ΕΛΑΣ, Μάχες, Τάγματα

Μια κλασσική αφήγηση για τη Σφαγή στον Μελιγαλά

Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στην καλύβα, στις 11 Σεπτεμβρίου 2009.  https://panosz.wordpress.com/2009/09/11/civil_war-23/   Από  τότε έχει δεχτεί περίπου 35.000 επισκέψεις, και έχει αναδημοσιευτεί πολλές φορές στο διαδίκτυο. Δικαιολογημένα, γιατί πέρα από τις όποιες ενστάσεις για τα πολιτικά παρελκόμενα και τις ερμηνείες των συμβάντων, ο συγγραφέας περιγράφει τα γεγονότα με πληρότητα. Με άλλα λόγια πρόκειται για ένα κλασσικό πλέον κείμενο, το οποίο δημιούργησε τομή στο θέμα «Μελιγαλάς». Η παρούσα ανάρτηση συνοδεύεται από μια επιλογή των πιο σημαντικών σχολίων της πρώτης και πρόσθετο υλικό. 

Γράφει ο Γιάννης-2

Η κωμόπολη του Μελιγαλά, κτισμένη σ’ένα ύψωμα της άνω Μεσσηνίας, στο σταυροδρόμι των διαβάσεων Καλαμάτα-Πύργος, Καλαμάτα-Τρίπολη, και Κυπαρισσία-Τρίπολη, αλλά και σε ίση απόσταση από τα βουνά της Ιθώμης, του Ταϋγέτου και της ορεινής Ολυμπίας, είχε μεγάλη στρατηγική αξία στην Κατοχή. Γιά μιά περίοδο, οι σύμμαχοι ήθελαν να πείσουν τους Γερμανούς ότι οι κόλποι της Καλαμάτας και της Κυπαρισσίας ήταν πιθανοί προορισμοί απόβασης στα Βαλκάνια, ώστε να προωθήσουν τις δυνάμεις τους νοτιότερα στα Βαλκάνια. Από τον Μάϊο του 1941, οι Ιταλοί είχαν εγκαταστήσει στον Μελιγαλά πλήρη λόχο, και οι Γερμανοί μικρό απόσπασμα με πυροβόλα και ασυρμάτους. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, η Γερμανική φρουρά αυξήθηκε σημαντικά σε άνδρες (70-80) αλλά κυρίως σε βαριά όπλα που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από νεοφερμένες δυνάμεις, και διοικείτο από ταγματάρχη που γνώριζε την Ελληνική γλώσσα.

Ένας από τους πρωταγωνιστές στα γεγονότα της Μεσσηνίας το 1943-44 ήταν ο ταγματάρχης Παναγιώτης Στούπας. Γεννηθείς το 1894 στο χωριό Λεύκη κοντά στους Γαργαλιάνους, είχε καταταγεί στο στρατό το 1914 να υπηρετήσει τη θητεία του, αλλά στη συνέχεια μονιμοποιήθηκε και το 1916 έλαβε τον βαθμό του ανθυπολοχαγού. Έλαβε μέρος στον πόλεμο της Μικράς Ασίας, και τραυματίστηκε τρεις φορές. Αποστρατεύθηκε το 1923 με τον βαθμό του υπολοχαγού ως βασιλόφρονας, αλλά πήρε τους βαθμούς του λοχαγού (1925) και του ταγματάρχη (1935) ως έφεδρος. Ως απόστρατος ζούσε στην Ξάνθη, και ησχολείτο με το εμπόριο ξυλείας. Έλαβε μέρος στον πόλεμο του ’40 ως εθελοντής, υπό τον μετέπειτα αρχηγό των ΤΑ στη νότια Πελοπόννησο, τον συνταγματάρχη Παπαδόγκωνα, διοικητή της Μεραρχίας Κρητών στην Ήπειρο που κατέλαβε την Τρεμπεσίνα.

Πολλοί Κρήτες στρατιώτες, που αποκόπηκαν στη Μεσσηνία μετά την κατάρρευση του μετώπου, κατέφυγαν στο χωριό του Στούπα γιά να τους βρει οικογένειες στην περιοχή να τους φιλοξενήσουν. Ο Στούπας, γυιός του ιερέως της Λεύκης παπα-Σπύρου, ήταν άνθρωπος ήπιων τόνων και αγαθού χαρακτήρος, αλλά σφόδρα αντικομμουνιστής. Ξεκίνησε την Αντιστασιακή του δράση με δική του Ομάδα ανταρτών στα βουνά της Μάλης, στην ορεινή Τριφυλία, μετά από πρόσκληση του Βρετανού ταγματάρχη Reed, συνδέσμου αξιωματικού του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής. Η Ομάδα του, με δύναμη γύρω στους 50 αντάρτες ήταν μέρος της μεγάλης Αντιστασιακής Οργάνωσης Ελληνικός Στρατός (ΕΣ). Με τη διάλυση του ΕΣ από τον ΕΛΑΣ, τον Σεπτέμβριο-Οκτώβριο 1943, ήρθε και το τέλος της Ομάδας του Στούπα, στην οποία αξίζει να σημειωθεί ότι τον Σεπτέμβριο 1943 είχαν καταταγεί και 27 Ιταλοί στρατιώτες από την φρουρά της Κυπαρισσίας. Ο Στούπας είχε έρθει σε επαφή και με τη διοίκηση του Ιταλικού Τάγματος που στάθμευε στους Γαργαλιάνους. Χωρίς την παρεμβολή του ΕΑΜ, ολόκληρο το Τάγμα θα πήγαινε σ’αυτόν, και οι Ιταλοί στρατιώτες δεν θα ρίχνονταν στον Ισθμό της Κορίνθου από τους Γερμανούς. Τελικά, οι 27 Ιταλοί στρατιώτες κατέληξαν στον ΕΛΑΣ, όταν διαλύθηκε η Ομάδα του Στούπα.

Ο Στούπας επέστρεψε στο χωριό του, παρά το γεγονός ότι κατά την διάλυση της Ομάδας του και γιά να αφεθεί ελεύθερος, είχε υποσχεθεί να παρουσιαστεί στο αρχηγείο του ΕΛΑΣ, στο Δυρράχι της Αρκαδίας. Με εντολή της Νομαρχιακής Επιτροπής Μεσσηνίας (ΝΕΜ)του ΕΑΜ, στις 10 Οκτωβρίου 1943, δυό λόχοι του ΕΛΑΣ, εφεδρικοί της περιοχής και Πολιτοφύλακες, κύκλωσαν τη Λεύκη να τον συλλάβουν. Εκείνος τους περίμενε με 10 περίπου συντρόφους, που οι πιό πολλοί ήταν συγγενείς του του. Στη μάχη που ακολούθησε, ο ΕΛΑΣ δολοφόνησε 3 συντρόφους του Στούπα (εκ των οποίων ο ένας, ο Χρήστος Μιχαϊλάκης, ήταν από τους εκ Κρήτης στρατιώτες του) που πίστεψαν τις υποσχέσεις των ανταρτών ότι δεν θα τους πειράξουν και παραδόθηκαν, και 3 αθώους χωριάτες. Ακόμη, έκαψαν το πατρικό σπίτι του Στούπα και άλλα 9 στο χωριό. Τα θύματα του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ ήταν 18-20 νεκροί και αρκετοί τραυματίες, τα περισσότερα από το χέρι του Στούπα, που η σκοπευτική του ικανότητα με το τουφέκι και το πιστόλι έχουν μείνει θρυλικές. Ένας που έπεσε από το χέρι του Στούπα ήταν ο απεσταλμένος της ΝΕΜ Γιάννης Δροσόπουλος ή Δρυνέας, που έφερε την εντολή της σύλληψης του Στούπα. Από τύχη -οι αντάρτες νόμισαν ότι αυτοκίνητα του Ερυθρού Σταυρού που έρχονταν από τα Φιλιατρά ήταν Γερμανοί- ο Στούπας ξέφυγε τραυματισμένος και κρυβόταν στους γύρω λόφους. Ο συνταγματάρχης Παπαδόγκωνας, που φαίνεται ότι τον εκτιμούσε ιδιαίτερα, βρισκόταν τότε στην Αθήνα όπου προετοίμαζε τα Τάγματα Ασφαλείας της Νοτίου Πελοποννήσου. Οργάνωσε από εκεί επιχείρηση με Γερμανούς που κατέβηκαν στη Λεύκη, πήραν τον Στούπα και τον έφεραν στην Αθήνα λίγο πριν από τα Χριστούγεννα του 1943.

Στα μέσα Μαρτίου 1944, ο Στούπας κατέβηκε σιδηροδρομικώς στην Καλαμάτα να οργανώσει Τάγμα Ασφαλείας στη Μεσσηνία. Είχε μαζί του και 80 περίπου άνδρες, όλους Μεσσήνιους και Κρήτες κυνηγημένους όπως και ο ίδιος από τη Μεσσηνία από το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ λόγω συμμετοχής τους σε άλλες οργανώσεις Αντίστασης. Εγκατέστησε τη βάση του ΤΑ στον Μελιγαλά, αλλά αργότερα εγκατέστησε φρουρές και σε 6 άλλες πόλεις και κωμοπόλεις της Μεσσηνίας. Στις 7 Απριλίου 1944, ένα τάγμα του ΕΛΑΣ επιτέθηκε στο ΤΑ του Στούπα, στον Μελιγαλά. Παρά την αρχική επιτυχία της, η επίθεση του ΕΛΑΣ τελικά αποκρούστηκε και μάλιστα χωρίς σημαντική βοήθεια από τη Γερμανική φρουρά. Αυτή είναι η μοναδική επίθεση του ΕΛΑΣ εναντίον βάσης ΤΑ πριν την απελευθέρωση, με την πιθανή εξαίρεση της επίθεσης στο Βαλτέτσι, αλλά εκεί οι ένοπλοι Βαλτετσιώτες δεν ανήκαν πραγματικά στο ΤΑ της Τρίπολης.

Η πρώτη αυτή μάχη του Μελιγαλά επηρέασε τα μετέπειτα γεγονότα ποικιλοτρόπως. Έδωσε στα ΤΑ μιά εσφαλμένη πεποίθηση δύναμης, που συνέβαλε στην απόρριψη του τελεσίγραφου παράδοσης στον ΕΛΑΣ αργότερα. Παρεκίνησε εκατοντάδες άνδρες της περιοχής να καταταγούν στο ΤΑ, και προκάλεσε το κυνηγητό του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ εναντίον των οικογενειών τους. Το δε ΤΑ Μελιγαλά, σε συχνές εξορμήσεις στη Μεσσηνία ελευθέρωσε τους κρατούμενους στα Στρατόπεδα Συγκέντωσης του ΕΑΜ στο Χαλβάτσου και στην Ποταμιά με 450 περίπου κρατούμενους (μεταξύ των οποίων πάνω από 10 μέλη της οικογένειας του Στούπα, ηλικίας από 1 έως 80 ετών), συνέλαβε πολλούς πολιτοφύλακες και μέλη του ΕΑΜ, και κατεδίωξε άλλους. Γενικά, η πρώτη μάχη στον Μελιγαλά βοήθησε να μεγαλώσει το χάσμα μεταξύ των δύο παρατάξεων στη Μεσσηνία.

Ερχόμαστε στον Σεπτέμβριο 1944. Οι Γερμανοί αποχωρούν από την Καλαμάτα και τον Μελιγαλά στις 5 του μηνός. Φυσικά, απεχώρησαν με όλη τους την άνεση. Ο ΕΛΑΣ είχε τότε στην Πελοπόννησο πάνω από 8.000 χιλιάδες αντάρτες, εκ των οποίων 6.000 νότια και δυτικά της Μεγαλόπολης, αλλά δεν κτύπησε πουθενά τις Γερμανικές μονάδες που συμπτύσσονταν. Η προσοχή του ΕΛΑΣ είχε ήδη στραφεί αποκλειστικά στα ΤΑ. Στη Μεσσηνία, πρώτα επιτίθεται και καταλαμβάνει την Καλαμάτα την 9η Σεπτεμβρίου. Την 13η, έρχεται η σειρά του Μελιγαλά που τον καταλαμβάνει το μεσημέρι της 15ης, ημέρα Παρασκευή. Οι αμυνόμενοι ήταν 800 περίπου ταγματασφαλίτες και 150 χωροφύλακες. Ο πληθυσμός της κωμόπολης ήταν τότε γύρω στις 3.000, αλλά είχε αυξηθεί σε τουλάχιστον 10.000 από κατοίκους της γύρω περιοχής που είχαν καταφύγει εκεί γιά προστασία από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ και την Πολιτοφυλακή του ΕΑΜ. Πολλοί είχαν φέρει μαζί τους και τα υπάρχοντά τους. Τα ζώα τους, και ότι μπορούσαν να μεταφέρουν από τα σπίτια τους. Κάτι που δεν είχε γίνει ποτέ στη Μεσσηνία από την εποχή του Ιμπραήμ! Αυτό είναι ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός. Πιστεύω ότι δείχνει επακριβώς το λόγο δημιουργίας των ΤΑ, που ήταν η προστασία μεγάλου μέρους του λαού από την τρομοκρατία του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. Μέχρι τώρα όμως δεν έχει αναλυθεί από κανέναν και πουθενά, σε όλες τις διαστάσεις του.

Τα θύματα της μάχης από τους αμυνόμενους και τους άμαχους ήταν γύρω στα 25. Οι άμαχοι νεκροί προήλθαν από τον βομβαρδισμό της πόλης με βαριά πυροβόλα όπλα από τον ΕΛΑΣ. Να σημειωθεί ότι το ΤΑ δεν ήταν πιά υπό την διοίκηση του Στούπα. Είχε φύγει ένα μήνα νωρίτερα γιά να δημιουργήσει το ΤΑ Γαργαλιάνων. Αυτός ήταν ο όρος των Γερμανών στρατηγών της Πελοποννήσου γιά να μην προβούν σε αντίποινα γιά τους 100 και πλέον στρατιώτες που είχαν χάσει από την ενέδρα του ΕΛΑΣ στου Μανούσου το Γεφύρι, μεταξύ Γαργαλιάνους και Χώρα, στις 19 Ιουλίου 1944.(Λεπτομέρειες γι αυτή την πτυχή της ιστορίας των ΤΑ στη Μεσσηνία υπάρχουν στο βιβλίο του Ιωάννη Μπουγά “Ματωμένες Μνήμες”).

Μετά την είσοδο των ανταρτών στην πόλη, ταγματασφαλίτες και άμαχοι διατάσσονται με χωνιά να αφήσουν τα σπίτια τους ανοικτά και να συγκεντρωθούν σε δύο σημεία. Στο Μπεζεστένι (την πανηγυρίστρα του Μελιγαλά), και στις “Μουριές του Δεληγιάννη”, στο κέντρο της πόλης. Ντόπιοι αντάρτες του ΕΛΑΣ και πολιτοφύλακες του ΕΑΜ, άγνωστο με τι κριτίρια, πέρνουν από εκεί ομάδες αιχμαλώτων διαφόρων μεγεθών, και τις μεταφέρουν στα γύρω χωριά. Στη Μερόπη (από την Ομάδα της Μερόπης προέρχονταν οι 18 που μεταφέρθηκαν στην Καλαμάτα και λυντσαρίστικαν στην κεντρική πλατεία την Κυριακή 17 Σεπτεμβρίου), στο Σολάκιο, στην Ανθούσα, στο Νεοχώριο, στην Οιχαλία, στη Σκάλα, αλλά και μακρύτερα μέχρι τη Μεσσήνη.

