Αναπαραγωγές, ΔΣΕ, ΚΚΕ, Πρόσωπα

Βαφειάδης – Ζαχαριάδης: συντροφικά μαχαιρώματα, 1948

2d9c7-image0000686a

Είναι πολύ κουραστικό για τον αναγνώστη του διαδικτύου (αλλά και τον παραδοσιακό) να διαβάζει αυτά τα μακροσκελή και στρυφνά κείμενα. Κι αν το κάνει, θα πρέπει να είναι σε θέση να διαβάζει πίσω από τις γραμμές, μεταφράζοντας την ξύλινη κομματική τους γλώσσα – η οποία είναι προφανώς μια άγνωστη γλώσσα, για τους περισσότερους. Επιπλέον, πρέπει να έχει πάντα στο μυαλό του το χρόνο που γράφτηκαν τα κείμενα – και τη θέση των προσώπων στη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία. Με λίγα λόγια… τράτζικ. Αν υποθέσουμε όμως ότι τα προηγούμενα ξεπερνιούνται, τα κείμενα αυτά είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντα για την κατανόηση μιας ολόκληρης ιστορικής περιόδου. Τουλάχιστον για να καταλάβουμε τον τρόπο που αντιλαμβάνονταν τις ιστορικές εξελίξεις εν τω γενάσθαι οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές τους. 

Γράμμα

του Μάρκου Βαφειάδη

Προς το ΠΓ της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ

Απ’ το κόμμα μας λείπουν, σχεδόν από παράδοση, η εσωκομματική δημοκρατία και οι εκάστοτε καθοδηγήσεις δεν έκαναν ποτές σοβαρή αυτοκριτική των λαθών τους. Κάθε αντίθετη απόπειρα που γίνεται, πνίγεται με τρόπο αντικομματικό. Οι καθοδηγήσεις του Κόμματος αντί να σου ανοίγουν το δρόμο για θαρρετή σκέψη, σου σκοτώνουν τη σκέψη. Έτσι, τα στελέχη μας δεν εκφράζουν καθαρά τη γνώμη τους. Δεν τολμούν να μιλήσουν για βασικά ζητήματα, αντίθετα απ’ ό,τι βάζει η καθοδήγηση. Αυτό το καθεστώς δημιουργεί ένα είδος εκφυλισμού των στελεχών και της κομματικής νοοτροπίας. Ανώτερα στελέχη μας εξαρτούν την ανάδειξη τους απ’ την ανοχή και τη σιωπή. Δημιουργείται το καθεστώς της κολακείας, ποιος περισσότερο θα λιβανίσει αυτό που λέει η καθοδήγηση, και το Κόμμα οδηγιέται σε σοβαρά λάθη. Χαραχτηριστική είναι η περίπτωση της 3ης και της 4ης Ολομέλειας που συνήλθαν το 1947 και 1948. Από το 7ο Συνέδριο και εδώ είχαν μεσολαβήσει σοβαρά γεγονότα. Η πολιτική του κόμματος μας είχε περάσει από εξαιρετικές δοκιμασίες. Δικαιολογημένα περίμεναν τα μέλη και τα στελέχη του Κόμματος, οι εκατοντάδες χιλιάδες οπαδοί του Κόμματος, μια σαφή απάντηση στα γεγονότα αυτά. Μα αυτό δεν έγινε. Ούτε στην 3η ούτε στην 4η Ολομέλεια η καθοδήγηση δεν έθιξε τα λάθη της, μα ούτε έριξε μια ματιά να δει αν υπάρχουν τέτια ή όχι.

  1. Η 2η ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ. Η λαθεμένη τοποθέτηση των λαθών της ηγεσίας του κόμματος μας στη γερμανοφασιστική κατοχή και το Δεκέμβρη, ότι δηλαδή πάθαμε στρατιωτική ήττα όχι και πολιτική, οδήγησε το κόμμα μας σε περιττούς παλικαρισμούς και σε μια άσκοπη κατανάλωση της μεγάλης επιρροής του Κόμματος που είχε κερδίσει στην κατοχή. Η 2η Ολομέλεια του κόμματος μας συνήλθε προ των εκλογών. Σ’ αυτή σχεδόν δεν συζητήθηκε το ζήτημα των εκλογών. Έμεινε ανοιχτό αν θα πάρουμε μέρος ή όχι. Αντίθετα, στη στρατιωτική σύσκεψη που ‘γινε στο τέλος της Ολομέλειας φάνηκε ότι η καθοδήγηση του Κόμματος προσανατολίζεται μάλλον για ένοπλη εξέγερση, για ανατροπή της αντίδρασης. Σαν συνέπεια είχε να οδηγηθεί το Κόμμα στην επίσης λαθεμένη θέση άρνησης, στην απόφαση αποχής απ’ τις εκλογές της 31 του Μάρτη.

Μπορούμε να πούμε ότι αυτή ήταν και η επιδίωξη των Αγγλοαμερικανών και της αντίδρασης, με κεντρική επιδίωξη να χτυπήσουν αποφασιστικά το επαναστατικό κίνημα, πέτυχαν με την απόφαση μας της αποχής να δημιουργήσουν το κατάλληλο κλίμα για τους σκοπούς τους. Πέτυχαν να μας απομονώσουν, αφαιρώντας από μας κάθε δυνατότητα νόμιμης δράσης, που δίνονταν απ’ το γεγονός ότι η αντίδραση ήταν υποχρεωμένη να κρατάει τα δημοκρατικά προσχήματα, παρά την επιδίωξη της να θέσει εκτός μάχης τις δυνάμεις του κόμματος μας με φασιστική βία. Η συμμετοχή μας στις εκλογές δεν θα μας εμπόδιζε να δράσουμε και ένοπλα σαν απάντηση στις δολοφονίες και τους τραμπουκισμούς της αντίδρασης μετεκλογικά. Η απόφαση της αποχής πάρθηκε απ’ το ΠΓ και μπήκε σαν τέτια στο Κόμμα. Μα αντίθετα, πήραμε μέρος στο δημοψήφισμα που έγινε ύστερα από 6 μήνες, που η κατάσταση στη χώρα ήταν ασύγκριτα χειρότερη, γιατί η εξουσία της αντίδρασης είχε νομιμοποιηθεί και οι πιθανότητες επιτυχίας ήταν πολύ λιγότερες. Λογική συνέπεια της αποχής απ’ τις εκλογές, που απέβλεπε στο ν’ αφήσει ανοιχτό το πρόβλημα της εξουσίας; έπρεπε να είναι και αποχή απ’ το δημοψήφισμα που ήταν καθεστωτικό ζήτημα. Η νίκη της αντίδρασης στις εκλογές δυνάμωσε σε αφάνταστο βαθμό την επίθεση της αντίδρασης ενάντια στο λαϊκοδημοκρατικό κίνημα, έδοσε τη δυνατότητα ακόμα πιο άμεσης επέμβασης των Άγγλων και Αμερικάνων.

Η μετεκλογική κατάσταση δημιούργησε ένα είδος κάλμας του λαϊκού κινήματος. Χαραχτηριστικό είναι ότι σχεδόν καμιά απ’ τις απεργίες που οργανώθηκαν στο διάστημα αυτό δεν πέτυχε. Οι οργανώσεις μας άρχισαν να χάνουν το σφρίγος και τη δραστηριότητα τους.

  1. Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΟΥ ΕΝΟΠΛΟΥ ΑΓΩΝΑ. Το Κόμμα δεν ξεκίνησε με πίστη και απόφαση να επικρατήσει το ένοπλο λαϊκό κίνημα, θέλησε να το χρησιμοποιήσει σα μέσον εκβιασμού για την αντιμετώπιση της κατάστασης που προέκυψε απ’ τη Βάρκιζα και μετεκλογικά. Αντί να επιστρατεύσει όλες του τις δυνάμεις και να τραβήξει αποφασιστικά προς ένοπλο αγώνα (πολλές θα ήταν οι πιθανότητες να ξεσηκωθεί και ένα πλατύ κίνημα μέσα στις πόλεις με αποφασιστικά χτυπήματα) μετά τις εκλογές, καθιέρωσε μια μεσοβέζικη πολιτική. Υπερεχτίμησε τις νόμιμες δυνατότητες που απόμειναν, δημιούργησε αυταπάτες μέσα στο Κόμμα και το λαό για ειρηνική λύση του ελληνικού προβλήματος. Καμιά απ’ τις οργανώσεις του Κόμματος δεν είχε ξεκαθαρισμένη θέση για το πού τραβάμε. Αναφέρομαι σε μερικά χαραχτηριστικά γεγονότα. Όλο το χρόνο του 1946 και τις αρχές του 1947 είχαμε πολύ γερές βάσεις μέσα στον μοναρχοφασιστικό στρατό. Πολλές μονάδες στην πλειοψηφία τους αποτελούνταν από επο-νίτες, εργάτες μέλη του Κόμματος, αγρότες του ΑΚΕ κλπ. Δεν είχε προλάβει ακόμα η αντίδραση να δημιουργήσει τον αναγκαίο μηχανισμό για να ξεκαθαρίσει το στρατό που είχε βιαστικά δημιουργήσει. Το Κόμμα έβαλε τη θέση να μη θέσουμε ζήτημα να περάσουν οργανωμένα στρατιωτικά τμήματα στο αντάρτικο, αλλά μεμονωμένα και με εντολή.

Μέχρι τον Οχτώβρη και σε συνέχεια, ελάχιστα κομματικά στελέχη στάλθηκαν στο αντάρτικο και 150-200 μαχητές απ’ τις πόλεις, τη στιγμή που κατά χιλιάδες συλλαμβάνονταν τα στελέχη και τα μέλη του Κόμματος για το εκτελεστικό απόσπασμα, τις φυλακές και τις εξορίες. Όταν στα τέλη του Σεπτέμβρη βγήκα στο βουνό, έθεσα το ζήτημα αυτό στις οργανώσεις της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας, όπως και στις καθοδηγήσεις. Η απάντηση που έδοσε η Μακεδονία στο σύντροφο που έστειλα το Νοέμβρη του 1946, ήταν ότι δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι παλεύουμε για συμφιλίωση και οι αξιώσεις μας να είναι περιορισμένες, ότι πρωτεύει η ανάπτυξη του μαζικού κινήματος κλπ. Σωστά ότι ούτε στιγμή δεν έπρεπε το Κόμμα να σταματήσει την οργάνωση του μαζικού κινήματος στις πόλεις. Εδώ, όμως έμπαινε ζήτημα καταρχήν για πόλεις μικρές, κοντά στο βουνό και με αγροτική σύνθεση, αλλά με συνειδητοποιημένο επαναστατικό κίνημα. Πόλεις που ήταν ανταρτομάνες του ΕΛΑΣ και είχαν χιλιάδες μαχητές του ΕΛΑΣ. Οι καθοδηγήσεις των οργανώσεων σ’ αυτές τις πόλεις δεν πήραν καμιά εντολή να βγάλουν έξω μαχητές και ήταν επόμενο, λόγω της ιδιόμορφης θέσης τους, να χτυπηθούν απ’ την αντίδραση. Αλλά και απ’ τις μεγάλες πόλεις δεν έγινε σχεδόν καμιά προσπάθεια μέχρι τον Ιούνη του 1947 να βγουν στελέχη και μαχητές στο βουνό. Όταν αυτά τα ζητήματα τα έθεσα υπόψη του Ιωαννίδη το Νοέμβρη του 1946 με γράμμα μου, η απάντηση ήταν, να βγουν στελέχη κλπ., στο βουνό είναι δουλιά της Αθήνας και ότι δεν είναι σωστό να εκτεθούν στις ταλαιπωρίες του χειμώνα και άλλα στελέχη. Φανερό είναι ότι το Κόμμα δεν είχε ξεκαθαρισμένη θέση για το πού τραβάμε. Η περίοδος απ’ τις εκλογές του 1946 μέχρι το Μάρτη του 1947, ήταν περίοδος που δίνονταν οι μεγαλύτερες δυνατότητες για μια αποφασιστική επικράτηση μας σε ορισμένες βασικές περιοχές. Δεν μπορούσαν οι περισσότεροι απ’ τα χιλιάδες στελέχη και μέλη του Κόμματος να περάσουν στις Λαϊκές Δημοκρατίες που ήταν τόσο εύκολο απ’ τη Μακεδονία και τη Θεσσαλία; Αυτή η δουλιά δεν έγινε έγκαιρα ούτε για μέλη της Κεντρικής Επιτροπής, που ήταν απαραίτητοι στο βουνό. Γεγονός είναι ότι χάσαμε τη μοναδική σχεδόν ευκαιρία που μας δίνονταν αυτή την περίοδο γιατί ο μοναρχοφασισμός ήταν απροετοίμαστος και με αποφασιστική προώθηση του ένοπλου αγώνα θα ήταν δυνατό να δημιουργήσουμε σοβαρές προϋποθέσεις για αποφασιστικό χτύπημα και ανατροπή του μοναρχοφασισμού σε ορισμένες περιοχές.

  1. 3η ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ. Στο διάστημα του 1947 είχαν γίνει σοβαρές αλλαγές στη χώρα. Η αγγλική κατοχή αντικαταστάθηκε απ’ την αμερικάνικη. Η ενίσχυση του μοναρχοφασισμού δυνάμωσε. Ο μοναρχοφασιστικός στρατός αρκετά ξεκαθαρίστηκε και αναδημιουργήθηκε. Στις πόλεις οι οργανώσεις μας διαλύθηκαν με εκτελέσεις και χιλιάδες συλλήψεις. Τα χωριά, ιδιαίτερα στη Μακεδονία αλλά και σε άλλες περιοχές, άδειασαν με βία απ’ τους κατοίκους. Τον Απρίλη άρχισε ο μοναρχοφασισμός τις επιχειρήσεις ενάντια μας. Παρά τις πολλές δυσκολίες, το αντάρτικο αντιμετώπισε με επιτυχία τον εχθρό αρχικά στην Κεντρική Πίνδο και όλο το 1947 σ’ όλες σχεδόν τις περιοχές. Αλλά ο μοναρχοφασισμός είχε κατορθώσει να δημιουργήσει στις πόλεις και στην ύπαιθρο μια κατάσταση απομόνωσης μας. Χωρίς να παρθεί υπόψη η κατάσταση αυτή τα τέλη του Ιούνη το Γενικό Αρχηγείο περιεβλήθηκε και με κυβερνητική δικαιοδοσία. Άρχισαν να εκδίδονται σειρά από βασικά διατάγματα που απασχολούν τη χώρα και το λαό μας. Όταν το Σεπτέμβρη συνήλθε η 3η Ολομέλεια (6 μέλη της ΚΕ και 4 στελέχη του στρατού) πάρθηκαν αποφάσεις πέρα για πέρα ανεδαφικές. Αυτές εκφράζανε τις επιθυμίες μας όχι όμως και την πραγματικότητα. Η ζωή απέδειξε ότι εμείς σαν καθοδηγητές του αντάρτικου δεν κατορθώσαμε να εκτιμήσουμε όσο πρέπει σωστά την κατάσταση της χώρας παρ’ όλο που με τηλεγράφημα μου τον Αύγουστο κατατόπιζα την καθοδήγηση του Κόμματος ότι μέσα στο Λαό υπάρχει ένα μούδιασμα ένα είδος μη πεποίθησης για τη νίκη και έλεγα και τη γνώμη μου ότι μπορούμε να ενεργήσουμε σοβαρά την άνοιξη αν το Κόμμα είναι σε θέση να σπάσει την κατάσταση αυτή, να επιστρατεύσει όλες του τις δυνάμεις και να εξασφαλίσει ανεφοδιασμό του ΔΣΕ με πολεμικό υλικό σ’ όλες τις περιοχές. Το κομμάτι του ΠΓ (Ζαχαριάδης, Ιωαννίδης, Ρούσος) (δεύτερο κλιμάκιο) δεν είχε σαφή αντίληψη του τι του γίνεται στις πόλεις και στις περιοχές της υπαίθρου που είχε άμεση επαφή. Οι αποφάσεις της 3ης Ολομέλειας πάρθηκαν κάτω από μια ατμόσφαιραπανηγυρισμού. Συμφωνήσαμε πέρα για πέρα με τις θέσεις που έβαλε το ΠΓ. Αμέσως μετά την 3η Ολομέλεια, τους μήνες Οχτώβρη, Νοέμβρη και Δεκέμβρη η ζωή απόδειξε ότι: 1) Δεν είχαμε στρατολογική βάση αρκετή για να είμαστε σε θέση να φτάσουμε τον αριθμό των 50-60 χιλιάδων αντρών που καθόρισε η Ολομέλεια. 2) Δεν είμαστε σε θέση να καταλάβουμε αστικά κέντρα μέχρι την άνοιξη σύμφωνα με την Ολομέλεια. Συνεπώς τα δυο βασικά προβλήματα, δηλαδή η συγκρότηση των στρατηγικών εφεδρειών και η ενέργεια επιθέσεων κατά αστικών κέντρων, κατάληψη και κράτημα τους, δεν μπορούσαν να πραγματοποιηθούν. Τον Οχτώβρη η επίθεση μας κατά του Μετσόβου απότυχε. Όταν ύστερα από ένα μήνα μπήκε στο ΠΓ ζήτημα να επιτεθούμε κατά της Κόνιτσας, εκφράστηκα ότι δεν θα μπορέσουμε να καταλάβουμε την πόλη με κατά μέτωπο επίθεση, ότι βιαζόμαστε, γιατί ούτε τα υλικά μέσα που είχαμε ούτε οι δυνάμεις μας είναι αρκετές για τέτια ενέργεια, ότι ο εχθρός έχει τη δυνατότητα μετακίνησης πολλαπλάσιων δυνάμεων και ασύγκριτα μεγαλύτερα μέσα. Μα οι σύντροφοι επέμειναν διαρκώς στο χτύπημα των πόλεων. Ύστερα απ’ τα πιο πάνω ρωτήθηκε το Αρχηγείο Μακεδονίας και βεβαίωσε ότι μπορούμε να καταλάβουμε την Κόνιτσα. Στην Κόνιτσα τα τμήματα μας πολέμησαν με ηρωισμό επί 7 μέρες και δόσαμε 650 νεκρούς και τραυματίες. Η πόλη δεν καταλήφτηκε. Όταν στην κομματική σύσκεψη στις 15 του Γενάρη που πήραν μέρος πολιτικά και στρατιωτικά στελέχη (ανώτερα και κατώτερα) στο συμπληρωματικό μου λόγο — παρ’ όλο που τον είχα γραμμένο με άλλο πνεύμα — είπα ότι ένας απ’ τους λόγους — μαζί με τα λάθη μας — που δεν πήραμε την Κόνιτσα είναι ότι είμαστε ακόμα από άποψη οργάνωσης, μέσων και δυνατοτήτων περισσότερο αντάρτες παρά ταχτικός στρατός και ότι δεν είμαστε ακόμη σε θέση να ενεργήσουμε σοβαρές επιθέσεις σε κέντρα, ο σ. Ζαχαριάδης σηκώθηκε όρθιος θυμωμένος και με συνεχείς έντονες διακοπές αναγκάστηκα να μην προχωρήσω. Το ίδιο βράδυ κάλεσε σε συνεδρίαση τα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος, χωρίς να παρθεί απόφαση του ΠΓ (Εγώ τουλάχιστο δεν ήξερα. Είμαι μέλος της Γραμματείας του ΠΓ), και έθεσε το ερώτημα αν είναι σωστές οι αποφάσεις της 3ης Ολομέλειας. Μόλις μίλησαν 3-4 σύντροφοι με ρώτησε: Τι λέει ο Μάρκος; Είναι σωστές οι αποφάσεις; Είπα ναι και αμέσως διέλυσε τη συνεδρίαση.
  2. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΕΦΕΔΡΕΙΩΝ. Το Νοέμβρη, μόλις είχε έρθει ο Ζαχαριάδης στο βουνό, το ΠΓ συζήτησε αυτό το ζήτημα. Υποστήριξα ότι είναι ασύμφορο να αδυνατίσουμε αυτή τη στιγμή τα αρχηγεία παίρνοντας για εφεδρεία μας μέρος απ’ τις δυνάμεις που διαθέτουν. Γιατί αυτό το αδυνάτισμα θα είχε για συνέπεια και το αδυνάτισμα της δράσης τους, κατά συνέπεια και μικρότερη στρατολογία. Πρέπει να σημειωθεί ότι ακόμα από τα μέσα του 1947, η στρατολογία στον ΔΣΕ είχε πάρει σχεδόν ολότελα βίαιο χαραχτήρα. Η εθελοντική κατάταξη δεν έφτανε ούτε τα 10%. Για να μπορείς να κάνεις στρατολογία επιβάλλονταν όχι συγκέντρωση αλλά άπλωμα των δυνάμεων διείσδυσης σε χώρους που υπήρχε στρατεύσιμο υλικό. Συνεπώς η πορεία της συγκρότησης της εφεδρείας μας έπρεπε να ήταν ανάλογη. Να παρθούν για εφεδρεία όχι από τα υπάρχοντα τμήματα, αλλά ανάλογα με την αύξηση της δύναμης που θα γίνονταν κατά αρχηγεία. Επικράτησε όμως η άλλη θέση για άμεση συγκέντρωση τμημάτων και αποφασίστηκε μέχρι το Μάρτη να φτάσει η εφεδρική αυτή δύναμη τους 14 χιλιάδες άντρες. Αυτή η απόφαση δεν πραγματοποιήθηκε. Μέχρι τον Ιούνη η συνολική δύναμη της εφεδρικής μονάδας ήταν 5.500. Πρέπει να πω ότι για το ζήτημα αυτό αναγκάστηκα να μη μιλήσω περισσότερο γιατί ο Ζαχαριάδης αντί άλλο επιχείρημα είπε: Ο Μ. ξέρει να πολεμάει και αντιμετωπίζει από άποψη ταχτικής καλά τα ζητήματα. Αλλά δεν καταλαβαίνει, δεν μπορεί να συλλάβει τα στρατηγικά προβλήματα, όπως είναι το ζήτημα της εφεδρείας.
  3. Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΠΔΚ. Αυτή ήταν πρόωρη. Όταν μπήκε το πρόβλημα σε συζήτηση στο ΠΓ είπα ότι κάπως βιαζόμαστε. Ρώτησα αν υπάρχουν πιθανότητες αναγνώρισης και πρότεινα πρόεδρο της τον Ιωαννίδη. Ήταν μερικές μέρες πριν από τη μάχη της Κόνιτσας. Ο Ζαχαριάδης είπε ότι θα πάρουμε την Κόνιτσα, θα φτιάξουμε την κυβέρνηση και πιθανόν ν’ αναγνωριστούμε. Στις 24 Δεκέμβρη, μια μέρα πριν τη μάχη της Κόνιτσας, είχε δοθεί απ’ το ραδιοσταθμό μας η συγκρότηση της. Η αλήθεια είναι ότι το γεγονός αυτό προκάλεσε μεγάλο ενθουσιασμό μέσα στον ΔΣΕ αλλά δημιουργήθηκε χωρίς τις αναγκαίες προϋποθέσεις και σήμερα δεν εκφράζεται, δεν υπάρχει παρά μονάχα στα Διατάγματα και τους νόμους που φτιάχνει.
  4. 4η ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ. Έγινε τα τέλη του Ιούλη 1948. Πήραν μέρος 10 σύντροφοι. Την εισήγηση έκανα εγώ με πρόταση του Ζαχαριάδη, που μου είπε ότι θα μιλήσεις για τις μάχες του Γράμμου και τη δράση του ΔΣΕ στις άλλες περιοχές, και θα βάλεις τα καθήκοντα. Προηγήθηκαν δυο συνεργασίες. Τα ίδια τα γεγονότα έδειχναν ότι πρέπει να γίνει μια κριτική ανασκόπηση, τουλάχιστον της περιόδου που μεσολάβησε απ’ την 3η Ολομέλεια και δω. Γιατί μόνο έτσι μπορούσε σωστά να προσανατολιστεί η 4η Ολομέλεια. Έκανα ένα σχέδιο και το πήγα στον Ζαχαριάδη. Είπε πως αν δεν πραγματοποιήθηκαν οι αποφάσεις της 3ης Ολομέλειας, αυτό οφείλεται στο ότι δεν κάναν το καθήκον τους οι κομμουνιστές κλπ. Έτσι οδηγηθήκαμε ακόμα μια φορά σε αποφάσεις που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα περισσότερο από κείνες της 3ης Ολομέλειας. Αντί να βγούμε καθαρά και τίμια να πούμε στην Ολομέλεια τους πραγματικούς λόγους, που δεν πραγματοποιήθηκαν οι αποφάσεις της 3ης Ολομέλειας, προσπαθήσαμε με μπαλώματα να δικαιολογήσουμε τα λάθη μας. Η απόφαση γράφτηκε ολόκληρη από τον Ζαχαριάδη. Κανένας απ’ τους παρόντες συντρόφους, ούτε στην εισήγηση, ούτε στην απόφαση έφερε σοβαρές αντιρρήσεις. Είναι γεγονός ότι ο μοναρχοφασισμός έχει τα χάλια του. Αλλά να λέμε ότι είναι με ξύλινα πόδια και ότι από κάθε άλλη φορά είναι πιο κοντά η ανατροπή του είναι κάτι που χάνει τη σοβαρότητα του και εκθέτει το Κόμμα και το κίνημα σε κινδύνους.
  5. ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ. Α) Ο  μ ο ν α ρ χ ο φ α σ ι σ μ ό ς : Με κύριο στήριγμα τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό που ολοκληρώνει την κατοχή και κυριαρχεί στη χώρα μας παρά τα οικονομικά χάλια του και τις φαγωμάρες, που υπάρχουν ανάμεσα στις διάφορες κλίκες, ο μοναρχοφασισμός κατόρθωσε να πετύχει μια σχετική πολιτικοστρατιωτική σταθεροποίηση που εκφράζεται: α) με την εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού και τη δημιουργία ενός καθεστώτος φασιστικής βίας, β) με τη διατήρηση της κυβέρνησης Τσαλδάρη-Σοφούλη επί ένα χρόνο με κύρια επιδίωξη την εξουδετέρωση και υποταγή του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος, γ) με το ότι ο μοναρχοφασιστικός στρατός που, παρά την αποτυχία του να δόσει σοβαρά χτυπήματα ενάντια στον ΔΣΕ, εξακολουθεί να πολεμάει επί δυο χρόνια χωρίς υπολογίσιμα κρούσματα στάσεων, προσχώρησης στον ΔΣΕ, λιποταξίες κλπ. Ο μοναρχοφασισμός έχει όχι μόνο τη δυνατότητα της αναπλήρωσης των απωλειών του στρατού του, αλλά και της κανονικής του αύξησης αριθμητικά, αρκεί να δόσουν τα μέσα οι Αμερικάνοι, δ) ο μοναρχοφασισμός κρατάει όλα τα μεγάλα και μικρά κέντρα, όλες σχεδόν τις οδικές αρτηρίες και σοβαρά στηρίγματα στην ύπαιθρο, ε) πήρε με τη βία όλες τις διοικήσεις των συνδικαλιστικών οργανώσεων και κάθε απεργιακή εκδήλωση ή διαμαρτυρία των εργαζομένων για την άθλια οικονομική τους κατάσταση πνίγεται. Έθεσε εκτός νόμου όλες τις μαζικές πολιτικές οργανώσεις και τα δημοκρατικά κόμματα (ΕΠΟΝ, Δημοκρατικοί Σύλλογοι, Κομμουνιστικό Κόμμα κλπ.) και κατόρθωσε με εκτελέσεις κλπ, να εξαναγκάσει τους οπαδούς του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος στις πόλεις και στους χώρους της υπαίθρου που ελέγχει, σε σιωπή και ανοχή.

