Αναπαραγωγές, ΕΔΕΣ

Η Λαϊκή, Δημοκρατική, Σοσιαλιστική Ελλάς: Το Καταστατικό του ΕΔΕΣ

zervasΈχουν ειπωθεί πολλά για το καταστατικό του ΕΔΕΣ. Η αλήθεια είναι ότι υπήρχαν τρία καταστατικά και ότι και τα τρία ήταν γνήσια. Η Πράξις 1η , η Πράξις 2α και το γνωστό καταστατικό. Ουσιαστικά και τα τρία συντάχθηκαν με το ίδιο σκοπό απλώς το ένα αποτελούσε πιο ολοκληρωμένη εκδοχή του άλλου. Αναλυτικά τι όριζε το καθένα:

Πράξις 1η:

Καταστατικό Εθνικού Δημοκρατικού Ελληνικού Συνδέσμου (Ε.Δ.Ε.Σ.)

Σήμερον την ενάτην (9ην) του μηνός Σεπτεμβρίου του έτους χιλιοστού εννεακοσιοστού τεσσαρακοστού πρώτου 1941 και εις την οικίαν του Ζέρβα Ναπολέοντος του Νικολάου, κειμένην εις Αθήνας, επί της οδού Κηφισίας 171, συνήλθαμε οι κάτωθι υπογεγραμμένοι Ζέρβας Ναπολέων του Νικολάου, Σπαής Λεωνίδας και Σταματόπουλος Ηλίας και αποφασίσαμε να συμπήξωμε σύνδεσμον με τον εξής καθορισμένον σκοπόν:

  • Να εγκαθιδρύσωμε εις την Ελλάδα το Δημοκρατικόν Πολίτευμα οιαδήποτε και αν είναι η έκβασις του πολέμου.
  • Να αποκαλύψουμε κατά σαφή και αναμφισβήτητον τρόπον την προδοσία του τέως Βασιλέως Γεωργίου Β’ και της περί αυτόν σπείρας της αυτοκληθείσης, «Δικτατορία της 4ης Αυγούστου», επιβάλωμεν  εις πάντας τους στυγνούς εγλκηματίας  βαρύτατες κυρώσεις, δημεύοντες άμα τας περιουσίας τόσον αυτών, όσον και των συγγενών των και των μετ’ αυτών συναλλαγέντων οπωσδήποτε κατά την διάρκειαν της επαράτου πενταετίας.
  • Να αποκαθάρωμεν και ανακαινίσωμεν εκ βάθρων την κρατικήν μηχανή, εις τρόπον ώστε, Στρατός Ξηράς, Αέρος και Θαλάσσης, Χωροφυλακή και Αστυνομία Πόλεων, Δικαστική Εξουσία, Διοικητικαί Υπηρεσίαι πάσης φύσεως, και Τραπεζικά Ιδρύματα καθώς και ποικίλοι οργανισμοί να απαλλαγώσιν από οιονδήποτε μέλος, το οποίον δεν θα έχη αποδεδειγμένως δημοκρατικήν συνείδησιν, πιστοποιουμένην δια πράξεων τοιούτων, ώστε να υπάρχη πλήρης και σταθερά προς αυτό εμπιστοσύνη. Η κάθαρσις δύναται να φθάση μέχρι τοιούτου σημείου, ώστε, η ανάγκη το επιβάλλει, όπως συμβαίνει τούτο με τα εκτραπέντα απολύτως εκ του προορισμού των Σώματα της Χωροφυλακής και της Αστυνομίας Πόλεων, εν πολλοίς δε και με την Δικαστικήν Εξουσίαν, προβώμεν εις πλήρη διάλυσιν και την εκ νέου ανασυγκρότησιν των δαιλυθησομένων Υπηρεσιών και Οργανισμών.
  • Η Δημοκρατική Ελλάς να θεσπίση νόμους και εφαρμόση μέτρα, άτινα να δώσουν εις τον Ελληνικό Λαόν Κοινωνικήν Δικαιοσύνην, να εξαλείψουν δε εντελώς την μαύρην αδικία και εγκληματική ανισότητα, η οποία από της εποχής της απελευθερώσεως της Πατρίδος μας, και ιδία κατά τα τελευταία πέντε έτη εμάστισε το σύνολον των Ελλήνων, επ’ ωφελεία μιας ελαχιστότατης μειονότητας, η οποία δια πάσης αθεμιτουργίας εκάθησεν εκάστοτε εις ράχην του Ελληνικού λαού. Εις την Δημοκρατικήν Ελλάδα δεν πρέπει να υπάρχουν πεινώντες και δεν θα υπάρξουν.
  • Μετά την ολοσχερή εκπλήρωσι του σκοπού του Συνδέσμου και όταν ο Σύνδεσμος δια αποφάσεως των τεσσάρων πέμπτων εκ των μελών του δεχθή ότι ο σκοπός του επετελέσθη, τότε θα γίνη προσφυγή προς τον Ελληνικόν λαόν, ίνα και δια της ελευθέρως εκδηλωθησομένης γνώμης του κυρώση το έργον του Συνδέσμου. Μετά την κύρωσιν ταύτην ο Σύνδεσμος θα παραχωρήση την ΄θεσιν του εις τους εκπροσώπους του λαού εκλεχθησομένους κατά σύστημα το οποίον θα καθορίση εν καιρώ ο Σύνδεσμος και θα αποχωρίση της Αρχής, διατηρών επί χρονικόν διάστημα, του οποίου η διάρκεια θα ορισθή τότε, την επιτροπείαν της Λαϊκής Κυβερνήσεως της χώρας.

Δια να επιτευχθή ο σκοπός του Συνδέσμου και δια να επιτελεσθή το επιδιωκόμενον έργον θα οργανωθώμεν ως εξής:

  • Αρχηγός του Συνδέσμου είναι και θα μείνη, εφ’ όσον ζή, ο Στρατηγός Νικόλαος Πλαστήρας.
  • Θα συσταθή τριμελής επιτροπή αποκληθησομένη «Κεντρική Διοικούσα Επιτροπή» και ήτις θα διοική τον Σύνδεσμον εν ονόματι του αρχηγού Στρατηγού Πλαστήρα Νικολάου και εφ’ όσον ο Αρχηγός βρίσκεται μακράν της πατρίδος μας.
  • Η Κεντρική Διοικούσα Επιτροπή δύναται να συστήση ετέρας τριμελείς υποεπιτροπάς ή και διμελείς τοιαύτας όπου αύτη κρίνει τούτο επιβαλλόμενον.
  • Η Κεντρική Διοικούσα Επιτροπή θα έχη το δικαίωμα να μυήση και ονομάση μέλη του Συνδέσμου, όσους κρίνει έχοντας τα προς τούτο ψυχικά και διανοητικά εφόδια και σχηματίζη εκ των μυουμένων τριμελείς υποεπιτροπάς, αι οποίαι εξουσιοδοτούμεναι ειδικώς υπό της Κεντρικής Διοικούσας Επιτροπής θα έχουν το δικαίωμα να επεκτείνουν τας μυήσεις.
  • Τα μέλη του Συνδέσμου πρέπει να τηρούν απόλυτον εχεμύθειαν, απαραίτηον και μοναδικόν όρον για την επιτυχίαν του σκοπού του Συνδέσμου και επομένως ανάγκη να εκλέγωνται μετά μεγίστης προσοχής και ενδελεχούς παρακολουθήσεως και να διακρίνωνται δια την εγκράτειαν της γλώσσης, του νοός και των πράξεών των.
  • Η μύησις θα γίνηται παρουσία των τριών μελών της Κεντρικής Διοικούσης Επιτροπής ή των προς τούτο εξουσιοδοτημένων ετέρων τριμελών υποεπιτροπών. Εάν η παρουσία των τριών μελών είναι αδύνατος, τότε δύναται να γίνηται και υπό δύο μελών μόνον, εν εσχάτη δε ανάγκη και υπό ενός μόνον μέλους. Μετά την μύησιν θα υπογράφηται Πρωτόκολλον  ορκομωσίας τόσον υπό της μυησάσης επιτροπής όσον και υπό του μυηθέντος. Μετά την ορκωμοσίαν, ο μυούμενος θα λαμβάνη πλήρως γνώσιν του Καταστατικού του Συνδέσμου καθώς και των μυστικών σημάτων αναγνωρίσεως των μελών. Τα πρωτόκολλα της ορκομωσίας θα παραδίδωνται εις την Κεντρικήν Διοικούσαν Επιτροπήν ήτις και θα ευθύνηται δια την ασφαλή αυτών φύλαξιν.
  • Παν μέλος του Συνδέσμου, όπως και αυτής ταύτης της Κεντρικής Επιτροπής τα μέλη, θα λαμβάνουν έναν αριθμόν δια του αριθμού αυτού και μόνον θα είναι γνωστά, απαγορευομένης απολύτως της ανακοινώσεως των ονοματεπωνύμων, εκτός αν συντρέχουν και επιβάλλουν τούτο εξαιρετικαί ανάγκαι συμβάλλουσαι εις την καλυτέραν εξυπηρέτισην του σκοπού του Συνδέσμου.
  • Ο όρκος, ο οποίος θα δίδηται υπό των μυουμένων έχει ως κάτωθι: «Ορκίζομαι εις την Τιμήν και την συνείδησίν μου ότι θα εργασθώ με όλας μου τας δυνάμεις και δια παντός τρόπου δια να επιτευχθή ο σκοπός του Εθνικού Δημοκρατικού Ελληνικού Συνδέσμου (Ε.Δ.Ε.Σ.), ότι θα εκτελώ ασυζητητί πάσαν διαταγήν της Κεντρικής Διοικούσας Επιτροπής (Κ.Δ.Ε.) του Συνδέσμου και ότι θα φυλάξω με ιερότητα το μυστικόν του Συνδέσμου μέχρις ου επιτευχθή ο σκοπός μας».
  • Την ορκωμοσίαν θα επακολουθή ασπασμός και από της στιγμής εκείνης η αδέλφωσις είναι πλήρης και το νέον μέλος ευθύνεται δια πάσαν εκτροπήν από του σκοπού, δια τον οποίον ωρκίσθη, υποκείμενον και εις κυρώσεις, τον βαθμόν των οποίων θα καθορίζη η Κεντρική Διοικούσα Επιτροπή εις περίπτωσιν θελητής ή αθελήτου προδοσίας.
  • Πάσα προσθήκη ή αφαίρεσις ή αλλοίωσις διατάξεως τινός εις το παρόν Καταστατικόν θα γίνηται μόνον κατόπιν αποφάσεως, ήτις θα λαμβάνηται από τα τέσσερα πέμπτα των μελών τα οποία απαρτίζουν την Κεντρικήν Διοικούσαν Επιτροπήν καθώς και τας μερικάς τριμελείς υποεπιτροπάς, αποκλειόμενης όμως απολύτως της αλλοιώσεως ή και απλής έστω συζητήσεως επί της διατάξεως της αφορώσης το πρόσωπον του ουσιαστικού αρχηγού του Συνδέσμου, του Στρατηγού Πλαστήρα Νικολάου. Εγράφη το παρόν δια της χειρός του Ζέρβα Ναπολέοντος του Νικολάου, όστις και έλαβε τον αριθμόν ένα (1) και υπεγράφη υπ’ αυτού και του Σπαή Λεωνίδα, όστις έλαβε τον αριθμόν δύο (2) και του Σταματόπουλου Ηλία, όστις έλαβε τον αριθμόν τρία (3) και ούτω απετελέσθη η Κεντρική Διοικούσα Επιτροπή και από της αυτής στιγμής ήρχισεν η λειτουργία του Εθνικού Δημοκρατικού Ελληνικού Συνδέσμου (Ε.Δ.Ε.Σ.), ομομάσασα το παρόν Καταστατικόν «Πράξις 1η» και συντάξασα αμέσως έτερον συντετμημένον και περιληπτικόν Καταστατικόν, ούτινος θα λαμβάνουν γνώσιν τα υπόλοιπα μέλη του Συνδέσμου και όπερ Καταστατικόν εκάλεσε «Πράξις 2α».

Ν. Ζέρβας          Λ. Σπαής            Η. Σταματόπουλος

 

Οι δύο αυτές «Πράξεις» αποτέλεσαν το ιδρυτικό του ΕΔΕΣ. Συνέχεια του ιδρυτικού αποτέλεσε το «Καταστατικόν του Εθνικού Δημοκρατικού Ελληνικού Συνδέσμου (Ε.Δ.Ε.Σ.)» που παρατίθεται στη συνέχεια και είναι το καταστατικό που συμπληρώνει το αρχικό ιδρυτικό. Συντάχθηκε και δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 1941 και σαν σκοπό του όριζε:

  • Να αγωνισθή δι’ όλων του των δυνάμεων και διά παντός τρόπου και μέσου και εντός και έξω της Ελλάδος προς ενίσχυσιν του διεξαγομένου Συμμαχικού Αγώνος, συμβάλη δε όσον δυνηθή διά της δημιουργίας Εθνικού Επαναστατικού Στρατού εις την ταχυτέραν επίτευξιν της Συμμαχικής Νίκης.
  • Να εργασθή και επιτύχη ώστε να εγκαθιδρυθή εις την Ελλάδα, μετά τον πόλεμον και την Νίκην της Συμμαχικής μας παρατάξεως, πολίτευμα Δημοκρατικόν, Λαϊκού χαρακτήρος και Σοσιαλιστικής μορφής, κατόπιν ελευθέρου Δημοψηφίσματος.
  • Να ζητήση από τας Συμμάχους χώρας Αγγλίαν, Αμερικήν και Ρωσσίαν, όπως μετά τον πόλεμον αφεθή ελεύθερος ο Ελληνικός λαός να εκλέξη το πολίτευμά του, αποφευχθή δε η δι’ εξωτερικής δυνάμεως επιβολή του Βασιλικού θεσμού. Την απόφασιν του Ελληνικού λαού, οιαδήποτε και αν είναι, υποχρεωθούν και οι δύο παρατάξεις να αποδεχθούν ως τελειωτικήν και τερματίζουσαν την Πολιτειακήν αντίθεσιν και πάλην.
  • Να αντιταχθή δι’ όλων των δυνάμεων, όπως εμποδίση την βιαίαν επάνοδον του Βασιλέως, αν ήθελε επιχειρήση τοιαύτην προ της ελευθέρας εκδηλώσεως του Ελληνικού Λαού, το ανόθευτον δε της Λαϊκής θελήσεως να διαπιστωθή διά της παρουσίας αντιπροσώπων των τριών αγωνιζομένων κατά του κατακτητού Κρατών και αντιπροσώπων του Βασιλέως.
  • Να αντιπροσωπευθή η Ελλάς εις το Συνέδριον ειρήνης από Έλληνας εκλεγησομένους από την αγωνιζόμενην χώραν μας εντός και έξω της Ελλάδος.
  • Μετά την ελευθέραν – Λαϊκή θελήσει – εγκαθίδρυσιν της Λαϊκής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας να ανακαινίση εκ βάθρων την κρατικήν μηχανή, εις τρόπον ώστε Στρατός Ξηράς, Θαλάσσης και Αέρος, Χωροφυλακή και Αστυνομία Πόλεων, Δικαστική εξουσία, Διοικηταί και Οικονομικαί υπηρεσίαι πάσης φύσεως, Παιδεία και Εκκλησία, Τραπεζικά Ιδρύματα, ποικίλοι Οργανισμοί Δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου, απαλλαγούν από οιονδήποτε μέλος το οποίον δεν θα έχη αποδεδειγμένως άσπιλον παρελθόν και σταθεράν Δημοκρατικήν και Σοσιαλιστικήν συνείδησιν, πιστοποιουμένην διά πράξεων τοιούτων ώστε να υπάρχη πλήση μέχρι τελευταίου σημείου και σταθερά προς αυτό εμπιστοσύνη. Η κάθαρσις πρέπει να φθάση μέχρι τοιούτου σημείου, ώστε αν η ανάγκη το επιβάλη, όπως τούτο συμβαίνει με τα εκτραπέντα απολύτως του προορισμού των σώματα Χωροφυλακής και Αστυνομίας Πόλεων, εν πολλοίς δε και με την Δικαστικήν εξουσίαν και τας ενόπλους Δυνάμεις, προβή εις πλήρη διάλυσιν αυτών και εις την εκ νέου ανασυγκρότησίν των, αποπέμπουσα και στιγματίζουσα πάντας εκείνους, οίτινες από ταπεινόν συμφέρον ωθούμενοι, εδούλευσαν αφ’ ενός μεν την στραγγάλισασαν τας ελευθερίας του Ελληνικού λαού δικτατορίαν της 4ης Αυγούστου, συνειργάσθησαν δ’ αφ’ ετέρου με τον κατακτητήν εις βάρος της Εθνικής τιμής και της ζωής του Λαού.
  • Η Λαϊκή Δημοκρατική Σοσιαλιστική Ελλάς θα θεσπίση Νόμους και θα λάβη μέτρα τοιαύτα, τα οποία θα δώσουν εις τον Ελληνικόν Λαόν Κοινωνικήν δικαιοσύνην, θα εξαλείψουν δε εντελώς την μαύρην αδικίαν και εγκληματικήν ανισότητα, η οποία από της απελευθερώσεως της Πατρίδος μας και ιδία κατά τα τελευταία πέντε έτη της τυρρανικής δικτατορίας εμάστισε το σύνολον των Ελλήνων και εξεμεταλλεύθη αναλγήτως τους μόχθους του επ’ ωφελεία μιάς ελαχιστοτάτης μειονότητος και η οποία διά παντός μέσου εξεμαύλιζε εκάστοτε τα ηγετικά στοιχεία της χώρας και εκάθησεν ούτω εις ράχην του Ελληνικού λαού. Εις την Δημοκρατικήν Σοσιαλιστικήν Ελλάδα της αύριον δεν πρέπει να υπάρχουν πεινώντες και δεν θα υπάρξουν.
  • Μετά την αποτίναξην του σκληρού ζυγού και την ανάκτησιν της Ελευθερίας μας ο Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος θα καταβάλη πάσαν προσπάθειαν, συνεργαζόμενος προς τούτο και με οιαδήποτε Οργάνωσιν, έχουσαν τον αυτόν σκοπόν, όπως ολοκληρωθή ούτος.

Διά να επιτευχθή ο σκοπός του Συνδέσμου και επιτελεσθή το επιδιωκόμενον έργον ο Σύνδεσμος ωργανωθή ως εξής:

  • Αρχηγός είναι θα μείνη μέχρις επιτεύξεως πλήρως του σκοπού μας ο Στρατηγός Πλαστήρας Νικόλαος.
  • Συνεστήθη τριμελής Επιτροπή, αποκληθείσα Κεντρική Διοικούσα Επιτροπή (Κ.Δ.Ε.) και ήτις διοικεί τον Σύνδεσμον εν ονόματι του Στρατηγού Πλαστήρα Νικολάου και εφ’ όσον ούτος ευρίσκεται μακράν της Πατρίδος, εξόριστος. Της Επιτροπής ταύτης έν μέλος ωνομάσθη Υπαρχηγός του Συνδέσμου.
  • Η τριμελής Διοικούσα Επιτροπή έχει το δικαίωμα να μυήση και ονομάση μέλη του Συνδέσμου όσους κρίνει έχοντας τα προς τούτο διανοητικά, ψυχικά και ηθικά εφόδια και σχηματίζη εκ των μυουμένων τριμελείς υποεπιτροπάς, αι οποίαι καταλλήλως εξουσιοδοτημέναι υπό της Κ.Δ.Ε. έχουν το δικαίωμα να επεκτείνουν τας μυήσεις.
  • Τα μέλη του Συνδέσμου δέον να εκλέγωνται μετά μεγίστης προσοχής και ενδελεχούς παρακολουθήσεως και διακρίνωνται διά την εγκράτειαν της γλώσσης και των πράξεων ως και διά την αξιόπιστον πίστιν των προς την λαϊκήν Σοσιαλιστικήν Δημοκρατίαν.
  • Η μύησις γίνεται παρουσία των τριών μελών της Κ.Δ.Ε. ή των προς τούτο εξουσιοδοτημένων υποεπιτροπών. Εάν η παρουσία των τριών μελών είναι αδύνατος, δύναται να γίνη και υπό δύο μόνον μελών, εν εσχάτη δε ανάγκη και υπό ενός μόνον μέλους. Μετά την μύησιν υπογράφεται Πρωτόκολλον ορκωμοσίας τόσον υπό της μυούσης Επιτροπής όσον και υπό του μυηθέντος. Μετά την ορκωμοσίαν ο μυούμενος λαμβάνει γνώσιν και των μυστικών σημείων αναγνωρίσεως των μελών. Τα Πρωτόκολλα ορκωμοσίας παραδίδονται εις την Κ.Δ.Ε. και ειδικώς εις τον Υπαρχηγόν του Συνδέσμου, όστις ευθύνεται διά την ασφαλή αυτών φύλαξιν.
  • Τα μέλη του Συνδέσμου λαμβάνουν ένα αριθμόν και διά του αριθμού αυτό και μόνον είναι γνωστά, απαγορευομένης απολύτως της χρησιμοποιήσεως των ονοματεπωνύμων, εκτός αν συντρέχουν και επιβάλλουν τούτο εξαιρετικαί ανάγκαι εκ των οποίων εξαρτάται η αποτελεσματικωτέρα εξυπηρέτησις του σκοπού του Συνδέσμου.
  • Ο όρκος, ο οποίος δίδεται υπό των μυουμένων, έχει ως εξής: «Ορκίζομαι εις το όνομα του Θεού, την τιμήν και την συνείδησίν μου ότι θα εργασθώ με όλας μου τας δυνάμεις και διά παντός τρόπου και μέσου προς επίτευξιν του σκοπού του Εθνικού Δημοκρατικού Ελληνικού Συνδέσμου, ότι θα εκτελώ ασυζητητί πάσαν διαταγήν της Κεντρικής Επιτροπής και ότι θα φυλάξω με ιερότητα το μυστικόν του Συνδέσμου μέχρις ότου επιτευχθή πλήρως ο σκοπός μας.»
  • Μετά την ορκωμοσίαν επακολουθεί ασπασμός και από της στιγμής εκείνης η αδέλφωσις είναι πλήρης και το νέον μέλος ευθύνεται διά πάσαν παρεκτροπήν από του σκοπού διά τον οποίον ωρκίσθη, υποκείμενον και εις κυρώσεις, τον βαθμόν των οποίων καθορίζει δι’ αποφάσεως της, λαμβανομένης ομοφώνως η Κ.Δ.Ε., εις περίπτωσιν θελημένης ή αθελήτου προδοσίας.
  • Πάσα προσθήκη, αφαίρεσις ή αλλοίωσις διατάξεως τινός εις το παρόν Κατασταικόν δύναται να γίνη κατόπιν αποφάσεως, ήτις  θα λαμβάνεται κατά πλειοψηφίαν υπό των τεσσάρων πέμπτων των μελών του Συνδέσμου, απαγορευομένης απολύτως της συζητήσεως επί της διατάξεως της αφορώσης υο πρόσωπον του Αρχηγού του Συνδέσμου όστις είναι και θα μείνη μέχρις επιτεύξεως πλήρως του σκοπού μας ο Στρατηγός Πλαστήρας Νικόλαος.

Εγράφη εν Αθήναις την 9ην Σεπτεμβρίου 1941.

Πηγή: ΕΟΕΑ – ΕΔΕΣ: Το Καταστατικό του ΕΔΕΣ ~ η ίδρυση της οργάνωσης.

Advertisements

6 thoughts on “Η Λαϊκή, Δημοκρατική, Σοσιαλιστική Ελλάς: Το Καταστατικό του ΕΔΕΣ”