Όσους πήγαν στα χωριά, τους περισσότερους τους εκτέλεσαν την επομένη ημέρα, 16 Σεπτεμβρίου, συνήθως παρουσία “θεατών”. Στη Μερόπη τους αιχμαλώτους τους επισκέφθηκε ο ίδιος ο Βελουχιώτης με τους Μαυροσκούφηδες, και συμμετείχε σε ξυλοδαρμό τους με το καμουτσί του. Το ίδιο βράδυ, 27 ή 28 αιχμάλωτοι σφάγηκαν από τους Μαυροσκούφηδες και τα σώματά τους ρίχτηκαν σ’ ένα ξεροπήγαδο που τότε ανήκε στην οικογένεια Ανδριανόπουλου. Σ’ αυτούς που μεταφέρθηκαν στο Νεοχώρι ήταν και η οικογένεια ενός επιλοχία του ΤΑ, του Παναγιώτη Μπένου, που είχε σκοτωθεί σε μιά από τις συγκρούσεις στον ύψωμα του Προφήτη Ηλία του Μελιγαλά. Το ύψωμα άλλαξε τρεις φορές χέρια μεταξύ ΕΛΑΣ και ΤΑ. Στο Νεοχώρι ήταν η μητέρα του Μπένου, δυό νεαρές αδελφές του, και ο μικρότερος αδελφός του. Τις κοπέλλες τις γνώρισε μιά αντάρτισσα και τις βασάνισαν, δεμένες σε δυό καρέκλες, πριν τις αποτελειώσουν με το μαχαίρι, ενώ οι άλλοι κρατούμενοι και κάτοικοι παρακολουθούσαν. Στη μητέρα και τον μικρό γυιό της, τους χάρισαν τη ζωή. Σύμφωνα με μιά καταγεγραμμένη μαρτυρία, τη μητέρα την άφησαν ζωντανή γιά να υποφέρει, ενώ ο μικρός γλύτωσε γιατί με τη συμβουλή της μητέρας του έδωσε άλλο όνομα, κάποιας αριστερής οικογένειας. Να σημειωθεί ότι τα πτώματα όλων αυτών -περίπου 700, σύνολο- που δολοφονήθηκαν μακριά από τον Μελιγαλά δεν ρίχτηκαν στην Πηγάδα.

Πίσω στον Μελιγαλά, αυτούς που απέμειναν στις Μουριές του Δεληγιάννη τους φυλάκισαν γιά τη νύκτα σε δημόσια κτίρια της πόλης, και πολύ πρωΐ την επόμενη ημέρα τους οδήγησαν κι αυτούς στο Μπεζεστένι. Ενώ γίνονταν αυτά, είχαν αρχίσει και οι αυτοδικίες από αντάρτες του ΕΛΑΣ, οι οποίοι κατάγονταν από το Μελιγαλά ή την γύρω περιοχή, που γνώριζαν τους ταγματασφαλίτες και τους υποστηρικτές τους. Ένας, που σύμφωνα με πολλές επώνυμες μαρτυρίες, εκτέλεσε ιδιοχείρως ταγματασφαλίτες αλλά και πολίτες, τις πρώτες ώρες μετά την πτώση του Μελιγαλά και την επομένη, είναι ο καπετάνιος του ΕΛΑΣ Κώστας Κανελλόπουλος από το πλησίον χωριό Καλλιρόη, μετέπειτα ηγετικό στέλεχος του ΔΣΕ Πελοποννήσου.

Την είσοδο του ΕΛΑΣ στον Μελιγαλά ακολούθησε και καθολικό πλιάτσικο. Οι αντάρτες του ΕΛΑΣ πέρνουν ρούχα, παπούτσια, τρόφιμα, και χρυσαφικά. Οι εφεδροΕΛΑΣίτες και τα μέλη και φίλοι του ΕΑΜ που ακολουθούν, πέρνουν τα πάντα, οτιδήποτε μπορεί να μετακινηθεί! Τους επόμενους μήνες οι περισσότεροι κάτοικοι του Μελιγαλά δεν είχαν κατσαρόλες να μαγειρέψουν, ούτε κουταλοπήρουνα να φάνε! Θύματα του πλιάτσικου ήταν οι κάτοικοι του Μελιγαλά, εκτός από τα μέλη και τους φίλους του ΕΑΜ, αλλά και όλοι αυτοί που είχαν καταφύγει στην πόλη από τα γύρω μέρη.

Στον Μελιγαλά σχηματίζεται Λαϊκή Επιτροπή, γιά να αποφασίσει την τύχη των χιλιάδων αιχμαλώτων που είναι πιά στοιβαγμένοι σαν ζώα στο Μπεζεστένι, την πανηγυρίστρα του Μελιγαλά. Οι πιό πολλοί άνδρες είναι ημίγυμνοι, μόνο με τα εσσώρουχα. Τις πρωϊνές ώρες του Σαββάτου, 16 Σεπτεμβρίου, απολύονται τα περισσότερα παιδιά, οι γυναίκες, και πολλοί ηλικιωμένοι. Κανείς δεν μπορεί να πει γιατί μερικά παιδιά, κορίτσια, και ηλικιωμένες γυναίκες και γέροντες, κρατήθηκαν. Το μεσημέρι φτάνει στο Μπεζεστένι, από το κέντρο της πόλης που είχε περάσει τη νύκτα, ο Άρης Βελουχιώτης συνοδευόμενος από τον Αχιλλέα Μπλάνα (Γ.Γ. του Πελοποννησιακού Γραφείου του ΚΚΕ) , τον Νίκο Μπελογιάννη (ειδικό απεσταλμένο του Γιώργη Σιάντου), τον Τάσσο Κουλαμπά (στέλεχος του ΚΚΕ στη Μεσσηνία), τους καπετάνιους του 8ου και 9ου συντάγματος του ΕΛΑΣ, και τους μαυροσκούφηδες συνοδούς του.

Ο Άρης βλέποντας ότι πολλοί από τους αιχμαλώτους ήταν ταγματασφαλίτες, γίνεται έξαλλος και υβρίζει χυδαία τους υπεύθυνους, γιατί προφανώς είχαν παραβεί την διαταγή του να εκτελούνται επί τόπου. Ο Γιάννης Καραμούζης, στέλεχος του ΕΑΜ Μεσσηνίας και μέλος της Λαϊκής Επιτροπής, ήταν παρών και γράφει: “ …τόσον ο Άρης όσον και ο Κουλαμπάς έβαλαν πόστα τα στελέχη του ΕΛΑΣ γιατί δεν “εξετελέσθησαν όλοι επί τόπου, αλλά τους έπιασαν ζωντανούς”…”. (σ.σ. Η υπογράμμιση δική μου. Δείχνει, ποιοί πραγματικά κρατούσαν τους αιχμαλώτους. Ο ΕΛΑΣ, όχι οι Επιτροπές του ΕΑΜ, όπως πολλοί υποστηρίζουν από τότε, εσφαλμένα ή γιά συσκότιση της αλήθειας).

Πριν από την επίθεση στην Καλαμάτα ο Άρης είχε στείλει στην 9η ταξιαρχία προφορική διαταγή, η οποία ουσιαστικά έλεγε:

“Πας συλλαμβανόμενος ταγματασφαλίτης θα τουφεκίζεται επί τόπου”.

Ο Άρης επανέλαβε τη διαταγή του στη Λαϊκή Επιτροπή του Μελιγαλά, στο Μπεζεστένι.

Η διαταγή, που εκδόθηκε και γραπτώς, είναι η Ε.Π.Ε. 330 της ΙΙΙ Μεραρχίας του ΕΛΑΣ Πελοποννήσου με την υπογραφή του Βελουχιώτη και ημερομηνία 15 Σεπτεμβρίου. Στο σχετικό απόσπασμα διαβάζουμε: “..Διά τελευταίαν φοράν διακηρρύσσομεν δημοσία ότι πας ανήκων εις τα Εθνοπροδοτικά Τάγματα, όστις ήθελε παραδοθή ημίν και παραδώση τον οπλισμόν του εντός 24 ωρών από της κοινοποιήσεως της παρούσης θα του εξασφαλισθή απολύτως η ζωή και η ελευθερία επανόδου εις την οικίαν του. Μετά την εκπνοήν της άνω προθεσμίας πας εξ αυτών συλλαμβανόμενος κατά την διάρκειαν της μάχης ή άλλως ένοπλος θα τυφεκίζεται επί τόπου”.

Σύμφωνα με τον μετέπειτα λοχαγό του ΔΣΕ, Κων. Παπακωνσταντίνου (Μπελά), ο γραμματέας του ΕΑΜ Μελιγαλά του είπε ότι την πρώτη ημέρα μετά τη μάχη, η Επιτροπή του Μελιγαλά είχε καταρτίσει μιά κατάσταση που περιείχε μόνο “60 περίπου αξιωματικούς, ταγματασφαλίτες και προσωπικότητες της πόλης γιά εκτέλεση”. Όταν την παρουσίασαν στον Βελουχιώτη, αυτός τους είπε:

“Πρέπει να ερευνηθεί η περίπτωση κάθε ταγματασφαλίτη γιά να μην ξεφύγει κανένας που έχει διαπράξει έγκλημα, και ότι δεν πρέπει να κυριαρχούνται από συναισθηματισμό και μεγαθυμία”! (οι υπογραμμίσεις δικές μου).

Υπό τις συνθήκες που δόθηκε, είναι βέβαιο ότι η διαταγή του Άρη ερμηνεύθηκε ως:

“Να τους εκτελέσετε όλους”!

Ο Καραμούζης γράφει: “…Ο Άρης και οι αντιπρόσωποι του κόμματος Κουλαμπάς και Ν. Μπελογιάννης είχαν πάρει την απόφασιν. Όλοι έπρεπε να εκτελεσθούν…”. Σύμφωνα με πολλές μαρτυρίες, και ο ίδιος ο Βελουχιώτης δεν έφυγε με “άδεια χέρια” από το Μπεζεστένι. Όταν, μεταξύ των κρατουμένων, ανεγνώρισε τον χωροφύλακα Χαράλαμπο Κουτσόγιαννη από τη Στερεά Ελλάδα “..διέταξε έναν αντάρτη και τον πήρε…”!

Με απόφαση δυό Μεσσήνιων καπετάνιων του ΕΛΑΣ, του διοικητή του 8ου Συντάγματος Λακωνίας, ταγματάρχη Σωτήρη Ρουμπέα, και του επιτελάρχη της 9ης ταξιαρχίας, λοχαγού Σταύρου Νικολόπουλου, ορίσθηκε μιά διμοιρία του 1ου Τάγματος του 8ου Συντάγματος Λακωνίας του ΕΛΑΣ, γύρω στους 35 αντάρτες, από τα χωριά του Πάρνωνα, να μείνουν στον Μελιγαλά γιά να εκτελέσουν τους αιχμαλώτους. Μαζί με αυτούς συγκροτήθηκε και μιά Ομάδα 30 περίπου Πολιτοφυλάκων και εφεδροΕΛΑΣιτών από τον Μελιγαλά και την γύρω περιοχή. Επικεφαλής των δύο ομάδων εκτελεστών, της διμοιρίας του ΕΛΑΣ και των Πολιτοφυλάκων, τέθηκαν ο Γιώργος Μάντζαρης από τον Μελιγαλά, ο Νίκος Μητρόπουλος από το Κορυφάσσιο, και ο Δημήτρης Πιρπιρής από τους Γαργαλιάνους. (Στο βιβλίο του Ιωάννη Μπουγά υπάρχει αναφορά γιά το τέλος των δύο τελευταίων, την περίοδο της Λευκής Τρομοκρατίας, αλλά και λεπτομέρειες γιά τις αναφορές σ’αυτούς ως ήρωες από φιλοΕΑΜικές πηγές, που δείχνει το χάος που υπάρχει ακόμη μεταξύ των δύο “παρατάξεων” στην Ελλάδα γιά τον Εμφύλιο και γιά τα εγκλήματα της περιόδου).

Ο Σπύρος Ξιάρχος, που επίσης ήταν παρών και δικάστηκε ως συμμετέχων στις εκτελέσεις, γράφει: “…στο Μελιγαλά έχει μείνει μόνο μιά διμοιρία του 1ου τάγματος του 8ου συντάγματος (Λακωνία) η οποία χρησιμοποιείται ως εκτελεστικό απόσπασμα και δύναμη 30 περίπου πολιτοφυλάκων…”

Ο Παντελής Μούτουλας, που, γιά το έργο του “ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ 1941-45”, συνέλεξε μαρτυρίες από ολόκληρη την Πελοπόννησο αναφέρει: “…Τις εκτελέσεις, κατά τη συνήθη τακτική του ΕΛΑΣ, ανέλαβε αντάρτικο τμήμα από άλλη περιοχή, γιά να μη μπορούν οι εκτελεστές να αναγνωριστούν μελλοντικά. Οι ενδείξεις οδηγούν σε μιά διμοιρία του 8ου Συντάγματος από μαχητές της περιοχής Κοσμά-Τσιταλίων-Ασωπού..”(σ.σ. Οι υπογραμμίσεις δικές μου).

Ο Γιάννης Καραμούζης γράφει γιά το ίδιο θέμα: “…συγκροτήθηκε από τμήματα του ΕΛΑΣ εκτελεστικό απόσπασμα, υπό την διοίκησιν του Γ. Μάντζαρη και του Ν. Μητροπούλου”.

Ενώ γίνονται αυτά, οι αυτοδικίες από αντάρτες και καπετάνιους του ΕΛΑΣ συνεχίζονται. Αιχμάλωτοι καλούνται ονομαστικά έξω από το Μπεζεστένι και εκτελούνται. Πιό συχνά σφάζονται, υπό απίστευτα φρικιαστικές συνθήκες. Το σύνολο των θυμάτων των αυτοδικιών υπολογίζονται σε 100-150, συμπεριλαμβανομένων αυτών της πρώτης ημέρας, αμέσως μετά την είσοδο του ΕΛΑΣ στον Μελιγαλά.

Η διαταγή του Βελουχιώτη γιά εκκαθάριση των κρατουμένων, είτε δόθηκε όπως την παρουσιάζει ο Μπελάς, είτε με την πιό δραματική, φρικτή μορφή της:

Γιατί τους φυλάτε ακόμη όλους αυτούς. Μαχαίρι”, όπως είπαν άλλοι, είχε την ίδια απήχηση στα μέλη της Επιτροπής. Αντί πλέον να κρίνουν ποιοί θα εκτελούνταν, ανέλαβαν να σχεδιάσουν την εκτέλεση όλων των κρατουμένων. Η Επιτροπή κάλεσε σύσκεψη να συζητήσει τον τόπο και τον τρόπο εκτέλεσης και ταφής των πτωμάτων. Τότε κάποιος έριξε την ιδέα να χρησιμοποιηθεί το μεγάλο φρεάτιο, η Πηγάδα, που είχε ανοιχτεί λίγα χρόνια πριν με πρωτοβουλία του ήδη νεκρού προέδρου της Κοινότητος του Μελιγαλά, Αλκιβιάδη Παπαδόπουλου*, σε αναζήτηση πηγής νερού γιά την Κοινότητα. Η Πηγάδα βρίσκεται βορειοδυτικά του Μελιγαλά, στα 2 περίπου χιλιόμετρα, προς το Νεοχώρι. Όταν είχε ανοιχτεί λίγια χρόνια νωρίτερα, το βάθος της Πηγάδας έφθανε τα 27-28 μέτρα, αλλά το 1944 λόγω προσχώσεων το βάθος της είχε περιορισθεί στα 16-17 μέτρα. Η διάμετρός της ήταν περίπου 8 μέτρα. (*)Αυτό έγινε την 16η Σεπτεμβρίου στο Μπεζεστένι. Πρώτα βασανίστηκε μέχρι αναισθησίας, και εν συνεχεία λιθοβολήθηκε από τους άλλους κρατούμενους με εντολή “ανώνυμου”καπετάνιου από την περιοχή).