Β) Τ ο  λ α ϊ κ ο δ η μ ο κ ρ α τ ι κ ό   κ ί ν η μ α, που εκφράζεται σήμερα σχεδόν ολοκληρωτικά με τον ένοπλο αγώνα, πέτυχε επίσης μια σχετική σταθεροποίηση, που οφείλεται στην πετυχημένη άμυνα του Γράμμου, στην έντονη δράση, που ανέπτυξε ο ΔΣΕ στις άλλες περιοχές, στο δίκαιο του αγώνα που κάνει, στην πίστη και αυτοθυσία, που διακρίνει τα στελέχη και τα μέλη του Κόμματος. Στην ανικανότητα του μοναρχοφασισμού να λύσει τα οικονομικά και πολιτικά προβλήματα του ελληνικού λαού που παρά την τρομοκρατία και την καταπίεση παραμένει πιστός στα ιδανικά του αντιφασισμού και της ανεξάρτητης Ελλάδας. Μα αυτή η σταθερότητα, λόγω των συνθηκών που υπάρχουν στη χώρα, είναι δυσανάλογη σε σχέση με εκείνη που πέτυχε ο μοναρχοφασισμός και δεν περιέχει δυνατότητες ανατροπής του μοναρχοφασισμού στο άμεσο μέλλον. Σήμερα ο ΔΣΕ έχει χιλιάδες περίπου μαχητές που αντιπαρατάσσονται στις 300 περίπου χιλιάδες συνολικής ένοπλης δύναμης που διαθέτει ο μοναρχοφασισμός. Για να μπορεί ο ΔΣΕ να ενεργήσει επιθετικά για την απελευθέρωση σοβαρών περιοχών σαν στήριγμα για ολοκληρωτική ανατροπή του μοναρχοφασισμού πρέπει τους μήνες Οχτώβρη, Νοέμβρη, Δεκέμβρη, Γενάρη, Φλεβάρη, Μάρτη να φτάσει τον αριθμό των 65-70 χιλιάδων ανδρών. Αν πάρουμε σα βάση το διάστημα που μεσολάβησε απ’ την 3η μέχρι την 4η Ολομέλεια, θα δούμε πως με καλύτερες συνθήκες που είχαμε από άποψη υποκειμενικού παράγοντα, κατορθώσαμε να στρατολογήσουμε μόνο 15 χιλιάδες, περίπου σ’ ένα χρόνο. Συνεπώς είναι αδύνατο να φτάσουμε σε μια στρατολογική επίδοση τέτια που απορρέει απ’ τις αποφάσεις της 4ης Ολομέλειας. Εδώ δεν παίρνω υπόψη μου ούτε τον παράγοντα μιας πιο έντονης αμερικάνικης επέμβασης, ούτε την αύξηση των 70 χιλιάδων στρατού, που ζητάει ο μοναρχοφασισμός απ’ τους Αμερικάνους. Εξάλλου όπως σήμερα είναι η κατάσταση των οργανώσεων μας στις πόλεις δεν μπορεί κανείς να περιμένει έναν αποφασιστικό συνδυασμό της επιθετικής προσπάθειας του ΔΣΕ με απεργίες μέχρι εξέγερση. Αλλά ούτε ο ΔΣΕ έχει τη δυνατότητα να χτυπήσει τις πόρτες των πόλεων με σοβαρές επιθετικές του ενέργειες για δημιουργία τέτιων συνθηκών. Απ’ το συσχετισμό των δυνάμεων, μέσων και δυνατοτήτων, προκύπτει το συμπέρασμα ότι δεν μπορεί ο ΔΣΕ να ανατρέψει ένοπλα το μοναρχοφασισμό με δικές του δυνάμεις στο άμεσο μέλλον, αλλά με άμεση στρατιωτική βοήθεια που θα προέλθει απ’ την αναγνώριση της ΠΔΚ απ’ τις φιλικές χώρες. Όμως αυτή δεν φαίνεται πιθανή γιατί ο ΔΣΕ δεν μπόρεσε να δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες και η διεθνής κατάσταση δεν φαίνεται να επιτρέπει τέτια ενέργεια, τουλάχιστο αυτή τη στιγμή.

  1. ΔΥΟ ΔΡΟΜΟΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΓΙΑ Ν’ ΑΚΟΥΛΟΥΘΗΣΟΥΜΕ. Α) Η δημοκρατική συνεννόηση που ζητάει το κόμμα μας για ειρηνική λύση του ελληνικού προβλήματος, αλλά τέτια πιθανότητα δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή. Β) Συνέχιση του ένοπλου αγώνα με έντονη παρτιζάνικη δράση σ’ ολόκληρη τη χώρα. Ο ΔΣΕ με τη δράση του μπορεί σε υπολογίσιμο βαθμό να φέρει εμπόδια στις επιδιώξεις των Αμερικάνων στην Ελλάδα, εμποδίζοντας τους να ανοικοδομήσουν τη χώρα για πολεμικό προγεφύρωμα ενάντια στη Σοβιετική Ένωση και τις Λαϊκές Δημοκρατίες. Και εφόσον άλλος δρόμος για μας δεν υπάρχει, ο δρόμος της συνέχισης του ένοπλου αγώνα είναι ο μοναδικός. Έτσι με μια εντατική παρτιζάνικη δράση, που θα προκαλέσει στους Αμερικάνους και το μοναρχοφασισμό μια συνεχή αιμορραγία στρατιωτική-οικονομική, θα δημιουργήσει όλο και περισσότερη πολιτική αστάθεια και λόγω της άθλιας οικονομικής κατάστασης των ελλήνων εργαζομένων θα μας είναι δυνατή η δημιουργία κατάλληλων συνθηκών για δυνάμωμα του κινήματος και μέσα στις πόλεις, με αποτέλεσμα να ενισχυθεί ο ΔΣΕ για πιο δυνατά και συνδυασμένα χτυπήματα.
  2. Η διατήρηση των σχηματισμών του ταχτικού στρατού που δημιουργήσαμε με σκοπό να ανατρέψουμε το μοναρχοφασισμό όπως καθόρισαν οι αποφάσεις μας, θα μας κρατήσουν, θέλουμε είτε όχι, στο πνεύμα της άμυνας και κόλλημα σε ορισμένες εχθρικές θέσεις που θα εμποδίσουν την έντονη παρτιζάνικη δράση με όλες τις συνέπειες. Από την άποψη αυτή ήταν βιαστική η ονομασία των αρχηγείων σε Μεραρχίες. Διατηρώντας ελάχιστα τμήματα με βαρύ εξοπλισμό (μέχρι πυροβολικό που διαθέτουμε) όλα τα υπόλοιπα τμήματα μας πρέπει να απαλλαχτούν από περιττά βάρη που έχουν, να είναι ευκίνητα με ελαφρό οπλισμό και να δίνουν μάχες με τον εχθρό εκεί που προσφέρεται σε μας και όχι εκεί που θέλει ο εχθρός. Και δεύτερο να οργανωθούν περισσότερα τμήματα σαμποτέρ και ελεύθερων σκοπευτών.

 

ΜΑΡΚΟΣ ΒΑΦΕΙΑΔΗΣ

(Δόθηκε στη Συνεδρίαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ στις 15 του Νοέμβρη 1948)

 

Περιοδικό «Νέος Κόσμος», τεύχος 8, Αύγουστος 1950, σ. 476-480

 

Το γράμμα αυτό δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο περιοδικό «Νέος Κόσμος», τεύχος 8ο, Αύγουστος 1950, με τον τίτλο: Η οπορτουνιστική Πλατφόρμα του Μάρκου Βαφειάδη.

 

Αναδημοσίευση από τον τόμο ΚΚΕ Τα Επίσημα Κείμενα, τόμ. 6ος, σελ.482-489.

 

Πηγή: http://ellinikosemfilios.blogspot.gr/2011/11/blog-post_23.html Το «γράμμα» είναι γνωστό ως η «(οπορτουνιστική) Πλατφόρμα του Μάρκου Βαφειάδη»

 

*

 

Απόφαση του Πολιτικού Γραφείου της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ Για την οπορτουνιστική πλατφόρμα του Μάρκου Βαφειάδη

 

  1. Ο Λαός της Ελλάδας οχτώ χρόνια τώρα διεξάγει ένα δύσκολο ένοπλο αγώνα γι’ αυτήν την ύπαρξη του. Τον χιτλερικό καταχτητή τον διαδέχτηκε ο αγγλοαμερικάνικος ιμπεριαλισμός που, με όργανο του στο εσωτερικό το μοναρχοφασισμό, θέλει να μετατρέψει την Ελλάδα σε αποικία και σε πολεμικό ορμητήριο του ενάντια στο σοσιαλισμό και τη Λαϊκή Δημοκρατία στην Ευρώπη.

 

Με τη Βάρκιζα και ύστερα απ’ αυτήν η καθοδήγηση του ΚΚΕ, σχεδόν δίχως εξαιρέσεις, έβλεπε καθαρά ότι η αγγλομοναρχοφασιστική πολιτική οδηγεί τη χώρα σε καινούργια ένοπλη σύγκρουση, μια και δεν μπορούσε να εξασφαλίσει μια πλατιά και στέρεη μαζική βάση. Το πρόβλημα για το ΚΚΕ ήταν: α) να πείσει τις μάζες, με την ίδια τους την πείρα, ότι η αγγλική και μοναρχοφασιστική πολιτική αποβλέπουν αποκλειστικά και μόνον στον εξανδραποδισμό τους με τον εμφύλιο πόλεμο και β) ν’ αντιμετωπίσει ψύχραιμα μια κατάσταση που υπήρχε στην καθοδήγηση του ΚΚΕ για ν’ αποφύγει και σοβαρές ζημιές απ’ τη δράση του ταξικού εχθρού μέσα στο Κόμμα και για να ματαιώσει κάθε προσπάθεια για διάσπαση στο Κόμμα. Εδώ πρέπει να τονιστεί ότι το Κόμμα πέρασε σοβαρή κρίση και δοκιμασία ύστερα απ’ την αποτυχία του Δεκέμβρη 1944, αποτυχία που ήταν αποτέλεσμα βασικών λαθών στην πολιτική του ΚΚΕ στον καιρό της χιτλεροφασιστικής κατοχής. Ακόμα το Κόμμα αντιμετώπιζε μέσα στο ΕΑΜ σοβαρές δυσκολίες και έπρεπε με προσοχή να χειρίζεται τα ζητήματα για να μπορεί, χωρίς να κάνει υποχωρήσεις σε ζητήματα αρχής, να εξασφαλίσει την επιδοκιμασία και υποστήριξη της πολιτικής του απ’ το ΕΑΜ. Όλα αυτά μέσα στις συνθήκες της αγγλικής κατοχής και του εμφυλίου πολέμου, που οργάνωσε και εφάρμοζε κιόλας η αγγλική πολιτική και ο μοναρχοφασισμός, δείχνουν ότι ο αγώνας που έφερνε προς την καινούργια ένοπλη αντιπαράθεση θα είναι πολύ σκληρός, δύσκολος και μακροχρόνιος και ότι θα έβαζε το ΚΚΕ μπροστά στην πιο μεγάλη ως τα σήμερα δοκιμασία του. Γι’ αυτό το πράγμα στην καθοδήγηση του ΚΚΕ δεν υπήρχε βασικά δεύτερη γνώμη. Για όλους ήταν φανερό ότι η καινούργια δοκιμασία θα απαιτούσε απ’ τον καθένα να δείξει στον ανώτατο βαθμό κομματικότητα, σταθερότητα, αποφασιστικότητα.

 

  1. Η βασική πολιτική δυσκολία στο καινούργιο στάδιο του αγώνα ήταν το γεγονός ότι η απεριόριστη βοήθεια που έπαιρνε ο μοναρχοφασιμός απ’ τους Αγγλοαμερικάνους και το καθεστώς της αγγλικής στρατιωτικής κατοχής έτρεφε πολλές ταλαντεύσεις και αμφιβολίες, μέσα στα μικροαστικά πρώτα απ’ όλα στρώματα, για το αν θα μπορέσουμε να τα βγάλουμε πέρα. Την κατάσταση αυτή τη δυνάμωνε και το καθεστώς της άγριας τρομοκρατίας που απλώθηκε στη χώρα. Οι ταλαντεύσεις και οι αμφιβολίες αυτές είχαν την αντανάκλαση τους και μέσα στο Κόμμα και στο κλιμάκιο του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ που βρισκόταν στην Αθήνα και στην καθοδήγηση της ΚΟ της Αθήνας. Ο οπορτουνισμός αυτός που το Κόμμα τον χτύπησε επανειλημμένα ανοιχτά, πήρε τη μορφή μιας παθητικής αναμονής και υποταγής στο μοναρχοφασισμό που εκφραζότανε: α) με αντιλήψεις ότι ο ΔΣΕ θα τα βγάλει πέρα μόνος χωρίς τη δραστήρια πάλη αυτών που σκεφτόντουσαν έτσι, β) με αντιλήψεις ότι μόνο με μια αποφασιστική και ενεργό βοήθεια απέξω θα μπορέσει ο λαός μας να τα βγάλει πέρα. Στη βάση του ο οπορτουνισμός αυτός έδειχνε έλλειψη πίστης στις δυνάμεις και στο δίκιο του Λαού και έφερνε στη συνθηκολόγηση μπροστά στην αντίδραση.

 

III. Όταν άρχισε η μάχη στο Γράμμο ο Λαός και ο ΔΣΕ πάλευαν κιόλας δυο χρόνια. Στο διάστημα αυτό ο ΔΣΕ είχε ματαιώσει όλες τις προσπάθειες του εχθρού για να τον συντρίψει. Ο μοναρχοφασισμός είχε σημειώσει αλλεπάληλες αποτυχίες και η ολοφάνερη κρίση του βάθαινε προοδευτικά. Η αγγλική πολιτική στην Ελλάδα χρεοκόπησε κι αυτό ανάγκασε τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό να επέμβει ανοιχτά στη χώρα μας. Στα δύο αυτά χρόνια, ο ΔΣΕ υπερνικώντας αφάνταστες στερήσεις και δυσκολίες, άντρωσε, απόχτησε πείρα, ωρίμασε πολιτικά, στρατιωτικά, οργανωτικά, πήρε τη μορφή του ταχτικού στρατού. Η καθοδήγηση του ΚΚΕ ετοίμαζε έτσι τον ΔΣΕ, γιατί έβλεπε ότι ύστερα από την ανοιχτή αμερικάνικη επέμβαση οι αγώνες στα 1948 θα γίνουν πιο σκληροί και δύσκολοι. Γι’ αυτήν την αντιπαράθεση ετοιμαζότανε ο ΔΣΕ στη Βόρεια Πίνδο, στο μέρος που διάλεξε ο ίδιος, για ν’ αναμετρηθεί στην πιο μεγάλη μάχη στα 1948 ενάντια στον μοναρχοφασιστικό στρατό και την αμερικάνικη ηγεσία του.