  1. Ναπολέων Ζέρβας, ο ιδρυτής και αρχηγός του ΕΔΕΣ-ΕΟΕΑ

    Του Γιάννη Αθανασόπουλου
    Ιστορικού

    Γεννήθηκε τον Ιανουάριο του 1891 στην Άρτα. Προερχόταν από την ιστορική φάρα των Ζερβαίων, που πρωτοστάτησε στους αγώνες του Σουλίου την εποχή του Αλη πασά, αλλά και σαν οπλαρχηγοί στην επανάσταση του 1821. Πατέρας του ο Νικόλαος Ζέρβας, είχε λάβει μέρος στον απελευθερωτικό αγώνα των Κρητών από τους Τούρκους, το 1897.[1]
    Το 1909 ξεσπά το κίνημα του «Στρατιωτικού Συνδέσμου» από ανώτερους αξιωματικούς του Ελληνικού στρατού, με στόχο την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ώστε να ξεπλυθεί η ντροπή του ατυχούς πολέμου και να επέλθει μια πολιτική και στρατιωτική αλλαγή. Ο Ζέρβας μέσα σ΄αυτό το κλίμα εντάσσεται το 1910 σαν εθελοντής στο στράτευμα. Ήταν φανατικός βενιζελικός και δημοκράτης. Ως εκ τούτου αντιπαθούσε τον θεσμό της Βασιλείας για ιδεολογικούς λόγους αλλά και για λόγους προσωπικής αντιπάθειας με τον Κωνσταντίνο τον Ά.[2] Συμμετέχει στους Βαλκανικούς πολέμους του 1912-’13, όπου απελευθερώνεται μεταξύ άλλων και η πατρίδα του, η Ήπειρος. Διακρίνεται από την πρώτη στιγμή στο πεδίο της μάχης για το θάρρος και την τόλμη του και τραυματίζεται την 21η Ιουνίου 1913, στη μάχη του Κιλκίς, «διά πυροβόλου όπλου, υποστείς τραύμα διαμπερές…».[3] Θα διακομισθεί για ένα περίπου μήνα στο Στρατιωτικό νοσοκομείο της Λάρισας και κατόπιν θα προαχθεί «επ’ ανδραγαθία» στο βαθμό του Ανθυπασπιστή. Το 1916 συμμετέχει στο κίνημα της «Εθνικής Αμύνης» και διατελεί υπασπιστής του Ελευθερίου Βενιζέλου, για ένα διάστημα.[4] Λαμβάνει μέρος στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο, στο Μακεδονικό Μέτωπο, όπου διακρίνεται σε μάχες με Γερμανούς και Βούλγαρους. Οι διακρίσεις του στα πεδία των μαχών είναι συνεχείς, για τον λόγο αυτό προαγόταν πάντοτε «επ΄ανδραγαθία». Το 1921 αρνείται μαζί με άλλους αξιωματικούς να τεθεί κάτω από τις διαταγές του βασιλιά Κωνσταντίνου και μεταβαίνει οικειοθελώς στην Κωνσταντινούπολη, όπου οι βενιζελικοί αξιωματικοί ιδρύουν την «Εθνική Άμυνα Κωνσταντινουπόλεως». Επανέρχεται στην Ελλάδα, μετά την επανάσταση των Πλαστήρα, Γονατά, Φωκά και κατατάσσεται στο στράτευμα με τον βαθμό του Ταγματάρχη. Το 1925 στη δικτατορία Πάγκαλου διορίζεται Φρούραρχος της Αθήνας ενώ παράλληλα ορίζεται διοικητής του Ά Τάγματος Δημοκρατικής Φρουράς. Την επόμενη χρονιά ανατρέπεται ο Θεόδωρος Πάγκαλος, με συμβολή των διοικητών των δύο ταγμάτων Δημοκρατικής Φρουράς, Ζέρβα και Ντερτιλή και αναλαμβάνει ο Γεώργιος Κονδύλης. Παρόλα αυτά, ένα μήνα μετά, τον Σεπτέμβριο του 1926, ο Κονδύλης σαν Πρωθυπουργός θα απαιτήσει από τους Ζέρβα και Ντερτιλή την διάλυση των Ταγμάτων. Η άρνησή τους θα οδηγήσει σε αιματηρές συγκρούσεις στο κέντρο της Αθήνας μεταξύ των δυνάμεων των δύο πλευρών, με αποτέλεσμα την ήττα των ταγμάτων Δημοκρατικής Φρουράς και τη σύλληψη των διοικητών τους.[5] Ο Ναπολέων Ζέρβας και ο Βασίλειος Ντερτιλής, μετά από δίκη στο Στρατοδικείο Αθηνών καταδικάστηκαν σε ισόβια δεσμά και έμειναν στη φυλακή μέχρι τον Οκτώβριο του 1928, όταν και αμνηστεύτηκαν από την κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου.[6] Ακολούθως ο Ζέρβας αποστρατεύεται με τον βαθμό του Αντισυνταγματάρχη.

    Το όνομά του ενεπλάκη μετά από λίγα χρόνια και στο κίνημα του Μαρτίου του 1935, που στόχευε στην εγκαθίδρυση «βενιζελικής δικτατορίας», υπό την αιγίδα του Νικόλαου Πλαστήρα. Η αποτυχία του κινήματος ωστόσο δεν πτόησε τους πρωταγωνιστές του, ανάμεσά τους και τον Ζέρβα. Το 1936 ο Ιωάννης Μεταξάς επιβάλει το καθεστώς της 4ης Αυγούστου. Από τότε σκοπός του κινήματος ορίζεται η ανατροπή του Μεταξά. Αρχηγός του κινήματος ήταν ο Πλαστήρας, ο οποίος όμως ήταν αυτοεξόριστος στη Νίκαια της Γαλλίας από το 1933. Συνδετικός κρίκος του στην Ελλάδα ήταν –μεταξύ άλλων- ο Ναπολέων Ζέρβας, αν και οι σχέσεις τους δεν ήταν οι καλύτερες. Ο πυρήνας αυτός αποτέλεσε την αρχή του Εθνικού Δημοκρατικού Ελληνικού Συνδέσμου (ΕΔΕΣ) και στόχευε βεβαίως στην ανατροπή τόσο του Ιωάννη Μεταξά όσο και του Βασιλέως Γεωργίου Β΄.[7] Οι ενέργειες των μελών του ΕΔΕΣ, αν και ήταν πολλές δεν κατάφεραν να πραγματοποιήσουν τους στόχους τους. Τα γεγονότα φαίνεται πως τους πρόλαβαν. Το ΟΧΙ του Μεταξά και ο Ελληνοιταλικός πόλεμος, έθεταν σαν προτεραιότητα την ενότητα όλων των Ελλήνων. Ο Ζέρβας θα επιδιώξει να επιστρέψει στο στράτευμα για να πολεμήσει στο μέτωπο. Η απάντηση του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου ήταν αρνητική. Η αντίδραση του Ζέρβα, σύμφωνα με μαρτυρίες, ήταν να ξεσπάσει σε κλάματα.[8] Τελικά, τον Απρίλιο του ‘41 συνελήφθη και οδηγήθηκε στις φυλακές Μακρυγιάννη, για δύο περίπου βδομάδες. Ο λόγος ήταν πως το καθεστώς φοβόταν τον ρόλο και τον σκοπό του Ζέρβα. Ήδη από τον Φεβρουάριο της ίδια χρονιάς, ο Ζέρβας είχε εκτεταμένες επαφές με τον Άντονυ Ήντεν και τον ναύαρχο Τέρλ στην Αθήνα ώστε να πείσει τους Βρετανούς για την διεξαγωγή ανταρτοπόλεμου, ως πιο αποφασιστικού και χρήσιμου τρόπου διεξαγωγής πολέμου απέναντι στον πανίσχυρο γερμανικό στρατό.[9] Ήταν ως εκ τούτου, ο πρώτος που αντιλήφθηκε την σημασία του ανταρτοπόλεμου. Μάλιστα, παρέδωσε τον Μάρτη λίστα στους Βρετανούς, με ονόματα γερμανόφιλων αξιωματικών, στα οποία συμπεριλαμβανόταν και αυτό του Γεωργίου Τσολάκογλου.[10]

