Βιβλία, Εξορίες

Τα εισαγωγικά γύρω από τη λέξη παιδομάζωμα

Ήθελα να γράψω ένα ποστάκι για ένα βιβλίο, που χρησιμοποιεί τη λέξη χωρίς εισαγωγικά:

0174540

Στη βιβλιοθήκη μου είχα κι ένα άλλο, που μιλάει για το «παιδομάζωμα» – σε εισαγωγικά:

6946f460d63e609ca67ec96e2dfbef1d

Με μια πρώτη ματιά θα πει κανείς ότι πρόκειται για δυο βιβλία (δυο προσεγγίσεις) που δεν έχουν την παραμικρή επαφή. Κι όμως, όποιος τα διαβάσει θα επισημάνει εύκολα δυο χαρακτηριστικές αναλογίες:

  • Η προφανέστατη ειλικρίνεια με την οποία κάθε βιβλίο παρουσιάζει και υπερασπίζεται τη δική του αλήθεια.
  • Ο απόλυτος ελληνοκεντρισμός αμφοτέρων: σημείο αναφοράς είναι πάντοτε η λέξη «Ελλάδα».

Μια εκδοχή είναι να έχει δίκιο ο ένας – και ο άλλος να είναι λάθος. Μια δεύτερη, να έχουν λάθος και οι δύο. Και μια τρίτη, να έχουν δίκιο και οι δύο, με την έννοια ότι υπερασπίζονται βιώματα και αναμφισβήτητες προσωπικές αλήθειες.

Όπως και να έχει, μας δίνουν την αφορμή για μια ακόμα κατάδυση σ’ εκείνα τα χρόνια, που σημαδεύουν ακόμα τις ζωές μας. Και δεν εννοώ τις ζωές αυτών που έζησαν τα γεγονότα του Εμφυλίου, αλλά και αυτών που ακολούθησαν, ίσως και αυτών που πρόκειται να ακολουθήσουν.

*

Μια από τις σκληρότερες συνέπειες του Εμφυλίου αφορά τα νεαρά ελληνόπουλα της εποχής. Πολλές δεκάδες χιλιάδες έμειναν ορφανά. Άλλα από αυτά βρέθηκαν στην ΕΣΣΔ και στις άλλες «σοσιαλιστικές» χώρες. Άλλα δόθηκαν (ή «πουλήθηκαν») σε χώρες της Δύσης. Και πολλά έμειναν, επιβίωσαν και μεγάλωσαν στην Ελλάδα, στις σκληρές συνθήκες της δεκαετίας του πενήντα και του εξήντα. Ας προσπαθήσουμε να δούμε τα δεδομένα.

Πόσα ήταν τα παιδιά που βρέθηκαν στις «σοσιαλιστικές» χώρες; Γράφει οΤάκης Καμπύλης:

Ακόμη και ο τελικός αριθμός αμφισβητείται. Αν και η επίσημη εκδοχή της ΕΒΟΠ έκανε λόγο για 25.000 παιδιά, οι τότε ελληνικές αρχές της Αθήνας έκαναν λόγο για 28.000 παιδιά. Η διαφορά ίσως να οφείλεται στο ότι τα παιδιά που βρέθηκαν στη Γιουγκοσλαβία δεν βρίσκονταν κάτω από την ομπρέλα της ΕΒΟΠ (έρευνα Θανάση Μητσόπουλου). Ο Ιάκωβος Μιχαηλίδης (επίκουρος καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο) κατεβάζει τον αριθμό στις 23.000.

(Πηγή:http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_100040_09/03/2008_262305 )

Δίνονται και άλλοι αριθμοί: Ο Πέτρος Κόκκαλης, στα 1949, κάνει λόγο για 18.000. Ο Γεώργιος Γκαγκουλιάς για 20.000 περίπου. Και ο ιστορικός Τάσος Βουρνάς καταλήγει σε 25.000.

Ίσως ο αριθμός των 28.000 είναι ο σωστός, αν λάβουμε υπόψη τα λίγες χιλιάδες παιδιά που επέστρεψαν στην Ελλάδα, τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’50, μέσω του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού.