 

  1. Όταν άρχισε η μάχη στο Γράμμο ο συσχετισμός των δυνάμεων ήταν ο παρακάτω: Σε άντρες, 1 προς 10 και σε υλικό, 1 προς 50, σε όφελος του μοναρχοφασισμού. Ακόμα, ο μοναρχοφασισμός κυριαρχούσε απόλυτα στον αέρα και διέθετε μηχανοκίνητα και θωρακισμένα μέσα, που απ’ αυτά ο ΔΣΕ δεν διέθετε τίποτα. Ο συσχετισμός αυτός ήταν πολύ σε βάρος μας, και γιατί από ανεπάρκεια και αδυναμίες δικές μας δεν πραγματοποιήσαμε το πλάνο στρατολογίας και δεν εξασφαλίσαμε τις στρατηγικές εφεδρείες του ΓΑ που είχαμε καθορίσει. Όμως η καθοδήγηση του ΚΚΕ αποφάσισε να δόσει τη μάχη γιατί ξεκινούσε απ’ τη βεβαιότητα ότι με την ηθικοπολιτική υπεροχή του ΔΣΕ και με τη σωστή εκμετάλλευση του εδάφους, θα ανατρέπαμε την κύρια στρατηγική επιδίωξη του εχθρού που ήταν να εκμηδενίσει στη Βόρεια Πίνδο τις κύριες δυνάμεις του ΔΣΕ για να καθαρίσει ύστερα και ολόκληρη τη χώρα και να πνίξει έτσι οριστικά το επαναστατικό ξεσήκωμα του Λαού. Η αποτυχία του αυτή θα όξυνε την κρίση και την αποσύνθεση στο στρατόπεδο της αντίδρασης και θα έφερνε σε καινούργια ανάπτυξη το κίνημα μας. Αυτή ήταν η γραμμή και η πεποίθηση της ηγεσίας του ΚΚΕ που βρισκόταν στο βουνό. Την πεποίθηση αυτή τη δυνάμωνε το γεγονός ότι οι δυνάνεις της προόδου στεριώνονταν και μεγάλωναν σε όλο τον κόσμο, ότι η δημιουργία του Γραφείου Πληροφοριών έδειχνε τη συσπείρωση και ανάπτυξη των δυνάμεων του κομμουνισμού και της Λαϊκής Δημοκρατίας στην Ευρώπη και σ’ όλο τον κόσμο, το γεγονός ότι η διεθνής αλληλεγγύη προς το Λαό της Ελλάδας με επικεφαλής τη Σοβιετική Ένωση εκδηλώνονταν ισχυρή και έμπραχτη.

 

  1. Η μάχη στο Γράμμο άρχισε σκληρή. Και, παρά το γεγονός ότι τα τμήματα μας για πρώτη φορά περνούσαν από τέτια δοκιμασία και παρά το γεγονός ότι παρουσιάσαμε σοβαρά λάθη στη διάταξη μας και κάναμε πολλά λάθη στην πορεία της, όμως η μάχη σε όλη τη διάρκεια της εξελίχτηκε βασικά σύμφωνα με το σχέδιο της ηγεσίας του ΚΚΕ. Στο διάστημα, όμως, που κρατούσε η μάχη δημιουργήθηκαν κρίσιμες καταστάσεις που έβαλαν σε σκληρή δοκιμασία όλους αυτούς που τη διηύθυναν και απαιτούσαν απ’ αυτούς αποφασιστικότητα, ψυχραιμία, σταθερότητα στη γραμμή και ανώτερη κομματικότητα. Η κρισιμότητα στην κατάσταση και η δοκιμασία γι’ αυτούς που τη διηύθυναν μεγάλωσε όταν πάνω στο φούντωμα της μάχης δημιουργήθηκαν ξαφνικές και αναπάντεχες δυσκολίες ανεφοδιασμού.

Ακριβώς πάνω σ’ αυτή τη δοκιμασία και την κρίση ο Μάρκος Βαφειάδης, μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ και της Γραμματείας του ΠΓ, αρχηγός του ΔΣΕ και πρόεδρος της ΠΔΚ δεν άντεξε, έσπασε και παρουσίασε μια ψυχονευρική κρίση που τον έκανε ανίκανο να φανεί άξιος της θέσης του και να σταθεί στο ύψος της κατάστασης. Για το Κόμμα δημιουργήθηκε ζήτημα Μάρκου Βαφειάδη. Το ΠΓ τον απομάκρυνε τότε από τη δουλιά και τον έστειλε για θεραπεία, με την απόφαση να λύσει οριστικά το ζήτημα του ύστερα·απ’ τη θεραπεία που θα ‘κανε. Πάντως, ύστερα από την κρίση που παρουσίασε, το ΠΓ της ΚΕ είχε καταλήξει ότι ο Βαφειάδης δεν μπορούσε να ξαναπάρει όλο το βαρύ φορτίο που είχε πριν, και σαν πρώτο μέτρο αποφάσισε και ίδρυσε το Ανώτατο Πολεμικό Συμβούλιο. Ο Μ. Βαφειάδης κατάλαβε ότι στο Κόμμα υπάρχει ζήτημα του.

 

  1. Σήμερα ο Βαφειάδης παρουσιάζεται με μια δική του πολιτική πλατφόρμα, που δείχνει ότι η κρίση του στο Γράμμο δεν ήταν μόνο μια προσωρινή σύγχυση και πελάγωμα, μα μια πολιτική κρίση με βαθύτερα αίτια. Αυτό αναγκάζει το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, μαζί με την ανασκευή της πολιτικής πλατφόρμας του, να εξετάσει και όλη την προηγούμενη κομματική ζωή και εξέλιξη του Μ. Βαφειάδη για να βρει τις ρίζες για τη σημερινή αντικομματική στάση του. Ο Μ. Βαφειάδης στην κομμουνιστική νεολαία και στην κομματική ζωή παρουσιάζει μια σειρά από κρίσεις που οι σπουδαιότερες είναι αυτές που πέρασε στη φυλακή, στην Αίγινα, στην Ακροναυπλία. Στο βάθος τους υπήρχε πάντα μια έκδηλη αντικομματική διάθεση και μια ανικανοποίητη εγωιστική φιλοδοξία που τον έκανε πάντα να γκρινιάζει ενάντια σε πρόσωπα και πράγματα και τον έφερνε σε αντίθεση με το Κόμμα. Ο Μ. Βαφειάδης έτρεφε αρρωστιάρικα μέσα του το αίσθημα ότι το Κόμμα πάντα τον παραγνώρισε και τον κατάτρεξε. Και όσες φορές ακόμα είχε δίκιο κατάφερνε να παίρνει αντικομματική στάση. Δεν ήξερε να παλεύει κομματικά για τις αρχές και για την πολιτική του Κόμματος και πάντα έδινε στις προσπάθειες του το χαραχτήρα διαβολών και προσωπικών συγκρούσεων. Παρ’ όλα αυτά το Κόμμα τον βοήθησε και μπόρεσε να του καλλιεργήσει και να του αναπτύξει τις ικανότητες που είχε και να τον βοηθήσει να ωριμάσει και πολιτικά, γιατί εδώ ο Μ. Βαφειάδης παρουσίαζε μια ολοφάνερη ανεπάρκεια που εκδηλώνονταν κυρίως όταν επρόκειτο να καταλήξει σε αποφάσεις και να δόσει γραμμή. Το Κόμμα βοήθησε και ανέβασε τον Μ. Βαφειάδη τόσο, όσο κανένα άλλο από τα στελέχη του, πιστεύοντας ότι και τις ικανότητες του θα αναπτύξει και τις ελλείψεις του θα διορθώσει.

 

VII. Τώρα ο Μ. Βαφειάδης βγαίνει με δική του πλατφόρμα που πολιτικά αποτελεί άρνηση, αναθεώρηση της γραμμής του ΚΚΕ. Πρωταρχικό γνώρισμα στην πλατφόρμα αυτή είναι μια φραξιονιστική, αντικομματική διαστρέβλωση της πραγματικότητας. Χαραχτηριστικό είναι ότι ο Μ. Βαφειάδης από τότε που με απόφαση του Κόμματος βγήκε στο βουνό σαν αρχηγός του ΔΣΕ, και όταν γίνηκε μέλος του ΠΓ και της Γραμματείας του και μέχρι το σπάσιμο του στο Γράμμο, ποτέ, ούτε μια φορά, δεν έβαλε ζήτημα για έστω και μια διαφωνία του με τη γραμμή του Κόμματος, είτε με κάποιο βασικό σημείο της. Ποτέ, ούτε σε ατομικές συνομιλίες του, ούτε σε συνεδριάσεις, δεν ανέφερε είτε ότι δεν συμφωνεί, είτε ότι προτείνει να διορθωθεί κάτι στη γραμμή του Κόμματος. Σήμερα βγαίνει με δική του πολιτική πλατφόρμα που ξεκινά από ένα σπεκουλάντικο αντικομματικό υπολογισμό. Κατάλαβε ότι απότυχε, γιατί αυτό έδειξε η ζωή, και την αποτυχία του αυτή πάει να τη σκεπάσει: α) Με μια πλατφόρμα, που τη σκάρωσε τώρα, όπου θέλει τη δική του αποτυχία να την παρουσιάσει σαν αποτυχία του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος στη χώρα, όπου θέλει να εμφανιστεί με τον ισχυρισμό ότι ήταν απ’ το 1947 αντίθετος με την πολιτική του Κόμματος, διεκδικώντας με όλα αυτά τον τίτλο του σωτήρα, του Κόμματος, β) Για να δικαιολογήσει το σπάσιμο του στο Γράμμο θέλει τώρα αυτό να το στηρίξει σε προσωπικούς λόγους, που σκάρωσε εκ των υστέρων και που ξεσκεπάζουν ολότελα την αντικομματικότητά του. Στη Συνεδρίαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ στις 15 του Νοέμβρη, όπου συζητήθηκε το ζήτημα του, ο Μ. Βαφειάδης στην εισηγητική ομιλία του δεν ανέφερε ούτε λέξη για την πολιτική πλατφόρμα του και τις διαφωνίες του με τη γραμμή του Κόμματος και περιορίστηκε μόνο σε προσωπικές επιθέσεις και συκοφαντίες. Όταν κλήθηκε να εκθέσει τους προσωπικούς λόγους, που ισχυρίστηκε ότι τον οδήγησαν στο σπάσιμο του στο Γράμμο, επανειλημμένα δήλωσε ότι δεν υπακούει στην απόφαση του ΠΓ της ΚΕ. Η βασική του προσπάθεια στρεφότανε στο να δημιουργήσει προσωπικές προστριβές με αναίσχυντες συκοφαντίες ανάμεσα στα μέλη του ΠΓ και της ΚΕ που παίρναν μέρος στη Συνεδρίαση. Κάθε φορά που με τα γεγονότα οδηγιότανε σε αδιέξοδο, δήλωνε ότι δεν θυμάται. Το ΚΚΕ στα τριάντα χρόνια διεξήγαγε ένα σκληρό αγώνα ενάντια στον αρχειομαρξιστικό και λικβινταριστικό τροτσκισμό. (Ο Τρότσκι είχε πει κάποτε ότι ο τροτσκισμός στην Ελλάδα είναι το ισχυρότερο τμήμα του στις κεφαλαιοκρατικές χώρες). Πάνω από 10 χρόνια κράτησε ο αγώνας αυτός ωσότου το ΚΚΕ εκμηδένισε ολοκληρωτικά το λυσσασμένο αυτόν εχθρό της εργατικής τάξης. Στην πάλη ενάντια στον δολοφονικό τροτσκισμό άντρωσε το ΚΚΕ. Η θέση και η συμπεριφορά του Μ. Βαφειάδη στη συνεδρίαση του ΠΓ, έδειξαν ότι πρόκειται για μια αντικομματική, φραξιονιστική, τροτσκιστική επίθεση ενάντια στο ΚΚΕ και στην πολιτική γραμμή του.

 

VIII. Ο Μ. Βαφειάδης αρχίζει την πλατφόρμα του με τον ισχυρισμό ότι στο ΚΚΕ δεν υπάρχει «από παράδοση, η εσωκομματική δημοκρατία. Κάθε αντίθετη απόπειρα που γίνεται, πνίγεται με τρόπο αντικομματικό. Οι καθοδηγήσεις του Κόμματος αντί να σου ανοίγουν το δρόμο για θαρρετή σκέψη, σου σκοτώνουν τη σκέψη». «Το καθεστώς αυτό δημιουργεί ένα «είδος εκφυλισμού των στελεχών». «Ανώτερα στελέχη μας εξαρτούν την ανάδειξη τους απ’ την ανοχή και τη σιωπή». Αυτές τις συκοφαντίες ξερνά ενάντια στο κόμμα μας ο χρεοκοπημένος τροτσκιστής. Το κάνει αυτό ο Βαφειάδης από δημαγωγία, μα ταυτόχρονα δεν καταλαβαίνει ότι μέσα στις συνθήκες που περνά σήμερα το κίνημα μας και με τον αγώνα που κάνει το ΚΚΕ, δεν μπορεί να υπάρξει στο Κόμμα η ίδια εσωκομματική δημοκρατία που υπάρχει στα νόμιμα κόμματα και πολύ περισσότερο σ’ αυτά που είναι στην εξουσία, και ότι σήμερα στο ΚΚΕ επιβάλλεται περισσότερος συγκεντρωτισμός στις μέθοδες καθοδήγησης και στην εσωκομματική ζωή σε σχέση με την πλατιά εσωκομματική δημοκρατία που ανέπτυξε το κόμμα μας όταν ύστερα απ’ τη Βάρκιζα είχε σχετική ελευθερία στη δουλιά του. Τα πράγματα ανατρέπουν τις συκοφαντίες του Βαφειάδη. Όλη η δουλιά του ΚΚΕ στον οργανωτικό τομέα και ύστερα απ’ τον πόλεμο, απ’ τη 12η Ολομέλεια της ΚΕ (Ιούνης του 1945) και το 7ο Συνέδριο (Οχτώβρης 1945) είναι μια αδιάκοπη προσπάθεια για την αφομοίωση και τον ενστερνισμό των μπολσεβίκικων οργανωτικών αρχών. Το ΚΚΕ πρέπει ακόμα πολλά να πετύχει στον τομέα αυτόν, όμως η ζωή και η δράση του δείχνουν ότι το κόμμα μας ακολουθεί το σωστό δρόμο. Να τι είπε το κόμμα μας για την κομματική ανοικοδόμηση, την εσωκομματική δημοκρατία και ζωή τον Ιούνη του 1945:

 

1) η Ολομέλεια τονίζει τον εξαιρετικά σοβαρό κίνδυνο που απειλεί το Κόμμα από την αλλοίωση της κοινωνικής του σύνθεσης. Για να ανταποκριθεί στην ιστορική του αποστολή, το ΚΚΕ πρέπει να παραμείνει, κύρια και βασικά, το Κόμμα του προλεταριάτου της Ελλάδας και αυτό πρέπει να βρίσκει την αντανάκλαση του και στην κοινωνική σύνθεση των μελών του Κόμματος. Μια βασική αλλαγή και βελτίωση στον τομέα αυτόν επιβάλλεται για το σύντομο μέλλον και πρέπει να αφορά τόσο τα μέλη όσο και τα κατώτατα, κατώτερα, μεσαία και ανώτερα κομματικά στελέχη. Η Ολομέλεια υπογραμμίζει την ανάγκη αυτή πρώτ’ απ’ όλα για τις οργανώσεις της Αθήνας και της θεσσαλονίκης. Προς την κατεύθυνση αυτή πρέπει να τείνει και όλη η πολιτική στελεχών του Κόμματος. Παράλληλα το ΚΚΕ πρέπει να διατηρήσει και ν’ αναπτύξει τις βάσεις μέσα σ’ όλα τα άλλα στρώματα του εργαζόμενου λαού (υπάλληλοι, επαγγελματίες, διανοούμενοι κλπ.).

 

2) Με τον ίδιο εξαιρετικό τρόπο η Ολομέλεια υπογραμμίζει το πολύ χαμηλό θεωρητικό επίπεδο της μάζας των μελών του Κόμματος και των στελεχών του. Αυτό περικλείνει μεγάλους σοβαρούς κινδύνους. Μια ριζική, άμεση στροφή στον τομέα αυτόν είναι ζήτημα ζωτικής ανάγκης για το Κόμμα. Η διατήρηση της καθαρότητας της ιδεολογίας και θεωρίας του ΚΚΕ μέσα στο Κόμμα. Η διαπαιδαγώγηση του ΚΚΕ, των μελών και των στελεχών του στο πνεύμα που μας κληρονόμησαν οι μεγάλοι μας δάσκαλοι. Η διαφώτιση για τα πιο βασικά νεοελληνικά και καθημερινά προβλήματα σύμφωνα με τις αρχές και τη γραμμή του ΚΚΕ. Η πάλη ενάντια στη διαστρέβλωση και τον ευνουχισμό της επαναστατικής μας θεωρίας και πράξης είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για μια σωστή πολιτική γραμμή και δράση του ΚΚΕ. Η Ολομέλεια διαπιστώνει την ανεπάρκεια της κομματικής διαφώτισης και την καθυστέρηση στον τομέα αυτόν τόσο του Ριζοσπάστη όσο και της ΚΟΜΕΠ. Χρειάζεται μια επίμονη, ακούραστη, θαρραλέα και ορμητική μακρόχρονη και βαθιά δουλιά του Κόμματος για να εξασφαλιστεί και βελτιωθεί η ιδεολογική – θεωρητική πανοπλία του ενάντια σε κάθε νοθεία, σε κάθε λαθρεμπόριο. Η Ολομέλεια διαπιστώνει ακόμα ότι βαριά ευθύνη για την κατάσταση αυτή φέρνουν και μια σειρά από ανώτατα και ανώτερα κομματικά στελέχη που δεν ζούν τη ζωή της βάσης του Κόμματος, είναι απομονωμένα απ’ αυτή και έτσι όχι μόνο δεν τη βοηθούν να βελτιώνει το ιδεολογικό της επίπεδο, μα αντίθετα, ζώντας μακριά απ’ αυτή, πέφτουν ευκολότερα σε ξένες επιρροές, που τις μεταφέρουν και μέσα στο Κόμμα. Η Ολομέλεια βάζει σαν καθήκον σε μια σειρά από ανώτατα και ανώτερα κομματικά στελέχη, να πάνε για δουλιά στη βάση του Κόμματος και μέσα στις εργατικές μάζες. Στο χαμηλό ακόμα ιδεολογικό επίπεδο του Κόμματος οφείλεται και το γεγονός ότι το Κόμμα αντιμετωπίζει ασθενικά, αγνές στο βάθος, μα πάντα επικίνδυνες εκδηλώσεις αντάρτικου πνεύματος, από τις γραμμές κυρίως του αντάρτικου κινήματος. Σωστή διαφώτιση και διαπαιδαγώγηση προς την κατεύθυνση αυτή στο πνεύμα της κομματικής πειθαρχίας και της εσωκομματικής δημοκρατίας πρέπει να συγκεντρώσουν επίσης την προσοχή μας. Η Ολομέλεια θεωρεί αναγκαίο όπως μέσα στις καινούργιες συνθήκες, ύστερα απ’ τον εθνικοαπελευθερωτικό πόλεμο και τον αγώνα του Δεκέμβρη, το Κόμμα ξαναεξετάσει συγκεκριμένα και ατομικά το ζήτημα των δηλωσιών στην 4η Αυγούστου, που ξαναμπήκαν στο ΚΚΕ. Η επανεξέταση αυτή πρέπει να γίνει μέσα στα πλαίσια που βάζει η κομματική ηθική τάξη και επαναστατική κομματικότητα. Πρωτοβουλία, εσωκομματικός έλεγχος προς τα πάνω και προς τα κάτω, προώθηση και ανάπτυξη νέων στελεχών, εσωκομματική δημοκρατική ζωή, γρανιτένια κομματικότητα και σεμνό κομματικό ήθος, επαναστατική πειθαρχία και ολόπλευρη θεωρητικοπολιτι-κή διαπαιδαγώγηση, θα σηκώσουν τη ζωντάνια και ζωτικότητα των μελών μας και θα τα αναδείξουν σε πραγματικούς αφέντες μέσα στο κόμμα τους, που το ακολουθούν και το δουλεύουν όχι από εξαναγκασμό, μα γιατί από λεύτερη δημοκρατική συνείδηση πιστεύουν στη θεωρία και ιδεολογία του, στην πολιτική γραμμή και στην πραχτική δράση του, στην οργάνωση του και στην αναγκαιότητα της ύπαρξης του, για την κατάχτηση και ολοκλήρωση της λευτεριάς του Λαού (Απ’ την απόφαση της 12ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ, 25-27 Ιούνη 1945).

 

Ο φραξιονιστής Βαφειάδης, που στη 2η Ολομέλεια της ΚΕ (Φλεβάρης του 1946) του έγινε προσωπική ανοιχτή υπόδειξη να εγκαταλείψει την απομόνωση του απ’ τη βάση, δεν διδάχτηκε τότε, μόνο θέλει τώρα να διαπαιδαγωγήσει αυτός φραξιονιστικά και διαλυτικά το Κόμμα. Και να τι ειπώθηκε για τα ίδια ζητήματα στο κλείσιμο της εισήγησης στην ίδια Ολομέλεια τον Ιούνη 1945:

«Ακούμε, σύντροφοι, τις μέρες αυτές παραμύθια για διαφωνίες και διασπάσεις μέσα στο Κόμμα. Και φυσικά γελάμε. Γελάμε με τους ανόητους που τόσο λίγο μας ξέρουν, που τόσο λίγο καταλαβαίνουν το κόμμα μας, το ΚΚΕ και τον μεγάλο του αγώνα.