    Ο ΕΔΕΣ πλέον άλλαζε σκοπό. Από την ανατροπή του Βασιλιά και της 4ης Αυγούστου, έθετε πλέον ως στόχο την καταπολέμηση των κατοχικών δυνάμεων. Ο Ζέρβας ήταν ο ιθύνων νους και ο οργανωτής της όλης προσπάθειας, καθώς ο επίτιμος αρχηγός της οργάνωσης, Νικόλαος Πλαστήρας δεν συμφωνούσε τόσο με την άμεση έναρξη αντάρτικου αγώνος. Ο Ζέρβας όμως επέμεινε και βρήκε σύμμαχό του, τον απεσταλμένο του Πλαστήρα, Κομνηνό Πυρομάγλου. Το καταστατικό του ΕΔΕΣ είχε συνταχθεί ήδη από τον Ιούνιο του ’41, από τον ίδιο τον Ζέρβα, αλλά αναλυτικά παρουσιάστηκε επίσημα την 9η Σεπτεμβρίου της ίδιας χρονιάς. Ο σκοπός της οργάνωσης ήταν πρωτίστως ο απελευθερωτικός αγώνας αλλά και οι μεταπελευθερωτικές πολιτικές εξελίξεις. Ως προς τις πολιτικές εξελίξεις, ήταν ένα ριζοσπαστικό πρόγραμμα που στόχευε «να εγκαθιδρύση εις την Ελλάδαν το δημοκρατικόν πολίτευμα, σοσιαλιστικής μορφής…». Με την εξαγγελία του καταστατικού, άρχισαν και οι πρώτες ενέργειες του ΕΔΕΣ. Βεβαίως οι Ιταλοί και οι Γερμανοί ενημερώθηκαν για την οργάνωση και συνέλαβαν τον Ζέρβα, την περίοδο Σεπτεμβρίου ’41 – Ιουλίου 1942, πέντε φορές. Την τελευταία ενημερώθηκε από αξιωματικό της Γκεστάπο, ότι γνώριζαν τις ενέργειές του και ότι με τα πρώτα στοιχεία που θα έβρισκαν θα τον εκτελούσαν.[11] Ο λόγος αυτός σε συνδυασμό με την αινιγματική στάση του αμφιλεγόμενου πράκτορα των Βρετανών, Κουτσογιαννόπουλου, θα τον αναγκάσουν να επισπεύσει την άνοδό του στο βουνό. Ξημερώματα της 23ης Ιουλίου του 1942, μαζί με τους Μυριδάκη, Κωτσάκη, Παπαδάκη και Πυρομάγλου αναχωρούν με προορισμό αρχικά τον Βάλτο και αργότερα την Ήπειρο.

    Οι πρώτες μέρες στο βουνό θα είναι δυσάρεστες. Αφενός οι Βρετανοί δεν τον ενισχύουν με ρίψεις, αφετέρου οι κάτοικοι του Βάλτου του δημιουργούν προβλήματα φοβούμενοι αντίποινα των Ιταλών. Παρά τις αντιξοότητες, ο Ζέρβας και οι πρώτοι αντάρτες του δίνουν την πρώτη μεγάλη νικηφόρα μάχη με τους Ιταλούς στα τέλη Οκτωβρίου. Λίγες βδομάδες αργότερα, ο Ζέρβας συναντάται με την Βρετανική Συμμαχική Αποστολή, που πρόσφατα είχε φτάσει στην Ελλάδα, και δέχεται να συνεισφέρει στην ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου. Η ενέργεια αυτή του Ζέρβα θα αλλάξει την εικόνα που είχαν γι΄αυτόν οι Βρετανοί, ενώ παράλληλα θα παρασύρει στην επιχείρηση και τις δυνάμεις του Άρη Βελουχιώτη. Ξημερώματα της 25ης – 26ης Νοεμβρίου 1942, η γέφυρα ανατινάζεται και γράφεται στην Ιστορία μια μεγαλειώδης σελίδα του Ελληνικού αντάρτικου. Ο Ναπολέων Ζέρβας, σαν αρχηγός της επιχείρησης, θα επικηρυχθεί λίγο αργότερα από τους Ιταλούς με 100.000.000 δραχμές. Παράλληλα, όμως με την επιτυχία αυτή ξεκινά αμέσως μετά τον Γοργοπόταμο, μια περίοδος ανταγωνισμού των δύο κυριότερων οργανώσεων, του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ.

    Ο ΕΛΑΣ θέτει σε εφαρμογή σχέδιο προσάρτησης ή διάλυσης όσων οργανώσεων δεν συμφωνούσαν μαζί του. Η λογική της ηγεσίας του ήταν πως η εθνική ενότητα έπρεπε να εφαρμοσθεί μέσα από τις τάξεις του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ.[12] Έτσι, ξεκινά μια περίοδος σταδιακής εφαρμογής του σχεδίου αυτού με πιο προσεκτικό τρόπο (Δεκέμβριος 1942-Σεπτέμβριος 1943) απέναντι στον ΕΔΕΣ, στην ΕΚΚΑ και σε άλλες οργανώσεις. Η στάση του Ζέρβα ήταν αναγκαστικά υποχωρητική, ελέω των συμβουλών του Έντυ Μάγιερς, ώστε να αποφευχθεί ο εμφύλιος.[13] Στο διάστημα αυτό, η Βρετανική πολιτική μέσω του Γουντχάουζ, εκμεταλλευόμενη την επιθετική στάση του ΕΛΑΣ, ουσιαστικά εξαναγκάζει τον Ζέρβα να στραφεί προς τον Βασιλιά και να αλλάξει εν μέρει τους μεταπελευθερωτικούς αρχικούς σκοπούς του ΕΔΕΣ.[14] Ωστόσο, αυτή η ενέργεια του Ζέρβα δεν σήμαινε ότι ουσιαστικά ο ίδιος και η οργάνωσή του αποκήρυταν τις δημοκρατικές απόψεις τους. Δεν ήταν παρά μια κίνηση, μια υποχώρηση που κατά ανάγκη γινόταν, προκειμένου ο ΕΔΕΣ να ισχυροποιήσει τη θέση του έναντι του ΕΑΜ. Αν οι Βρετανοί του ζητούσαν να αναιρέσει αυτή του την ενέργεια, θα δεχόταν πολύ ευχάριστα τη συμβουλή τους.[15] Το καλοκαίρι του ’43, οι δυνάμεις του ΕΔΕΣ θα συμμετάσχουν στην επιχείρηση «Ζώα» και θα προκαλέσουν μεγάλα προβλήματα στους Ιταλούς. Οι επιθετικές ενέργειες κατά πολύ μεγαλύτερων δυνάμεων του εχθρού, μαζί με τα σαμποτάζ στην περιοχή της Ηπείρου και του Αγρινίου θα προσφέρουν μεγάλες υπηρεσίες στη Συμμαχική Αποστολή. Οι αναφορές των Βρετανών συνδέσμων για τη δράση των ανταρτών του Ζέρβα, θα προκαλέσουν τον θαυμασμό του Αρχιστράτηγου της Μέσης Ανατολής, Ουίλσον.[16]

