηθείτε επίσης ότι μετά από ογκώδεις κινητοποιήσεις και διαμαρτυρίες το 43 δεν σχηματίστηκαν εθελοντικά τάγματα εργασίας για αποστολή στη Γερμανία.

Επομένως το γεγονός ότι πράγματι δεν συμμετείχαμε με κανένα τρόπο στην επιχείρηση Μπαρμπαρόσα δεν αποτελεί επιχείρημα για οποιοδήποτε εδώ συζητούμενο ζήτημα. Τα αίτια του φαινομένου δεν βρίσκονται παρά μόνο στους άνωθεν πρακτικούς λόγους .

Γιάννης

αριθμοί.

http://tovima.dolnet.gr/print_article.php?e=B&f=15414&m=S01&aa=1

Στο επίπεδο της απλής πρόσθεσης, που δηλώνει ωστόσο και αυτή πολλά, ο γερμανός ιστορικός καταλήγει στο ακόλουθο εξαγόμενο: τη διετία 1943-44 και πριν από τα Δεκεμβριανά 14.000-16.000 Ελληνες εξοντώθηκαν από τον ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και άλλες 30.000-40.000 από τα Τάγματα Ασφαλείας και τις δυνάμεις κατοχής. Οι Γερμανοί είχαν μόνο 4.000 νεκρούς.

δεξιός

Μια που έγινε συζήτηση περί βίας και συγκρίσεις με τη γειτονική Ιταλία :
Ο αποθανών βουλευτής του ΚΚΕ Κώστας Κάππος συνέγραψε πριν δέκα χρόνια το βιβλίο «Κριτική του σοβιετικού κοινωνικού σχηματισμού » για να διερευνήσει τι πήγε στραβά στον υπαρκτό σοσιαλισμό.
Πέρα από όλα τα άλλα στο βιβλίο του εκφράζει την απορία του γιατί το Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα δεν «πήρε την εξουσία» το 1945 στην Ιταλία αφού είχε -όπως άλλωστε και στην Ελλάδα- το μεγαλύτερο αντάρτικο στρατό.
Αλλά τι ακριβώς ήταν το αμάρτημα του ΙΚΚ;Και πολλές εκτελέσεις φασιστών έκανε μεταξύ των οποίων και του ίδιου του Μουσσολίνι και υπουργεία είχε στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας.
Το αμάρτημα του ήταν ότι περιορίσθηκε μόνο σε αυτά ,παρέμεινε στη κυβέρνηση εθνικής ενότητας με τους Χριστιανοδημοκράτες που διεξήγαγε δημοψήφισμα για τη βασιλεία με απόλυτη τάξη και κέρδισε η αβασίλευτη δημοκρατία όπως και εκλογές που κέρδισαν οι Χριστιανοδημοκρατες οπότε το ΙΚΚ πέρασε στην αντιπολίτευση.
Αυτό σήμαινε κατά το ιστορικό στέλεχος του ΚΚΕ ότι ο «ρεφορμισμός» που εβγαλε αργότερα τον ευρωκομμουνισμό υπήρχε από τότε στο ΙΚΚ.
Κανονικά το ΙΚΚ έπρεπε αντί να κάνει όλα αυτά να προσπαθήσει να επιβάλει τη «λαϊκή εξουσία» στην Ιταλία και όχι να συνεργάζεται με «αστικές » δυνάμεις.
Το γεγονός ότι εκείνη τη στιγμή υπήρχαν 1 εκατομμύριο Αμερικανοί και Αγγλοι στρατιώτες στην Ιταλία είναι ασφαλώς μία μικρολεπτομέρεια άνευ σημασίας.
Αυτά τέλος γράφτηκαν μετά το τέλος του υπαρκτού σοσιαλισμούoύ που τέλειωσε με το γνωστό τρόπο.
Τελικά όμως είχε δίκιο.ΚΚΕ σήμερα υπάρχει αλλά όχι ΙΚΚ και τούτο γιατί ο μόνος δυνατός κομμουνισμός είναι αυτός που γνωρίσαμε.

filopatria

Γειά σου Μαγγανά μου γειά σου
Χίτες πάνε τα παιδιά σου.