   Όμως, σύντροφοι, δεν θα πρέπει να το πάρουμε απάνω μας. Ο κομμουνιστής δεν αυτοϊκανοποιείται ποτέ. Πολύ περισσότερο όταν έχουμε να παρουσιάσουμε και στον τομέα της κομματικής ανοικοδόμησης σοβαρά λάθη και ελλείψεις… Το βασικό οργανωτικό μας πρόβλημα είναι το πρόβλημα των στελεχών μας. Κομμουνιστής, μέλος είτε στέλεχος του ΚΚΕ, πάει να πει να ‘ναι μαζικός λαϊκός ηγέτης. Αυτό πάει να πει ότι το στέλεχος μας ξέρει καλά το περιβάλλον της δουλιάς του, τα ζητήματα και προβλήματα που αποσχολούν τους εργάτες και τους εργαζόμενους. Πρωτοστατεί στην οργάνωση τους και στους αγώνες τους, πάντοτε υπόδειγμα πειθαρχίας, αποφασιστικότητας, ηρωισμού και αυτοθυσίας. Ακούει πάντα όσα του λεν οι εργάτες και οι εργαζόμενοι, συζητεί τη γνώμη τους, πείθεται είτε τους πείθει. Δημιουργεί στον κύκλο του ολοένα καινούργια στελέχη, προωθεί τις νέες δυνάμεις, ενθαρρύνει, καθοδηγεί, βοηθεί πατρικά κάθε ικανότητα. Τοποθετεί τον κατάλληλο άνθρωπο στην κατάλληλη θέση, αφήνοντας κάθε ανεξαρτησία και πρωτοβουλία που βοηθεί τον κοινό σκοπό, το κοινό έργο. Δεν είναι αυταρχικός, ούτε σεχταριστής και τον χαρακτηρίζει η κομματική συντροφικότητα. Δεν παραγνωρίζει, ούτε πνίγει ποτέ την ατομικότητα του άλλου. Ο παραγοντισμός είναι μια από τις πιο θανάσιμες αμαρτίες για έναν κομμουνιστή, όπως και η γραφειοκρατία. Δεν είναι ποτέ στρυφνός και ακαταλαβίστικος, μα πάντα απλός και κατανοητός. Έχει υπομονή, εξηγά και πείθει τον άλλο. Μα όταν καταλήξει σε αποφάσεις, δρα σύντομα και φτάνει γοργά δίχως αναβολές και κωλυσιεργίες στο αποτέλεσμα. Στο ύφος και στο ήθος του είναι σεμνός και έχει ανεπτυγμένη την κομματική ευαισθησία. Δεν μπορεί να ‘ναι ποτέ αδιάφορος γι’ αυτό που λέει το απλό μέλος και ο απλός εργάτης γι’ αυτόν. Τον χαρακτηρίζει κομματική και ατομική ακεραιότητα χαρακτήρα, κομματική ευθύτητα και ποτέ δεν ξεχνά το Κόμμα μπροστά στο ατομικό είτε οικογενειακό του συμφέρον. Οι οικογενειακότητες στο Κόμμα δεν υπάρχουν, αν και ο κομμουνιστής σαν οικογενειάρχης πρέπει να ‘ναι υποδειγματικός. Με λίγα λόγια ο κομμουνιστής πρέπει να ‘ναι παράδειγμα και υπόδειγμα λαϊκού αγωνιστή για όλους. Μονάχα έτσι θα μπορέσει να σταθεί στο ύψος του. Έχουμε πολλές απαιτήσεις από τα μέλη μας. Είναι οι απαιτήσεις που βάζει το κίνημα σε μας σαν Κόμμα. Και αυτό που ζητάμε από τα μέλη του Κόμματος θα πρέπει φυσικά να το πραγματοποιούμε πρώτ’ απ’ όλα εμείς, η καθοδήγηση του. Στον τομέα της εσωκομματικής ζωής χρειάζεται μια σημαντικήβελτίωση. Εκείνος που αποφασίζει και κυβερνά μέσα στο Κόμμα είναι το μέλος του Κόμματος. Η εσωκομματική δημοκρατία, που σημαίνει και εκλογή των κομματικών οργάνων από τα κάτω προς τα πάνω με μυστική ψηφοφορία, εφαρμόζεται αυστηρά. Ο έλεγχος της δουλιάς και η κριτική προς τα πάνω και προς τα κάτω είναι το ουσιαστικό κομμάτι της εσωκομματικής δημοκρατίας. Οι αποφάσεις συζητούνται και εγκρίνονται, τροποποιούνται είτε απορρίπτονται από τα μέλη. Από τη στιγμή όμως που μια απόφαση παίρνεται, όλοι είναι υποχρεωμένοι να την εκτελέσουν και κείνοι ακόμα που ίσως να μη συμφώνησαν και βρέθηκαν σε μειοψηφία. Στην εσωκομματική ζωή η αυτοκριτική από τα πάνω και από τα κάτω και περισσότερο, φυσικά, από τα πάνω, δίνει ζωή, αναπτύσσει το αίσθημα της ευθύνης και μεγαλώνει τη κολεχτιβίστικη δουλιά. Στο πνεύμα αυτό πρέπει να διαπαιδαγωγούμε τα μέλη, έτσι που όχι μονάχα τυπικά, μα και ουσιαστικά να γίνουν αυτά τα αφεντικά στο Κόμμα. Απ’ αυτό εμείς δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα. Αντίθετα, όσο πιο ανεπτυγμένα είναι τα μέλη μας και όσο πιο πολύ δουλεύουν με πρωτοβουλία και αυτοπεποίθηση, τόσο περισσότερο κερδίζει το Κόμμα και το κίνημα μας. Βλέπουμε, σύντροφοι, ότι το Κόμμα σήμερα χρειάζεται μια στροφή στον τομέα της εσωκομματικής δημοκρατίας. Και, φυσικά, το παράδειγμα πρέπει να το δόσουμε εμείς, η Κεντρική Επιτροπή. Είμαστε το κυρίαρχο σώμα του Κόμματος ανάμεσα στα συνέδρια του. Πολλοί άνθρωποι με μια καρδιά, μια ψυχή, ένα νου, μια θέληση, μια γροθιά. Και αυτό όχι από εξαναγκασμό. Γιατί τέτιος εξαναγκασμός σ’ ένα Κόμμα, που τόσες θυσίες ζητά από τα μέλη του και, φυσικά, πολύ περισσότερο, από την Κεντρική Επιτροπή του, δεν μπορεί να υπάρξει. Μα από λεύτερη θέληση και απόφαση. Και ακριβώς γιατί τίποτε δεν μας εξαναγκάζει και ό, τι κάνουμε το κάνουμε από πεποίθηση και πίστη στις αρχές μας, γι’ αυτό και οι υποχρεώσεις μας, υποχρεώσεις λεύτερων ανθρώπων, είναι ακόμα πιο μεγάλες. Η Κεντρική Επιτροπή είναι το ανώτατο κολεχτιβίστικό μας όργανο. Εδώ κανένας δεν αποφασίζει μόνος. Ίσα δικαιώματα και ίσες ευθύνες. Και προς την κατεύθυνση αυτή θα πρέπει ακόμα πιο πολύ να αναπτύξουμε ο καθένας και όλοι μαζί το συναίσθημα της ευθύνης μα και της πρωτοβουλίας. Όλοι μαζί καθορίζουμε τη γραμμή, που τη θέτουμε μετά για έγκριση μπροστά στο Κόμμα. Μα μετά ο καθένας στον τομέα του, ο καθοδηγητής, ο υπεύθυνος, αυτός αποφασίζει και εκτελεί».

 

Τη γραμμή αυτή την αναπτύσσει το ΚΚΕ και η καθοδήγηση του, όσο, φυσικά, μπορούσε και κατοπινά στα ντοκουμέντα του, στην ειδική οργανωτική απόφαση του ΠΓ (Δεκέμβρης του 1945, που μπήκε απευθείας στις Κόβες), στην οργανωτική σύσκεψη του, που έγινε τον Απρίλη του 1946, σε όλη την κομματική ζωή του. Αν απ’ αυτά όλα ο Βαφειάδης δεν διδάχτηκε τίποτε, φταίει η αντικομματικότητά του και όχι το ΚΚΕ.

 

  1. Ο Μ. Βαφειάδης πήρε μέρος στη 12η Ολομέλεια και στο 7ο Συνέδριο, όπου ξαναβγήκε στην ΚΕ. Πήρε μέρος και στη 2η Ολομέλεια, όπου του έγινε και ανοιχτά η σύσταση να εγκαταλείψει την αυτοαποξένωσή του απ’ τη βάση και τα στελέχη του Κόμματος. Πήρε μέρος στην 3η Ολομέλεια, όπου η στρατιωτική επιτροπή κάτω από τη δική του καθοδήγηση επεξεργάστηκε το στρατιωτικό σχέδιο που ο ίδιος υπόγραψε. Το Γενάρη του 1948 ήταν συνεισηγητής στη σύσκεψη των πολιτικών και στρατιωτικών στελεχών του ΔΣΕ. Στην 4η Ολομέλεια ήταν ο μόνος εισηγητής πάνω στην πολιτική και στρατιωτική κατάσταση (ας σημειωθεί εδώ ότι παρά τη σχετική απόφαση του ΠΓ ο Μ. Βαφειάδης δεν έδοσε ακόμα στο Κόμμα την εισήγηση του εκείνη). Σε όλα αυτά τα Σώματα, ο Μ. Βαφειάδης μίλησε και εισηγήθηκε χωρίς ούτε μια φορά να κάνει νύξη για όσα αραδιάζει στη φραξιονιστική και ηττοπαθή πλατφόρμα του. Τώρα βρίζει την καθοδήγηση και τα στελέχη του Κόμματος για εκφυλισμό, λέει ότι το Κόμμα σκοτώνει τη σκέψη, ότι τα στελέχη αναδείχνονται με τη σιωπή και την ανοχή, ότι στο Κόμμα υπάρχει «καθεστώς κολακείας, ποιος περισσότερο να λιβανίσει αυτά που λέει η καθοδήγηση». Έτσι βρίζει ο πανικόβλητος φραξιονιστής το Κόμμα και τα στελέχη του. Όμως το Κόμμα δεκαπέντε ολόκληρα χρόνια άκουε τα ίδια ακριβώς λόγια απ’ τους αρχειομαρξιστές και λικβινταριστές τροτσκιστές. Και το Κόμμα ξέρει να αντιμετωπίσει κάθε φορά όσους σηκώνουν το ανάστημα τους ενάντια του, όσο ψηλά και αν στέκονται.

 

Ο Μ. Βαφειάδης μιλά για έλλειψη εσωκομματικής δημοκρατίας και αυτοκριτικής από τις εκάστοτε καθοδηγήσεις. Έτσι ο πανικόβλητος οπορ-τουνιστής ταυτίζει όλες τις καθοδηγήσεις που είχε το Κόμμα από τότε που ιδρύθηκε και που διώχτηκαν απ’ το Κόμμα σαν οπορτουνιστικές, τροτσκιστικές, φραξιονιστικές, με τη σημερινή καθοδήγηση και έτσι ξεσκεπάζει ακόμα πιο πολύ τη φραξιονιστική του πρόθεση. Ο Μ. Βαφειάδης μιλά για έλλειψη αυτοκριτικής και εσωκομματικής δημοκρατίας, αυτός που καμιά απόλυτα φορά δεν αναγνώρισε κανένα λάθος του. Σαν καπετάνιος της ομάδας Μεραρχιών ΕΛΑΣ Μακεδονίας ακολούθησε σοβινιστική πολιτική απέναντι στους σλαβομακεδόνες αγωνιστές. Δεν μίλησε ποτέ για τη στάση του, όταν σαν καπετάνιος της ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας το Δεκέμβρη του 1944, όταν στην Αθήνα γινότανε πόλεμος, αυτός συνθηκολόγησε ουσιαστικά με τους Άγγλους και τους άφησε να πάνε στην Αθήνα για να πνίξουν τη λαϊκή εξέγερση. Είναι λάθος σοβαρό του Κόμματος ότι τότε δεν πρόσεξε ορισμένες υπεύθυνες καταγγελίες που έγιναν ενάντια στον Μ. Βαφειάδη για σχέσεις με άγγλους αξιωματικούς πράχτορες της Ιντέλιτζενς Σέρβις και ότι δυο μέρες μετά το φευγιό του Μάρκου στο βουνό (τέλη Αυγούστου 1946) στο σπίτι της συγγενούς του Καραμαούνα, πράχτορα της Ιντέλιτζενς Σέρβις, συζητούσαν ότι βγήκε (ο Μ.) στο βουνό για να οργανώσει αντάρτικο. Ο Μ. Βαφειάδης δεν μίλησε ποτές για τις σοβαρές ευθύνες που είχε για την κατάσταση στην ΚΟΘ και στο Γραφείο Περιοχής Μακεδονίας όπου ήταν οργανωτικός γραμματέας και όπου ασχολούνταν με φραξιονιστικό κουτσομπολιό εκ των υστέρων χωρίς να τολμά ποτέ να πει ανοιχτά τη γνώμη του. Άφηνε επικεφαλής της ΚΟΘ δειλούς και ανίκανους ανθρώπους. Καλούσε τους εργάτες σε απεργίες χωρίς λόγο και χωρίς να παίρνει κανένα οργανωτικό μέτρο. Στο μηχανισμό του Γραφείου Περιοχής τοποθέτησε ανεξέλεγχτους και ύποπτους ανθρώπους, που καταχράστηκαν την κομματική περιουσία και αργότερα πρόδοσαν ανοιχτά και συνεργάζονταν με τον εχθρό. Στον ΔΣΕ ο Μ. Βαφειάδης παραγνώρισε και χτύπησε τα ανώτερα κομματικά στελέχη και συγκέντρωσε γύρω του κυρίως προσωπικούς του φίλους και αξιωματικούς απ’ τον αστικό στρατό. Μετεμφύτευσε στο στρατό, και από το στρατό στο Κόμμα, τις αστικές και ανταρτίστικες στρατοκρατικές μέθοδες πολέμου, οργάνωσης και καθοδήγησης που το Κόμμα χτύπησε επανειλημμένα και ανοιχτά. Δεν συμφωνούσε και αντιδρούσε στα μέτρα ασφάλειας και επαγρύπνησης στο ΓΑ και στην απομάκρυνση απ’ αυτό παλιών αξιωματικών, που προέρχονταν απ’ τον αστικό στρατό και δεν αποτελούσαν εγγύηση για την εφαρμογή της γραμμής μας. Δεν ήθελε ένα μικρό και ευκίνητο ΓΑ, που έγινε στο Γράμμο παρά την αντίδραση του.

 

Τον Μ. Βαφειάδη τον χαρακτηρίζει μια παθολογική και αντικομματική τάση απομάκρυνσης και αποξένωσης απ’ τη μάζα και τα στελέχη του Κόμματος. Ο Μ. Βαφειάδης είναι άσπονδος εχθρός της κολεχτιβίστικης δουλιάς στην καθοδήγηση. Έχει διαπιστωθεί επανειλημμένα ότι πήρε σειρά από σοβαρά μέτρα και αποφάσεις χωρίς να συνεργαστεί με την κομματική καθοδήγηση και σε συμφωνία μόνο με τους στρατιωτικούς του συμβούλους. Διαστρέβλωνε και δεν εφάρμοζε τις αποφάσεις του ΠΓ. Η 4η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (28-29 του Ιούλη 1948) του έκανε αυτού προσωπικά μια σοβαρή προειδοποίηση, που όμως, δεν θέλησε να την προσέξει: «Η Ολομέλεια διαπιστώνει ότι μια σοβαρή αδυναμία του ΔΣΕ βρίσκεται στο ότι η κομματική και στρατιωτική καθοδήγηση δεν έχουν πάντα άμεση και έγκαιρη αντίληψη για την κατάσταση στους κατώτερους κρίκους και στη βάση και ότι καθυστερεί επικίνδυνα η οργάνωση του ελέγχου για τη γρήγορη και αποτελεσματική εφαρμογή των αποφάσεων που κάθε φορά παίρνονται. Η Ολομέλεια διαπιστώνει ότι στον τομέα αυτόν χρειάζεται μια αποφασιστική βελτίωση. Σ’ αυτό θα συντελέσει σοβαρά και η πιο στενή επαφή και συνεργασία των πολιτικών και στρατιωτικών στελεχών σε όλη την κλίμακα, η πιο στενή επικοινωνία των επάνω προς τα κάτω». Ο Βαφειάδης ήρθε σε σύγκρουση με όλα σχεδόν τα ανώτερα καθοδηγητικά στελέχη του ΔΣΕ. Του έγινε αυστηρή υπόδειξη και κριτική για το ότι περιορίζεται να βγάνει μια διαταγή και σ’ αυτό περιορίζεται χωρίς να τον ενδιαφέρει ο έλεγχος για την εκτέλεση της, και πάλι όμως δεν διορθώθηκε. Τον χαρακτηρίζει ένας αυταρχικός σατραπισμός και μια εγωπαθή ζηλοφθονία απέναντι στα κομματικά στρατιωτικά στελέχη που ανέβηκαν. Σε όλη τη διάρκεια της μάχης του Γράμμου, όσο μεγάλωνε η κρίση του, τόσο όλα αυτά τα αρνητικά παρουσιάζονταν πιο έντονα. Χαρακτηριστικό είναι ότι τις λίγες φορές που στη διάρκεια της μάχης πήγε στα τμήματα, αυτό το έκανε όχι από δική του πρωτοβουλία μα ύστερα από απόφαση του ΠΓ. Στη διάρκεια της μάχης και όσο μεγάλωνε η οξύτητα της αυτός έχανε την αυτοκυριαρχία του, τον έλεγχο και την εποπτεία πάνω στα γεγονότα, ωσότου κατάντησε πραγματικό ράκος. Τώρα ο Μ. Βαφειάδης αρχίζει την πολιτική πλατφόρμα του μιλώντας για έλλειψη εσωκομματικής δημοκρατίας και αυτοκριτικής στο ΚΚΕ. Αυτό το κάνει για να καλύψει την ολοκληρωτική άρνηση απ’ τον ίδιο των μπολσεβίκικων οργανωτικών αρχών.

 

Χ. Οι πολιτικές διαπιστώσεις στην πλατφόρμα του Μ. Βαφειάδη συνοψίζονται στα παρακάτω: Διαπιστώνει ότι η περίοδος Μάρτης 1946 -Μάρτης 1947 «ήταν περίοδος που δίνονταν οι μεγαλύτερες δυνατότητες για μια αποφασιστική επικράτηση μας σε ορισμένες βασικές περιοχές» και ότι τότε «χάσαμε τη μοναδική σχεδόν ευκαιρία». Ότι ο μοναρχοφασισμός «είχε κατορθώσει να δημιουργήσει στις πόλεις και στην ύπαιθρο μια κατάσταση απομόνωσης μας». Σήμερα ο μοναρχοφασι-σμός «κατόρθωσε να πετύχει μια σχετική πολιτικοστρατιωτική σταθεροποίηση». Και συνεχίζει παρακάτω ότι σήμερα «προκύπτει το συμπέρασμα ότι δεν μπορεί ο ΔΣΕ να ανατρέψει ένοπλα το μοναρχοφασισμό με δικές του δυνάμεις στο άμεσο μέλλον, αλλά με άμεση στρατιωτική βοήθεια που θα προέλθει απ’ την αναγνώριση της ΠΔΚ απ’ τις φιλικές χώρες». Το συμπέρασμα για τον ΔΣΕ απ’ τις διαπιστώσεις αυτές είναι ότι «ο ΔΣΕ θα αναγκαστεί να δράσει παρτιζάνικα», ότι πρέπει να γίνει «συνέχιση του ένοπλου αγώνα με έντονη παρτιζάνικη δράση σ’ ολόκληρη τη χώρα». Το συμπέρασμα είναι ότι ο ΔΣΕ δεν μπορεί να σταθεί σήμερα σαν ταχτικός στρατός, πρέπει να διαλυθεί και από ταχτικός στρατός με ενιαία καθοδήγηση και δράση, πρέπει να γίνει παρτιζάνικες ομάδες, σκόρπιες σ’ όλη τη χώρα. Αυτές είναι στα βασικά και κύρια τους σημεία, οι πολιτικές απόψεις του Μ. Βαφειάδη.