Στο Μπεζεστένι, οι κρατούμενοι -ταγματασφαλίτες και άμαχοι- χωρίστηκαν ανάλογα με τον τόπο καταγωγής τους. Οι Τοπικές Επιτροπές του ΕΑΜ από τα γύρω χωριά και τις κωμοπόλεις της άνω Μεσσηνίας κατέφθασαν εκεί. Ανάλογα την περίπτωση, έδιναν πληροφορίες γιά κρατούμενους, αν ήταν ταγματασφαλίτες (ημίγυμνοι όπως ήταν, δεν αναγνωρίζονταν πάντα από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ και την Επιτροπή), αν ήταν “αντιδραστικοί”, κλπ. Σε άλλες περιπτώσεις, άνθρωποι των Τοπικών Επιτροπών του ΕΑΜ επενέβαιναν γιά να προστατεύσουν άλλους συγχωριανούς τους. Ονόματα προσθέτονταν και αφαιρούνταν, ανάλογα με τις επί τόπου παρεμβάσεις στελεχών του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ.

Πάλι από τον Ξιάρχο, αντιγράφουμε: “…Μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας επεκράτησε η άποψη ότι γιά την εκτέλεση καθενός ταγματασφαλίτηευθυνόντουσαν οι συγχωριανοί του. Αυτό είναι κατά 95% αναληθές. Προσπάθειες συγγενών και χωριανών έγιναν μόνο γιά διάσωση και σε ορισμένες περιπτώσεις αυτές οι προσσπάθεις απέδωσαν αλλά ο γράφων δεν έχει υπόψη του καμιά περίπτωση, δεν άκουσε ποτέ ότι κάποιος από κάποιο χωριό ζήτησε την εκτέλεση κάποιου.”

Αυτά που λέει ο Ξιάρχος, αντιστοιχούν άριστα στο πως βλέπουμε το ποτήρι το νερό: “μισοάδειο ή μισογεμάτο”.

Γιά το ίδιο θέμα ο Καραμούζης γράφει: “…οι πολιτικές οργανώσεις στο σύνολό τους ζητούσαν και επραγματοποιείτο η εκτέλεσις κάθε συγχωριανού των που ευρέθη στου Μελιγαλά. Είναι γεγονός ότι, πολλά άτομα, ενδιαφέρθησαν να σωθούν οι συμπατριώτες των ή μερικοί εξ αυτών. Πολλοί κατόρθωσαν και γλύτωσαν πολλούς.Γενικό φαινόμενον όμως και το σύνηθες ήτο, ότι οι οργανώσεις ησχολούντο με το να συλλέγουν ή να παρουσιάσουν στοιχεία “ότι τα άτομα του χωριού των ήταν υπεύθυνα γιά εγκλήματα και προδοτικές πράξεις”. Αυτό ήταν το γενικό πνεύμα…”. (σ.σ. οι υπογραμμίσεις στα ανωτέρω δύο κείμενα είναι δικές μου).

Σημειώνουμε εδώ ότι ενώ ο Ξιάρχος ομιλεί μόνο γιά ταγματασφαλίτες, ο Καραμούζης αναφέρεται σε κάθε έναν που βρέθηκε στον Μελιγαλά αιχμάλωτος, είτε ήταν ταγματασφαλίτης είτε άμαχος.

Με τη δικαιολογία της μετακίνησης σε άλλον τόπο φυλάκισης γιά να ανακριθούν, τα υποψήφια θύματα δένονταν συνήθως ανά δύο, αλλά και ανά τρεις, με σχοινί, σύρμα ή καλώδιο, και οδηγούνταν κατά μεγάλες ομάδες των 50-100 ατόμων, οι περισσότεροι φορώντας μόνον τα εσώρουχά τους και ξυπόλητοι, στο στόμιο της Πηγάδας. Εκεί, οι τυχεροί σφάζονταν “καθαρά”, και τα σώματά τους ρίχνονταν στην Πηγάδα. Πολλοί όμως, σύμφωνα με τις μετέπειτα μαρτυρίες των ιδίων των εκτελεστών, ρίχνονταν τραυματισμένοι αλλά ζωντανοί ακόμη στην Πηγάδα! Μερικοί, βασανίζονταν με ποικίλους τρόπους, πριν τελικά σφαγούν και ριχτούν στο βάραθρο.

Ο νεαρός τότε Γ.Μ. ήταν αυτόπτης μάρτυρας σε μερικές από τις κουστοδίες που έφυγαν από το Μπεζεστένι γιά την Πηγάδα. Ιδού τι αναφέρει στο βιβλίο του Ιωάννη Μπουγά:

“…Άρχιζε όμως να γεμίζει το Μπεζεστένι και ο τόπος γύρω από σκοτωμένους. Τότε σκεφτήκανε το πηγάδι που το είχε βγάλει ο μακαρίτης ο Πρόεδρος, ο Παπαδόπουλος, γιά να βρει νερό γιά τον Μελιγαλά. Άρχισαν τότε να τους παίρνουν από εδώ το Μπεζεστένι και να τους πηγαίνουν εκεί,50-50, 100-100, 70, ανάλογα. Δεμένους με σύρμα. Σε τριάδες, δυάδες, όπως τύχαινε.

-Εσύ μπάρμπα Γ. είδες με τα μάτια σου τέτοια κουστοδία να τους πηγαίνουν γιά την Πηγάδα;

– Ναί, και βέβαια! Δεν τους περνούσανε από δώ (σ.σ. όχι από τον κεντρικό δρόμο του Μελιγαλά που γινόταν η συνέντευξη). Τους πηγαίνανε από κεί, τον άλλο δρόμο, του Τσίτουρα που τον λένε. Ήταν ο Γυμνασιάρχης, ο Παναγιώτης, τον εκτέλεσαν με το παιδί του. (σ.σ. φαίνεται ότι ο Δήμος Μελιγαλά ονόμασε τον δρόμο με το όνομα του νεκρού Γυμνασιάρχη). Τους πηγαίνανε δεμένους με το σύρμα. Οι περισσότεροι ήταν σχεδόν γυμνοί και ξυπόλητοι. Τα ρούχα τους και τα παπούτσια τα είχαν πάρει πριν να φύγουν από εδώ.

Πηγαίνοντας εκεί πέρα, στον τόπο της Πηγάδας, που τότε ήτανε κατηφορικό προς τα κάτω, τώρα είναι διαφορετικά, σταματούσανε στο πάνω μέρος σε μιά ελιά. Εκεί σταμάταγε η φάλαγγα. Κάτω ήταν το απόσπασμα. Ένας-ένας, άμα είχε τίποτε ρούχα του λέγανε “βγάλτα”. Τα αφήνανε εκεί στην ελιά. Μετά του λέγανε προχώρα εκεί κάτω. Πήγαινε εκεί κάτω ο άνθρωπος, τον εκτελούσανε. Οι άλλοι εδώ πάνω τα βλέπανε. Σκέψου ο τελευταίος τι έβλεπε μέχρι να έρθει η σειρά του. Εκεί λένε ότι τους ακούγανε να τραγουδάνε “έχε γειά καϋμένε κόσμε…” οι άνθρωποι.

Το χειρότερο ήταν αυτό. Που βλέπανε αυτοί που περίμεναν τι γινότανε στους πρηγούμενους. Άντε τώρα να είναι 50, 100, και να περιμένεις. Να βλέπεις εκεί κάτω άλλον να τον σφάζουν, άλλον να τον ντουφεκάνε, άλλον να του κόβουν το χέρι, …. Όλους, παιδιά, παπάδες….Αυτό ήταν απαράδεκτο πράγμα που έγινε. Και το πράγμα είναι ότι αυτοί που εκτελούσανε τον κόσμο γίνανε ήρωες. Εγώ δεν λέω, μπορεί και από αυτούς πέντε, δέκα, κάτι να έκαναν. Αλλά να σκοτώσουνε όλο τον κόσμο;

Θυμάμαι ήταν ένας εξάδερφος της μάννας μου απο του Κατσαρού, και τον σκότωσαν τελευταίο ώρα, με την τελευταία αποστολή. Παρ’ότι ψάχνανε άνθρωποι να τον βρούνε, να τον βγάλουνε, διότι ήταν αθώος, δεν είχε κάνει τίποτα αυτός…”

Ο ιερέας του Μελιγαλά Παν. Παπαδόπουλος, σε κείμενο που έγραψε λίγα χρόνια μετά τη σφαγή, και το οποίο περιέχεται στο βιβλίο του Ηλία θεοδωρόπουλου, περιγράφει πολύ παραστατικά την κατάσταση στο Μπεζεστένι, αλλά και το έγκλημα της Πηγάδας:

“……Οι εις Μπεζεστένι ευρισκόμενοι ήσαν εις την διάθεσιν του κάθε καπετάνιου, όστις πήγαινε μέσα και συνελάμβανε όποιον ήθελε της αρεσκείας του, όπως ο τσοπάνος διαλέγει εκείνο το σφακτό που θέλει να σφάξη, τον οδηγούσε έξω και τον εκτελούσε. Ακολούθως το τραγικώτερον που συνέβει και απαίσιον στον αιώνα ήτο δύο-δύο έδεναν από τα χέρια με καλώδιο με μόνον το υποκάμισον και το εσώβρακον στη γραμμή κατά ομάδας και τους οδηγούσαν στην ιστορικήν Πηγάδα. Τους έκοβαν, άλλων το κεφάλι, τα χέρια, την μύτην, δηλαδή τους κακοποιούσαν, τους εβασάνιζαν πρώτα επάνω εις ένα κορμόν συκιάς με μάχαιραν ή πέλεκυν και τους έρριπτον εις την Πηγάδα έως ότου εκκαθάριζον εκείνους που ήθελον”. (σ.σ.η υπογράμμιση είναι δική μου. Ο ιερέας ομιλεί γιά αυτοδικίες καπετάνιων (ανταρτών του ΕΛΑΣ), όχι πολιτών).

Ο ίδιος ο Άρης είδε τις πρώτες κουστοδίες να φεύγουν γιά την Πηγάδα, αφού υπάρχει η μαρτυρία του Πολιτοφύλακα Σπύρου Ξιάρχου ότι διέταξε την απελευθέρωση ενός ηλικιωμένου αιχμαλώτου που τον πήγαιναν δεμένο και ημίγυμνο μαζί με άλλους γιά εκτέλεση. Ο Ξιάρχος, συγκεκριμένα γράφει:

…Σε μιά από τις πρώτες συνοδείες που πήγαιναν γιά εκτέλεση ήταν και ο γέρο-Γιάννης Λαντζούνης πατέρας του πρώην βουλευτή Μίμη Λαντζούνη. Ο Άρης βρέθηκε στη συμβολή ακριβώς του κεντρικού δρόμου που διασχίζει τον Μελιγαλά και του δρόμου Ζευγολατειό-Μελιγαλά-Σκάλα. Καθώς είδε το γέρο δεμένο στη γραμμή διέταξε να τον λύσουν και να τον αφήσουν να πάει στο σπίτι του. Ο Άρης ούτε γνώριζε ποιός ήταν αυτός που ελευθέρωσε, ούτε ρώτησε τ’όνομά του…” (σ.σ. η υπογράμμιση δική μου).

Ο Ξιάρχος επιβεβαιώνει έτσι γιά τη γενοκτονία του Μελιγαλά και τα εξής:

  • τα θύματα δεν ήταν μόνον ταγματασφαλίτες αλλά και άμαχοι,
  • οι φόνοι δεν ήταν τυχαίες αυτοδικίες, αλλά οργανωμένες εκτελέσεις,
  • αυτές οι οργανωμένες εκτελέσεις, γίνονταν σε άλλο σημείο μακριά από το Μπεζεστένι (στην Πηγάδα),
  • τις εκτελέσεις δεν τις έκαναν αδέσποτα στοιχεία της περιοχής, αλλά αντάρτες με την έγκριση του Βελουχιώτη. Σε διαφορετική περίπτωση, αυτός θα τις σταματούσε και θα ελευθέρωνε όλους που ήταν στην συνοδεία,
  • ο Άρης παρέμεινε στον Μελιγαλά (και την γύρω περιοχή) έως αργά την 16η ή τις πρωϊνές ώρες της 17ης Σεπτεμβρίου, που άρχισαν να γίνονται οι οργανωμένες εκτελέσεις στην Πηγάδα.

Το σημείο στο οποίο ο Άρης συνάντησε την φάλαγγα, υποδηλώνει ότι αυτή ήταν μία από τις πρώτες που διέσχισαν την πόλη καθ’οδόν προς την Πηγάδα. Μετά από τις 2-3 πρώτες φάλαγγες, όλες οι επόμενες οδηγούνταν στην Πηγάδα περιμετρικά της πόλης. Ο Άρης, από τον Μελιγαλά έφυγε γιά την Καλαμάτα, και παραβρέθηκε στο λυντσάρισμα των 18 σημαντικών κρατουμένων από τον Μελιγαλά.

Η οργανωμένη σφαγή στην Πηγάδα κράτησε τέσσαρες ημέρες. Ξεκίνησε το Σάββατο, 16 Σεπτεμβρίου, και τελείωσε την Τετάρτη το μεσημέρι, 20 Σεπτεμβρίου.

Οι 30-40 τελευταίοι κρατούμενοι, πραγματικοί ζωντανοί νεκροί χωρίς νερό και φαγητό από την Πέμπτη το βράδυ ή την Παρασκευή το πρωΐ, αποφυλακίστηκαν σε μικρές ομάδες το ίδιο απόγευμα. Πιστεύω ότι αυτοί οι 30-40, ή είχαν προστατευθεί από κάποιους ή ήταν οι μόνοι τους οποίους κανένα στέλεχος του ΕΑΜ δεν τους υπέδειξε γιά εκτέλεση. Δεν γλύτωσαν όμως όλοι, γιατί κάποιοι εφεδροΕΛΑΣίτες και Πολιτοφύλακες δολοφόνοι καιροφυλακτούσαν ακόμη έξω από το Μπεζεστένι.

Στο βιβλίο του Ιωάννη Μπουγά υπάρχει η μαρτυρία του νεαρού τότε Δ.Μ. από το χωριό Τσουκαλέϊκα. Κρατούμενος στο Μπεζεστένι, ελευθερώθηκε λόγω της ηλικίας του και έφυγε από τον Μελιγαλά μαζί με τη μάννα του, με τη βοήθεια συγγενή τους που ανήκε στο ΕΑΜ:

…Αρχίσανε οι εκτελέσεις.

Πενήντα-πενήντα, εκατό-εκατό.

Δεν σκοτώθηκε με ντουφέκι κανένας!

Όλοι με μαχαίρια, με τσεκούρια, και με κλαδεφτήρια!

Κουβάλησαν οι αντάρτες τον κόσμο όλο στην Πηγάδα.