Και τα παιδιά που έμειναν στην Ελλάδα; Αντιγράφω από τον Καμπύλη:

Σύμφωνα με έρευνα της Τασούλας Βερβενιώτη (ιστορικός), στις 53 παιδουπόλεις που ιδρύθηκαν από τη Φρειδερίκη υπολογίζεται (με τα επίσημα στοιχεία του 1950) ότι φιλοξενήθηκαν 18.000 παιδιά και ότι το συνολικό σχέδιο προστάτευσε 65.000 παιδιά. Πάντως, και τα νούμερα αυτά αμφισβητούνται και η ιστορικός εκτιμά τον συνολικό αριθμό των παιδιών τα οποία έτυχαν προστασίας από τους εμπολέμους στις 50.000.

Γιατί σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από το ΚΚΕ αυτή η γιγάντια επιχείρηση; Παραθέτω δυο απόψεις μελετητών, παρμένες από το άρθρο του Καμπύλη.

Ν. Μαραντζίδης:

Υποστηρίχθηκε από το ΚΚΕ πως στόχος της επιχείρησης υπήρξε η σωτηρία των παιδιών από τα δεινά του πολέμου. Υποστηρίχθηκε, επίσης, πως τα παιδιά δόθηκαν εθελοντικά από τους γονείς τους. Τα παραπάνω επιχειρήματα δεν ευσταθούν. Επρόκειτο για μια αμυντική επιχειρηματολογία απέναντι στις καταγγελίες της κυβέρνησης της Αθήνας που υποστήριζε πως τα παιδιά «απήχθησαν βιαίως» με σκοπό τον αφελληνισμό τους.

Η απόφαση της μετακίνησης των παιδιών στηρίχθηκε σε στρατιωτική και όχι ανθρωπιστική λογική. Ο ΔΣΕ αντιμετώπιζε σοβαρότατο πρόβλημα προσέλευσης μαχητών. Από τα μέσα του 1947, η στρατολογία γίνεται βίαια. Η εθελοντική κατάταξη στο ΔΣΕ δεν έφτανε ούτε το 10%. Από ένα σημείο και μετά, οι αντάρτες δεν έβρισκαν άνδρες στα χωριά να στρατολογήσουν. Με την πάροδο του χρόνου ο αριθμός των γυναικών που στρατολογούνται αυξάνεται δραματικά. Από την άνοιξη του 1949, οι γυναίκες αποτελούν το 30% των μάχιμων και το 70% των βοηθητικών στις μονάδες του ΔΣΕ. Αυξάνεται επίσης ο αριθμός των ανηλίκων μαχητών. Το 1949, ένας στους πέντε μαχητές του ΔΣΕ ήταν σίγουρα 18 ετών και κάτω. Το ΚΚΕ αποφασίζει να μετακινήσει τα παιδιά προκειμένου οι γονείς τους (κυρίως οι μάνες) να μπορούν να πολεμήσουν στις γραμμές του. Επιπλέον, με τα παιδιά «μέσα», οι γονείς δεν μπορούσαν φυσικά να λιποτακτήσουν από τις γραμμές του ΔΣΕ. Οι λιποταξίες ήταν μια πληγή που μάστιζε το ΔΣΕ και η ηγεσία του σκεφτόταν διαρκώς τρόπους να την εμποδίσει.

Κάποια από τα μεγαλύτερα παιδιά επέστρεψαν με το όπλο στο χέρι προκειμένου να πολεμήσουν με το ΔΣΕ στην τελευταία φάση αυτού του πολέμου. Ποιος είναι ο ακριβής αριθμός αυτών των παιδιών δεν γνωρίζουμε, ούτε πόσα από αυτά σκοτώθηκαν, τραυματίστηκαν ή συνελήφθησαν με το όπλο στο χώρο και στάλθηκαν φυλακή ή εξορία. Παραμένουν θέματα ταμπού. Οπως δεν γνωρίζουμε πόσα παιδιά χάθηκαν στο δρόμο, πεθαίνοντας από κακουχίες, το κρύο ή τους βομβαρδισμούς.