 

Ο Μ. Βαφειάδης δεν πίστεψε και δεν πιστεύει στη νίκη του λαού. Κάνει μια, βασικά, εσφαλμένη διαπίστωση για σχετική πολιτικοστρατιωτική σταθεροποίηση του μοναρχοφασισμού που οδηγεί το κίνημα μας στη συνθηκολόγηση μπροστά στην αντίδραση και στην αμερικανοκρατία. Η διαπίστωση αυτή είναι απόλυτα αντίθετη με την πραγματική εχτίμηση του ΚΚΕ που διαπιστώνει μια βαθιά πολιτική, επαναστατική κρίση, στη χώρα, διαπίστωση που επιβεβαιώνεται πέρα για πέρα απ’ τη ζωή και τα πράγματα. Πρώτ’ απ’ όλα απ’ τον αγώνα του λαού και απ’ την κρίση και αποσύνθεση που χαρακτηρίζουν το μοναρχοφασισμό, κρίση και αποσύνθεση που όχι μόνο δεν ξεπερνιένται και δεν δείχνουν σημεία σχετικής σταθεροποίησης, μα που αντίθετα, ολοένα βαθαίνουν και δυναμώνουν. Ακόμη η 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (12/9/47) έκανε την παρακάτω διαπίστωση: «Η Ολομέλεια εφιστά την προσοχή όλου του Κόμματος στους οπορτουνιστικούς δισταγμούς και τις ταλαντεύσεις που εκδηλώθηκαν και σε ηγετικά κομματικά στελέχη σχετικά με τη συνέπεια και την αποφασιστικότητα που χρειάζεται για να δοθεί ολοκληρωτικά το Κόμμα στην καθοδήγηση και ανάπτυξη της νέας αντίστασης του λαού ενάντια στη νέα αμερικανική και εγγλέζικη κατοχή. Οι ταλαντεύσεις και οι δισταγμοί αυτοί εκφράστηκαν και στο γεγονός ότι και ανώτερα κομματικά στελέχη (Ρουμελιώτης, Λευτεριάς) αρνήθηκαν, παρά την εντολή που πήραν να βγουν στο βουνό, και στο ότι χιλιάδες μέλη του Κόμματος παθητικά αντιμετώπισαν τις διώξεις του εχθρού, και έτσι αντί για το βουνό, βρέθηκαν στη φυλακή και στην εξορία… Οι ταλαντεύσεις και οι δισταγμοί αυτοί που οφείλονται σε ξένες επιδράσεις μέσα στο Κόμμα, αποτέλεσαν ως τα σήμερα σοβαρό εμπόδιο για την εφαρμογή της πολιτικής του Κόμματος. Η επιτυχία της γραμμής του ΚΚΕ εξαρτιέται, σ’ ένα σημαντικό βαθμό, απ’ το σύντομο και αποφασιστικό ξεπέρασμα των δισταγμών και ταλαντεύσεων αυτών». Αυτόν τον οπορτουνισμό που καυτηρίασε και καταδίκασε το Κόμμα υπερασπίζεται και εκπροσωπεί σήμερα ο Μ. Βαφειάδης. Η 4η Ολομέλεια, όπου εισηγητής ήταν ο Μ. Βαφειάδης, στην απόφαση της λέει ότι «όλοι οι οπορτουνιστές και συνθηκολόγοι, όλοι όσοι λυγίζουν μπροστά στην τρομοκρατία και συμβιβάζονται με τον εχθρό, κάνουν την πιο μεγάλη προδοσία απέναντι στην πατρίδα και στο λαό. Γιατί χαρίζουν μέρες στο μοναρχοφασισμό, δυσκολεύουν και επιβραδύνουν το έργο της απελευθέρωσης της Ελλάδας». (Απόφαση της 4ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ, 28-29 του Ιούλη 1948, Γράμμος). Ανάμεσα στους οπορτουνιστές και συνθηκολόγους αυτούς βρίσκεται τώρα πανικόβλητος και ο Μ. Βαφειάδης, που δεν πιστεύει στη δύναμη και στη νίκη του λαού. Μιλά για απομόνωση του Κόμματος, όταν το κόμμα μας, για να φέρουμε ένα παράδειγμα, οργάνωσε στα 1946-47 το πιο μεγάλο απεργιακό κίνημα που γνώρισε ποτέ η χώρα μας με εκατοντάδες χιλιάδες απεργούς και όταν κάτω απ’ την πιο άγρια τρομοκρατία, όταν οργίαζαν τα έκτακτα στρατοδικεία, οι εργάτες στα συνδικάτα ψήφιζαν τους υποψήφιους του Κόμματος, θεωρεί λάθος τη δημιουργία της Λεύτερης Ελλάδας και της ΠΔΚ, προτείνει τη διάλυση του ΔΣΕ σαν ταχτικού στρατού και κηρύττει τη σχετική πολιτικοστρατιωτική σταθεροποίηση του μοναρχοφασισμού. Αυτό, το Κόμμα το χαρακτήρισε σαν προδοσία.

 

  1. Μια ακόμα απόδειξη ότι ο Βαφειάδης δεν πίστευε στη δύναμη του Λαού, είναι και το ότι την απελευθέρωση της Ελλάδας την έβλεπε και τη στήριζε κυρίως στην απέξω βοήθεια, μέχρι και την ένοπλη στρατιωτική.

 

XII. Ο Βαφειάδης στην πλατφόρμα του λέει ότι «οι αποφάσεις της 3ης Ολομέλειας (12 του Σεπτέμβρη 1947), ήταν πέρα για πέρα ανεδαφικές». Και παραθέτει ύπουλα πόσα μέλη της ΚΕ του ΚΚΕ πήραν μέρος στην Ολομέλεια χωρίς ν’ αναφέρει ότι η Ολομέλεια εκείνη έγινε σε δυο κομμάτια και ότι το κομμάτι της Αθήνας έγκρινε ομόφωνα τις αποφάσεις της 3ης Ολομέλειας. Στην Ολομέλεια ο Βαφειάδης υπόβαλε την έκθεση της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ. Η Ολομέλεια στην απόφαση της λέει ότι «αποδέχεται, βασικά, την έκθεση της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ σαν βάση για την πραγματοποίηση, από στρατιωτική πλευρά, της πολιτικής του ΚΚΕ για τη δημιουργία της λεύτερης περιοχής στη Βόρεια Ελλάδα». Αμέσως ύστερα από την Ολομέλεια, στις 13 του Σεπτέμβρη 1947, το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ πήρε απόφαση που λέει επί λέξει: «Το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ αναθέτει σε τριμελή επιτροπή απ’ τους σ. Ιωαννίδη, Μάρκο και Στρίγκο, την επιτόπου, στην περιοχή της λεύτερης Ελλάδας, διεύθυνση όλης της κομματικής, στρατιωτικοπολιτικής δουλιάς για την πραγματοποίηση της απόφασης της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ για ό,τι αφορά τον ΔΣΕ και την εκτέλεση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ. Σε δυο μήνες η επιτροπή θα κάνει την πρώτη έκθεση της στο ΠΓ για την πορεία και τ’ αποτελέσματα της δουλιάς της». Η 3η Ολομέλεια είχε ορισμένες επιφυλάξεις όταν έλεγε ότι «αποδέχεται, βασικά, την έκθεση της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ», γιατί δεν μπορούσε να ελέγξει άμεσα τα στοιχεία που παρουσίασε ο Μ. Βαφειάδης. Στις 2 του Δεκέμβρη 1947 το ΠΓ συζήτησε την έκθεση της τριμελούς επιτροπής. Εκεί διαπιστώθηκε ότι καθυστερεί η πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ, που παρουσίασε ο Βαφειάδης στην 3η Ολομέλεια και που η Ολομέλεια «αποδέχτηκε βασικά» και ότι το σχέδιο αυτό «στηριζότανε σε εσφαλμένα δεδομένα». Αυτή η εκτίμηση μπήκε στο σχέδιο απόφασης του ΠΓ. Μα ύστερα από επιμονή του Βαφειάδη βγήκε γιατί αυτό τον αφορούσε προσωπικά. Και στην απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ της 2 του Δεκέμβρη λέγεται, ότι «η καθυστέρηση στην πραγματικοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ οφείλεται στο γεγονός ότι τα Αρχηγεία Δυτικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης δεν μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν τα σχέδια στρατολογίας που είχαν βάλει. Έτσι δημιουργήθηκε καθυστέρηση στο σχηματισμό και εξάσκηση των στρατηγικών εφεδρειών του ΓΑ στον βασικό κρίκο πραγματοποίησης του σχεδίου της ηγεσίας του ΔΣΕ». Παρά την αλλαγή που έγινε στο πρώτο σχέδιο απόφασης του ΠΓ, γεγονός παραμένει ότι ο Βαφειάδης εσφαλμένα προσανατόλισε την 3η Ολομέλεια, γιατί παρουσίασε αυτού ανύπαρχτους αριθμούς και ότι ο Βαφειάδης σαν αρχηγός του ΔΣΕ φέρνει πρωταρχική ευθύνη για την καθυστέρηση στη δημιουργία των στρατηγικών εφεδρειών του ΔΣΕ, πράμα που είχε σοβαρό αντίχτυπο στην εξέλιξη των πολεμικών επιχειρήσεων σε ολόκληρο το 1948 και ιδιαίτερα στο Γράμμο – Βίτσι, όπου η ανεπάρκεια στις εφεδρείες του ΓΑ δεν επέτρεψε να καταφερθούν αποφασιστικά χτυπήματα στο νικημένο μοναρχοφασισμό. Με την ευκαιρία αυτήν εδώ πρέπει να ειπωθεί ότι συχνά στο ΠΓ γινόντουσαν υποχωρήσεις στον Βαφειάδη και ακόμα ότι το ΠΓ κρατούσε ορισμένες φορές ανεκτική στάση απέναντι στον Βαφειάδη και δεν του έκανε αυστηρή κριτική.

 

Έτσι έχει η αλήθεια και στο σημείο αυτό που ο πανικόβλητος φραξιονιστής Βαφειάδης μάταια προσπαθεί να διαστρεβλώσει. Ο Βαφειάδης λέει ανεδαφικές τις αποφάσεις της 3ης Ολομέλειας, τη δημιουργία της λεύτερης Ελλάδας και το σχηματισμό της ΠΔΚ. Μα αυτός είναι που σε συνεντεύξεις προς ξένους δημοσιογράφους και χωρίς να συμβουλευτεί κανέναν, διακήρυξε ανόητα ότι τα 7/10 της Ελλάδας είναι λεύτερα και επέμεινε σ’ αυτό και όταν του έγινε κριτική στο ΠΓ.

 

XIII. Ο Βαφειάδης απ’ την αρχή που βγήκε στο βουνό φανταζότανε τη νίκη εύκολη και σαν αποτέλεσμα μιας ανοργάνωτης παρτιζάνικης δράσης. Όταν οι δυσκολίες μεγάλωσαν, τότε στήριξε τη νίκη κυρίως στη βοήθεια απέξω. Ο Βαφειάδης δεν καταλαβαίνει ότι υπάρχει μια βασική διαφορά ανάμεσα στον ένοπλο αγώνα που κάναμε στην πρώτη κατοχή ενάντια στον χιτλερικό καταχτητή και αυτόν που κάνουμε τώρα ενάντια στον αγγλοαμερικάνικο ιμπεριαλισμό και το μοναρχοφασισμό. Τότε ο αγώνας μας ήταν μια μικρή μόνον συμβολή στην κολοσσιαία προσπάθεια που έκανε η Σοβιετική Ένωση για να συντρίψει το φασισμό. Για τον τέτιο αγώνα που κάναμε τότε μπορεί να ‘φτανε ο παρτιζάνικος στρατός και πόλεμος. Τώρα την απελευθέρωση της Ελλάδας βασικά θα την φέρει σε τέλος ο ΔΣΕ. Γι’ αυτό σήμερα χρειάζεται γερός, ταχτικός στρατός, ικανός να τα βγάλει πέρα με την τεράστια προσπάθεια που κάνει ο μοναρχοφασισμός με τη βοήθεια του αγγλοα-μερικάνικου ιμπεριαλισμού. Ο Βαφειάδης δεν καταλαβαίνει ότι ο καινούργιος ένοπλος αγώνας μέσα στις συνθήκες της αγγλοαμερικάνικης κατοχής θα είναι πολύ πιο δύσκολος απ’ τον πρώτο και ότι μεταβαρκιζιανά έπρεπε οι μάζες με την ίδια τους την πείρα να πεισθούν, ότι το ΚΚΕ και το ΕΑΜ ειλικρινά πάλευαν για την ομαλή δημοκρατική εξέλιξη στη χώρα μας και για τη συμφιλίωση του λαού, όπως ειλικρινά παλεύει τώρα για την ειρήνη, ότι η αγγλοαμερικάνικη ιμπεριαλιστική πολιτική, η όλη γραμμή της ντόπιας πλουτοκρατίας κάναν αδύνατη την τέτια εξέλιξη και ότι η νέα ένοπλη αντιπαράθεση γινόταν έτσι αναπότρεπτη γιατί μόνο απ’ αυτή εξαρτιότανε η ανεξαρτησία της Ελλάδας και η απελευθέρωση και σωτηρία του Λαού. Την πολιτική αυτή ο Βαφειάδης τη λέει μεσοβέζικη, γιατί δεν κατάλαβε ποτέ την πολιτική ανάγκη που επέβαλε τη συμφιλίωση, που ήθελε ο λαός, να τη διεκδικήσει και με τα όπλα, μια που Αγγλοαμερικάνοι και μοναρχοφασισμός δεν άφηναν άλλο δρόμο. Ο Βαφειάδης συκοφαντεί το Κόμμα και επαναλαμβάνει μοναρχοφασιστικές κατηγορίες, όταν ισχυρίζεται ότι το ΚΚΕ «θέλησε να χρησιμοποιήσει το ένοπλο λαϊκό κίνημα, σαν μέσον εκβιασμού για την αντιμετώπιση της κατάστασης, που προέκυψε απ’ τη Βάρκιζα». Έτσι ο Βαφειάδης και τη Βάρκιζα την αποδοκιμάζει άμεσα και το ΚΚΕ κατηγορεί, ότι παίζει ανεύθυνα με το αίμα του Λαού δείχνοντας ταυτόχρονα ότι ο ίδιος ποτέ δεν πίστευε στον ένοπλο αγώνα του Λαού. Τέτιες κατηγορίες μόνο οι πιο ταπεινοί εχθροί ξαπολύουν ενάντια στο κόμμα μας.

 

Οι επιτυχίες, οι επιδιώξεις και οι δυνατότητες του Βαφειάδη περιορίζονταν στα πλαίσια ενός ανταρτοκαπετάνιου. Τα γεγονότα και η δράση του δείχνουν ότι ποτέ το πρόβλημα της απελευθέρωσης της Ελλάδας δεν το συνέλαβε πολιτικά – στρατηγικά. Απ’ αυτού πήγαζε η αδυναμία του να καταλάβει την ανάγκη μα και το πνεύμα ενός λαίκοαπελευθερωτικού επαναστατικού στρατού. Η συμβολή του στον τομέα αυτόν ήταν βασικά όχι δημιουργική μα ουσιαστικά αρνητική. Δεν κατάλαβε το ρόλο του ΚΚΕ σαν δημιουργού της ψυχής του ΔΣΕ. Δεν κατάλαβε την ανάγκη της δημιουργίας και της εξάσκησης των στρατηγικών εφεδρειών του ΓΑ και για να πειστεί χρειάστηκαν 3 μήνες. Ο Βαφειάδης δεν δημιουργούσε Λαϊκό Στρατό μα αντάρτικα τμήματα. Και αν οι απόψεις του επικρατούσαν, το κίνημα μας θα ‘βγαινε απ’ τις μάχες του 1948 χτυπημένο και ριγμένο πίσω και ο ΔΣΕ διαλυμένος σε μικρές ομάδες σ’ όλη τη χώρα. Ο Βαφειάδης δεν κατάλαβε και το βασικό νόημα της στρατηγικής μας στα 1948, που ήταν να τραβήξουμε και να εξασθενίσουμε έτσι τον μοναρχοφασιστικό στρατό στη Βόρεια Πίνδο, ώστε να δημιουργήσουμε βάσιμες προϋποθέσεις για επιτυχίες σ’ όλη τη χώρα. Αυτό βασικά το πετύχαμε παρά την καθυστέρηση μας με τις στρατηγικές εφεδρείες και παρά το σπάσιμο του πανικόβλητου Βαφειάδη στο Γράμμο. Σήμερα το κίνημα μας και ο ΔΣΕ είναι πιο γερά και πιο ακμαία σ’ όλη τη χώρα. Οι δυσκολίες είναι ακόμα πολύ μεγάλες μα ο λαός και ο ΔΣΕ έχει όλη τη δύναμη να τις ξεπεράσει. Και ο πανικόβλητος Βαφειάδης διαστρεβλώνει ακόμα μια φορά την αλήθεια, όταν στην πλατφόρμα του γράφει ότι το Κόμμα λέει ότι «ο μοναρχοφασισμός είναι με ξύλινα πόδια και ότι από κάθε άλλη φορά είναι πιο κοντά η ανατροπή του». Το Κόμμα ποτέ δεν είπε τέτιο πράμα. Η απόφαση της 4ης Ολομέλειας, που σ’ αυτήν αναφέρεται ο Βαφειάδης, λέει κατά λέξη: «Η 4η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ διαπιστώνει ότι σήμερα το τέλος του μοναρχοφασισμού είναι πιο κοντά από κάθε άλλη φορά, φτάνει ο κάθε έλληνας πατριώτης να κάνει στο ακέραιο το καθήκον του απέναντι στην πατρίδα». Να πώς ο πανικόβλητος Βαφειάδης διαστρεβλώνει τα πραγματικά κείμενα.

XIV. Ο Βαφειάδης διεκδικεί για τον εαυτό του το στρατηγικό δαιμόνιο και αλάνθαστο. Η αντικομματικότητά του δεν τον αφήνει να δει τα λάθη του και να κάνει αυτοκριτική. Τα δικά του λάθη τα φορτώνει πάντα στους άλλους. Ο Βαφειάδης βασικά ευθύνεται για το χάσιμο των θεσσαλικών στελεχών και για την καταστροφή του Κόζιακα. Αυτά τα δυο γεγονότα ρίξαν το κίνημα μας στη Θεσσαλία πάνω από ένα χρόνο πίσω, πράγμα που είχε εξαιρετικά σοβαρό αντίχτυπο στην ανάπτυξη του κινήματος σ’ όλη τη χώρα. Βασική ευθύνη έχει ο Βαφειάδης και για την αποτυχία στο Μέτσοβο, όπου στάλθηκε να πάρει μέρος προσωπικά. Για την Κόνιτσα ο Βαφειάδης κάνει την αναίσχυντη προσπάθεια να αποτινάξει τις ευθύνες του. Τα γεγονότα έχουν έτσι: α) Για την επιχείρηση στην Κόνιτσα ήταν απόλυτα σύμφωνος και έλεγε ότι θα μπορούσαμε να την είχαμε πάρει και κάμποσους μήνες πριν. β) Όταν ρωτήθηκε υπεύθυνα ειπε πως για την Κόνιτσα δεν μπαίνει ζήτημα, γιατί η τύχη της εξαρτάται απ’ το Μπουραζάνι οπότε ανοίγουμε το δρόμο να φτάσουμε μέχρι και την Αδριατική, γ) Την επιχείρηση τη διηύθυνε ο ίδιος προσωπικά και πήρε καθοδηγητικό μέρος στον καταρτισμό του σχεδίου, δ) Το Μπουραζάνι το πήραμε αμέσως και η Κόνιτσα δεν έπεσε, ε) Όλη του η προσπάθεια κατοπινά ήταν να ρίξει στους άλλους τις ευθύνες και να βγει ο ίδιος λάδι. Το ζήτημα αυτό συζητήθηκε στην κομματική σύσκεψη του Γενάρη 1948 και στη σύσκεψη των μελών της ΚΕ που έγινε τότε. Για να γίνει η σύσκεψη αυτή αποφάσισε το ΠΓ και ο Βαφειάδης μαζί. Σήμερα για πρώτη φορά λέει, ότι δεν ήξερε τίποτα, ενώ το πιο σωστό ήταν να το πει εκεί στην ΚΕ. Γενικά ο Βαφειάδης στην πλατφόρμα του διαστρεβλώνει τα γεγονότα, παρουσιάζει μια εικόνα που δείχνει ότι τον μεταχειρίζονταν σαν μικρό παίδι, χωρίς νο: καταλαβαίνει ότι αυτό τον χαντακώνει ακόμα πιο πολύ, γιατί δείχνει ένα ανώτατο κομματικό στέλεχος, που δεν πάλευε για τη γνώμη του μέσα στο Κόμμα και άφηνε να τον μεταχειρίζονται όπως οι άλλοι ήθελαν.