Δημώδες

Κατ’αρχήν συγχαρητήρια Πάνο για τα εξαιρετικά σου σχόλια. Πραγματικά τα διάβασα μονορούφι. Ας μου επιτραπούν μερικά σχόλια σκόρπια αφού βρήκα το πόστ σήμερα.

Η αντιστασιακή δράση δράση του ΕΑΜ αρχίζει από το 1942 και μετά αν θυμάμαι καλά. Κάτι τέτοια αναφέρεται στην Λευκή του Βίβλο.

Οι λόγοι;….

Είναι οι ίδιοι λόγοι που έκαναν τον Ζ. Μαρσαί του ΓΚΚ να αρνείται ότι έκανε την στρταιωτική του θητεία στην Γερμανία το 40-42 στα πλαίσια της προλεταριακής αλληλλεγγύης του συμφώνου Μολότωφ-Ριμπεντροφ ενώ ήταν γεγονός. Οι μισοί Γάλλοι έκαναν θητεία στην Γερμανία όπως όριζε το σύμφωνο. Τα περί αντιφασιστικού αγώνα άρχισαν μετά την σύγκρουση Σοβιετίας-Γερμανίας. Το δε γεγονός της γρήγορης πρέλασης των Γερμανών ωφείλεται στο γεγονος ότι στα σύνορα υπήρχαν επιθετικές δυνάμεις που προετοίμαζαν την επίθεση στην Γερμανία. Απλά ο Χιτλερ κατάλαβε και κινήθηκε πρώτος.

Οι φίλοι που αναφέρουν την Γαλλική επανάσταση πρέπει να την μελετήσουν καλύτερα. Να μελετήσουν ειδικά την τρομοκρατία, την «αντεπανάσταση» της Βανδέας και τους Λευκούς και κυρίως την προεπαναστατική εποχή και τον ρόλο του αδελφού του Λουδοβίκου 16ου Φιλιπ. Όπως επίσης και την μάχη του Βαλμύ.

Στο βουνό το σύνθημα ήταν σύμφωνα με κάποιους Εαμίτες που άκουσα «πας μη Εαμιτης, γκεσταπίτης». Αυτό νομίζω ορίζει και το πλαίσιο της ιδεολογικής αντιπαράθεσης. Η οποία είναι εμπνευσμένη από την στάση των Μπολσεβίκων στην Ρωσσία. Ο Βελουχιώτης μετά την δολοφονία του Ψαρρού από τους κομματικούς λέει «βγάλατε μόνοι σας τα μάτια σας».

Αν υπήρξαν φιλοναζιστικές οργανώσεις που πολέμησαν στο πλευρό των Γερμανών στον Β’ παγκόσμιο πολεμο είναι γιατί είχαν γευτεί τον σοσιαλισμό των Μπολσεβίκων στο πετσί τους. Δεν είναι ένα δεν είναι δύο. Δείτε τι έγινε στην Λεττονία, Εσθονία, Πολωνία. Φρικαλεότητες, είναι πολύ λίγο. Ειδικά για την Πολωνία υπάρχει το Κατύν (δεν μιλώ για το πρόσφατο έργο αλλά για κάποιο ντοκυμανταίρ ένθετο σε ένα παλιό έργο του Ντ. Μακαβέγιεφ) η μάχη της Βαρσοβίας κλπ. Όσοι πιστεύουν σε αγιογραφίες θα δυσκολευτούν πολύ να καταλάβουν.

Ο Βελουχιώτης μου θυμίζει πολύ τον Καραϊσκάκη. Είναι ο μόνος (;) που χωρίς να γνωρίζει όλα τα κομματικά ξέρει καλά που το πάνε οι Άγγλοι. Όπως επίσης και ο Σιάντος. Ο οποίος σύμφωνα με τον Χαριτόπουλο στην συνθήκη του Λιβάνου ήδη έχει εξασφαλίσει ατιμωρησία για 50 στελέχη του κόμματος και έχει πουλήσει όλους τους υπόλοιπους. Χωρίς να σταματήσει να εξωθεί τις καταστάσεις.