Στις Λαϊκές Δημοκρατίες πολλά από αυτά τα παιδιά βρήκαν στοργή και ένα καλύτερο μέλλον από αυτό που πιθανόν θα είχαν, αν ο πόλεμος δεν εμφανιζόταν στη ζωή τους. Μορφώθηκαν και ενσωματώθηκαν στις κοινωνίες υποδοχής χωρίς να χάσουν την ελληνική τους ταυτότητα. Αρκετοί επούλωσαν τα τραύματά τους και θυμούνται τις παιδικές τους στιγμές στους παιδικούς σταθμούς με νοσταλγία. Ομως αυτό είναι πραγματικά μια άλλη ιστορία.

Ι.Δ. Μιχαηλίδης:

Ο υπογράφων έχει στην κατοχή του και επεξεργάζεται σημαντικό αρχειακό υλικό για το ζήτημα από ελληνικές, βαλκανικές, δυτικοευρωπαϊκές και αμερικανικές πηγές, δημόσιες και ιδιωτικές. Τα αρχειακά διαθέσιμα καταδεικνύουν πως η ανθρωπιστική πλευρά της μεταφοράς των παιδιών από τα θέατρα των πολεμικών συγκρούσεων δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υποτιμηθεί και παραμένει κυρίαρχη. Το αποδεικνύουν, εξάλλου, και η συγκινητική υποδοχή καθώς και η εκπαίδευση που έλαβαν τα παιδιά στις χώρες υποδοχής. Ωστόσο, όμως φαίνεται πως για την τελική απόφαση της μεταφοράς των παιδιών από την Ελλάδα συνηγόρησαν και άλλα αίτια, λιγότερο ανθρωπιστικά. Η διασφάλιση με τον τρόπο αυτό πολύτιμων εφεδρειών για τον ΔΣΕ, κυρίως γυναικών απαλλαγμένων πλέον από τα οικογενειακά βάρη, σε μια κρίσιμη μάλιστα στιγμή της εμφύλιας σύρραξης δεν μπορεί να αποκλεισθεί. Ούτε και η μετακίνηση παιδιών χωρίς τη συγκατάθεση των γονέων τους, όπως εξάλλου αποδείχθηκε στην πράξη από τον επαναπατρισμό πολλών εξ αυτών στη διάρκεια της δεκαετίας του 1950. Τέλος, σποραδικές αναφορές σημειώνουν και τη συμμετοχή κάποιων παιδιών στις τελευταίες μάχες στους ορεινούς όγκους της Δυτικής Μακεδονίας, το καλοκαίρι του 1949. Η παραπάνω σύντομη ανάλυση δεν αποσκοπεί στον συμψηφισμό των ευθυνών για τα γεγονότα. Στοχεύει απλώς να συμβάλει σε μια νηφάλια συζήτηση για ένα εξ ορισμού αμφιλεγόμενο ζήτημα που δίχασε επί μακρόν την ελληνική κοινωνία. Σε έναν Εμφύλιο Πόλεμο περισσεύουν τα πάθη και οι εντάσεις. Οι «Ανταρτόπληκτοι», τα παιδιά του «παιδομαζώματος» αλλά και του «παιδοφυλάγματος», βίωσαν τα πάθη αυτά ίσως περισσότερο από κάθε άλλον.

Αξίζει να σταθούμε για λίγο σε αυτές τις απόψεις. Ο Μαραντζίδης υποστηρίζει ότι ήταν θέμα στρατιωτικής και όχι ανθρωπιστικής λογικής. Ο Μιχαηλίδης δέχεται ως κυρίαρχη την ανθρωπιστική πλευρά. Μου φαίνεται λογικό, ότι σε μια τόσο μεγάλη και δύσκολη επιχείρηση, η αναζήτηση των αιτίων δε μπορεί να είναι μονομερής. Η άποψη Μιχαηλίδη μου φαίνεται περισσότερο κοντά στα πράγματα – με την προσθήκη ότι υπήρξε και ένας (απροσδιόριστος, αλλά σημαντικός) αριθμός παιδιών (και των μανάδων τους, σε ορισμένες περιπτώσεις) που βρέθηκαν εκτός συνόρων χωρίς τη θέλησή τους.