Άρχισαν οι εκτελέσεις το Σάββατο, γύρω στις δέκα και μισή, και σταμάτησαν την Τετάρτη το μεσημέρι.

Εκεί ήταν και ο πατέρας μου και τα δύο μου αδέλφια, ο ένας 26 και ο άλλος 23 ετών.

Τον πατέρα μου, τον βγάλανε. Τον άφησαν την Τετάρτη το μεσημέρι στις 2 η ώρα.

Ήρθε εκεί που είμαστε με τη μάννα μου.

– Τα παιδιά τι γίνονται Α…….η; Ρώτησε η μάννα μου, όταν τον είδε.

– Τον Ν…..α, τον πήρε το Σάββατο ο Θύμιος (ένας από δω τα Τσουκαλέϊκα). Θα τον σκότωσε…. Δεν ξέρω…………

– Ο Θ……..ς έχει μείνει μέσα.

(σ.σ.Τις τελευταίες φράσεις ο αφηγητής τις λέει τόσο σιγά, που η φωνή του ακούγεται σαν ελαφρός απόηχος, σαν αναπνοή. Δεν θέλει να ταράξει τη μνήμη των αδελφών του. Αισθάνομαι πολύ άσχημα γιά τις μνήμες που του ξυπνώ. Αν πραγματικά έχουν ποτέ φύγει από κοντά του στα 64 χρόνια που πέρασαν).

Η μάννα μου σκέπασε το πρόσωπό της με τα χέρια της. Δεν έκλαψε……….

Ο πατέρας μου ζήτησε μόνο λίγο νερό.

Η μάννα μου το έφερε κάτι να φάει σ’ένα πιάτο. Δεν θυμάμαι τι ήταν. Δεν το ακούμπησε. Ήταν νηστικός κοντά μιά βδομάδα………….

Περιμέναμε μην φανούν τα αδέρφια μου, αλλά τίποτα.

Μάθαμε ότι τον Θ…….η τον άφησαν ελεύθερο από το Μπεζεστένι στις 4 η ώρα το απόγευμα (της Τετάρτης).

Βρέθηκε όμως μιά γνωστή έξω από το Μπεζεστένι και όταν τον είδε να βγαίνει τον σκότωσε.

Αυτά έγιναν…”

Οι απολογητές του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ, υποστηρίζουν ψευδώς ότι τα θύματα ήταν ταγματασφαλίτες και μόνο λίγοι άμαχοι, και ότι όλοι εκτελέστηκαν μετά τη μάχη σε μιά έκρηξη αυτοδικιών, σε αντίποινα όσων είχαν υποφέρει τα γύρω χωριά από αυτούς νωρίτερα. Τι είδους αντίποινα και αυτοδικίες όμως ήταν αυτές που είχαν θύματα ολόκληρες οικογένειες; Με θύματα μαθητές και μαθήτριες 16 και 17 ετών; Τι μπορεί να είχαν κάνει στα μέλη του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ οι μαθητές και οι μαθήτριες; Μεταξύ των θυμάτων μπορεί κανείς να διακρίνει εκατοντάδες περιπτώσεις που περισσότερα απο ένα μέλη μιάς οικογενείας εκτελέστηκαν.Τι ακριβώς έγκλημα μπορεί να έκαναν όλες αυτές οι οικογένειες του Μελιγαλά και των γύρω χωριών και κωμοπόλεων; Πόσο τυχαίο μπορεί να είναι ένα γεγονός με θύματα τόσες οικογένειες;

Σε όλες τις ΕΑΜικές πηγές αναφέρεται, αορίστως και χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία, ότι οι ταγματασφαλίτες του Μελιγαλά ήταν υπεύθυνοι εγκλημάτων. Βεβαιωμένη είναι η εκτέλεση από ταγματασφαλίτες του χωριού Λεύκη, κρυφά από το διοικητή του ΤΑ ταγματάρχη Στούπα, του μέλους της ΟΠΛΑ Γαργαλιάνων Γεωργίου Παυλέα. Φαίνεται ότι ο Παυλέας είχε κάποια εγκληματική δράση στην επίθεση του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ στη Λεύκη (την 10/10/1943), ή είχε κατηγορηθεί γιά κάτι τέτοιο. Επίσης, ο Σπύρος Ξιάρχος αναφέρει γύρω στα 15 ονόματα θυμάτων του Τάγματος από την περιοχή του Μελιγαλά, χωρίς να αναφέρει τίποτε γιά τη δράση τους και τις συνθήκες θανάτου τους. Αν γιά παράδειγμα, όλοι τους ή μερικοί απ’αυτούς, ήταν ένοπλα μέλη της ΟΠΛΑ που σκοτώθηκαν σε συμπλοκές με το ΤΑ ή σε δικές τους ενέδρες γύρω από τον Μελιγαλά;

Επειδή δεν έχω άλλες πληροφορίες γι αυτά τα 15 πρόσωπα, και μη θέλοντας να τα αδικήσω, δεν μπορώ να πω, πως και γιατί έχασαν τη ζωή τους. Αν σκοτώθηκαν σε σύγκρουση με το ΤΑ ή αν είχαν κάποια τρομοκρατική δράση εναντίον των οικογενειών των ταγματασφαλιτών, ή άλλων “αντιδραστικών” σύμφωνα με το ΕΑΜ, και εκτελέστηκαν γι αυτή τη δράση τους από το ΤΑ. Διότι δεν πρέπει να λησμονείται ότι σε όλη την περίοδο ύπαρξης του ΤΑ του Μελιγαλά, συνέχιζαν τη τρομοκρατική δράση τους η ΟΠΛΑ και η Πολιτοφυλακή του ΕΑΜ στη Μεσσηνία. Ο Κατοχικός Εμφύλιος δεν είχε σταματήσει ποτέ. Το ΤΑ Μελιγαλά είχε και αυτό αρκετούς νεκρούς και τραυματίες από ενέδρες του ΕΛΑΣ και της Πολιτοφυλακής του ΕΑΜ. Τα περισσότερα θύματα το ΤΑ του Μελιγαλά τα είχε στην ανατίναξη της αμαξοστοιχίας στο Ρούτσι τον Ιούλιο 1944, όταν επέστρεφε από την Τρίπολη.

Στη διάρκεια της μάχης του Σεπτεμβρίου, το ΤΑ κρατούσε όμηρους περίπου 300 μέλη του ΕΑΜ/ΚΚΕ και οικογενειών ανταρτών, υποτίθεται σαν ασφάλεια εναντίον επίθεσης του ΕΛΑΣ, και γιά να μην δράσουν εναντίον του ως πέμπτη φάλαγγα. Οι χώροι κράτησης ήταν το Μπεζεστένι με 200 περίπου φυλακισμένους, και μιά αποθήκη του τότε Μονοπωλείου στο κέντρο της πόλης με γύρω στα 100 άτομα.Το ΤΑ δεν πείραξε κανέναν από τους κρατούμενους, ούτε τους απείλησε, γιά να σταματήσει την επίθεση του ΕΛΑΣ. Τους φυλακισμένους στο Μπεζεστένι, τους ελευθέρωσαν οι αντάρτες όταν έπεσε η πόλη. Μεταξύ αυτών ήταν και η γιατρός των Γαργαλιάνων Νίτσα Γκριτζιώτη. Οι φρουροί που ήταν στην αποθήκη του Μονοπωλείου, άφησαν τους πιό πολλούς κρατούμενους που ήταν εκεί να φύγουν γιά τα σπίτια τους, όταν το κτίριο κτυπήθηκε από βλήμα των ανταρτών και έπιασε φωτιά η στέγη του. Σαν συμπέρασμα λοιπόν μπορούμε να πούμε απλά, η κατηγορία ότι οι ταγματασφαλίτες του Μελιγαλά είχαν ανοίξει ιδιαίτερους λογαριασμούς με τους κατοίκους της περιοχής, λόγω εγκλημάτων που είχαν διαπράξει, δεν έχει μεγάλη δόση αληθείας.Σε αντίθεση με τη μονάδα του Μελιγαλά, η μονάδα της Καλαμάτας, και αρχικά που λειτουργούσε ως ανεξάρτητο Τάγμα (Φεβρουάριος-Απρίλιος 1944), και μετά που έγινε λόχος του ΤΑ Μελιγαλά, δεν είχε πάντοτε την ίδια δίκαιη, ανθρώπινη, και προ παντός εθνική συμπεριφορά. Τον Ιούνιο 1944, σε δύο περιπτώσεις, και ως αντίποινα γιά το θάνατο Γερμανών, εκτέλεσε συνολικά 55 πολίτες! Ως αντίποινα γιά επιθέσεις εναντίον δικών του οπλιτών, εκτέλεσε στην Καλαμάτα 8-10 ακόμη πολίτες, σε διάφορες ημερομηνίες. Κάποιοι λοιπόν Μεσσήνιοι, ίσως είχαν λογαριασμούς να λύσουν με τους ταγματασφαλίτες της Καλαμάτας και τους αξιωματικούς τους που είχαν καταφύγει στον Μελιγαλά μετά την πτώση της Καλαμάτας. Τι λογαριασμούς όμως έλυναν όταν εκτελούσαν εκατοντάδες ανθρώπους που δεν είχαν σχέση με τους ταγματασφαλίτες της Καλαμάτας; Όταν εκτελούσαν παιδιά κάτω των 20 ετών, και γυναίκες και άνδρες 50, 60, 70, ακόμη και 80 ετών, που την περίοδο των γεγονότων του 1944 εθεωρούντο όλοι ηλικιωμένοι;

Πέραν της τεράστιας αναντιστοιχίας των αριθμών -75 με 80 θύματα γιά το ΕΑΜ/ΚΚΕ έναντι 1.700 από τα ΤΑ και τους άμαχους στον Μελιγαλά- προκύπτουν και πολλά άλλα ερωτήματα.Τι έγκλημα μπορεί να είχαν διαπράξει τα αδέλφια Παναγιώτης και Κωνσταντίνος Μακρής από τον Νερόμυλο, 14 και 16 ετών αντίστοιχα, που σφαγιάστηκαν στον Μελιγαλά; Γιατί θανατώθηκαν οι ιερείς, οι γιατροί και οι δικηγόροι, οι συμβολαιογράφοι, οι φαρμακοποιοί του Μελιγαλά και των γύρω κωμοπόλεων; Ήταν όλοι αυτοί ταγματασφαλίτες; Είναι δυνατόν; Μήπως πραγματικά μαρτύρησαν διότι απλά δεν είχαν γίνει μέλη του ΕΑΜ; Μήπως άλλοι σφαγιάστηκαν διότι κατέφυγαν στον Μελιγαλά γιά ασφάλεια, και αυτή μόνο η πράξη τους κατάταξε αυτόματα στους αντιπάλους του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ; Στην “αντίδραση”, όπως αποκαλούσαν τότε όποιον δεν συμφωνούσε μαζί τους, που έπρεπε να εκλείψει ώστε να εγκαθιδρυθεί, η “λαοκρατία”;

Μάλλον κάτι τέτοιο συνέβει στον Μελιγαλά!

Οι Μεσσήνιοι ηγέτες του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ, Φράγκος (Ακρίτας), Μιχαλόπουλος (Ωρίων), Στέλιος Διακουμογιαννόπουλος, Βασίλειος Μπράβος, Γεώργιος Δάλλας, κλπ., οι απεσταλμένοι του Σιάντου, Νίκος Μπελογιάννης, Αχιλλέας Μπλάνας, και Τάσσος Κουλαμπάς, και οι καπετάνιοι του ΕΛΑΣ, εφάρμοζαν το σχέδιό τους. Και το σχέδιο είχε δύο πτυχές. Πρώτον, την οριστική εξόντωση των ΤΑ ως αντίπαλου στρατιωτικού σχηματισμού, και δεύτερον την εξαφάνιση όλων εκείνων που είχαν χαρακτηρισθεί ως “αντίδραση” στη Μεσσηνία, και πού δεν είχαν εκτελεστεί μέχρι τότε λόγω της προστασίας τους από τα ΤΑ.

Γιά το ΕΑΜ/ΚΚΕ, όποιος εγκατέλειψε το χωριό του και κατέφυγε στον Μελιγαλά, ήταν “αντίδραση” και έπρεπε να εκλείψει γιά να έρθει η νέα τάξη πραγμάτων που πρέσβευε το ΕΑΜ/ΚΚΕ. Και τι αν αυτοί οι άνθρωποι ήταν φτωχοί γεωργοί και κτηνοτρόφοι, που είχαν δει τους γείτονές τους να σέρνονται στα στρατόπεδα του Χαλβάτσου ή της Μέλπειας από την ΟΠΛΑ, και έφυγαν γιά να μην έχουν την ίδια τύχη; Αυτή η πιθανότητα δεν μετρούσε τότε γιά τον Νίκο Μπελογιάννη, τον Θανάση Κλάρα και την ηγεσία του ΕΑΜ/ΚΚΕ Μεσσηνίας.

Διότι και αυτή η αλήθεια παραβλέπεται στις περιγραφές της τραγωδίας του Μελιγαλά. Ότι δηλαδή, η πλειοψηφία των εκτελεσθέντων δεν ήταν κάτοικοι της κωμοπόλεως.Ήταν από εκείνους που είχαν καταφύγει εκεί γιά προστασία από την ΕΑΜοκρατία. Στα θύματα περιλαμβάνονται δεκάδες πολυμελείς οικογένειες από τα γύρω χωριά. Η οικογένεια Αλιφέρη από τα Τσουκαλέϊκα με 7 θύματα, Γρουσουζάκου από το Πεταλίδι με 7 θύματα, Καστανά από το Νεοχώρι με 9 θύματα μεταξύ 16 και 50 ετών, Κουτσίκου από τη Μικρομάνη με 8 θύματα, Μυλωνά από το Νεοχώρι με 9 θύματα μεταξύ 20 και 70 ετών, Σγουμπόπουλου από τη Μερόπη με 5 θύματα από 24 έως 85 ετών. Όχι ότι ο Μελιγαλάς δεν είχε θύματα. Έχασε τουλάχιστον 300 κατοίκους του. Με πρώτους, τον 70 ετών πρόεδρό του, τον δικηγόρο Αλκιβιάδη Παπαδόπουλο, και τον 45-χρονο Γυμνασιάρχη του Παναγιώτη Τσίτουρα που εκτελέστηκε μαζί με τον γυιό του, φοιτητή. Αρκετές οικογένειες του Μελιγαλά – Γρίβα, Δέδε, Δρούτσα, Κυρκιλή, Λαντζούνη, Μανιάτη, Μπένου, κλπ.- έχασαν πάνω από ένα μέλος τους. Το Κοπανάκι είχε το λιγότερο 75 θύματα, το Διαβολίτσι 50, και τα μικρά χωριά Νεοχώρι και Μερόπη, 55 και 15 αντίστοιχα. Τουλάχιστον 60 χωριά και κωμοπόλεις της Άνω Μεσσηνίας είχαν πάνω από 10 θύματα. Άλλα θύματα ήταν από άλλα μέρη της Ελλάδος, τη Μάνη και την Κρήτη.