 

  1. Στο σύνολο της η πλατφόρμα του Βαφειάδη είναι ένα οπορτουνιστικό συνονθύλευμα γεμάτο από ανακρίβειες, ψευτιές και συκοφαντίες. Ο Βαφειάδης δημαγωγεί όταν θέλει να μονοπωλήσει τη διαπίστωση ότι η αποχή μας απ’ τις εκλογές της 31 του Μάρτη 1946 ήταν λάθος ενώ τότε δεν είχε καμιά αντίρρηση για την αποχή και ενώ ξέρει ότι το ΚΚΕ τότε είχε προτείνει στο ΕΑΜ μερική συμμετοχή στις εκλογές, πράμα που το ΕΑΜ δεν δέχτηκε. Ψέμα είναι ότι η γραμμή του Κόμματος ήταν να μην περνάν ομαδικά φαντάροι στον ΔΣΕ. Διαστρέβλωση της αλήθειας είναι όταν ισχυρίζεται ότι στο ΠΓ τον φίμωναν και δεν τον άφηναν να μιλήσει. Δεν υπάρχει κομματική απόφαση και ντοκουμέντο που να μην πήρε έγκαιρα σχέδιο στα χέρια του και να μην συζητήθηκε κολεχτιβίστικα. Ακόμα και άρθρα άλλων συντρόφων τα διάβαζε πριν δημοσιευτούν, για να πει τη γνώμη του. Ποτέ σε καμιά περίπτωση δεν εξέφρασε κάποια ουσιαστική αντίρρηση. Αυτός είναι εκείνος που πρόβαλε το επιχείρημα ότι η δράση της πρώτης Βαλκανικής Επιτροπής είχε σοβαρή αρνητική συνέπεια στη δουλιά του ΔΣΕ. Συκοφαντία είναι ο ισχυρισμός του ότι σαν δικαιολογία για τη μη έξοδο φερνόντουσαν οι ταλαιπωρίες του χειμώνα. Είναι βρισιά ενάντια στο εργατοϋπαλληλικό κίνημα της χώρας μας ο ισχυρισμός του Βαφειάδη ότι «πνίγεται κάθε απεργιακή εκδήλωση ή διαμαρτυρία των εργαζομένων», όταν είναι πασίγνωστο ότι, παρά τη δολοφονική τρομοκρατία και τις προδοσίες των ρεφορμιστών, τους τελευταίους μήνες στις μεγάλες πόλεις απήργησαν δεκάδες χιλιάδες εργάτες, ιδιωτικοί και δημόσιοι υπάλληλοι. Είναι άγνοια της πραγματικότητας ο ισχυρισμός ότι η διατήρηση των σχηματισμών ταχτικού στρατού θα μας κρατήσει, θέλουμε είτε όχι, στο πνεύμα της άμυνας, γιατί μόνο με γερό στρατό θα μπορέσουμε να χτυπάμε γερά επιθετικά το μοναρχοφασισμό, όπως έγινε στο Βίτσι ύστερα από το Γράμμο, όταν έλειψε απ’ τον ΔΣΕ η στείρα και αρνητική επίδραση του Βαφειάδη. Ο Βαφειάδης ήταν εκείνος που διέφθειρε κομματικά μέλη, όταν τα υποχρέωνε να κάνουν αντικομματικές πράξεις και ζητούσε απ’ αυτά επίμονα να μην το πουν στο Κόμμα. Ο Βαφειάδης δημιουργούσε κλίκα στον ΔΣΕ όταν χωρίς να ρωτήσει κανέναν έπαιρνε στο Γενικό Αρχηγείο, με παράβαση των πιο στοιχειώδικων μέτρων επαγρύπνησης, χρεοκοπημένα και ύποπτα στοιχεία. Ο Βαφειάδης επεξεργάστηκε φραξιονιστικά και ύπουλα, μέλη του ΠΓ, όπως τη σ. Χρύσα Χατζηβασιλείου. Η σ. Χρύσα έγραψε στο ΠΓ «το μέλος του ΠΓ που ξέρετε (ο Βαφειάδης) μου είπε πως το ΠΓ έπαψε να με θεωρεί μέλος του». Τέτιο πράγμα δεν υπάρχει και δεν υπήρξε παρά την κριτική που έκανε το ΠΓ για τις εσφαλμένες θέσεις της σ. Χρύσας Χατζηβασιλείου στην Αθήνα. Με τη σ. Χατζηβασιλείου ο Βαφειάδης έκανε φραξιονιστική αντικομματική συζήτηση για ζητήματα που ποτέ δεν είχε το θάρρος να θέσει στο ΠΓ. Τέτιος είναι ο φραξιονιστής που διεκδίκησε τον τίτλο του κομματοσωτήρα, ενώ στην ουσία υποσκαφτεί το ΚΚΕ και την ενότητα του.

 

XVI. Ο Βαφειάδης στην πλατφόρμα του μιλά και για το ότι το ΚΚΕ δεν μίλησε δήθεν για τα λάθη τού στην κατοχή. Και εδώ διαστρεβλώνει τα γεγονότα. Πρώτο, το ΚΚΕ μίλησε για τα λάθη του στην κατοχή και στη 12η Ολομέλεια και στο 7ο Συνέδριο του (Οχτώβρης του 1945). Δεύτερο, ο Βαφειάδης ιδιοποιείται τη σχετική θέση και ανοιχτή κριτική που έκανε το ΠΓ ύστερα από συζήτηση στη συνεδρίαση του το Δεκέμβρη του 1947 για τα λάθη αυτά, όπως ξέρει και τους σοβαρούς λόγους που είχε το Κόμμα για να είναι επιφυλαχτικό στο ζήτημα αυτό πρωτύτερα.

 

XVII. Στην πλατφόρμα του ο Βαφειάδης κάνει συνεχείς επιθέσεις ενάντια στον σ. Ζαχαριάδη. Ίσως λάθος του σ. Ζαχαριάδη να είναι ότι με επιμονή και υπομονή, αυτός προσωπικά δούλεψε για να επιβάλει τον Βαφειάδη σαν αρχηγό του ΔΣΕ, τον στήριξε και τον βοήθησε, παρά το ό,τι πολλές φορές και από άλλα στελέχη εκδηλώθηκαν επιφυλάξεις στο ζήτημα αυτό. Ο σ. Ζαχαριάδης πρωτοστατούσε στο να βγει κάθε εμπόδιο που προβαλλότανε στον Βαφειάδη. Ακόμα ο σ. Ζαχαριάδης στην εισήγηση του στη σύσκεψη των κομματικών, πολιτικών και στρατιωτικών στελεχών του ΔΣΕ, στις 15 του Γενάρη 1948, έτσι έβαλε το ζήτημα του αρχηγού του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος στην Ελλάδα, ακριβώς για στηρίξει και ενισχύσει το κύρος του Βαφειάδη: «Το έργο μας είναι τραχύ και δυσκολίες βρίσκονται ακόμα μπροστά. Μα έχουμε το στρατό μας, που παλεύει ηρωικά με επικεφαλής το στρατηγό Μάρκο, τον αρχηγό μας, που τα ‘βγαλε παλικαρίσια πέρα και που έχουμε υποχρέωση να τον βοηθάμε με όλες μας τις δυνάμεις στην υπεύθυνη και δύσκολη αποστολή του». (Ν. Ζαχαριάδης: «Όλοι στ’ άρματα! Όλα για τη Νίκη!» σελ. 55). Αυτή τη βοήθεια ο Βαφειάδης δεν την κατάλαβε, την παραξήγησε και στράφηκε τελικά ενάντια στο Κόμμα. Για το ΚΚΕ βγαίνει τώρα ένα βασικό συμπέρασμα. Πρέπει να βοηθάει το κάθε μέλος και στέλεχος του να αναπτυχθούν και να δόσουν στο κίνημα όσα καλύτερα μπορούν. Μα η περίπτωση Βαφειάδη δείχνει ότι πρέπει το κόμμα μας με όλη του την απαραίτητη κομματική αυστηρότητα να παρακολουθεί, να μελετά, να γνωρίζει και να προσέχει τα στελέχη του, τις αδυναμίες, τα λάθη, τις παρεκκλίσεις που παρουσίασαν στο παρελθόν, για ν’ αποφεύγονται, όσο είναι δυνατό, περιπτώσεις σαν του Βαφειάδη, που ανέβηκε γρήγορα τη σκάλα της κομματικής ιεραρχίας, δεν μπόρεσε ν’ αντέξει, έσπασε και εφόσον του λείπει η κομματικότητα να δει και να πει την αλήθεια, προσπαθεί να χτυπήσει το Κόμμα και το κίνημα μας πισώπλατα.

 

XVIII. Έτσι έχει το ζήτημα του Μ. Βαφειάδη. Η τροτσκιστική οπορτουνιστική φραξιονιστική εκδήλωση του καθώς και η δίχως αρχές επίθεση του ενάντια στην καθοδήγηση του κόμματος μας έρχεται να χτυπήσει το ΚΚΕ σε μια απ’ τις πιο κρίσιμες για το λαϊκοαπελευθερωτικό του αγώνα στιγμές, τις μέρες που το ΚΚΕ γιορτάζει με αυτοέλεγχο και κριτικά, μα και με τιμή και περηφάνια τα 30 χρόνια απ’ την ίδρυση του. Ο Βαφειάδης αποδείχτηκε ανάξιος για την εμπιστοσύνη που του ‘δειξε το Κόμμα, λιπόψυχος και λιποτάχτης απ’ το λαϊκοδημοκρατικό κίνημα. Το ΚΚΕ τον ανάδειξε, μα αυτός έχασε το μέτρο των ικανοτήτων του, πήραν αέρα τα μυαλά του και ξαφνικά φαντάστηκε ότι έγινε μεγάλος πολιτικός, αυτό που πάντα περιφρόνησε τη μόρφωση και δεν διάβαζε ούτε τα ειδικά στρατιωτικά άρθρα και μελέτες με τη μαρξιστική-λενινιστική πολεμική επιστήμη που του δινόντουσαν μεταφρασμένα. Ο Βαφειάδης έκανε σύγχυση ανάμεσα στο σπαθί που του ‘δοσε το Κόμμα για να πολεμήσει για το Λαό και στο σπαθί που σήκωσε αυτός ενάντια στο Κόμμα. Το Κόμμα τονέ βοήθησε να αναπτύξει τις ικανότητες του και να διορθώσει τα μεγάλα λάθη και τις ελλείψεις του. Νίκησε όμως ο μικροαστικός εγωισμός του και η αρρωστιάρικη φιλοδοξία του και όταν έσπασε στο Γράμμο δεν είχε το μπολσε-βίκικο θάρρος να φανεί ειλικρινής προς το κόμμα του. Το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ τον στιγματίζει σαν αριβίστα, τυχοδιώχτη, πανικόβλητο και συνθη-κολόγο φραξιονιστή, τροτσκιστή. Και αποφασίζει να φέρει το ζήτημα του στην πρώτη συνεδρίαση της ΚΕ του ΚΚΕ. Το ΚΚΕ πέρασε πολλές δοκιμασίες και τρανταγμούς στα 30 χρόνια της ζωής του, που κλείνουν αυτές ακριβώς τις μέρες. Έμεινε πάντα μονολιθικό και αδιάσπαστο, πιστό στο μαρξισμό-λενινισμό. Με την ίδια μονολιθικότητα θα περάσει και τη σημερινή κρίση που δημιούργησε ο πανικόβλητος οπορτουνιστής και δίχως αρχές φραςιονιστής Βαφειάδης. Γι’ αυτό δεν μπορεί να υπάρχει καμιά αμφιβολία.

 

Λεύτερη Ελλάδα 15.11.48

Το Πολιτικό Γραφείο της Κεντρικής Επιτροπής του

Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας

 

Περιοδικό «Νέος Κόσμος», τεύχος 8, Αύγουστος 1950, σ. 465-475

Αναδημοσίευση από τον τόμο:Το ΚΚΕ, Επίσημα Κείμενα, τόμ. 6, σελ. 299-316

 

Πηγή: http://ellinikosemfilios.blogspot.gr/2011/11/blog-post_24.html

Advertisements

3 thoughts on “Βαφειάδης – Ζαχαριάδης: συντροφικά μαχαιρώματα, 1948”

  1. Όταν ο Ευάγγελος Αβέρωφ υποστήριζε τη στρατηγική του Ζαχαριάδη

    https://panosz.wordpress.com/2010/07/26/civil_war-67/

    Όποιος διαβάσει το «Φωτιά και τσεκούρι» (εκδ. ΕΣΤΙΑΣ) θα διαπιστώσει με κάποια έκπληξη τον ανυπόκριτο και ειλικρινή θαυμασμό που εκφράζει ο Ευάγγελος Αβέρωφ – Τοσίτσας για τις στρατιωτικές ικανότητες (ακόμα και τις επιτελικές) του Μάρκου Βαφειάδη, αρχηγού του ΔΣΕ από την αρχή μέχρι τον Ιανουάριο του ’49, οπότε «παραιτήθηκε για λόγους υγείας». Γι’ αυτό φαίνεται παράξενο το ότι, αποτιμώντας της αιτίες της ήττας του ΔΣΕ και εξετάζοντας το θέμα της στρατηγικής διαφωνίας μεταξύ Μάρκου και Ζαχαριάδη, ο Αβέρωφ δικαιώνει τον δεύτερο!

    Γράφει: (σελ. 482-85):

    Είναι δυσκολότερο να αποφανθεί κανείς επί των συνεπειών που είχε ως προς την έκβαση του αγώνος η έρις μεταξύ Νίκου Ζαχαριάδη και Μάρκου Βαφειάδη. Υπήρξε βεβαίως άκρως επιζημία για το στρατόπεδό τους, τόσο από στρατιωτικής όσο και από ψυχολογικής πλευράς. Αλλά από τπου σημείου αυτού μέχρι του να πιστευθεί, όπως συμβαίνει κάποτε, ότι αν είχε συνεχιστεί η τακτική του “hit and run” («χτύπα και τρέχα», δηλαδή φύγε γρήγορα) άλλη θα ήταν η κατάληξη του αγώνος, υπάρχει μια απόσταση η οποία δεν καλύπτεται.

    Η τακτική του Μάρκου, του μεγάλου οργανωτού, του καλού εμψυχωτού πολεμιστών, του αρίστου στρατιωτικού ηγέτου, ήταν πολύ καλή, αλλά ήταν δικαιολογημένη μέχρι περίπου των μέσων του 1948. Έπειτα τα δεδομένα του προβλήματος άλλαξαν ριζικά.

    Ως δεδομένα που άλλαξαν ο Αβέρωφ αναφέρει:

    Η ισορροπία των δυνάμεων άλλαζε συνεχώς υπέρ του Εθνικού Στρατού (αριθμός μαχητών, δόγμα Τρούμαν)
    Η ρήξη Στάλιν – Τίτο και το προβλεπόμενο κλείσιμο των συνόρων για το ΔΣΕ (εφ’ όσον το ΚΚΕ θα υποστήριζε το Στάλιν) σε συνδυασμό με την έλλειψη υποστήριξης του αντάρτικου από «μέγα μέρος της υπαίθρου».
    Η έλλειψη νέων μαχητών για τις επιχειρήσεις του ΔΣΕ λόγω απωλειών και αδυναμίας αναπλήρωσής τους.

    Γράφει ο Αβέρωφ:

    Οι παράγοντες αυτοί, και άλλοι ακόμη, έπρεπε να οδηγήσουν τους ηγέτες του ΚΚΕ στο συμπέρασμα ότι ο χρόνος δούλευε πλέον εναντίον του «Μεγάλου Σηκωμού». Αυτό ήταν τόσο φανερό ώστε το Κόμμα έπρεπε να λάβει ριζικά μέτρα. Δε μπορούσε να ακολουθήσει παρά δύο δρόμους: ο ένας, ο δρόμος της αναζητήσεως ενός συμβιβασμού, καλού ή κακού. Ο άλλος, της διεξαγωγής ενός σκληρότατου πολέμου ώστε να επιτευχθούν τα απίθανα, πριν η κατάσταση χειροτερεύσει ακόμα περισσότερο.

    Αυτό θέλησε πως θέλησε να δοκιμάσει ο Ζαχαριάδης μεταξύ Νοεμβρίου 1948 και Φεβρουαρίου 1949, αυξάνοντας την επιθετικότητα του ΔΣΕ, προσπαθώντας να καταλάβει πόλεις, τολμώντας να αναμετρηθεί ανοιχτά με τον Εθνικό Στρατό.

    Δεν επρόκειτο πλέον περί της παλαιάς διαφωνίας με το Μάρκο: αύξηση των ελαφρών και ευκίνητων δυνάμεων ή προσπάθεια δημιουργίας ενός τακτικού στρατού; Μόνο κλεφτοπόλεμος ή κλεφτοπόλεμος και συγχρόνως πόλεμος θέσεων; Δεν επρόκειτο περί αυτού. Επρόκειτο για το παίξιμο του τελευταίου χαρτιού, ώστε να καταφερθούν κατά του αντιπάλου μερικά πολύ ισχυρά χτυπήματα, πριν το παίξιμο του παιχνιδιού γίνει πλέον σχεδόν αδύνατο.

    Η τακτική αυτή απέτυχε, είναι αλήθεια, στη Φλώρινα και αλλού, αλλά γνώρισε θεαματικές επιτυχίες στην Καρδίτσα, τη Νάουσα, το Καρπενήσι, και έθεσε σε δοκιμασία το ηθικό του εθνικού στρατοπέδου.

    Συνεπώς, πρέπει να λεχθεί ότι αν ο Μάρκος είχε άριστα εκτιμήσει την κατάσταση στην αρχή και μέχρι περίπου τα μέσα του 1948, η τακτική του δεν ήταν απόλυτα ορθή για τη μετέπειτα περίοδο. Η ήττα δεν θα απεφεύγετο. Τα αποτελέσματα του «χτενίσματος» της Πελοποννήσου και της Κεντρικής Ελλάδος, όπου εφηρμόζετο η τακτική του ανταρτοπολέμου, αποτελούν αδιάψευστη απόδειξη.

    Είναι λοιπόν αβάσιμη η άποψη κατά την οποία, αν ως προς την οργάνωση και την τακτική είχαν επικρατήσει οι απόψεις του Μάρκου, η ήττα θα απεφεύγετο. Αν του είχαν δώσει εγκαίρως – πρέπει να επισημανθεί το «εγκαίρως»- τα μέσα που ζητούσε, θα είχε επιτύχει άλλα αποτελέσματα, ίσως πολύ διαφορετικά. Αλλά η τακτική του εφηρμόσθη όσον καιρό ήταν λογικό να εφαρμοσθεί. Έπειτα, πρέπει να αναγνωρισθεί ότι υπήρχε λογική σε αυτό που δοκίμασε ο Ζαχαριάδης.

    Εκείνο που δύσκολα αντιλαμβάνεται κανείς, είναι οι διαλογισμοί του Ζαχαριάδη μετά την άνοιξη του 1949.

    *

    Ομολογώ πως δε συμμερίζομαι τις εκτιμήσεις του κυρ- Βαγγέλη. Ας υποθέσουμε ότι ο ΔΣΕ κατάφερνε να καταλάβει τη Φλώρινα – τάχα τι θα γινόταν; Είναι απολύτως απίθανο ότι θα μπορούσε να την κρατήσει για σημαντικό χρονικό διάστημα, χωρίς εφεδρείες και χωρίς αεροπορία. Όλη η «στρατηγική σύλληψη» του Ζαχαριάδη (η οποία δεν ήταν παρά η υλοποίηση της λογικής του σχεδίου «Λίμνες» του 1947) ήταν στηριγμένη σε απολύτως σαθρές παραδοχές. Για να το πω πιο απλά, ήταν η αποθέωση του πιο επικίνδυνου πολιτικού τυχοδιωκτισμού, σε όλη την ταραγμένη δεκαετία του ’40.

    Μου αρέσει!

  2. Ο Μ. Βαφειάδης δεν μίλησε ποτές για τις σοβαρές ευθύνες που είχε για την κατάσταση στην ΚΟΘ και στο Γραφείο Περιοχής Μακεδονίας όπου ήταν οργανωτικός γραμματέας και όπου ασχολούνταν με φραξιονιστικό κουτσομπολιό εκ των υστέρων χωρίς να τολμά ποτέ να πει ανοιχτά τη γνώμη του. Άφηνε επικεφαλής της ΚΟΘ δειλούς και ανίκανους ανθρώπους. Καλούσε τους εργάτες σε απεργίες χωρίς λόγο και χωρίς να παίρνει κανένα οργανωτικό μέτρο. Στο μηχανισμό του Γραφείου Περιοχής τοποθέτησε ανεξέλεγχτους και ύποπτους ανθρώπους, που καταχράστηκαν την κομματική περιουσία και αργότερα πρόδοσαν ανοιχτά και συνεργάζονταν με τον εχθρό.

    (Από την απόφαση του ΠΓ)

    Αν απορεί κάποιος (τι στο διάολο εννοεί το ΠΓ; Τι συνέβη στη Θεσσαλονίκη;) δεν έχει παρά να ανοίξει αυτό το ποστ:
    https://panosz.wordpress.com/2012/02/02/civil_war-130/

    Μου αρέσει!