Η επίμαχη λέξη μπορεί να γράφεται χωρίς εισαγωγικά, εάν αφορά αυτά τα παιδιά. Και με εισαγωγικά, εάν αφορά τα υπόλοιπα.

*

Μια μικρή επιλογή από αναρτήσεις στο δίκτυο, σχετικές με το θέμα – στις οποίες, ωστόσο, πρέπει να παραμερίσετε τους φανατισμούς και να αναζητήσετε τα πραγματικά δεδομένα!

*

Επιλογή σχολίων από παλαιότερη ανάρτηση https://panosz.wordpress.com/2009/01/28/civil_war-7/

και πρόσθετο υλικό. 

(δικό μου) 

Παναγιώτης Κανελλόπουλος, μετά τη μεταπολίτευση, σε μια επιτροπή Ελλήνων πολιτικών προσφύγων στη Βουλγαρία. (Γκαγκουλιάς, σελ. 28):

Στην Ελλάδα τότε πολεμούσαν δυο στρατόπεδα. Εμείς κι εσείς. Νικήσαμε εμείς και ονομαστήκαμε ήρωες κι εσείς προδότες, αντεθνικώς δρώντες… Αν νικούσατε εσείς, θα ήσασταν εσείς οι ήρωες κι εμείς οι προδότες! Αυτά έχει δυστυχώς η ιστορία…

nik.athenian

Το καθεστώς του Φράνκο στα πρώτα χρόνια του επίσης είχε κάνει ένα ιδιότυπο «παιδομάζωμα» ή παιδομάζωμα. Τώρα αναβιώνει κι εκεί το ψάξιμο των ανθρώπων και των αιτίων.
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_world_2_01/03/2009_305387
Pls, μη μου πείτε ότι μπερδεύω το σώβρακο με τη γραβάτα. Θα με πληγώσετε. 🙂

δεξιός

Xρονια πολλά.Υπαρχει και μια αλλη διαφορα του ισπανικου απο τον ελληνικο εμφύλιο.Στον ισπανικο η νομιμη και αναγνωρισμένη απο όλο τον κοσμο πλην Χιτλερ και Μουσσολινι κυβέρνηση ήταν η της αριστερας και ο Φρανκο ο πραξικοπηματιας ενω εδω η νομιμη και αναγνωρισμενη απο όλο τον κοσμο και την ΕΣΣΔ ήταν η της δεξιας και του κέντρου και οι αριστεροι οι στασιαστες.
Επισης στην Ελλάδα εγιναν αμέσως εκλογές μετα τη λήξη του και μάλιστα συμμετειχαν και εκπροσωποι των χαμένων με την ΕΔΑ ενω στην Ισπανια έπεσε γυψος 40 ετων.

Γιάννης 2

Το παρακάτω άρθρο από το σημερινό ΒΗΜΑ.

Καίτοι χρησιμοποιεί τη λέξη Παιδομάζωμα με εισαγωγικά -ίσως γιατί φοβόται μην κατηγορηθεί «διά μη συμόρφωση προς τας υποδείξεις» από την υπηρεσία της- πιστεύω ότι αποδίδει πλήρως την πραγματικότητα της πολιτικής αυτής του ΚΚΕ, που ήταν η φυγάδευση των παιδιών εκτός Ελλάδος γιά εφεδρείες και «παραγωγή» σίγουρων οπαδών.

Φυσικά η φυγάδευση των παιδιών σε ένα ποσοστό έγινε με την συγκατάθεση των γονέων τους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι και αυτά τα παιδιά και οι οικογένειές τους δεν υπέφεραν τον χωρισμό σε παρόμοια τραγικότητα όπως και εκείνων που απήχθησαν με τη βία.