Το συμπέρασμα που προκύπτει αβίαστα είναι ότι μετά τη μάχη στον Μελιγαλά, μεταξύ Παρασκευής 15 και Τετάρτης 20 του μηνός Σεπτεμβρίου 1944, συντελέστηκε μιά γενοκτονία χωρίς προηγούμενο στην Ελλάδα! Η γενοκτονία αυτή είχε σχεδιαστές και φυσικούς αυτουργούς. Καμιά γενοκτονία δε συμβαίνει τυχαία, ούτε σε κενό. Υπάρχει πάντα σχεδιασμός. Έτσι και η γενοκτονία του Μελιγαλά είχε σχεδιαστεί πριν τη μάχη από συγκεκριμένους ανθρώπους και εκτελέστηκε γιά τους σκοπούς της παράταξης που υπηρετούσαν. Η γενοκτονία έγινε γιατί η ηγεσία του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία της μάχης γιά να εξοντώσει μαζί με τους ταγματασφαλίτες και όλους αυτούς που είχαν καταφύγει στον Μελιγαλά, και τους οποίους γι’συτόν ακριβώς τον λόγο, τους θεωρούσε επικίνδυνους αντίπαλους.

Αντίθετα με τις κατηγορίες των απολογητών της Αριστεράς, η συντριπτική πλειοψηφία των θυμάτων δεν εκτελέστηκαν γι αυτά που είχαν κάνει, αλλά γι αυτά που δε δέχονταν να κάνουν. Η ηγεσία του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ είχε πειστεί ότι τα θύματα δεν επρόκειτο να δεχθούν αδιαμαρτύρητα την επικράτηση του κομμουνισμού στην Ελλάδα. Αφού οι ταγματασφαλίτες είχαν προτιμήσει να πάρουν όπλα από τους Γερμανούς, αντί να προσχωρήσουν στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ, και στο μέλλον θα συνέχιζαν να είναι αντίπαλοί του. Αυτή ακριβώς η στάση τους υπέγραψε και τη θανατική τους καταδίκη!

Βέβαια, όλοι οι αντίπαλοι του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ δεν είχαν καταταγεί στα Τάγματα. Γιά τους επαγγελματίες, τους έμπορους, τους επιστήμονες, τους αξιωματικούς, και άλλες τοπικές προσωπικότητες, αρκούσε το γεγονός ότι παρέμειναν σε μιά “ταγματασφαλίτικη” πόλη, και δεν τάχθηκαν κάτω από τη σημαία του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ, γιά να έχουν υπογράψει τη θανατική τους καταδίκη. Επί πλέον, με την εκτέλεση παρόμοιων ατόμων σε μιά μικρή επαρχιακή κοινωνία, το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ πίστευε ότι τρομοκρατεί τους υπόλοιπους κατοίκους. Ο καθένας μπορούσε να σκεφθεί με τρόμο: ”Αν δολοφονούν τον γυμνασιάρχη, τον βουλευτή, τον γιατρό, τον παπά, τον ταγματάρχη, τον έμπορο, θα λογαριάσουν εμένα τον κτηματία, τον εργάτη, τον κτηνοτρόφο”;

Υποστηρίζεται συνεχώς από τους απολογητές του φοβερού εγκλήματος, ότι οι αντάρτες του ΕΛΑΣ έφυγαν από τον Μελιγαλά αμέσως μετά τη μάχη, και δεν εκτέλεσαν κανένα. Τα πραγματικά όμως γεγονότα είναι τελείως διαφορετικά. Όλες ή τουλάχιστον 99% των αυτοδικιών -που αποτελούν μόνο ένα μικρό ποσοστό του συνόλου των δολοφονιών που έγιναν την ημέρα που έπεσε ο Μελιγαλάς και τις επόμενες- τις έκαναν αντάρτες του ΕΛΑΣ. Οι αντάρτες έκαναν και το ολικό πλιάτσικο στα καταστήματα και σε εκατοντάδες σπίτια της πόλης, πριν οι περισσότεροι φύγουν γύρω στο μεσημέρι της επόμενης ημέρας. Ο Μελιγαλάς ήταν στην απόλυτη κατοχή του ΕΛΑΣ. Ό,τι συνέβαινε εκεί, συνέβαινε διότι το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ το επέτρεπε, ή το είχε σχεδιάσει να γίνει έτσι! Αντάρτες από το 8ο σύνταγμα Λακωνίας παρέμειναν στον Μελιγαλά όταν ο μεγάλος όγκος του ΕΛΑΣ ανεχώρησε γιά τους Γαργαλιάνους. Αυτοί φρουρούσαν το Μπεζεστένι, αυτοί οδηγούσαν τις φάλαγγες των μελλοθανάτων από το Μπεζεστένι στην Πηγάδα. Και εκεί στην Πηγάδα, μερικοί από αυτούς του αντάρτες του ΕΛΑΣ από τον Πάρνωνα εκτελούσαν τα θύματα μαζί με πολιτοφύλακες της περιοχής του Μελιγαλά.

Η ευθύνη της γενοκτονίας ανήκει ολοκληρωτικά στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ, αφού τα θύματα ήταν αιχμάλωτοι του ΕΛΑΣ όταν θανατώθηκαν στην Πηγάδα, στο Μπεζεστένι ή οπουδήποτε αλλού στη γύρω περιοχή.Φυσικά, είτε αντάρτες ήταν οι δήμιοι, είτε πολιτοφύλακες, τις δολοφονίες τις έκαναν με την εντολή και την κάλυψη του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ. Χωρίς αυτή την κάλυψη -την οποία απεδείχθει ότι την είχαν και την έχουν ακόμη και σήμερα- κανείς κρατούμενος δεν θα εκτελείτο στον Μελιγαλά. Ούτε ταγματασφαλίτης, ούτε άμαχος. Το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ ήταν ικανό να εφαρμόζει σιδερένια πειθαρχία με το όπλο της τρομοκρατίας. Αν το ήθελε, ούτε μύτη δεν θα λυνόταν στον Μελιγαλά!

Εκτός από την ταυτότητα των εκτελεστών, η αριστερά δημιουργούσε πάντα σύγχυση και γιά δύο ακόμη στοιχεία της τραγωδίας του Μελιγαλά. Πρώτον, γιά την ταυτότητα των θυμάτων. Αν δηλαδή ήταν όλοι ταγματασφαλίτες ή και άμαχοι. Δεύτερον, γιά τον αριθμό των θυμάτων. Ο ακριβής αριθμός είναι άγνωστος. Η πλευρά των συγγενών των θυμάτων υποστηρίζει ότι ήταν πάνω από 1.000, και παραθέτει και πάνω από 1.000 ονόματα. Σε πολλές πηγές αναφέρεται ότι στο Μπεζεστένι ο Βελουχιώτης βρήκε πάνω από 2.000 κρατούμενους την 16η Σεπτεμβρίου. Στην ημερησία εφημερίδα των Αθηνών Εμπρός της 29ης Αυγούστου 1945, υπάρχει ανταπόκριση από την Τρίπολη γιά την τραγωδία του Μελιγαλά, στην οποία ο αριθμός των κρατουμένων πριν να αρχίσει η σφαγή εκτιμάται σε 2.720 βάσει των ανακρίσεων του εισαγγελέα Στυλιανέα του πλημμελειοδικείου Καλαμάτας.

Τα εκτελεστικά αποσπάσματα στην Πηγάδα εργάζονταν συνεχώς γιά τέσσαρες ημέρες, από 17 έως 20 Σεπτεμβρίου, και υπολογίζεται ότι θανάτωσαν πάνω από 1.000 άτομα. Οι παλαιότεροι στον Μελιγαλά έλεγαν ότι μεταξύ 16 και 20 Σεπτεμβρίου έφυγαν από το Μπεζεστένι γιά την Πηγάδα 12 -15 κουστοδίες δεμένων. Πολλές πηγές αναφέρουν ότι σε κάθε κουστοδία οι αντάρτες είχαν δεμένα 50-100 θύματα. Με αυτά τα δεδομένα, τα θύματα της Πηγάδας υπολογίζονται σε 1.000. Αυτός ο αριθμός εκτελεσθέντων δίνεται και από μερικές ΕΑΜικές πηγές. Αν στην Πηγάδα εκτελέστηκαν 1.000 άτομα, το σύνολον των θυμάτων στην περιοχή του Μελιγαλά είναι πάνω από 1.700. Ομάδες αιχμαλώτων εκτελέστηκαν στα κοντινά χωριά, όπως αναφέρθηκε πριν. Μεμονωμένοι διαφυγόντες από τον Μελιγαλά εκτελέστηκαν σε διάφορα άλλα μέρη, μέχρι και το Δυρράχιο, τα Παραδείσια και τη Βυτίνα (π.χ. ο ανθυπολοχαγός Θεοφάνους). Τα ονόματα των θυμάτων δεν είναι μόνον εκείνα που είναι γραμμένα στο μνημείο της Πηγάδας. Είναι σκορπισμένα και σε νεκροταφεία της νοτιοδυτικής Πελοποννήσου, ενώ πολλών ίσως δεν είναι σημειωμένα πουθενά στην περιοχή. Γιά γραφειοκρατικούς λόγους, τα επόμενα χρόνια, θύματα του Μελιγαλά μπορεί να δηλώθηκαν ότι έχασαν τη ζωή τους σε άλλες τοποθεσίες.

Οι αριθμός των θυμάτων που έχει δοθεί από άλλους -χωρίς πάντα να προσδιορίζουν αν ομιλούν γι αυτούς που ρίχτηκαν στην Πηγάδα, ή όλους που εκτελέστηκαν στην περιοχή από το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ- κυμαίνεται δραματικά. Ο μικρότερος αριθμός δίδεται από έναν που κατηγορήθηκε ως εκτελεστής, τον Σπύρο Ξιάρχο που γράφει ότι 280-320 εκτελέστηκαν στην Πηγάδα και 400-440 ως σύνολο. Ο Γιάννης Καραμούζης γράφει: “..Γενικώς στου Μελιγαλά εξετελέσθησαν κατά διαφόρους τρόπους όχι λιγώτερα από 1200 άτομα”. Ο μεγαλύτερος αριθμός που έχει αναφερθεί είναι 3.500 από την ΔΙΣ. Το ΙΙ Γραφείο του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ, στο δελτίο του υπ’αριθμό 9458, της 16ης Σεπτεμβρίου, γράφει: “…αφού συντρίψαμε την άμυνα 1.000 και παραπάνω Ράλληδων οι οποίοι διεκδίκησαν την πόλη σπίτι προς σπίτι 800 σκοτώθηκαν στη μάχη. Δικές μας απώλειες 60 νεκροί και 150 τραυματίες…”. Εδώ είναι προφανής η αναντιστοιχία στους αριθμούς των θυμάτων αμυνομένων και επιτιθεμένων, και η απουσία τραυματιών από τους ταγματασφαλίτες! Γιατί αν ο ΕΛΑΣ είχε 60 νεκρούς, οι αμυνόμενοι λογικά έπρεπε να έχουν μόνο 10-15! Και πραγματικά στη μάχη σκοτώθηκαν γύρω στους 15 ταγματασφαλίτες, και περίπου 10 άμαχοι.

Ο Στέφανος Σαράφης επίσης ομιλεί γιά 800 νεκρούς Ράλληδες (ταγματασφαλίτες), αλλά δεν λέει τίποτε γιά τις εκατοντάδες θύματα από τους άμαχους. Η Γερμανική Διοίκηση της Ομάδας Στρατιών Ε, σε δελτίο πληροφοριών της, της 19ης Σεπτεμβρίου, αναφέρει ότι “…από τους 1.300 άνδρες των δήθεν Τμημάτων Ασφαλείας φονεύθηκαν 800”. Το ίδιο νούμερο δίνει και η Βρετανική Force 133 στο δελτίο της, της 24ης Σεπτεμβρίου, όπου αναφέρει: “…Συμφώνως προς αναφορά του ΕΛΑΣ 1300 άνδρες των ΤΑ ενεπλάκησαν εις μάχην διά το Μελιγαλά την 15ην Σεπτεμβρίου εις την οποίαν 800 εφονεύθησαν, έναντι 60 φονευθέντων του ΕΛΑΣ και 30 τραυματισθέντων…”

Αριθμό θυμάτων μεταξύ 400 και 1000 αναφέρουν όλα σχεδόν τα βιβλία και οι δημοσιεύσεις που έχουν γραφεί από απολογητές του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ. Μερικοί αποφεύγουν τελείως να αναφέρουν αριθμό θυμάτων. Τα λίγα βιβλία της άλλης πλευράς, της αντιΕΑΜικής, γενικά δίνουν μεγαλύτερο αριθμό θυμάτων. Στην ελληνική έκδοση της “Μαύρης Βίβλου του Κομμουνισμού” , σελ. 347, αναφέρεται: “…Στον Μελιγαλά, 1.400 άντρες, γυναίκες και παιδιά και περίπου 50 αξιωματικοί των ΤΑ σφαγιάστηκαν…”.

 

Ο Ιωάννης Μπουγάς υπολογίζει τα θύματα σε τουλάχιστον 1700. Σχετικά με την ταυτότητα των θυμάτων, γράφει: “Όλες οι φιλοΕΑΜικές πηγές ευθέως ή εμμέσως υποστηρίζουν ότι τα θύματα ήταν μόνο ταγματασφαλίτες ή κυρίως ταγματασφαλίτες. Η αλήθεια είναι ακριβώς το αντίθετο. Σύμφωνα με την έρευνά μου στα αρχεία του ΥΠΕΑ, στον Μελιγαλά έχασαν τη ζωή τους 47 αξιωματικοί του ΤΑ και 704 οπλίτες, σύνολο 751 άνδρες, συμπεριλαμβανομένων και των χωροφυλάκων. Αυτό σημαίνει, πρώτον ότι ο ΕΛΑΣ δολοφόνησε μετά τη μάχη περίπου 735 αξιωματικούς και οπλίτες του Τάγματος και της Χωροφυλακής. Δεύτερον, με το σύνολο των θυμάτων πάνω από 1.700, στο Μελιγαλά το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ δολοφόνησε και 1.000 περίπου αμάχους! Ακόμη και αν οι νεκροί ήταν μόνο 1.154, όσα τα ονόματα που έχει καταγράψει ο Ηλίας Θεοδωρόπουλος, σημαίνει ότι εκτός από τους 735 ταγματασφαλίτες, ο ΕΛΑΣ δολοφόνησε και 403 αμάχους. Όχι έναν μικρό αριθμό, με οποιοδήποτε μέτρο σύγκρισης!”

Κανονικά βέβαια, δεν θα έπρεπε να ασχολείται κανείς με τον αριθμό των θυμάτων. Δυστυχώς όμως, όπως όλοι οι εκτελεστές μαζικών εγκλημάτων ανά την υφήλιο, οι υπεύθυνοι της σφαγής του Μελιγαλά και οι απολογητές τους, προσπαθούν αφ’ενός να ελαττώσουν τον αριθμό των θυμάτων, και αφ’ετέρου να προσβάλλουν τον πατριωτισμό των θυμάτων τους. Και οι απολογητές δεν είναι μόνον κομματικά στελέχη της αριστεράς, αλλά συχνά και ακαδημαϊκοί άνθρωποι, όπως ο φοιτητής της Παντείου Πανεπιστημίου Γιώργος Πετρόπουλος, και οι καθηγητές του που δέχτηκαν τη διπλωματική διατριβή του το 2007, στην οποία μεταξύ άλλων γράφει: “…ο τόπος ο οποίος χρησιμοποιήθηκε για να συγκεντρωθεί ο μεγάλος αριθμός των νεκρών της μάχης, αλλά και των αντιποίνων που ακολούθησαν είναι η γνωστή Πηγάδα, που στα μετεμφυλιακά χρόνια αποτέλεσε τον τόπο σύμβολο της “αγριότητας των κομμουνιστών” ενταγμένη στο “εθνικόφρον” αφήγημα γιά τα χρόνια της Κατοχής.” (σ.σ. Η υπογράμμιση δική μου).