    Παρόλα αυτά, ο εμφύλιος φούντωσε τον Οκτώβριο του 1943, χωρίς να ευθύνεται για αυτό ο Ζέρβας. Οι επιθέσεις του ΕΛΑΣ πολλές φορές ήταν ταυτόχρονες μ’ αυτές των Γερμανών και λίγο έλειψαν να διαλύσουν τον ΕΔΕΣ. Οι Γερμανοί έστρεψαν όλες τις δυνάμεις τους προς την περιοχή του Βουλγαρελίου, όπου έδρευε το αρχηγείο του Ζέρβα και επεδίωκαν την οριστική διάλυσή του.[17] Την ίδια στιγμή, ο ΕΛΑΣ έθετε σαν προτεραιότητά του τον πόλεμο κατά του ΕΔΕΣ και όχι κατά των Γερμανών.[18] Τελικά, οι δύο οργανώσεις από τα τέλη Νοεμβρίου του 1943 μέχρι τον Φεβρουάριο του ’44, όπου υπεγράφη η συμφωνία της Πλάκας που τερμάτιζε τον εμφύλιο, αφοσιώθηκαν στο μεταξύ τους αγώνα ξεχνώντας ότι ο κατακτητής δεν είχε αποχωρήσει.[19] Από τον Φλεβάρη του 1944 μέχρι τα τέλη Ιουνίου, η ανταρτική δραστηριότητα δεν ήταν έντονη κατά του κοινού εχθρού, λόγω ξεκάθαρης διαταγής του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής. Ο αρχηγός του ΕΔΕΣ μάλιστα, στις αρχές του 1944, απευθύνθηκε στο ΣΜΑ, όπου ζητούσε να ξεκαθαρίσουν οι σύμμαχοι αν επιθυμούσαν επιθετική ή αμυντική στάση έναντι των Γερμανών. Οι οδηγίες του Καίρου έκαναν λόγο για αποκλειστικά αμυντική στάση. Έτσι, ο αρχηγός του ΕΔΕΣ αρχίζει την ανασυγκρότηση των δυνάμεών του καθώς και την ίδρυση νέων Μεραρχιών, που αργότερα θα απελευθερώσουν πολλές πόλεις της Ηπείρου από τους Γερμανούς και τους συνεργάτες τους Τσάμηδες. Τα γερμανικά αρχεία της Υπηρεσίας Ψυχολογικού πολέμου των Γερμανών (I/C), παρουσιάζουν -την εποχή αυτή- τον Ζέρβα ως «ουδέτερο έναντι των Γερμανικών δυνάμεων και απόλυτα φιλικό έναντι των Βρετανών». Μάλιστα κάνουν λόγο για «συμφωνία κυρίων», με τη λογική της αποχής από επιθετικές ενέργειες μεταξύ των. Μάλιστα, η ΕΑΜική πλευρά καθώς και η ιστοριογραφία αυτής, εκμεταλλευόμενες τις αναφορές αυτές των γερμανικών εγγράφων, δεν δίστασαν να προπαγανδίσουν τη «συνεργασία» αυτή. Οι κατηγορίες αυτές ωστόσο φαίνονται ότι περισσότερο αποτελούν «κομμουνιστική προπαγάνδα» παρά ιστορική πραγματικότητα, τουλάχιστον με τον τρόπο που παρουσιάζονται.[20] Ο Κρις Γουντχάουζ σε λόγο του για την Εθνική Αντίσταση, τον Οκτώβριο του 1984, στην Αθήνα για την ίδια περίοδο είχε επισημάνει: «Ο Ζέρβας επέτρεψε στους Γερμανούς να υποθέσουν ότι δεν θα έπαιρνε την πρωτοβουλία να τους επιτεθεί, αλλά μόνο σε μια εποχή που είχε πάρει διαταγές από το στρατηγείο μας να μην αναλάβει επιθετικές επιχειρήσεις – με άλλους λόγους προτού αρχίσει η Επιχείρηση Κιβωτός του Νώε».[21]

    Τελικώς από την 25η Ιουνίου και μετά αρχίζουν επιθετικές επιχειρήσεις των δυνάμεων του ΕΔΕΣ κατά των Γερμανοτσάμηδων. Οι εντολές για επιθετικές ενέργειες είχαν δοθεί από το ΣΜΑ προς όλες τις αντιστασιακές οργανώσεις. Οι μάχες της Παραμυθιάς (26 Ιουνίου), της Πάργας (29 Ιουνίου), της Πρέβεζας ( 5-14 Ιουλίου) καθώς και της Μενίνας (17-18 Αυγούστου) αποτελούν τις κυριότερες του ΕΔΕΣ. Τα αποτελέσματά τους προκάλεσαν πολλά προβλήματα στους Γερμανούς, διέσωσαν την Ήπειρο από τις αυτονομιστικές βλέψεις των Τσάμηδων ενώ αποτέλεσαν σελίδες ένδοξης ιστορίας του ΕΔΕΣ και ισχυροποίησαν ακόμα περισσότερο την αντιστασιακή αίγλη της οργάνωσης στον ελληνικό πληθυσμό.

    Κατά το φθινόπωρο του ’44, την ώρα που οι Γερμανοί αποχωρούσαν ο Ζέρβας διέταξε τους άνδρες του «… Κτυπάτε τους Γερμανούς ημέρα και νύκτα. Εκδικηθείτε τα δεινά της Πατρίδος και δοξάσατε τα Ελληνικά όπλα και πάλιν». Αποτέλεσμα των έντονων επιχειρήσεων των δυνάμεων του ΕΔΕΣ προς τους Γερμανούς ήταν το τηλεγράφημα του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής προς τον αρχηγό του ΕΔΕΣ: «Αι πρόσφατοι επιχειρήσεις σας κατεπόνησον τον εχθρόν και εμπόδισαν την υποχώρησή του. Συγχαρητήρια. Εξαίρετα. Εξακολουθείστε πίεσιν ακαταπαύστως μέχρι τελικής ήττης Γερμανών».

    Η απελευθέρωση της Ελλάδας τον Οκτώβριο του 1944 δυστυχώς δεν αποτέλεσε τον τέλος του πολέμου. Με ευθύνη όλων των πλευρών και των παρατάξεων οδηγηθήκαμε στον αιματηρό Δεκέμβρη, όπου ο ΕΛΑΣ προσπάθησε μέσα από έναν ακόμη αιματηρό εμφύλιο να επιβάλει την δική του εξουσία. Ένας από τους λόγους που τελικά δεν το κατάφερε – και που μας ενδιαφέρει στην ανάρτηση αυτή- ήταν ότι στην Ήπειρο υπήρχε ο ΕΔΕΣ. Έτσι, απεστάλη για την διάλυσή του ο Άρης Βελουχιώτης και ο Στέφανος Σαράφης μαζί με επίλεκτες και έμπειρες δυνάμεις του ΕΛΑΣ. Οι δυνάμεις αυτές αν κατευθύνονταν προς την Αθήνα ίσως η εξέλιξη της ιστορίας να ήταν σήμερα διαφορετική. Εν τέλει, η ήττα του ΕΛΑΣ τον Δεκέμβρη οδήγησε στη Βάρκιζα. Τότε αποστρατεύθηκαν και οι δυνάμεις του ΕΔΕΣ.