Κατά μιά περίεργη σύμπτωση, σήμερα στη διάρκεια γεύματος προς τιμήν ενός Έλληνα ιατρού και καθηγητού πανεπιστημίου από τα χωριά της Καστοριάς (Δρ. Γεώργιος Τσούκας), ο αδελφός του, επίσης ιατρός, στην ομιλία του ανέφερε ότι ο πρώτος οφείλει πολλά στην μητέρα του «γιατί κατόρθωσε με κίνδυνο της ζωής της να τον γλυτώσει από το Παιδομάζωμα».

Τα παιδιά του Εμφυλίου

«Παιδομάζωμα»,

μια φρικτή λέξη από την περίοδο του οθωμανικού ζυγού έμελλε να στοιχειώσει ξανά, με χειρότερους όρους, την Ιστορία μας
Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΤΟΜΑΗ | Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2009

ΣΕ ΤΡΕΙΣ ημέρες από σήμερα θα γιορτάσουμε μία ακόμη επέτειο του ιστορικού «Οχι». Ετσι παρέμεινε, με μία μόνο λέξη, στη συλλογική μας μνήμη η ηρωική αντίσταση του λαού μας στη σαρωτική επέλαση των δυνάμεων του Αξονα που αιματοκύλισε την Ευρώπη, στοιχίζοντας τη ζωή σε εκατομμύρια
ανθρώπους. Επίσημα, το τέλος του πολέμου τοποθετείται τον Μάιο του 1945. Στη χώρα μας όμως η ειρήνη καθυστέρησε άλλα τέσσερα χρόνια. Ο ελληνικός Εμφύλιος που ξέσπασε αμέσως μετά οδήγησε τη χώρα στο χείλος της αβύσσου. Το αίμα που έρευσε και η φυγάδευση χιλιάδων ελλήνων, κυρίως νέων, στις χώρες του ανατολικού συνασπισμού στέρησαν τη χώρα από ένα δυναμικό κομμάτι
του πληθυσμού της. Περίπου 60.000 ήταν οι μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού που μετά την ήττα τους κατέφυγαν στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και 25.000 τα παιδιά που μεταφέρθηκαν εκεί. Το γνωστό έκτοτε ως «παιδομάζωμα», μια φρικτή λέξη που είχε στοιχειώσει την εθνική μας μνήμη από την περίοδο του οθωμανικού ζυγού, αναβίωνε, με χειρότερους όρους αυτή τη φορά.