Προφανώς, ο νέος αυτός πολιτικός επιστήμων και οι καθηγητές του, πέραν του ότι έσφαλλαν (γιατί ο αριθμός των νεκρών ταγματασφαλιτών στη μάχη δεν ήταν μεγάλος όπως γράφει, ενώ ο ΕΛΑΣ έθαψε τους δικούς του νεκρούς στο νεκροταφείο, όχι στην Πηγάδα) αποκαλούν το οργανωμένο έγκλημα της απάνθρωπης σφαγής εκατοντάδων αιχμαλώτων κάθε ηλικίας “εθνικόφρον” αφήγημα!

Τελειώνω με μιά απορία ή ερώτηση γι αυτούς, σαν τους υπεύθυνους του Ιού της Ελευθεροτυπίας, που δικαιολογούν τη σφαγή του Μελιγαλά, ως αντίποινα και ανεξέλεγκτες αυτοδικίες εναντίον των ταγματασφαλιτών. Γιατί τότε δεν δικαιολογούν και τις αυτοδικίες και τα αντίποινα της άλλης πλευράς μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας, που, παρότι καταδικαστέα ακόμη και στο μέγεθος που έγιναν, ποτέ δεν πήραν τη μαζική μορφή του Μελιγαλά, των Γαργαλιάνων, της Πύλου ή της Καλαμάτας;

Μήπως γιά τους υπεύθυνους του Ιού και τον φοιτητή του Παντείου Πανεπιστημίου, και άλλους που σκέπτονται σαν αυτούς, έγκλημα στον Ελληνικό Εμφύλιο ήταν μόνον η δολοφονία οπαδών της Αριστεράς!Μήπως τα ανθρώπινα διακαιώματα, ο πόνος του βασανισμού,το αίμα των νεκρών, έχουν άλλη αξία ανάλογα με τα πολιτικά πιστεύω των θυμάτων;

Αυτά είναι τα πραγματικά γεγονότα της τραγωδίας του Μελιγαλά, χωρίς πάθος, αλλά και χωρίς ωραιοποιήσεις ή συγκαλύψεις. Είναι καιρός πιά, μετά από 65 χρόνια, όχι μόνο να γίνει το ανείπωτο έγκλημα γνωστό στο πραγματικό εύρος του, αλλά και αποδεκτό ιστορικά από όλους. Ιδιαίτερα από την ηγεσία της Αριστεράς και τους απολογητές των έργων της, που αρνούνται να παραδεχθούν τις φρικαλεότητες που διέπραξαν οι Οργανώσεις της ΟΠΛΑ, ΕΑΜ, ΕΛΑΣ στον Κατοχικό Εμφύλιο και τις δύο περιόδους της ΕΑΜοκρατίας και της Κόκκινης Τρομοκρατίας. Την Πρώτη περίοδο:“Σεπτέμβριος 1943 -Σεπτέμβριος 1944”, και την Δεύτερη: “Οκτώβριος 1944-Φεβρουάριος 1945”. Με κορυφαίο τους έγκλημα, τη μαζική εκτέλεση των κρατουμένων ταγματασφαλιτών και αμάχων το τετραήμερο 16-20 Σεπτεμβρίου 1944 στον Μελιγαλά!

Σ’αυτούς που θα δυσανασχετήσουν γιά την παρουσίαση της φριχτής αλήθειας μετά από 65 χρόνια, και θα σκεφθούν να αντιδράσουν με τις συνήθεις κατηγορίες: “καλλιεργεί το μίσος”, “είναι φασίστας”, “είναι ακροδεξιός”, έχω μιά απλή απάντηση.

-“Τίποτε από αυτά δεν ισχύει, αλλά ούτε έχουν και καμιά σημασία. Σημασία έχουν τα τραγικά γεγονότα καθ’εαυτά και αν καταγραφή τους είναι σωστή, όχι ο συγγραφέας. Στα γεγονότα ας επικεντρώσουν την προσοχή τους οι αναγνώστες που ενδιαφέρονται γιά την Ιστορία αυτής της τραγικής περιόδου”.

Είτε το θέλουμε είτε όχι, ο Μελιγαλάς με την Πηγάδα του είναι μέρος της ιστορίας μας, και μόνο όταν τη γνωρίζουμε, γνωρίζουμε και ποιοί είμαστε!

Κύρια Βιβλιογραφία

  1. ΗΛΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ, “Η ΠΗΓΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΛΙΓΑΛΑ”, Αθήνα, 2001
  2. ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΜΟΥΖΗΣ, “ΠΑΤΡΙΩΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΔΟΤΕΣ ΣΤΟ ΜΩΡΙΑ”, Τρίπολις 1950,
  3. ΓΡΗΓ. ΚΡΙΜΠΑΣ, “Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΜΕΣΣΗΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΓΥΡΩ ΝΟΜΟΥΣ”, 1985
  4. ΤΑΣΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, ΔΗΜ. ΤΡΙΜΗΣ, ο Ιός της Κυριακής, Η Ελευθεροτυπία, 11/9/2005.
  5. ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΟΥΤΟΥΛΑΣ,”ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ 1941-45”, Βιβλιόραμα, 2004,
  6. ΙΩΑΝΝΗΣΜΠΟΥΓΑΣ, “ΜΑΤΩΜΕΝΕΣΜΝΗΜΕΣ 1940-45”, ΕκδόσειςΠελασγός, 2009
  7. ΣΠΥΡΟΣ ΞΙΑΡΧΟΣ, “Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΛΙΓΑΛΑ”, 1982
  8. ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, “Τα Τάγματα Ασφαλείας στην Πελοπόννησο”, Διπλωματική Εργασία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα, 2007

(Σημείωση) Τα περισσότερα στοιχεία τα πήρα από το καινούργιο βιβλίο του Ιωάννη Μπουγά, στο οποίο υπάρχει πλήρης περιγραφή της τραγωδίας, με πολλά νέα στοιχεία και εκτενή αναφορά στην μέχρι τώρα βιβλιογραφία.

*

(Από τη συζήτηση στη πρώτη ανάρτηση)

suigeneris

@
Γιάννη-2

-το ζήτημα της ‘σφαγής στο Μελιγαλά’ στην περίφημη Πηγάδα, αποτελεί το μεγαλύτερο εμφύλιο στίγμα στην ιστορία της κατοχικής περιόδου.
-σφράγισε κατα τρόπο τραγικό την ιστορία της ΕΑΜικής αντίστασης, και αποτέλεσε σημείο-τομή για την προπαγάνδα της ελλληνικής Δεξιάς [αλλά και του συνόλου του αντικομμουνιστικού πολιτικού κόσμου για δεκαετίες].
-πάνω ΤΗΣ, στηριχτηκε με ενα εξαιρετικα πετυχημένο τρόπο, η ιδεολογική αντεπίθεση των μετα-κατοχικών [αλλά και μετεμφυλιακών κυβερνήσεων] και με αυτή υποστασιοποιήθηκε το ‘αγος’ και η δολοφονική φύση του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.
-Είναι όμως έτσι ..;

-να ξεκαθαρίσουμε, όσο πιο νηφάλια γίνεται, πως η αφήγηση του Γιάννη-2, για τα οριακά αυτά πολωμένα στη συλλογική μνήμη αιματηρά γεγονότα, που συνδεόνται με την επίκληση του ονόματος της άσημης κατα λοιπά μικρής μεσσηνιακής κωμόπολης , απλώς _αναπαράγουν_ τις γνωστές-συγκεκριμένες πηγές στις οποίες βασιζεται ο συγγραφέας.
και υπό την έννοια αυτή, κατα τη γνώμη μου, δεν κομίζουν σήμερα τίποτα καινούριο, πέραν της υπόμνησης της Λατρείας του Αίματος.
και δεν εξυπηρετούν, σε τελευταία ανάλυση, τιποτα εξόν αυτού._

ΚΑΙ ΝΑ ΕΞΗΓΗΘΩ:
Το ζήτημα δεν είναι αν πραγματολογικά η ως άνω αφήγηση μπάζει-γιατί μπάζει από παντού.
[*ενδεικτικά, οι αριθμοί είναι πάντα τα πρώτα θύματα των σχετικών αναφορών.
**Το προφιλ των δολοφονημένων [βρέφη, ηλικιωμένοι, ανήμποροι, κλπ το δεύτερο.
Ως προς αυτά:
Το 1945, το ιατροδικαστικό συνεργείο του Καψάσκη ανακοίνωσε ότι ξέθαψε 708 πτώματα (επίσημη καταμέτρηση).
Στο μνημείο είναι γραμμένα 787 ονόματα.
Η εθνικόφρων φιλολογία προβάλλει φυσικά πολύ μεγαλύτερα νούμερα: «περί τους 1.500 εις την Πηγάδα» μετρά ο Κώστας Καραλής (1958), «περί τα 1.800 άτομα πάσης ηλικίας και φύλου» βρίσκουν το Αρχηγείο Χωροφυλακής (1962) και ο καθηγητής Απόστολος Δασκαλάκης (1973), 1.900 τους θέλει ο Κων/νος Αντωνίου (1965), «άνω των 3.500 κατά τους μετριωτάτους υπολογισμούς» τους προτιμά η χουντική ιστορία του ΓΕΣ (1973). Ο Κοσμάς Αντωνόπουλος, πάλι, αναφέρει 2.100 «δολοφονηθέντες», παραθέτει όμως τα στοιχεία μόλις 699. Το βιβλίο που διανέμει ο «Σύλλογος Θυμάτων» περιέχει 1.144 ονόματα, ο συγγραφέας του όμως δείχνει μάλλον αναποφάσιστος: αλλού μιλάει για 1.500 νεκρούς (σ. 118), αλλού για «1.500 και πλέον» (σ. 115), αλλού για πάνω από 2.000 (σ. 26 & 166) κι αλλού για «5.000 εκατέρωθεν» (σ. 23).
Σε κάθε περίπτωση, οι αριθμοί περιλαμβάνουν όχι μόνο τους «σφαγιασθέντες» αλλά και τους νεκρούς της τριήμερης μάχης.
Με βάση μια προχειρη εξέταση του καταλόγου της έκδοσης του «Συλλόγου Θυμάτων», σε σύνολο 1.144 ονομάτων (οι 108 κάτοικοι Μελιγαλά) υπάρχουν μόνο 18 γυναίκες, 18 ηλικιωμένοι, ένας έφηβος και κανένα παιδί. Ολοι οι υπόλοιποι, το 96,8% του συνόλου, είναι άντρες λίγο πολύ μάχιμης ηλικίας.]

ΑΛΛΑ ΟΛΑ ΑΥΤΑ-ΔΕΝ ΠΡΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΟΥΝ ΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΚΗΣ, ΤΥΦΛΗΣ ΒΙΑΣ ΣΕ ΒΑΡΟΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΟΥ ΔΕΝ ΔΙΚΑΣΤΗΚΑΝ ΠΟΤΕ ΓΙΑ ΟΤΙΔΗΠΟΤΕ.
Συνέβησαν και έτρεξε -μεταξύ άλλων- χωρίς αμφιβολία ΚΑΙ το αίμα αθώων ανθρώπων.
-Ελαβαν χώρα στο πλαίσιο του μεγαλύτερου σε απώλειες και κλιμακα πολέμου που γνωρισε ποτε η υφήλιος.
-Στο πεδίο της μάχης δεν συμπεριλαμβάνονταν μόνο οι αντιμαχομενοι, στρατοί, όπως παραδοσιακά συνέβαινε, αλλα η ίδια η κοινωνια ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ [καποτε πρεπει να κατανοησουμε τη συγκριτική διασταση των πραγματων-> για να σταθμίσουμε τα συμβεβηκότα..].
σε Ουκρανία, Σερβία, Γαλλία, Ιταλία, για να περιοριστώ στα πιο προβεβλημένα παραδειγματα μόνο στον ευρωπαϊκό χώρο].
-Σε αυτό τον πόλεμο, για ποικίλους λόγους, οι άνθρωποι επέλεξαν ή συχνότερα εξωθήθηκαν σε στρατόπεδα.
και πλήρωσαν το τίμημα των περιστάσεων ή των επιλογών τους-όσο ΣΚΛΗΡΟ, ΚΥΝΙΚΟ Η ΤΡΑΓΙΚΟ κι αν ακούγεται αυτό._

Στα τελη του καλοκαιριού του 1944, στη Γαλλία μετά την κατάρρευση του καθεστώτος του Βισύ, υπολογιζεται από σύγχρονους ιστορικούς πως πάνω από 40.000 άνθρωποι εκτελέστηκαν ΕΝ ΨΥΧΡΩ.
>χωρις δίκη. >λυντσαρίστηκαν από το πλήθος με την κατηγορία του ‘δοσιλογισμού’ [«épuration sauvage». >οι ιδιοι δε οι Πεταινιστές αναφέρονται σε πάνω απο 100.000 θύματα..]
στη συνέχεια, 1500-2000 εκτελέστηκαν κατοπιν δικης ως ‘συνεργάτες του κατακτητή’.
[πόσοι ειπαμε δοσιλογοι εκτελέστηκαν μεταπολεμικά στην Ελλάδα …;]

Στη Γιουγκοσλαβία, οι παρτιζάνοι εκτελεσαν αρκετές δεκάδες χιλιάδες συνεργάτες των Ναζί στην κρίσιμη περίοδο μετά την υποχώρηση.
Μεγάλοι είναι επίσης, οι αριθμοί των εκτελέσεων επί δοσιλογισμώ σε Ουκρανία και Τσεχοσλοβακία.
[άπειρο τεκμηριωτικό υλικό για συναφή ζητήματα από όποιον τυχόν ενδιαφερεται..]

ΟΛΑ τα παραπάνω, ΟΥΔΟΛΩΣ μειώνουν το βαρος της αφαιρεσης ανθρωπινων ζωών στην περιπτωση του Μελιγαλά.
Δεν εγιναν ωστόσο σε __κοινωνικό κενό_ από μανιασμένους δολοφόνους-εγιναν στο πλαίσιο ενός ΑΓΡΙΟΥ πολέμου. > και όποιος έδωκεν μάχαιρα-έλαβε μάχαιρα.. μαζί τους και αθώοι-ασφαλώς > ότι τυχόν κι αν σημαίνει αυτό..
και όποιος φόρεσε γερμανικές στολές, οπλίστηκε από το στρατό κατοχής, συνεργάστηκε με τον εισβολέα,
«Ο συνταγματάρχης Παπαδόγκωνας, που φαίνεται ότι τον εκτιμούσε ιδιαίτερα, βρισκόταν τότε στην Αθήνα όπου προετοίμαζε τα Τάγματα Ασφαλείας της Νοτίου Πελοποννήσου. Οργάνωσε από εκεί επιχείρηση με Γερμανούς που κατέβηκαν στη Λεύκη, πήραν τον Στούπα και τον έφεραν στην Αθήνα λίγο πριν από τα Χριστούγεννα του 1943.»