  3. Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΣ ΤΗΣ ΚΟΝΙΤΣΑΣ

    Του Στρατηγού Μ Α Ρ Κ Ο Υ

    Η Επιχείρηση της Κόνιτσας επιβάλλονταν να γίνει πολιτικά και στρατιωτικά. Η εκλογή της στιγμής ήταν κατάλληλη για τους εξής λόγους:
    α) Οι φαγωμάρες ανάμεσα στις δύο κλίκες της κυβέρνησης της Αθήνας είναι οξυμένες.
    β) Με πιότερη γρηγοράδα συντελείται η χρεωκοπία της πολιτικής του κυβερνητικού συγκροτήματος, Σοφούλη – Τσαλδάρη, γιατί παρά τας υποσχέσεις και το θόρυβο για σοβαρά χτυπήματα κατά του Δ.Σ.Ε. ματαιώθηκαν όλες τους οι εξορμήσεις και ο μοναρχοφασιστικός στρατός έπαθε σοβαρές ζημιές.
    γ) Επειδή η επιχείρησις έγινε την άλλη μέρα από την αναγγελία της Δημιουργίας της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης.
    Πιθανότητες επιτυχίας της επιχείρησης ήταν πολλές επειδή:
    α) Η πόλη της Κόνιτσας βρίσκεται Β.Δ. από τα Γιάννενα και σε απόσταση 45 περίπου χιλιόμετρα σε ευθεία νοητή γραμμή απ’ αυτή (βλέπε το χάρτη). Είναι μία εξέχουσα του όλου ηπειρωτικού γεωγραφικού χώρου – Άρτα, Πρέβεζα, Γιάννενα, Μέτσοβο. Με την ηπειρωτική πρωτεύουσα συνδέεται μόνο με μία οδική αρτηρία και είναι απομονωμένη.
    β) Είναι περιοχή εξαιρετικά ορεινή, με σειρά από υποχρεωτικές διαβάσεις που το χειμώνα είναι αδιάβατες ως επί το πλείστον.
    γ) Λόγω της μικρής απόστασης που χωρίζει την πόλη απ’ τα σύνορα, στενεύει εξαιρετικά ο χώρος διά τον εχθρό ώστε να μπορεί να ελιχθεί με υπολογίσιμα τμήματά του, να αντιμετωπίσει με υπερφαλάγγιση τυχόν ενέργεια κατά της πόλης ή να εξασφαλίσει τα μετόπισθεν των τμημάτων που κατέχουν την πόλη.
    Είναι υποχρεωμένος ο εχθρός να αντιμετωπίση μετωπικά κάθε ενέργεια που αποβλέπει στην κατάληψη της πόλης. Γι’ αυτούς τους λόγους είναι εξαιρετικά δύσκολα η κατοχή και υπεράσπιση της πόλης, με την προϋπόθεση φυσικά, ότι στην περιοχή αυτή υπάρχει δράση τμημάτων του Δ.Σ. που να ενοχλεί διαρκώς τον εχθρό. Αν ο εχθρός έχει την απόφαση να κρατήσει την πόλη, ξεκινώντας από το σημερινό γενικό συσχετισμό των δυνάμεων του Δ.Σ. και του μοναρχοφασιστικού είναι υποχρεωμένος α) να θέσει υπολογίσιμες δυνάμεις όχι τόσο στην ίδια την πόλη, αλλά κυρίως σε επίκαιρες θέσεις κατά μήκος της οδικής αρτηρίας από Καλπάκι ως το Μπουραζάνι και σ’ ολόκληρο σχεδόν το ορεινό συγκρότημα των Δυτ. Ζαγορίων. β) θα υποχρεωθεί να επεκτείνει τα μέτρα ασφαλείας της πόλης ως την περιοχή των συνόρων, με υποχρεωτική κατάληψη του χώρου που βρίσκεται στη δεξιά όχθη των ποταμών Σαραντάπορος και Μυλοπόταμος (από γέφυρα Δερβενίου ως την Πυρσογιάννη – Βούρμπιανη). γ) θα υποχρεωθεί να ενεργεί συνεχώς στους χώρους αυτούς, διαθέτοντας και άλλες δυνάμεις εκτός από τις στατικές.
    Ο εχθρός, ύστερα από τη διείσδυση των τμημάτων μας στα Ζαγόρια στην περίοδο της εαρινής εκστρατείας, αναγκάστηκε να εγκαταλείψη όλη τη βορείως της Κονίτσας περιοχή, γιατί του ήταν αδύνατο να εξασφαλίσει τον ανεφοδιασμό των τμημάτων του επειδή είναι πολύ μακρυά από δημόσιους δρόμους.
    Κράτησε μόνον την πόλη της Κόνιτσας στηρίζοντας την ασφάλειά της στην ………. δημοσίου δρόμου με μικρά στατικά τμήματα στη Ν.Δ. περιοχή της πόλης και ως το Καλπάκι – Γιάννενα. Η δυνατότητα αύτη του δόθηκε γιατί δεν υπήρχαν τμήματα του Δ.Σ. στις περιοχές αυτές και η διείσδυση των τμημάτων της Ηπείρου το Πωγώνι – Καλαμά το Νοέμβρη δεν επέδρασε αισθητά στον τομέα αυτό, λόγω των αποστάσεων και για άλλους λόγους.
    Η Κόνιτσα, όπως είπαμε πιο πάνω, είναι μια εξέχουσα σχεδόν απομονωμένη από τον υπόλοιπο χώρου που ελέγχει ο εχθρός στην Ήπειρο. Ταυτόχρονα όμως αποτελεί μια εισέχουσα στη δική μας διάταξη στην περιοχή αυτή. Είναι μια προωθημένη εχθρική στάση. Εμποδίζει την εξασφάλιση εδαφικής ενότητας του χώρου που ελέγχουμε (Ζαγόρια – Καλαμά – Πωγώνι) και αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για την πιο πέρα δράση και ανάπτυξη των τμημάτων μας στην Ήπειρο.
    Η Κατοχή της Κόνιτσας από μας έχει εξαιρετική σημασία για το κίνημα μας στην Ήπειρο.
    ΤΡΟΠΟΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
    Με δύο τρόπους βασικά μπορούσε και μπορεί ο Δ.Σ. να πετύχει την κάλυψη και κατοχή της Κόνιτσας. α) Με την επέκταση και δημιουργία «Σταθερού» μετώπου από τα Ανατολικά Ζαγόρια που τα κατέχουμε, στα Δυτικά και το Πωγώνι – Καλαμά. Σταθεροποιώντας τις θέσεις μας σ’ αυτούς τους χώρους θα μπορούμε να χτυπάμε τον εχθρό συνεχώς στον οδικό άξονα Γιάννενα – Μπουραζάνι και Καλπάκι – Δελβινάκι.
    Σε συνδυασμό με επιχειρήσεις κατά εχθρικών δυνάμεων που βρίσκονται στατικά εγκατεστημένες στους χώρους αυτούς, δημιουργούμε στον εχθρό σοβαρό πρόβλημα ανεφοδιασμού των απομεμακρυσμένων τμημάτων του και ξεχωριστά της Κόνιτσας, επειδή η περιοχή ολόκληρη και ορεινή είναι και η οδική αρτηρία που υπάρχει είναι η μοναδική. Σε συνέχεια μπορούν να γίνουν βαθειές ανταρτικές διεισδύσεις και ως η Λάκκα Σούλι που σημαίνει αποκλεισμό και για τα Γιάννενα. Η όλη προσπάθεια μπορεί και πρέπει να συνδυαστεί με διάθεση ωρισμένων τμημάτων από Ρούμελη και Θεσσαλία για δράση στην περιοχή Βάλτου και Τζουμέρκων (Αμφιλοχία – Άρτα), για έλεγχο της οδικής αρτηρίας που συνδέει το Αγρίνι – Αμφιλοχία – Πρέβεζα – Άρτα – Γιάννενα. Με τέτοια δράση σ’ αυτά τα ευαίσθητα σημεία της περιοχής, ο στόχος Κόνιτσα είναι δυνατό να καταληφθή και να κρατηθεί λόγω της γεωγραφικής της θέσης με μικρές σχετικά δυνάμεις, γιατί ο εχθρός είναι χωρίς άλλο υποχρεωμένος να πάρει σοβαρά υπόψη του την απειλητική δράση των τμημάτων του Δ.Σ. στους χώρους που ανεφέρθηκαν, γιατί θα απειληθούν πρωτεύουσας σημασίας στόχοι. Παράλληλα θα δημιουργηθούν ευνοϊκές συνθήκες σ’ ολόκληρο το χώρο για γενικώτερους ελιγμούς και χτυπήματα. β) Κατάληψη της πόλης Κόνιτσας με ταχτικό αιφνιδιασμό με ωρισμένες θέσεις που αδύνατα κατέχει ο εχθρός, απομόνωση της πόλης και αποφασιστική μετωπική ενέργεια εναντίον της.
    Η επιχείρηση που έγινε από τις 25-12-47 ως τις 4-1-48 κατά της πόλης Κόνιτσας βασίστηκε στην πιό πάνω ταχτική της δεύτερης (β) περίπτωσης που αναφέραμε. Η πόλη μπορούσε και έπρεπε να παρθεί αν απ’ την αρχή ακόμη δεν είχαν γίνει σοβαρά και εξώφθαλμα λάθη ταχτικής φύσης, απαράδεχτα σ’ όλη τους την έκταση.
    ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ ΔΥΝΑΜΕΩΝ
    Ανατολικά δεσπόζεται απ’ την Τραπεζίτσα (ύψωμα 1794) β) Β.Δ. δεσπόζεται απ’ τον Προφήτη Ηλία (ύψωμα 1074) και σε συνέχεια απ’ τα δευτερεύοντα υψώματα Βάση – Πλάκα – Τσέρνικο – Δερβένι με διαδοχική προέκταση όλο Β.Δ. της πόλης. Οι πρόποδες τους καταλήγουν στον ποταμό Αώο, όπου και η Γέφυρα Μπουραζάνι.
    Οι δυνάμεις που διέθετε σ’ όλο τον τομέα του στόχου ήταν:
    α) 2 πλήρη Τάγματα Στρατού και Τάγμα από ΜΑΥ δε και χωροφύλακες με συνολική δύναμη 1.100 περίπου, σε διάταξη στα γύρω υψώματα της πόλης και ένα Λόχο στη γέφυρα Μπουραζάνι. β) Δύναμη Τάγματος στο Καλπάκι και μικρότερες δυνάμεις σ’ άλλες δευτερεύουσες θέσεις κατά μήκος του δρόμου Καλπάκι – Μπουραζάνι και ελάχιστες ίσως στα Δυτικά Ζαγόρια, γ) 4 πεδινά πυροβόλα στην Κόνιτσα.
    β) Οι δυνάμεις που διέθεσε το Δ.Σ. για την επιχείρηση ήταν περίπου δύο Ταξιαρχίας για την ενέργεια τομέα πόλης, γέφυρα Μπουραζάνη και σα συνέχεια προώθηση ελαφρού Τμήματος στη δυτική πλευρά του δημοσίου δρόμου για να αντιμετωπίσει τυχόν εχθρικές κινήσεις από Καλπάκι προς Μπουραζάνι. β) Τάγμα ενισχυμένο καθώς και τμήμα Κομάντος για κάλυψη της επιχείρησης από τυχόν κινήσεις του εχθρού στο Δημόσιο δρόμο από Καλπάκι προς Μπουραζάνι και Γραμπάλα – Βοϊδομάτι με σταθερή κατοχή των υψωμάτων Γραμπαλά – Μεσοβούνι απ’ την ανατολική πλευρά του δημοσίου δρόμου.
    Το σχέδιο επιχείρησης καθορίζει: α) Να καταλησθή αιφνιδια-στικά η γέφυρα Μπουραζάνι και μέρος των τμημάτων που θα ενεργήσουν κατά της γέφυρας, μετά την εξουδετέρωση των εχθρικών δυνάμεων να προωθηθεί προς Μαυροβούνι για την εκπλήρωση της παρά πέρα αποστολής τους. β) Μία Ταξιαρχία να ενεργήσει στα υψώματα Τσέρνικο – Πλάκα – Προφήτη Ηλία και σε συνέχεια στην πόλη.
    Ε Κ Τ Ε Λ Ε Σ Η
    Στις 24 προς 25 του Δεκέμβρη εκδηλώθηκε η επιθετική ενέργεια των τμημάτων μας σύμφωνα με το σχέδιο. Τμήματα της Ταξιαρχίας Παλαιολόγου πολύ έξυπνα μα και τολμηρά αιφνιδίασαν τον εχθρικόν λόχο που βρίσκονταν στη γέφυρα Μπουραζάνι, τον εξουδετέρωσαν με 18 νεκρούς και 23 αιχμαλώτους και κατέλαβαν τη γέφυρα στις 9.15΄ με απώλειες 1 νεκρό και 3 τραυματίες μαχητές μας.
    Έτσι, πολύ έγκαιρα και αποτελεσματικά εκτέλεσαν το σοβαρώτατο μέρος της επιχείρησης που ήταν η κατάληψη της γέφυρας Μπουραζάνι και η απομόνωση του κυρίου στόχου απ’ το μοναδικό δρόμο, που τον συνδέει με την υπόλοιπη περιοχή του.
    Ύστερα από προπαρασκευή πυροβολικού αρχίζει η επίθεση και στους άλλους στόχους. Κατά τις 10 περίπου τα τμήματά μας με ορμητική έφοδο καταλαμβάνουν και το ύψωμα Τσέρνικο και συνεχίζουν την πίεσή τους προς τα υψώματα Βάση – Πλάκα. Στο ύψωμα Προφήτης Ηλίας που είναι και το δεσπόζον ύψωμα απ’ τη βόρειο πλευρά της πόλης στο συγκρότημα των Β.Δ. υψωμάτων σχεδόν δεν εκδηλώνεται ενέργεια.
    Κάθε προσπάθεια για παραπέρα προώθηση των θέσεων των τμημάτων μας αποκρούεται απ’ τον εχθρό και όλη τη μέρα της 25/12 ο εχθρός εγκαταλείπει τη Βάση – Πλάκα και αποσύρεται για άμυνα στην πόλη.
    Τα τμήματά μας κατέλαβαν την Βάση – Πλάκα στις 27/12. Απ’ εδώ και πέρα αρχίζουν τα παραπατήματα της διεύθυνσης της επιχειρήσεως. Ενώ συνεχώς βεβαιώνει ότι η πόλη περισφίγγεται και το όλο αμυντικό σύστημα του εχθρού θα καταρρεύσει, αυτό το αποτέλεσμα προσπαθεί να πετύχει με σπασμωδικές ενέργειες γιατί όπως θα πούμε παρακάτω, πιστεύει ότι μετά την κατάληψη των υψωμάτων Βάση και Πλάκα δεν μπορεί ο εχθρός να κρατηθεί στην Κόνιτσα. Το μπάσιμο των τμημάτων δύο διαδοχικές φορές μέσα στην πόλη χωρίς κανένα άλλο συνδυασμό της ενέργειας αυτής, δε φέρνει το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.
    Στις 29/12/47 σύμφωνα με υπόδειξη της Διοίκησης αποφασίζεται να γίνη ενέργεια αποφασιστική κατά του αυχένα, Παναγιάς και Προφήτη Ηλία με απασχόληση από Ν.Δ. κατεύθυνση. Έγινε αναδιάταξη των τμημάτων και διατάχθηκε η ενέργεια κατά του αυχένα Παναγιάς – Προφήτη Ηλία με εξουδετέρωση του Φυλακείου Αγίων Μηνάδων της Τραπεζίτσας. Η επίθεση εκδηλώθηκε στις 3 π.μ. της 31/12/47.
    Αποτέλεσμα: δεν ολοκληρώθηκε η κατάληψη κανενός αντικειμενικού σκοπού γιατί τα τμήματα αυχένα Προφήτη Ηλία ενήργησαν πολύ αδύνατα. Ιδία ενέργεια διατάχθηκε να ξαναγίνει μετά τον ερχομό ενός Τάγματος από τον τομέα Γραμπάλας στις 1 προς 2/1-48.
    Η επίθεση δεν εκδηλώθηκε γιατί η διεύθυνση της επιχείρησης με πρωτοβουλία της και κάτω απ’ την επίδραση των δυσκολιών που αντιμετώπιζε, κατέληξε στην απόφαση να πάρει αμυντική διάταξη και να περίμενε τον εχθρό να κινηθή για να τον χτυπήση και να τον ανατρέψει. Στο μεταξύ ο εχθρός είχε κατορθώσει να μπάσει δύναμη Τάγματος μέσα στην πόλη, ύστερα από τη σύμπτυξη των τμημάτων μας απ’ τη διάβαση του Βοϊδομάτι επειδή είχαν τελειώσει τα πυρομαχικά τους.
    Το βράδυ της 3 του μήνα ο εχθρός έμπασε και άλλο Τάγμα στην πόλη. Παρ’ όλα αυτά οι συνθήκες εξακολούθησαν αν είναι ευνοϊκές και μία αποφασιστική ενέργεια είχε όλες τις πιθανότητες να μας οδηγήση στην πραγματοποίηση του σκοπού. Όμως μια τέτοια κίνηση άρχισε μόλις τις πρωϊνές ώρες γιατί ήταν ανεπαρκή τα μέσα συνδέσμου. Μπορούσε τότε με επιθετική ενέργεια στην κύρια αμυντική του διάταξη ο εχθρός να ξηλωθεί απ’ αυτές τις θέσεις και να εξαναγκαστεί ή να στριμωχτεί και να αμυνθεί μέσα στην πόλη ή να υποχρεωθεί να κάθε έξοδο προς τη μοναδική διάβαση που είχε καταλάβει (προς Γκορίτσα – Βοϊδομάτι κ.λ.π.) και να μην προλάβει να εκδηλωθεί επιθετικά.
    Η αργοπορία όμως της κίνησης η μη εκδήλωση της ενεργείας στο χρόνο που προβλέπονταν έδωσε τη δυνατότητα στον εχθρό να κινήσει τμήμα του τις πρωϊνές ώρας της 4-1-48 και να διεισδύσει αθόρυβα από έλλειψη μέτρων ασφαλείας των τμημάτων μας αυτού του τομέα το ύψωμα Δερβένι που είναι το Κέντρον όλης μας της διάταξης από Μπουραζά ως Κόνιτσα. Ύστερα απ’ αυτό συνέχιση παρά πέρα τις προσπάθειας θα ήσαν άσκοπη και διετάχθη η σύμπτυξη των τμημάτων ύστερα απ’ την αντιμετώπιση του εχθρού που διείσδυσε στο Δερβένι.
    ΛΑΘΗ
    α) Σχέδιο ενεργείας – Εκτέλεση
    Επίσης πίστευε ότι αν καταληφθούν τα υψώματα Τσέρνικ και κυρίως Βάση Πλάκα η Κόνιτσα δεν μπορεί να σταθεί και θα πέσει. Εδινε σχεδόν δευτερεύουσα σημασία στα δεσπόζοντα υψώματα Προφήτης Ηλίας και Τραπεζίτσα.
    Και παρ΄ όλο που το σχέδιο προβλέπει ταυτόχρονα ενέργεια απ’ την κατεύθυνση αυτή η αποστολή που δόθηκε στα τμήματα αυτού του τομέα δόθηκε σαν ενέργεια δευτερεύουσα. Είναι στρατιωτικό αξίωμα κυρίως στον ορεινό πόλεμο η κατάληψη και κατοχή θέσεων που δεσπόζουν πάνω σ’ όλες τις άλλες θέσεις που υπάρχουν στο χώρο των επιχειρήσεων.
    Ιδιαιτέρα στην περίπτωσει της Κόνιτσας αυτή η αρχή χωρίς άλλο έπρεπε τηρηθεί γιατί η Κόνιτσα είναι κτισμένη και επεκτείνεται στους δυτικούς πρόποδας της Τραπεζίτσας. Το βόρειο άκρο της πόλης καταλήγει στους Ν.Α πρόποδες του προφήτη Ηλία. Αυτά τα δύο υψώματα σχηματίζουν ένα είδος πετάλου πάνω απ’ την ανατολική και τη βόρεια πλευρά της πόλης και κυριαρχούν πάνω σ’ αυτήν.
    Αν αυτή την πραγματικότητα δεν την πάρει υπ’ όψη της μια στρατιωτική διοίκηση με μια οποιαδήποτε διακαιολογία δεν μπορεί να υπολογίζει σε μια ολοκληρωμένη επιτυχία εκτός από τυχαίο περιστατικό. Συνεπώς προκειμένου για κατάληψη και διατήρηση της πόλης έπρεπε κύρια και βασικά η προσπάθεια να στραφεί στην κατεύθυνση αυτή ταυτόχρονα με την επίσης σοβαρή προσπάθεια στη γέφυρα Μπουραζάνι.
    Συνεπώς προς δύο κατευθύνσεις έπρεπε απ’ την πρώτη στιγμή να γίνουν οι βασικές ενέργειες δηλαδή α) κατάληψη της γέφυρας Μπουραζάνι και επέκταση του χώρου ασφαλείας με κατοχή του Δερβινιού που είναι το δεσπόζον ύψωμα στο συγκρότημα των Β.Δ υψωμάτων της Κόνιτσας και κράτημα της διάβασης Βοιδομάτι. β) Κύρια προσπάθεια από Β.Α κατεύθυνσης (προσβάσεις Τραπεζίτσας) κατά του αυχένα Παναγιάς και Προφήτη Ηλία με ταυτόχρονη ενέργεια για εξουδετέρωση των αντιστάσεων πάνω στην Τραπεζίτσα, Άγιο Μηνά, Αγία Βαρβάρα και Κάστρο Κόνιτσας. Ταυτόχρονα δευτερεύουσα προσπάθεια προς Τσέρνικο – Βάση Πλάκα.
    Επίσης επιβάλλονταν ταυτόχρονη διείσδυση στην πόλη με ελαφρό ευκίνητο τμήμα και κομμάντος με αποφασιστική ενέργεια για τα πυροβόλα τις αποθήκες υλικού και άλλους μικρότερους στόχους. Αλλά με το πνεύμα που κυριάρχησε στη διοίκηση η όλη επιχείρηση στον τομέα της πόλης πήρε το χαρακτήρα κατ’ ευθείαν επίθεσις μέσα στην πόλη και απομόνωσης του Προφήτη Ηλία και Τραπεζίτσας πράγμα αδύνατο. Ο εχθρός μετά από διήμερη άμυνα των υψωμάτων Βάση – Πλάκα εγκατέλειψε αυτές τις θέσεις (πολύ σωστά) και στήριξε την όλη αμυντική του διάταξη στον Προφήτη Ηλία και Τραπεζίτσα.