Ελληνόπουλα στον καταυλισμό Charita Κatholica, κοντά στην πόλη Κάρλοβι Βάρι της Τσεχοσλοβακίας. «Της φωτογραφίας παρακαλώ όπως μη γίνη χρήσις» έγραφε από την Πράγα ο επιτετραμμένος της εκεί ελληνικής πρεσβείας Ανδρέας Παππάς (ΑΠ 1893, 1η Δεκεμβρίου 1948)
Θέμα ταμπού στην ελληνική ιστοριογραφία, αφού η ανάμνηση και μόνο της τραυματικής εκείνης εμπειρίας προκαλεί βαθιά οδύνη, έχει ελάχιστα θιγεί συγκριτικά με άλλες όψεις της περιόδου του πολέμου τόσο από κύκλους ακαδημαϊκούς όσο και δημοσιογραφικούς. Πρόσφατα μόλις ξεκίνησε ένας διάλογος για τη δημόσια Ιστορία, την ιστορία εκείνη που ξεφεύγει από τα όρια της διδασκαλίας της μέσα σε ακαδημαϊκές αίθουσες και τολμά να διαλέγεται κρίσιμα πολιτικά και εθνικά ζητήματα, μύθους και ταμπού που συχνά θεωρούνται αναγκαίοι για την επούλωση πληγών, με στόχο την εσωτερική συνοχή της κοινωνίας. Κύλησε όμως πολύς χρόνος έκτοτε. Πολλά πράγματα άλλαξαν. Επήλθε εθνική συμφιλίωση. Με την πτώση της χούντας της 21ης Απριλίου θεωρητικά και πρακτικά έληξε η μακρά περίοδος της μετεμφυλιακής Ελλάδας. Αλλά και στην Ευρώπη, όλα άλλαξαν μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου. Εκατομμύρια απόρρητοι φάκελοι των κρατικών υπηρεσιών των πρώην κομμουνιστικών κρατών βγήκαν στο φως, αλλάζοντας την εικόνα που είχαμε για το παρελθόν. Αποδείχτηκε, δηλαδή, ότι το παρελθόν δεν παραμένει αμετάβλητο, αλλά μπορεί και αυτό να αλλάζει με τα νέα ερωτήματα που θέτει, ή ερμηνείες που αναζητεί, η ίδια η κοινωνία. Η ζοφερή εκείνη περίοδος της Ιστορίας μας γράφτηκε με υπερβολές ή λάθη και από τις δύο πλευρές• και αυτό είναι κατανοητό ως ένα βαθμό, εφόσον αποσκοπούσε στην κατασκευή ενός λιγότερο προβληματικού εθνικού παρελθόντος. Ζητούμενο, πάντως, παραμένει η ψυχρή ανάγνωση των γεγονότων μέσα από τις ίδιες τις πηγές. Στο άρθρο αυτό, η ανάγνωση θα επιχειρηθεί μονομερώς, μέσα από τα επίσημα έγγραφα των διπλωματικών και προξενικών μας αρχών στο εξωτερικό. Είναι όμως σε κάθε περίπτωση, και παρά τη μονομέρειά της, η συγκεκριμένη έρευνα μια καλή αρχή.

Ούτε έναν, ούτε δύο ή δέκα, αλλά 85 φακέλους μόνο της Κεντρικής Υπηρεσίας- περιόδου 1948- 1952- εντόπισε με τη χρήση της λέξης-«κλειδί» «παιδομάζωμα» το πρόγραμμα ηλεκτρονικής διαχείρισης αρχείων που εφαρμόζει το ΥΠΕΞ. Δύσκολο να μεταφερθεί στον περιορισμένο χώρο ενός άρθρου ακόμα και η περιγραφή της ιστορικής πληροφόρησης των πολύτιμων σε περιεχόμενο ιστορικών φακέλων. Κάθε άνοιγμα ενός νέου φακέλου και μία έκπληξη: γράμματα με ακανόνιστο παιδικό χαρακτήρα ή ορθογραφικά λάθη παιδιών (αετόπουλα) που ζητούσαν από τον « πατέρα » Μάρκο (Βαφειάδη) να γυρίσουν στην Ελλάδα όταν ελευθερωθεί, σπαρακτικές αιτήσεις γονέων οι οποίοι αναζητούσαν τα παιδιά τους που είχαν μεταφερθεί «για ασφάλεια» έξω από τις ζώνες των εμφυλιακών συρράξεων. Διπλωματικές ενέργειες της χώρας, με προεξάρχοντες τους πρεσβευτές Κύρου και Δενδραμή, προς τον ΟΗΕ, αλλά και προς τις κυβερνήσεις των Συμμάχων για διαμεσο λάβησή τους στον Στάλιν, προκειμένου να δοθεί τέλος στη νέα μορφή που έπαιρνε η εθνική αιμορραγία της χώρας. Εντυπα, φωτογραφικό υλικό, ανταποκρίσεις από όλο τον κόσμο για την ημέρα πένθους της Ελλάδας, την 29η Δεκεμβρίου του 1949, που υπομνήστηκε ευλαβικά σε όλες τις πρωτεύουσες του γνωστού τότε ως «ελεύθερου κόσμου», κτλ.