στελέχωσε μηχανισμό κυβέρνησης Quisling,
για, ΟΠΟΙΟΥΣΔΗΠΟΤΕ κατα τη γνωμη μου, λόγους
φερει συνέπειες που σε εμπόλεμη περίοδο, που καλούνται ‘εσχάτη προδοσία’._

Αποφευγω συνειδητα, αγαπητέ Γιάννη-2, να επεκταθω σε σχολιασμό των επιεικώς έωλων συλλογισμών και συμπερασμάτων σου που παρεισφρύουν στην αφηγηση σου, γιατί θεωρώ πως απλώς δεν αντέχουν σε καμιά κριτική…
ενδεικτικά, παραθέτω:
«Ο πληθυσμός της κωμόπολης ήταν τότε γύρω στις 3.000, αλλά είχε αυξηθεί σε τουλάχιστον 10.000 από κατοίκους της γύρω περιοχής που είχαν καταφύγει εκεί γιά προστασία από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ και την Πολιτοφυλακή του ΕΑΜ. Πολλοί είχαν φέρει μαζί τους και τα υπάρχοντά τους. Τα ζώα τους, και ότι μπορούσαν να μεταφέρουν από τα σπίτια τους. Κάτι που δεν είχε γίνει ποτέ στη Μεσσηνία από την εποχή του Ιμπραήμ! Αυτό είναι ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός. Πιστεύω ότι δείχνει επακριβώς το λόγο δημιουργίας των ΤΑ, που ήταν η προστασία μεγάλου μέρους του λαού από την τρομοκρατία του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. Μέχρι τώρα όμως δεν έχει αναλυθεί από κανέναν και πουθενά, σε όλες τις διαστάσεις του.»

«Ο Ξιάρχος επιβεβαιώνει έτσι γιά τη γενοκτονία του Μελιγαλά ..»

«Αντίθετα με τις κατηγορίες των απολογητών της Αριστεράς, η συντριπτική πλειοψηφία των θυμάτων δεν εκτελέστηκαν γι αυτά που είχαν κάνει, αλλά γι αυτά που δε δέχονταν να κάνουν.» (?)

Συμπερασματικά, το ζήτημα, ΙΜΗΟ, είναι να κατανοήσουμε και όχι να αναπαράξουμε τη φρίκη των προφορικών αφηγήσεων που επισυνάπτουν νηφάλιοι συγγραφείς, όπως ο κ. Ι. Μπουγάς στον οποίο κατα βάση στηρίζεσαι, [βλ. για το εγχείρημα του και τη σειρά του Πελασγού, το κάτωθι :
http://pelasgos.wordpress.com/%CF%84%CE%B1-%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1-%CE%BC%CE%B1%CF%82/

Επίτρεψε μου, να διαφωνώ για την κριτική (;) που επιφυλάσσεις στη μεταπτυχιακή εργασία του Γ. Πετρόπουλου στο Πάντειο (2007) και ασφαλώς στην αρθρογραφία του ΙΟΥ.
Πάνω απ’ όλα, όμως, επίτρεψε μου να σου θέσω υπ’ όψιν τη βασική μονογραφία της altera pars που καταγγέλεις:
Τάσος Κωστόπουλος, «Η αυτολογοκριμένη μνήμη. Τα Τάγματα Ασφαλείας και η μεταπολεμική εθνικοφροσύνη» (Αθήνα 2005, εκδ. «Φιλίστωρ»).
αλλά αν θέλεις να κατανοήσεις για τι ακριβώς συζητάμε
βλ. το συλλογικό
«Εχθρός εντός των τειχών» : Όψεις του δωσιλογισμού στην Ελλάδα της Κατοχής, [πρακτικά συμποσιου 2004-Σαμοθρακη], Αθηνα 2006
το βιβλίο που συνιστά παραπάνω σε σχόλιο του ο Αμπραβανελ είναι εξίσου σημαντικό για να καταλάβουμε για ΤΙ μιλάμε .

Γιάννη-2 αναρωτιεσαι εύλογα:
«Μήπως γιά τους υπεύθυνους του Ιού και τον φοιτητή του Παντείου Πανεπιστημίου, και άλλους που σκέπτονται σαν αυτούς, έγκλημα στον Ελληνικό Εμφύλιο ήταν μόνον η δολοφονία οπαδών της Αριστεράς! Μήπως τα ανθρώπινα διακαιώματα, ο πόνος του βασανισμού,το αίμα των νεκρών, έχουν άλλη αξία ανάλογα με τα πολιτικά πιστεύω των θυμάτων; »
για μένα προσωπικά, ΣΕ ΒΕΒΑΙΩΝΩ, πως όχι.
η διαφορά μας είναι ωστόσο πως δεν με ενδιαφερει να καταγγείλω-είναι να κατανοήσω και όπως έλεγε ένας διαπρεπής δάσκαλος:
«η συζητηση για την βια ως αναλυτική κατηγορία στη συγκυρία, απο-πολιτικοποιεί το παρόν και η επίκληση της στο χθες, απο-πολιτικοποιεί το παρελθόν»..

ΥΓ. 1. Δεν σε θεωρώ ‘φασίστα’, ‘ακροδεξιό’ ή κάτι συναφές, τιμώ την όποια προσωπική εμπλοκή που σε συνεγείρει, σέβομαι τη μνήμη των νεκρών-αλλά διαφωνώ στην ερμηνεία που επιχειρείς να προβάλλεις.

στην ενδιαφερουσα θεωρητική σου κατακλειδα, σημειώνεις:
«“Τίποτε από αυτά δεν ισχύει, αλλά ούτε έχουν και καμιά σημασία. Σημασία έχουν τα τραγικά γεγονότα καθ’εαυτά και αν καταγραφή τους είναι σωστή, όχι ο συγγραφέας. Στα γεγονότα ας επικεντρώσουν την προσοχή τους οι αναγνώστες που ενδιαφέρονται γιά την Ιστορία αυτής της τραγικής περιόδου”.»
μακαρι τα πραγματα να ήσαν τόσο απλά.. δεν υπάρχουν γεγονότα έξω από την επιλογη τους ad hoc και τη συνακόλουθη ερμηνεία που τα καθιστά συνεκτικές ψηφίδες ενός προϋπάρχοντος αρμού.
και εκεί ακριβώς έγκειται, ΙΜΗΟ, το πρόβλημα της προσέγγισης σου..

2. και για να μην έχεις αμφιβολία με ποιόν μιλάς: πριν κανα εξάμηνο κατήγγειλα σε μια βιβλιοπαρουσίαση δημόσια με τον πιο απερίφραστο και κατηγορηματικό τρόπο την επιμονή της ελληνικής Αριστεράς να σπρώχνει τα σκουπίδια της κάτω από το χαλί και και να σφυρίζει αδιάφορη για τα εγκληματικά -κάποτε- αμαρτηματα της γιαυτή ακριβώς και τη λίγο μεταγενέστερη περίοδο.. μαζί με ένα παλαιο γνωριμο-σχολιαστή της Καλύβας 😉

3. αν θελεις, υπενθυμισε μας με ακριβεια και λεπτομέρεια τη συμμετοχή των δυναμεων των ΤΑ στις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις των Γερμανικών στρατευμάτων [που δεν απείχαν και πολύ απο βασιβουζουκους στο τελος του Β’ παγκ. πολέμου] σε βάρος αντιστασιακών των γυρω περιοχών αλλά και γενικότερα των συμπατριωτών τους..

4. υποθέτω, ότι θα συναντησω την εντονη διαφωνία του φιλου μου Πάνου-αλλά τουλάχιστον γνωριζοντας με .. δεν θα με εγκαλέσει ‘επι ακροαριστερισμώ’ .. 8)

 

(δικό μου)

«4. υποθέτω, ότι θα συναντησω την εντονη διαφωνία του φιλου μου Πάνου-αλλά τουλάχιστον γνωριζοντας με .. δεν θα με εγκαλέσει ‘επι ακροαριστερισμώ’ ..»

Λάθος υποθέτεις. Όπως είπε και ο σεβαστός δάσκαλος που αναφέρεις, το πρόβλημά μας δεν είναι τίποτα περισσότερο από το να κατανοήσουμε. Και το κείμενο τοιυ Γιάννη-2 (όπως και τα σχόλια που έφτασαν κιόλας) μας δίνει μια ακόμα ευκαιρία…

Γιάννης -2

Αγαπητέ Πάνο,

Ευχαριστώ πολύ γιά την ανάρτηση, όπως ευχαριστώ και όλους αυτούς που έκαναν σχόλια μέχρι τώρα. Δεν θα απαντήσω επί του παρόντος σε κανένα σχόλιο, λόγω και τεχνικών δυσκολιών.

Θα κάνω όμως μιά παρατήρηση.

Όταν πριν ένα χρόνο, ο φίλος Ι. Μπουγάς μου έδωσε αντίγραφο των χειρογράφων του να το διαβάσω εντυπωσιάστηκα πολύ από αυτά που διάβασα γιά την σφαγή στον Μελιγαλά (και πολλά άλλα που αναφέρει στο βιβλίο του γιά το 1943, την Καλαμάτα, τους Γαργαλιάνους, την Πύλο και τα μετά την Βάρκιζα).

Έχοντας δει τα προηγούμενα ποστς του Πάνου γιά τον Μελιγαλά και τον Εμφύλιο, απεφάσισα να γράψω το παρόν κείμενο.
μέχρι τώρα και εγώ πίστευα ότι οι 800, 1000, 1500 ή 2500 είχαν σκοτωθεί από τον ΕΛΑΣ και τους αντιπάλους τους μετά το τέλος της μάχης σε αυτοδικίες.

Τώρα βλέπω ΟΤΙ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΕΤΣΙ. ΓΙΑ 5 ΗΜΕΡΕΣ ΕΠΑΙΡΝΑΝ ΚΟΣΜΟ ΑΠΟ ΤΟ ΜΠΕΖΕΣΤΕΝΙ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΗΓΑΙΝΑΝ ΣΤΗΝ ΠΗΓΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΣΦΑΖΑΝ!!

Αυτό το τρομερό γεγονός δεν σας εντυπωσιασε! Μόνο εμένα εντυπωσίασε, αγαπητοί σχολιαστές;

Αυτά προς το παρόν.

(δικό μου)

(…)

Δεν ξέρω αν κατάληξες στο συμπέρασμα ότι ο Γιάννης -2 επιχειρεί «αγιοποίηση» των ΤΑ. Θα περιμένω να το ξακαθαρίσει ο ίδιος. Αλλά, σε ό,τι με αφορά, όλη η προσπάθεια που κάνω είναι να αποφύγω τη θεολογική σκέψη (δηλ. τις αγιοποιήσεις) όταν προσπαθώ να κατανοήσω τα γεγονότα του Εμφυλίου.

Είναι άλλο πράγμα η διατύπωση υποθέσεων για να ερμηνευτεί ένα καταρχήν ακατανόητο φαινόμενο (πως δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι, με επικεφαλής πολλές εκατοντάδες βενιζελικούς κυρίως αξιωματικούς πήραν όπλα από τους Γερμανούς και μπήκαν στην υπηρεσία τους, όταν και ο πλέον ηλίθιος έβλεπε καθαρά πως η Γερμανία έχανε τον πόλεμο, μετά το Στάλιγκραντ και την είσοδο των ΗΠΑ στο πλευρό των Συμμάχων) και άλλο η «αγιοποίηση».

Κάποιοι λόγοι θα υπήρχαν για τη μαζική επάνδρωση των ΤΑ – πέραν της βλακώδους υποθέσεως ότι όλοι αυτοί ήταν όψιμοι (για την άνοιξη του ’44 μιλάμε) φιλοναζιστές και προδότες. Με δεδομένο κιόλας ότι πάρα πολλοί από τους αξιωματικούς είχαν πολεμήσει κατά του Άξονα και – το κυριότερο- είχαν εμπλοκή σε ένοπλες αντιστασιακές οργανώσεις (ΕΣ, σύνταγμα Ψαρρού κλπ) ΚΑΤΑ των Γερμανών, με τη βοήθεια και υπό την καθοδήγηση του Συμμαχικού Στρατηγείου, στο υποίο υπαγόταν ΚΑΙ ο ΕΛΑΣ!

Από κει και πέρα, οι πράξεις που έγιναν από τα ΤΑ είναι άλλο πράγμα. Αυτές οι πράξεις σημαίνουν τρομαχτικές ευθύνες (ιστορικές, πλέον) για όσους τις έκαναν. Και αυτή η αξιολόγηση είναι δύσκολη, ειδικά όταν γίνεται με «εργαλεία θεολογικής σκέψης»…

Αλλά το ποστ έχει διαφορετικό θέμα. Δεν ασχολείται ούτε με τους λόγους που μαζικοποιήθηκαν τα ΤΑ, ούτε με τη δράση τους (το κάνει ακροθιγώς) στη Μεσσηνία. Ο Γιάννης -2 περιγράφει μια μαζική σφαγή (όχι γενοκτονία, βεβαίως…) αόπλων αιχμαλώτων και αμάχων, η οποία σύμφωνα με τις κυρίαρχες αφηγήσεις έγινε ανοργάνωτα, σε επίπεδο προσωπικής αυτοδικίας. Ο Γιάννης -2 ανατρέχοντας σε πηγές αλλά και με βάση αφηγήσεις αυτοπτών, διατυπώνει την άποψη ότι η σφαγή έγινε με απόλυτη οργάνωση και τάξη, με ευθύνη των στελεχών του ΕΛΑΣ (Βελουχιώτης, Μπελογιάννης, Κανελόπουλος, Καμαρινός κλπ) και ότι αυτή περιλάμβανε εκτός από τους αιχμάλωτους ΤΑ και πολλούς αμάχους.

ΑΥΤΟ είναι το θέμα, για το οποίο δεν έγινε σχεδόν καμιά αναφορά στα σχόλια, ως τώρα. Γιατί αν είναι έτσι όπως τα περιγράφει ο Γιάννης -2 (και ο αντίλογος δεν μπορεί να περιορίζεται σε γενικόλογους αφορισμούς και εκθέσεις ιδεών) τότε η Αριστερά της χώρας μας έχει να αντιμετωπίσει (σε επίπεδο ιστορίας) πολύ σοβαρά ερωτήματα. Γιατί αυτή η οργανωμένη σφαγή, τη στιγμή που ο πόλεμος είχε ήδη τελειώσει για την Ελλάδα, οι Γερμανοί αποχωρούσαν και ο μόνος υπεύθυνος να πάρει τέτοιας κλίμακας αποφάσεις ήταν η κυβέρνηση Παπανδρέου, στην οποία συμμετείχε το ΕΑΜ με πέντε υπουργούς;

Τα εγκλήματα των ΤΑ μπορούσαν και έπρεπε να τιμωρηθούν με κανονικές δίκες. Από τη στιγμή που επελέγη η μαζική και οργανωμένη δολοφονία αιχμαλώτων (από τον ΕΛΑΣ) είναι προφανής η ανάγκη να ανιχνεύσουμε το ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΙΝΗΤΡΟ, πίσω από αυτή την ενέργεια. Σημειωτέον ότι το φαινόμενο (της μαζικής σφαγής αιχμαλώτων) δεν περιορίστηκε στην Πελοπόννησο, αλλά επαναλήφθηκε στη Μακεδονία (Κιλκίς, Κούκος, Βαθύλακος κλπ). Ας αφήσουμε λοιπόν κατά μέρος τις αμήχανες «δικαιολογίες» περί αυτοδικιών και ας δούμε το πρόβλημα στην ουσία του: ποιά πολιτική σκοπιμότητα / στόχευση υπηρετούσε η οργανωμένη εν ψυχρώ δολοφονία αρκετών χιλιάδων αιχμαλώτων, χωρίς δίκη και με συνοπτικές διαδικασίες;

Γιατί θα ήταν εντελώς παρανοϊκό να ισχυριστεί κανείς ότι όλα αυτά έγιναν έτσι, χωρίς πρόγραμμα…

Abravanel

Πάνο αν θυμάσαι πριν λίγο καιρό είχα παραθέσει ένα κομμάτι από την βιογραφία του Μαρσέλ Νατζαρή που αναφερόνταν από την εμπειρία του στο αντάρτικο πριν τον συλλάβουν και τον στείλουν στο Αουσβιτς. Εκεί έλεγε, ο μην πολιτικοποιημένος Νατζαρή, οτι κύριο μέλημα των ελασίτων ήταν πων να βλάψουν τους εδεσίτες και το αντίστροφο.