    Ο Ναπολέων Ζέρβας από το 1945 ασχολήθηκε με την πολιτική. Στις 15 Φεβρουαρίου του 1945 ο Ζέρβας θα πολιτευτεί και θα ιδρύσει το Εθνικόν Κόμμα Ελλάδος (ΕΚΕ). Στις εκλογές της 31 Μαρτίου 1946 το ΕΚΕ εξέλεξε 22 βουλευτές. Στις εκλογές της 5ης Μαρτίου 1950 το ΕΚΕ πήρε το 3,65% κ εξέλεξε 7 βουλευτές. Στις εκλογές του 1952, ενώ το ΕΚΕ είχε ενσωματωθεί στο κόμμα των Φιλελευθέρων, ο Ζέρβας δεν κατόρθωσε να εκλεγεί βουλευτής. Διετέλεσε 4 φορές υπουργός, άνευ Χαρτοφυλακίου, Δημόσιας Τάξεως, Δημοσίων Έργων και Εμπορικής Ναυτιλίας. Συνοψίζοντας, μπορούμε να πούμε ότι ο Ναπολέων Ζέρβας ήταν μια έντονη και ενδιαφέρουσα προσωπικότητα. Εξαίρετος και έμπειρος στρατιωτικός, με πολλές διακρίσεις στα πεδία των μαχών. Απόγειο της προσωπικής του δόξας αποτέλεσε η εποποιία του ΕΔΕΣ την περίοδο 1941-1944. Στην πολιτική δεν κατάφερε πολλά πράγματα. Ο φίλος και στενός συνεργάτης του, Ηρακλής Πετιμεζάς, σε ένα άρθρο του στην εφημερίδα «Ακρόπολη» είχε σκιαγραφήσει την προσωπικότητα του στρατηγού. Παρουσιάζω ένα μέρος του, που κατά την γνώμη μου συνοψίζει σε λίγες γραμμές το πορτραίτο του Ναπολέοντα Ζέρβα: «… Ο Ζέρβας ήταν άνθρωπος των δυσχερών ωρών και των ανωμάλων περιστάσεων. Όπως και οι περισσότεροι από τους τότε αντιστασιακούς που αναδείχτηκαν. Δεν ήταν άνθρωπος για τα συνηθισμένα έργα, για τα λιμνάζοντα ύδατα της ρουτίνας και ομαλότητας. Μέσα στα μεγάλα κύματα των τρικυμισμένων εποχών βρισκόταν στο στοιχείο του. Ήταν ο δυναμικότερος στρατιωτικός του 1941 και ο ικανότερος για τις χαλεπές ημέρες που πλησίαζαν και στις οποίες διακρίθηκαν όλοι όσοι πραγματικά τότε κάτι άξιζαν. Αυτός ήταν ο Ζέρβας…».[22]
    Το άρθρο μου δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στο ww2.gr

    [1] Διονύσης Μπερερής, Ναπολέων Ζέρβας η ζωή και η δράση του, σ. 23.

    [2] Κρις Γουντχάουζ, Αγώνας για την Ελλάδα, 1941-1949, σ. 95.

    [3] Αρχεία ΔΙΣ, Φ. 908 Α/Ε/ 82.

    [4] Μιχάλης Μυριδάκης, Οι 4 γύροι του ΚΚΕ, ο Ζέρβας και οι Άγγλοι, σ. 40.

    [5] Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος ΙΕ, σ. 296.

    [6] Διονύσης Μπερερής, ό.π., σ. 29.

    [7] Ιωάννης Παπαφλωράτος, ΕΔΕΣ, σ. 9.

    [8] Μυχάλης Μυριδάκης, ό.π., σ. 42.

    [9] Χαράλαμπος Φλόκας, Εθνική Αντίσταση 1942-1945, σ. 95.

    [10] Ιωάννης Παπαφλωράτος, ό.π., σ. 24.

    [11] Διονύσης Μπερερής, ό.π., σ. 59-61.

    [12] Βλ. Δημήτριος Γληνός, Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ.

    [13] Έντυ Μάγιερς, Η Ελληνική περιπλοκή, σ. 123-130.

    [14] Απομνημονεύματα Στρατηγού Ναπ. Ζέρβα, σ. 315-326.

    [15] Βρετανική πολιτική και αντιστασιακά κινήματα στην Ελλάδα, η απόρρητη έκθεση του ταγματάρχη David J. Wallace, σ. 54.

    [16] Βλ. Τηλεγράφημα Λοχαγού Ρος προς Ναπ. Ζέρβα (5-7-1943) καθώς και κοινοποίηση αυτού στη Γενική Διαταγή του Ζέρβα (6-7-1943, Αριθμό Πρωτοκόλλου 6809).

    [17] Σόλωνας Γρηγοριάδης, Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας, τόμος Ά, σ. 400.

    [18] Χάιντς Ρίχτερ, Δύο επαναστάσεις και αντεπαναστάσεις στην Ελλάδα, τόμος Β΄, σ. 54.

    [19] Χάιντς Ρίχτερ, ό.π., σ. 55.

    [20] Ιωάννης Ιατρίδης, Εξέγερση στην Αθήνα, σ. 35.

    [21] Κρις Γουντχάουζ, Ο ιστορικός ρόλος της Εθνικής Αντίστασης, σ. 20.

    [22] Εφημερίδα Ακρόπολη, 10 Ιουνίου 1979.
    Πηγή ww2.gr
    http://eoeaedes.blogspot.gr/2014/09/blog-post_11.html

    Μου αρέσει!

  2. Διάβαζα πρόσφατα μια συνέντευξη ενός στρατηγού που είχε υπηρετήσει νεαρός στον ΕΔΕΣ (έγινε ανθ/γός του στρατού κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου) στην οποία ισχυριζόταν ότι υπέστη διακρίσεις και είχε δυσκολίες στην επαγγελματική του σταδιοδρομία εξαιτίας του ότι ο Ζέρβας ήταν βενιζελικός, απότακτος του 1935 και αντιβασιλικός! Φανταστείτε να είχαν υπόψη τους (αυτοί που εννοούσε ο στρατηγός) και το καταστατικό του ΕΔΕΣ…

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s