Σύμφωνα με έκθεση του προέδρου του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού προς τη Βαλκανική Επιτροπή που ερευνούσε τις συνοριακές τριβές της Ελλάδας με τους βόρειους γείτονές της, «…η εν ευρεία κλίμακι εκτέλεσις του αδικήματος της φυλοκτονίας ήρχισεν από των τελευταίων μηνών του 1947 και καθ΄ όλον το 1948 », αφορούσε δε « μικρούς Ελληνόπαιδας από ηλικίας 5 ετών και άνω ». Ο συνολικός αριθμός των παιδιών, σύμφωνα με στοιχεία της Ligue des Societes de la Croix Rouge, την 1η Δεκεμβρίου του 1948 ανήρχετο σε 24.696 και ήταν κατανεμημένος ως εξής: 2.000 σε στρατόπεδα της Αλβανίας, 2.650 στη Βουλγαρία, 3.000 στην Ουγγαρία, 3.801 στη Ρουμανία, 2.235 στην Τσεχοσλοβακία και 11.000 στη Γιουγκοσλαβία.

Στις 27 Νοεμβρίου του 1948, κατόπιν ενεργειών της ελληνικής κυβέρνησης, η Γ΄ Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ που συνεδρίασε στο Παρίσι αποφάσισε « όπως συστήση τον επαναπατρισμόν των εκτός των εστιών αυτών ευρισκομένων Ελληνοπαίδων εφ΄ όσον ήθελον ζητήση τούτο τα παιδία ταύτα, οι γονείς των, ή τούτων μη υπαρχόντων,οι πλησιέστεροι συγγενείς

«Τα ελληνόπουλα στις Λαϊκές Δημοκρατίες». Εκδοση της Επιτροπής Βοηθείας Ελληνοπαίδων, που εξεδόθη, το 1948 στο Παρίσι, με πλούσιο φωτογραφικό περιεχόμενο (ΑΠ 1227, πρεσβευτής Α. Κύρου από Ηνωμένα Εθνη, 12 Νοεμβρίου 1948)
των ». Η επιμέλεια για την επίτευξη του συγκεκριμένου σκοπού και της αποκαταστάσεως της επαφής μεταξύ της Ελλάδας και των «δορυφόρων κρατών της» ανετέθη από τον ΟΗΕ στον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό (ΙCRC) και στην προαναφερθείσα Ενωση (Ligue) των Εθνικών Ερυθρών Σταυρών. Πράγματι, αντιπρόσωποι των δύο αυτών διεθνών οργανώσεων επισκέφθηκαν την Ελλάδα, αλλά δεν έγιναν αρχικά δεκτοί από κανένα κομμουνιστικό κράτος. Μόνο η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Τσεχοσλοβακία φάνηκαν πρόθυμες, μετά μικρή παρέλευση χρόνου, να επιτρέψουν την είσοδο στο έδαφός τους στους ξένους εκπροσώπους, αλλά και αυτών η θέληση ερμηνεύτηκε ως « πολιτικός ελιγμός, αποβλέπων εις την επ΄ αόριστον παρέλκυσιν του τόσου τραγικού δια την Ελλάδα,τα παιδιά και τους γονείς τους ζητήματος ». Στο μεταξύ, μία μετά την άλλη έφθαναν οι εκθέσεις των πρεσβειών μας για τον τρόπο διαβίωσης των παιδιών στα στρατόπεδα- όπως περιήρχοντο από αυτόπτες μάρτυρες που τύχαινε να έχουν για κάποιο λόγο επαφή με τα παιδιά αυτά. Ολες οι εκθέσεις πάντως έκαναν λίγο ως πολύ λόγο για καλές σχετικά συνθήκες υγιεινής και διαίτησης των παιδιών, που τελούσαν πάντοτε υπό ιατρική επίβλεψη και παρακολουθούσαν κανονικά τα μαθήματά τους σε τάξεις της ηλικίας τους, ή οι μεγαλύτεροι σε επαγγελματικές τεχνικές σχολές. «Τα παιδιά μας ζουν ευτυχισμένα στις Λαϊκές Δημοκρατίες» ήταν ο τίτλος τετρασέλιδης ανακοίνωσης του υπουργού Παιδείας της Κυβέρνησης του Βουνού, καθηγητή-ιατρού Πέτρου Κόκκαλη (ΑΠ 1/4/56/511/217), όπως παρουσιάζεται σε οικείο φάκελο του έτους 1949. Καλύτερες, πάντως, ήσαν οι συνθήκες στα στρατόπεδα της Ουγγαρίας. Σε σημείωμα του διοικητικού υπαλλήλου Γ. Βενετσιάνου από τη Βουδαπέστη, που διαβίβαζε ο επιτετραμμένος Α. Ι. Παππάς από την Πράγα (ΑΠ 426, 15 Μαρτίου του 1949) και περιέγραφε τις πράγματι καλές συνθήκες διαβιώσεως των εκεί συγκεντρωθέντων Ελληνοπαίδων αναφέρει σχετικά: «…τελευταίως εβελτιώθη ο ιματισμός των παρασχεθέντος εις έκαστον παιδίον ενός επανωφορίου και μιας καινουργής ενδυμασίας. Ωστόσο δεν εξέλιπεν από τα ατυχή ταύτα παιδία η ζωηρά νοσταλγία της πατρίδος και ο πόθος επιστροφής εις αυτήν, εκδηλούμενος εκάστοτε διαφοροτρόπως όπως π.χ. απόκρυψις της χορηγηθείσης καινουργής ενδυμασίας, ίνα μη καταστραφή εδώ και την μεταφέρουν καινουργή όταν επιστρέψουν στην Ελλάδα…».