Και πολύ σωστά επισημαίνει κάποιος άλλος φίλος τι θα είμασταν αν δεν μπαίναμε στο παιχνίδι να αλληλοσφαχτούμε για λογαρισμό των Άγγλων και των Μπολσεβίκων με πρωτεργατη τον πατέρα του σιδερένιου και παππού του κληρονόμου του κόμματος Γιωργάκη.

Αγαπητέ Πάνο πολύ θα ήθελα να μάθω αν έχεις πηγές πέρα από τις προφορικές μαρτυρίες και να με ενημερώσεις αν θες. Ευχαριστώ.

(δικό μου)

Οι πηγές μου δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα μικρό κομμάτι της βιβλιογραφίας που κυκλοφορεί – στο διαδίκτυο και σε όλα τα καλά βιβλιοπωλεία. Αν αξίζει κάτι η δική μου προσέγγιση δεν είναι για το ότι παρουσιάζει «άγνωστες» πηγές, αλλά για την κατά το δυνατόν ανεπηρέαστη οπτική – η οποία όμως διαθέτει μια κάπως «ψαγμένη» θέση για το τι αντιπροσωπεύουν οι δυνάμεις που συγκρούστηκαν στον Εμφύλιο. Και, ίσως, για το γεγονός ότι πρόλαβα να ζήσω την ελληνική επαρχία ΑΚΡΙΒΩΣ ΟΠΩΣ ΗΤΑΝ ΚΑΙ ΣΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ ΣΑΡΑΝΤΑ. Οπότε μου ειναι σχετικά εύκολο να αναπαριστάνω τα γεγονότα και να τα τοποθετώ στο πραγματικό τους χρονικό και «πραγματολογικό» πλαίσιο. Επιπλέον, έχω μια μικρή προσωπική εμπειρία από «μαρξιστικό – λενινιστικό» κομματικό περιβάλλον – και αυτό είναι εξαιρετικά χρήσιμο για να καταλαβαίνω πράγματα και συμπεριφορές που αλλιώς θα παρέμεναν ακατανόητα.

Προφορικές μαρτυρίες έχω, αλλά είναι πολύ λίγες – και είναι δικό μου το φταίξιμο. Γιατί όταν αυτές ήταν πραγματικά άφθονες, συνειδητά απέφευγα να ασχολούμαι με το θέμα. Τώρα πια ελάχιστες ευκαιρίες έχω να μιλάω με ανθρώπους που πήραν οι ίδιοι μέρος – ευτυχώς υπάρχει άφθονο υλικό με αναμνήσεις, μαρτυρίες κλπ. Τις οποίες, όμως, για να τις καταλάβεις σωστά πρέπει να γνωρίζεις από πρώτο χέρι το «σκηνικό» μέσα στο οποίο διαδραματίζονται.

Τέλος, μη ξεχνάμε ότι δεν είμαι παρά ένας ερασιτέχνης…

ΥΓ. Ο Μαγγανάς έχει κι άλλο ένα τραγούδι, το οποίο αναφέρεται στην περίοδο της «Λευκής Τρομοκρατίας», όταν μπήκε στην Καλαμάτα επικεφαλής μεγάλης ομάδας παρακρατικών, κατέλυσε τις αρχές της πόλης και απελευθέρωσε τους φυλακισμένους (ακόμα) Ταγματασφαλίτες:

Γειά σου χαρά σου Μαγγανά,
στην Καλαμάτα μπήκες
και έσπασες τις κλειδαριές
και έβγαλες τους Χίτες.

*

64 χρόνια μετά: φωτογραφίες

Επίλογος

Καθώς φεύγαμε, κάποιος από την παρέα αναρωτήθηκε: Θάρθει κάποτε μια μέρα που οι νεκροί του Μελιγαλά θα μνημονεύονται όλοι μαζί;

Δεν πήρε απάντηση.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s