    Ήταν και το πιο σοβαρό στρατιωτικό λάθος που ως τις 27 προς 28 Δεκέμβρη δεν αντιλήφθηκε η διεύθυνση της επιχείρησης στο βαθμό που έπρεπε.
    β) Αναγνώριση του εδάφους δεν έγινε όπως έπρεπε και σχολαστικά.
    Πριν απ’ όλα η Διοίκηση έπρεπε να πάει πιο έγκαιρα στο χώρο των επιχειρήσεων έστω και ασθενική ενέργεια απ’ την κατεύθυνση αυτή θα ξυλώνονταν η μια πλευρά του αμυντικού συστήματος του εχθρού και θα ήταν προβληματική η θέση του.
    γ) Λάθος που στάλθηκαν όλες οι δυνάμεις του Παλαιολόγου πέρα απ’ τη γέφυρα προς Μαυροβούλι που ήταν και η εφεδρεία της επιχείρησης.
    δ) Κακώς ανατέθηκε η εκτέλεση στο χώρο της πόλης σε κατώτερο κλιμάκιο με πολλές αδυναμίες της διοίκησίς του. Και πολύ περισσότερο γιατί η διοίκηση του κλιμακίου αφέθηκε μόνη και δεν στάλθηκε υπεύθυνος Αξκός κοντά της έγκαιρα.
    Ως την στιγμή εκείνη η διεύθυνση της επιχείρησης παρακολουθούσε από το παρατηρητήριο και με τηλέφωνο την εξέλιξη των επιχειρήσεων χωρίς να μπορεί να μιλήσει ανοικτά και πολλές φορές αποκομμένη για πολλές ώρες απ’ τα τηλέφωνα γιατί κόβονταν τα σύρματα. Όπως τα γεγονότα δείχνουν από την πρώτη στιγμή έπρεπε όλοι να μεταφέρουν το σταθμό τους πολύ πιο κοντά για αμεσώτερη παρακολούθηση και επέμβαση γιατί το Παρατηρητήριο ήταν πολύ μακρυά.
    ε) Η κατάσταση των τμημάτων της Ταξιαρχίας που ενεργούσε στην πόλη οργανωτικά δεν ήταν καλή. Η Διοίκηση του Αρχηγείου δεν έλεγξε την Ταξιαρχία ούτε από άποψη λειτουργίας των οργάνων ούτε από άποψη αριθμητική. Παρά τις επανειλημμένες υποδείξεις τα τμήματα της δεν συγκροτήθησαν με βάση τη διαταγή μας σύνθεσις Ταξιαρχιών.
    Επί πλέον τα τμήματα δεν είχαν τον οπλισμό που προβλέπεται από τη σύνθση. Εντελώς αυθαίρετα καταργήθησαν τα πίατ παρ’ όλο που υπάρχουν ακόμη αρκετά βλήματα από λάφυρα. Κανένα τμήμα κομάντος δεν υπήρχε κοντά στα τμήματα που θα ενεργούσαν κατά της πόλης για ανατινάξεις κ.λ.π.
    Αυτή η οργανωτική ανωμαλία που ξέφυγε απ’ την αντίληψη της διοίκησης για την κατάσταση του τμήματος οδήγησε σε λαθεμένη εκτίμηση των δυνατοτήτων της Ταξιαρχίας και της δόθηκε μια από τις κύριες αποστολές.
    Όπως φαίνεται απ’ τα ίδια τα πράγματα μέσα στην Ταξιαρχία αυτή δεν γίνεται στοιχειώδικη πολιτική δουλειά και αν γίνεται εντελώς πρόχειρα. Ο υποδιοικητής δεν εκτέλεσε σωστά διαταγές που του δόθηκαν.
    Ο διοικητής της Ταξιαρχίας έδειξε σοβαρές αδυναμίες σ’ όλο το διάστημα των επιχειρήσεων. Η διοίκηση της Ταξιαρχίας έδειξε προχειρότητα. Οι διαταγές της ήταν αόριστες. Ταξίαρχος και Υποδιοικητής έδιναν αντιφατικές διαταγές. Αυτού οφείλονται μια σειρά ανωμαλίες όπως π.χ ο Ταξίαρχος διέταξε ένα λόχο να κινηθή προς την ταξιαρχία ο υποδιοικητής διέταξε να μην κινηθεί. Διατάχθηκε μέσα στην πόλη με δυό διλοχίες χωρίς ενιαία διοίκηση.
    Όταν διατάχθηκε να τεθεί επικεφαλής των δύο Διλοχιών ο Υποδιοικητής της Ταξιαρχίας με τον επιτελάρχη της Ταξιαρχίας κινήθηκαν και αντί να πάνε κοντά στα τμήματα που ενεργούσαν μείναν στην Ηλιόραχη και περίμεναν το τέλος της επιχείρησης. Σε παρατήρηση διακαιλογήθηκαν ότι δεν ήξεραν την αποστολή των δύο διλοχιών.
    Σύνδεσμος της Ταξιαρχίας με τα Τάγματα δεν υπήρχε σχεδόν καθόλου. Χρειάζονται τα Τάγματα. Δεν προβλέφθηκε η διακομιδή των τραυματιών απ’ το πεδίο της μάχης.
    Για τη μεταφορά των τραυματιών από τους μαχητές της πρώτης γραμμής σημειώθηκε σημαντική διαρροή ανδρών.
    στ) Από πυρομαχικά τα τμήματα δεν είχαν απάρκεια κυρίως για το βαρύ τους οπλισμό γιατί δεν είχαν μεταφερθεί έγκαιρα από τις αποθήκες στο μέρος που θα γίνονταν η χρησιμοποίησή τους.
    ζ) Παρουσιάσθηκαν κρούσματα αυθαίρετης ενεργείας. Χωρίς να πάρει την έγκρισιν της διοίκησης η διεύθυνση της επιχείρησης άλλαξε το σχέδιο ενεργείας που καθορίσθηκε για την 1.1.48 και έβγαλε άλλη διαταγή για αμυντική διάταξη. Παρατηρήθηκε πολύς εκνευρισμός και αρκετή έλλειψη ψυχραιμίας. Αυτού οφείλονται και όλες οι σπασμωδικές ενέργειες.
    Από μια άκρατη αισιοδοξία στην αρχή κυριάρχησε όταν άρχισε να παρατείνεται η επιχείρηση μια κατάπτωση επικίνδυνη με αποτέλεσμα να καταλήξει τη διαταγή άμυνας.
    ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
    Φανερό είναι ότι η επιχείρηση της Κόνιτσας ήταν σοβαρή επιχείρηση. Στρατιωτικά ήταν μια απ’ τις λίγες μάλιστα μπορούμε να πούμε η πρώτη προσπάθεια ταχτικού πολέμου. Η διαφορά με τις επιχειρήσεις Γρεβενών και Μετσόβου που προηγήθηκαν ήταν σοβαρή γιατί σ’ αυτήν από άποψη μέσων είμασταν πιο ισχυροί. Διαθέσαμε πυροβολικό πράγμα πολύ υπολογίσιμο και αποχτήσαμε υπεροχή σε σχέση με τον αντίπαλο που το πυροβολικό του στον τομέα της πόλης εξουδετερώθηκε αποτελεσματικά.
    Όλη όμως η επιχείρηση οργανώθηκε πολύ άσχημα και εκτελέστηκε ακόμη χειρότερα. Δεν μπόρεσαν τα στελέχη μας να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ταχτικού πολέμου και δεν πέτυχαν ούτε το συνδυασμό των μέσων (Πεζικό – Πυροβολικό) ούτε μπόρεσαν να κινήσουν τα τμήματά τους αρμονικά σαν ένα σύνολο. Εξακολουθεί να υπάρχει έντονα το πνεύμα της κακώς εννοουμένης πρωτοβουλίας και μάλιστα σε στιγμές που είναι επιζήμια. Η υποτίμηση του αντιπάλου συνεχίζεται και αυτό είναι πολύ επικίνδυνο.
    Στη μάχη της Κόνιτσας υπήρχαν και σε συνέχεια δημιουργήθηκαν οι πιο ευνοϊκές συνθήκες. Ο εχθρός είχε αποκλειστεί τελείως και το ηθικό του είχε τσακιστεί ύστερα από τις σοβαρές απώλειες που είχε και δεν έρχονταν ενισχύσεις. Παρ’ όλα αυτά πολέμησε και μπορούμε να πούμε πως καλά λειτούργησε ο μηχανισμός του και έκανε λογική χρήση των μέσων του. Αν από μας έλλειπε η αντίληψη ότι ο εχθρός δεν πολεμάει ότι δεν έχει ηθικό κ.λ.π. (που στηρίζεται σε μια παληά διαπίστωση που ήταν τότε σωστή) χωρίς άλλο και σχεδόν πάντα θα τα καταφέρναμε καλλίτερα. Εκείνο που δεν μπορούμε ακόμη να το δούμε είναι το καινούργιο που υπάρχει σήμερα ότι δηλαδή ο εχθρός κατώρθωσε να ξεπεράση σειρά από αδυναμίες του και με τα σκληρά μέτρα που παίρνει πέτυχε ωρισμένα αποτελέσματα στο στρατό του.
    Επίσης οργανώθηκε καλλίτερα και εξοπλίσθηκε απ’ τους αμερικανούς με άφθονα μέσα και με τον πόλεμο που ενάμισυ χρόνο τώρα γίνεται απόχτησε σοβαρή πείρα του ανταρτοπολέμου και αρκετά προσάρμοσε την ταχτική του. Επί πλέον δεν πρέπει να ξεχνούμε πως ο στρατός στην Ελλάδα και τα στελέχη εδάφους της χώρας και του εδάφους των χωρών που περιβάλλουν και που επίσης είναι ορεινό στο σμηνατικό του μέρος.
    Σήμερα περνάμε μια καμπή. Η καμπή αυτή το περάσμα δηλ. από τον παρτιζάνικο αγώνα σε αγώνα ταχτικού στρατού υπάρχει κίνδυνος να παρεξηγηθεί με συνέπειες αν δεν εξηγήσουμε, κατατοπίσουμε, προσανατολί-ζουμε σωστά τα στελέχη μας.
    Πρέπει πριν απ’ όλα να καταλάβουμε ότι η προσπάθεια μας είναι να μετατραπούμε κάθε μέρα και πιο πολύ σε ταχτικό στρατό να βαρύνει όλο και περισσότερο η ζυγαριά προς την κατεύθυνσιν της οργάνωσης των τμημάτων μας και εφαρμογής μεθόδων ταχτικού στρατού. Πρέπει αυτό το αποτέλεσμα να έρθει με φυσικότητα αβίαστα όχι δηλ. με αλλαγή της ταμπέλας αλλά με τη μελέτη και αξιοποίηση της δράσης μας, των λαθών και ελλείψεών μας την εντατική εκπαίδευση και ειδίκευση σ’ όλα τα όπλα που έχουμε σήμερα τον εξοπλισμό των μαχητών και στελεχών μας με τις στοιχειώδεις γνώσεις της ταχτικής του πολέμου με την κατάχτηση αφομοίωση της στρατιωτικής τέχνης, με άλλα λόγια. Μαζί μ’ αυτό ακόμη πιότερη προώθηση των μεθόδων και της Τακτικής του παρτιζάνικου πολέμου και συνδυασμός τους. Ο πόλεμος που κάνουμε και οι επιδιώξεις μας επιβάλλουν να δράσουμε σαν ταχτικός και παρτιζάνικος στρατός μαζί ταυτόχρονα στον ίδιο χώρο και έστω και με μία μεμονωμένη ακόμη μονάδα μας.
    Είναι φανερόν ότι δεν σημειώσαμε σοβαρές προόδους στη λύση αυτών των προβλημάτων παρ’ όλο που μπορούσαν να γίνουν περισσότερα. Βασικά φταίνε δύο πράγματα. α) Οι διοικήσεις και τα στελέχη μας δεν ασχολούνται στο βαθμό που πρέπει και πολλές φορές καθόλου με τη μελέτη αφομοίωση και μετάδοση της πείρας που συγκεντρώνεται σαν αποτέλεσμα της καθημερινής αδιάκοπης δράσης των τμημάτων μας. Είναι ελάχιστες αι περιπτώσεις που έχουν μελετηθεί αποτελέσματα μαχών που έχουν σοβαρή σημασία είναι διδαχτικά και μπήκαν σε συνέχεια στα στελέχη και μαχητές μας σαν διάλεξη ή και μάθημα ακόμη.
    Πολύ περισσότερα λείπει η πραχτική εφαρμογή αυτής της πείρας με αναπαράσταση μαχών στους χώρους που έγιναν παρουσία των στελεχών.
    Παρά τις επανειλημμένες διαταγές και υποδείξεις εξακολουθούν να μη γίνονται εκθέσεις δράσης μηνιάτικες και ξεχωριστά για κάθε λίγο πολύ σοβαρή επιχείρηση πράγμα που θα βοηθούσε στο φανέρωμα πολλών αδυναμιών και τη διόρθωσή τους. Φυσικά κι’ αυτό οφείλεται με τη σειρά του στο ότι και η δράση των τμημάτων μας στο μεγαλύτερο της μέρος γίνεται πρόχειρα όπως μπορεί και θέλει το κάθε τμήμα. Δεν υπάρχει σχεδιασμένη δουλειά – πρόγραμμα για το πως θα δράσει το τμήμα κατά ωρισμένα χρονικά διαστήματα (μηνιάτικα ή δίμηνα) πράγμα που θα βοηθούσε τα τμήματα στο σωστό προσανατολισμό της δράσης τους και στο ζωντανό απ’ το πάνω έλεγχο αυτής της δράσης δεν μπορεί φυσικά να πεί κανείς ότι σήμερα λείπει όλως διόλου ο έλεγχος.
    Αλλά αυτός γίνεται όχι πάνω σε μια καθισμένη και καθοδηγημένη δράση αλλά τη δράση των τμημάτων που όπως είπαμε γίνεται πρόχειρα και σκόρπια. Μέσα στις διοικήσεις και τα στελέχη μας υπάρχει ένα πνεύμα αυτοϊκανοποίησης πράγμα που εμποδίζει να δούμε αντικειμενικά τις αιτίες της όχι καλής κατάστασις των τμημάτων τα λάθη και τις αδυναμίες μας. β) Η επιλογή περισσότερο στις εντυπώσεις που δημιουργήθηκαν σε άλλες συνθήκες και μορφές δράσης. Το αναντικατάστατο για σειρά από στελέχη μας που αναδείχθηκαν μα σήμερα δεν κάνουν στον τομέα που βρίσκονται εξακολουθεί να κυριαρχεί σχεδόν. Λείπει η τολμηρή ανάδειξη νέων στελεχών και η καθημερινή πραχτική βοήθεια και καθοδήγηση στο παληά και νέα στελέχη. Οι διοικήσεις και τα στελέχη μας είναι αποσπασμένα σε επικίνδυνο βαθμό απ’ τη βάση. Δε ζούνε τη ζωή της βάσης. Είναι μακρυά απ’ τη ζωντανή δράση και κίνηση. Τα προβλήματα τα αντιμετωπίζουν με τρόπο γραφειοκρατικό και στις πιότερες περιπτώσεις ασχολούνται και λύνουν δευτερεύοντα ζητήματα.
    Τις διοικήσεις μας τις διακρίνει πνεύμα χαριστικό δεν είναι αδιάλλακτες την εκτέλεση των διαταγών. Φοβούνται να πούνε ανοιχτά σειρά από λάθη και αδυναμίες. Αντίθετα υπάρχει τάση ενθουσιασμού και μεγαλοποίησης ωρισμένων επιτυχιών που εμποδίζουν τους μαχητές και τα στελέχη μας να προσανατολισθούν σωστά για να μπορούν να παλαίψουν όλο και πιο αποτελεσματικά με τις δυσχέρειες.
    Πρέπει να σημειώσουμε ότι υπάρχει κάποια έστω και μικρή πρόοδος σε ωρισμένα Αρχηγεία σε ωρισμένους τομείς. Το Αρχηγείο Ρούμελης από αρκετό χρονικό διάστημα κατώρθωσε να εφαρμόσει σε ικανοποιητικό βαθμό τη σχεδιασμένη δράση με μηνιάτικα πλάνα και όλες σχεδόν αι σοβαρές επιχειρήσεις που οργάνωσε πραγματοποιούνται στα χρονικά όρια και με έγκαιρη μελέτη των αποτελεσμάτων που προκύπτουν από τη δράση του.
    Τα άλλα αρχηγεία θα μπορούσαν να κάνουν πολύ περισσότερα αν είχαν απαλλαχτεί από βασικές αδυναμίες που αναφέραμε προηγούμενα και πριν από όλα αν είχαν αποκαταστήσει γερούς δεσμούς με τη βάση και καθοδήγηση σωστά το αχτίφ των μεσαίων στελεχών με καθημερινή πραχτική βοήθεια καθοδήγηση και έλεγχο. Επίσης και το Αρχηγείο της Θεσσαλίας σημείωσε κάποια πρόοδο σε ωρισμένους τομείς ιδιαίτερα στον τομέα της ζωντανής παρακολούθησης της ζωής της θέσης σε ορισμένα τμήματα χωρίς να κατορθώσει να μπάσει το πνεύμα αυτό στα περισσότερα του τμήματα και το κυριώτερο χωρίς αύτη προσπάθεια να εκδηλώσει όσο πρέπει στον τομέα της πολεμικής επίδοσης.
    Η επιχείρηση της Κόνιτσας φανέρωσε ακόμα μια φορά σ’ όλη τους την έκταση τις αδύνατες πλευρές της δουλειάς μας και τις συνέπειες των αδυναμιών και ελλείψεών μας. Ταυτόχρονα απόδειξε ότι μπορούνε να κάνουμε επιχειρήσεις πολύ σοβαρότερες αν αποφύγουμε σειρά από αδικαιολόγητα λάθη αν καλυτερέψουμε ποσοτικά και ποιοτικά τη δουλειά μας αλλάζοντας αποφασιστικά τις μέθοδες στη δουλειά μας. Το αντίθετο θα μας οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερες αποτυχίες.
    Αι ευθύνες μας είναι βαρειές όπως και τα καθήκοντα και η αποστολή μας δεν απαλλασόμαστε απ’ αυτές με μία απ’ τα ύστερα κριτική και αυτοκριτική γιατί σε τελευταία ανάλυση χάνουν κι αυτά τη σημασία του όταν δε γίνει σωστή η χρήση τους.
    Η επιχείρηση της Κόνιτσας όπως και όλες οι άλλες μας επιχειρήσεις δείχνουν επίσης ότι το έμψυχο υλικό μας είναι πολύ καλό και ρίχνεται στη μάχη με άφθαστη παλληκαριά και αυτοθυσία και μπορεί να κάνει θαύματα. Το ίδιο συμβαίνει ως επί το πλείστον και με τα κατώτερα στελέχη ομαδάρχες Διμοιρίτες Λοχαγούς και πολλές φορές και Ταγματάρχες μας. Αλλά απ’ τα πάντα ζητάνε απ’ τους μαχητές και τα παίρνουν χωρίς τσιγγουνιά σχεδόν πάντα δεν θεωρούν υποχρέωση τους να δώσουν οι ίδιοι ότι πρέπει και δεν είναι άλλο από τη σωστή καθοδήγηση τη λογική χρήση του τμήματος που σημαίνει και εξασφάλιση της επιτυχίας και περιορισμό των θυσιών χωρίς υπερβολή έτσι είτε αλλοιώς σαν θέλουμε σωστά να τοποθετήσουμε το ίδιο ζήτημα είναι αδύνατο να απαλλαχτείς από την εντύπωση ότι δεν εκτιμιέται όσο πρέπει η ανθρώπινη αξία. Χρειάζεται οι Διοικήσεις μας να κάνουν σωστή επανάσταση στον τομέα αυτόν χωρίς αρρωστιάρικους συναισθηματισμούς και θρηνολογήματα για τις απώλειες μας στις μάχες όσες προκαλούνται δικαιολογημένα. Θα πρέπει όμως να σταματήσουν την ασυλλόγιστη χρήση των τμημάτων την αδικαιολόγητη φθορά τους και τις στερήσεις που υποβάλλονται πολλές φορές τα τμήματα. Πρέπει να μεγαλώσει και να βαρύνει η στοργή προς τους μαχητές μας. Πρέπει κάθε δυνατότητα να εξαντληθή για να καλυτερέψει η κατάσταση των τμημάτων μας ανάλογα με τις συνθήκες που υπάρχουν κάθε φορά. Και οι διοικήσεις και τα στελέχη μας πρέπει να προσαρμόσουν την ζωή τους με την ζωή των μαχητών μας. Να λείψουν οι έντονες διακρίσεις και η αψυχολόγητη ζωή με οποιονδήποτε τρόπο και αν εκδηλώνεται. Έτσι μόνο θα μπορέσουμε με το δικό μας πρότυπο να σταθούμε το παράδειγμα για όλους και να εκπληρώσουμε την αποστολή.

    Αναδημοσίευση από τα Αρχεία Εμφυλίου Πολέμου της ΔΙΣ/ΓΕΣ τόμ. 7, σελ. 102-112.

    http://ellinikosemfilios.blogspot.gr/2011/12/blog-post_29.html

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s