Θα ακολουθήσουν δύο ακόμα αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, το 1949 και το 1950. Ωστόσο, οι αιτήσεις γονέων ή συγγενών προς τον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό θα φθάσουν μόλις τις 6.000, « αριθμός δυσαναλόγως μικρός σχετικώς με τον συνολικόν αριθμόν απαχθέντων παιδιών » (πρεσβευτής Φ. Φίλων από Βέρνη, ΑΠ 43621, 12 Αυγ. του 1949). Ανάμεσα σε αυτές και 15 μουσουλμάνων από την περιοχή Διδυμοτείχου. Ως αιτία σε άλλο σημείωμα αναφερόταν ο αναλφαβητισμός και οι κακές καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν στη χώρα και εμπόδιζαν την ενημέρωση των πολιτών.

Πλην του ΟΗΕ, το θέμα θα λάβει, όπως αναμενόταν άλλωστε, εξαιρετικές διαστάσεις στον Τύπο, θα προκαλέσει το ενδιαφέρον του Πάπα, ο οποίος θ΄ αποστείλει σχετική επιστολή-έκκληση στον αμερικανό ΥΠΕΞ Ατσεσον και θ΄ αποτελέσει αντικείμενο οξύτατης συζήτησης στο βρετανικό Κοινοβούλιο. Ψηφίσματα θα εκδοθούν από πλήθος οργανώσεων εντός και εκτός Ελλάδος και η 29η Δεκεμβρίου του 1949 θα τιμηθεί ως ημέρα πένθους για την Ελλάδα διεθνώς. Η φράση του ηγέτη της νίκης των Συμμάχων Γουίνστον Τσόρτσιλ « πολέμησαν γενναία, πολέμησαν ωραίοι ως Ελληνες » αφορούσε όλους εκείνους τους ήρωες που αγωνίστηκαν για μια ανεξάρτητη και ελεύθερη πατρίδα. Η τραγωδία που ακολούθησε ήταν ό,τι πιο άδικο άξιζε όχι μόνο για τους ίδιους αλλά και για τον τόπο μας.

Η κυρία Φωτεινή Τομαή είναι προϊσταμένη της Υπηρεσίας Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου του υπουργείου Εξωτερικών

*

Μια ταινία για το «παιδομάζωμα» γυρισμένη στο Γράμμο
(Αφήγηση του σκηνοθέτη Μάνου Ζαχαρία, σε δική μου καταγραφή)
https://panosz.wordpress.com/2009/01/28/civil_war-7/
Advertisements

2 σκέψεις σχετικά με το “Τα εισαγωγικά γύρω από τη λέξη παιδομάζωμα”

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s