Αν διαβάσεις τον Δορδανά που πιστεύω οτι είναι μια από τις καλύτερες και πιο νηφάλιες αντιμετωπίσεις του θέματος θα δεις οτι η προσέγγιση των γερμανών έγινε από την έλλειψη εναλλακτικών ή από πρακτικά προβλήματα όπως αυτά του ανεφοδιασμού ή η επιλογή τακτικής να λάβουν καλύτερη θέση για το μετά. Επίσης ρόλο έπαιζαν οι σφαγές του ΕΑΜ. Στο βορρά έπαιξε ρόλο το ξαναμοίρασμα της τράπουλας ή η προοπτική πλουτισμού από τις εβραικές περιουσίες, (κάτι που πραγματοποιήθηκε και αφορά δεκάδες χιλιάδες όπως το παράδειγμα που παρέθεσα πριν).

Συμφωνώ μαζί σου οτι είναι βλακώδες να τους θεωρούμε όλους προδότες και γερμανόφιλους. Είναι όμως εξισου βλακώδες να τους θεωρούμε μόνοπτωχούς πλην τίμιους αγωνιστές που υποχρεώθηκαν από τον ΕΛΑΣ σε επιλογές για να προφυλάξουν την ζωή τους.

Δεν είμαι εγώ αυτός που μπαίνει στον κυκεώνα της αξιολογικής κρίσης – αυτό το άρθρο τον ξεκίνησε. Είπα οτι το περιγραφικό κομμάτι είναι ενδιαφέρον και πηγή προβληματισμού – το αξιολογικό κομμάτι είναι εξαιρετικά προβληματικό.

Από εκεί και πέρα, απαντώντας και στον nikiplos, όντως οφείλουμε να αναγνωρίσουμε την κόκκινη τρομοκρατία και τις κόκκινες σφαγές. Οτι όντως δεν είχαμε άγγελους εναντίων διαβόλων. Αλλά αν αυτό προυποθέτει οτι η Αριστερά πρέπει να ζητήσει συγνώμη, η Δεξιά πρέπει να αναγνωρίσει οτι ιστορικά είχε άδικο. Το ξαναλέω οτι δεν είναι δικό μου πρόβλημα οτι τα ΤΑ συντάχθηκαν μαζί με τους «κακούς» της ιστορίας – ο καθένας αναλαμβάνει την ιστορική ευθύνη για τις επιλογές του, ακριβώς όπως απαιτείς από την Αριστερά να λάβει τις δικές της.

suigeneris

-Πάνο, θέτεις κάποια θεμιτά υπαρκτά ερωτήματα [στελέχωση ΤΑ στη χρονική συγκυρια του ’44, κοινωνικές & πολιτικές αναφορές τους, κα.] για τα οποία ωστόσο υπάρχουν ενδιαφέρουσες προσεγγίσεις.
θα σου πρότεινα εισαγωγικά να προσπελάσεις την προβληματική του David Close, [ιδιαίτερα το] Ο Ελληνικός Εμφύλιος 1943-1949: Μελέτες για την Πόλωση, Φιλίστωρ 1996 (?).

-επίτρεψε μου, ωστόσο, να θίξω ένα ζήτημα που -σχεδόν- ποτέ δεν εγείρεται σε παρόμοιες δημόσιες συζητήσεις: εντάξει > η δημιουργία των ΤΑ και η επάνδρωση τους προσγράφεται στην πόλωση, η συμμετοχή βενιζελικών σε αυτά στην αναδιάπλαση των κοινωνικών κλπ σχισμάτων σε σχέση με την προπολεμική περίοδο, κλπ, κλπ
από γερμανικής πλευράς, όμως, η δημιουργία των οργανωμένων αντικομμουνιστικών μονάδων που στρέφονταν κατά των συμπατριωτών τους είχε ευρύτερες στοχεύσεις-γινόταν στα κουτουρού…;
ο δάσκαλος μου M. Mazower στο τελευταίο του -ογκώδες- βιβλίο [Hitler’s Empire: Nazi Rule in Occupied Europe, (Penguin, 2008)] υπενθυμίζοντας μας για μια ακόμη φορά το ευρύ πλαίσιο ενός πολέμου που διεξαγεται πολύ πέρα και έξω από τα σύνορα της ελληνικής επικρατειας με ποικίλα διακυβεύματα.., σημειώνει για τις γερμανικές βλέψεις:
In Greece, such coalitions of anti-communism forces -bringing together collaborators and resisters- were organized by the quisling government with German support. In fact, fomenting civil war there was something the Germans _deliberately_ tried to do. SS-Standartenfuhrer Walter Blume, an educated lawyer and former Gestapo official, had progressed from killing Jews on the Eastern Front via killing partisans in Slovenia to becoming the Head of the Athens SiPo/SD. According to his so-called ‘chaos thesis’, the Germans ought to kill off Greece’s leadership class and get the Greeks to fight one another so fiercely that they could withdraw undisturbed. Hence he armed thuggish anti-communists in security battalions and unofficial death squads and gave them carte-blanche in the war with the ‘communists’ and the ‘bandits’. The final months of Occupation were then punctuated by a series of horrific massacres perpetrated by Greeks on Greeks in which the Germans themselves played little direct role. In the final months of Occupation, the seed of the Greek civil war were already being sown»..[p. 574].
το παραθεμα δεν επισημάνθηκε γιατι μας ενημερώνει για πράγματα που αγνοούμε-όσο για την ύπαρξηΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΥ γερμανικού σχεδίου με εμπνευστές και εκτελεστές που ΚΑΤΑΡΧΑΣ ΔΕΝ συνδέεται με τις εκκαθαρίσεις του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και τον αιματηρό αγώνα για προβάδισμα την επόμενη [της Απελευθέρωσης] μέρα..
και στο οποίο σχέδιο, συμμετείχαν στο φιλο-γερμανικό στρατόπεδο κόσμος και λαός … ταυτίζοντας τη μοίρα τους με τις στοχεύσεις του κατακτητή.
κι αν δεν ήταν η σφαγή του Μελιγαλά στις αρχές του Σεπτέμβρη του 1944 και η Μάχη της Αθήνας λίγους μήνες μετά μέσω των οποίων εξωραϊστηκε και αποκαθάρθηκε η δράση των συνεργατών-δωσιλόγων θα κλαίγανε πολλές μανούλες ακόμα … τεσπα..
Σε κάθε περίπτωση, σ’ ευχαριστούμε για τις γόνιμες αφορμές αναστοχασμού που μας προσφέρεις σε μια τεραστια γκάμα ζητημάτων. (…)

*με όλο το σεβασμό, ένα θεμελιώδες μεθοδολογικό πρόβλημα στην εξαρχής φορτισμένη συζήτηση, εγκειται στη σύγχιση.
-η Μνήμη και η Ιστορία συνιστούν δυο διαφορετικούς διακριτούς διαύλους επαφής με το παρελθόν, περιστασιακά συνδέονται αλλά ΔΕΝ ταυτίζονται.
η προφορική μαρτυρία, πρωτογενές υλικό μεταφοράς πληροφορίας από το χθες αποτελεί την ΠΙΟ, ναρκοθετημένη από τη φύση της, γέφυρα.
-ποιός μαρτυρεί, που ανήκει/εντάσσεται/εγγράφεται ο πληροφοριοδότης, σε ποιόν, σε ποιά χρονική/κοινωνική/πολιτική συγκυρία καταθέτει την μαρτυρία, τι έχει μεσολαβήσει από το αρχικό γεγονός, σε ποιό πλαίσιο αφήγησης υποβάλλει την προσωπική του διήγηση, πως διασταυρώνεται το προσωπικό του στίγμα, με τι μεθοδολογία ερωτημάτων ερωτάται, τι ποσοτική και ποιοτική στάθμιση προφορικών μαρτυριών σε μια περιοχή για ένα γεγονός υπάρχει και πως ακόμη αυτό -μπορεί να- μεταβάλλεται μέσα στον ιστορικό χρόνο.
-η βιβλιογραφία για τα θέματα αυτά στις κοινωνικές επιστήμες τα τελευταία 20-25 χρόνια, συγκροτεί τόνους υλικού: θεωρητικού και εμπειρικού.
(μόνο στα ελληνικά) οι τίτλοι δημοσιεύσεων που αναφέρομαι είναι εκατοντάδες.
δεν έχει καν νόημα να αρχίσω να παραθέτω.
-το ζήτημα είναι άλλο:
η άρνηση των συνομιλούντων [σε τετοια φορτισμένα θέματα] να σκύψουν προσεκτικά και να μελετήσουν με σκοπό να κατανοήσουν και όχι να επιβεβαιώσουν τις πολιτικές ιδεοληψίες και τις προσωπικές εμμονές τους.
να εκφέρει ο καθείς δημοκρατικότατα την κουβέντα του και να κριθεί αντιστοιχως γιαυτή αλλα με ένα _minimum_ πραγματολογικής και θεωρητικής γνώσης.
άποψη μου είναι, ότι τότε μόνο οι υπαρκτές διαφωνίες δύνανται να είναι παραγωγικές και καρποφόρες-όταν δεν πάσχουν από αφόρητη αφέλεια και ασύγγνωστη άγνοια..

-υπό αυτο το πρίσμα, και απευθυνομένος π.χ. στον Μ
που γραφει:
«Είναι τραγικό το οτι 60 χρόνια μετά την λήξη του” Εμφυλίου”, δεν υπάρχουν σοβαρές ιστορικές μελέτες για τα γεγονότα που μας έχουν σημαδέψει.»
προτρέπω άπαντες σε μια προσεκτικότερη αναζήτηση σε πολυ-αναλυμένα [από τη _σύγχρονη_ ιστορική έρευνα] θέματα με συχνότατα διαφορετικές μεταξύ τους θέσεις/προσεγγίσεις, αλλά πάντως πολύ-ΠΟΛΥ μακριά από επιπολαιους αφορισμούς,
δογματικές αναπαραγωγές εθνικόφρονος ρητορείας της μετεμφυλιακής περιόδου,
‘ηρωικούς’ αντιστασιακούς μύθους της κομμουνιστικής αριστεράς με δεσπόζουσα θέση στην άμεση μεταπολιτευτική περίοδο,
και γενικώς μονοδιάστατες εξηγήσεις χωρίς βάθος, με προσωπικό χρώμα, και έκδηλη συναισθηματική φόρτιση ένθεν και ένθεν > δλδ τους βέλτιστους παράγοντες για να συνεχιστεί η σύγχιση και να εμπεδωθεί η άγνοια για μια τόσο κοντινή-μα και τόσο μακρινή ταυτόχρονα εποχή ..
τουλάχιστον ο/η Μ. είχε την ειλικρίνεια να ομολογήσει ότι
«Έχοντας συγγενή μου στην Πηγάδα (απο την πλευρά της μητέρας μου) και έχοντας μάθει για τα γεγονότα αυτά απο δεύτερο χέρι, μπορώ να πώ οτι το κείμενο του Γιάννη 2 είναι απο τα καλύτερα που έχω διαβάσει όσον αφορά στα γεγονότα.»
οπότε, καθισταται σαφής και η ΘΕΜΙΤΟΤΑΤΗ αφετηρία του.

-οι ανεπεξεργαστες πρωτογενείς μαρτυρίες για _οριακά γεγονότα_ [και ο Μελιγαλάς είναι τετοιο στο συλλογικό φαντασιακό τούτης της χώρας..] μας λένε περισσότερα για τους ανθρώπους που εκφράζονται και γιαυτούς που τοποθετούνται επί των μαρτυριών ΠΑΡΑ για την _αποτίμηση_ των ίδιων των γεγονότων> δλδ την κατανόηση/ένταξη/ιστορικοποίηση τους..
[η παραπάνω απόφανση (που δεν ειναι προσωπική μου) ασφαλώς έχει αξιώσεις συνολικής εφαρμογής στις μελέτες της Μνήμης και στη σύνδεση τους με το μεγαλο ιστορικό αφήγημα].

** σε κατακλείδα, και για να χαλαρώσουμε λίγο .. 😉 , όπως έλεγε, νομίζω ο Oscar Wilde, «η κατοχυρωμένη δυνατότητα του καθενός να πει δημοκρατικά τη γνώμη του, δεν συνεπάγεται και τη δική μας υποχρέωση να τον πάρουμε στα σοβαρά ..» 8)

(δικό μου)

Σούη,

δε βρισκόμαστε σε κάποιο συνέδριο επαγγελματιών ιστορικών, αλλά σε μια ελεύθερη (και χωρίς εισητήριο) συζήτηση σ΄ενα μπλογκ. Έχουμε ήδη λύσει (δια βοής) σε παλιότερες συζητήσεις το πρόβλημα αν δικαιούνται οι μη-ειδικοί να ομιλούν για θέματα, τα οποία με επάρκεια μπορούν να διαπραγματευτούν μονάχα οι ειδικοί.

(οι οποίοι, βεβαίως, διαφωνούν ΡΙΖΙΚΑ μεταξύ τους.. 😉 )

Κατόπιν αυτού, έχοντας οριοθετήσει το χώρο μας και τις δυνατότητές του, εκείνο που ζητάμε είναι να μας προσφέρει η συζήτηση (πιο σωστά: κάποιος που μπορεί να το κάνει) την ένταξη των υπό συζήτηση γεγονότων σε μια συνολική αφήγηση. Αυτό είναι που έχει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον.

Το γεγονός της σφαγής μερικών χιλιάδων αιχμαλώτων των ΤΑ (στη Νότια πελοπόννησο και στη Μακεδονία, κυρίως) το φθινόπωρο του ’44, μετά την αποχώρηση των Γερμανών από τον ΕΛΑΣ, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της Κυβέρνησης (στην οποία συμμετείχε το ΕΑΜ με πέντε υπουργούς) πρέπει να έχει μια λογική / πολιτική εξήγηση.

Αυτό είναι το ένα.

Το δεύτερο σημαντικό θέμα είναι η διαχείρηση (και η αξιοποίηση) της μνήμης, όπως αυτή διαμορφώθηκε / κατασκευάστηκε από τις πολιτικές δυνάμεις μετά τον Εμφύλιο και ως τις μέρες μας.

Έχει αποδεχτεί / συζητήσει η «δεξιά» το ρόλο που έπαιξαν οι συνεργάτες των Γερμανών στην οργάνωση και την κυριαρχία του ΔΙΚΟΥ ΤΗΣ κράτους;

Έχει αποδεχτεί / συζητήσει η «αριστερά» για τις δικές της ευθύνες σε ό,τι αφορά το ξέσπασμα (και τη διάρκεια, επί τόσα χρόνια) του Εμφυλίου;

Ο Μελιγαλάς είναι κομβικό σημείο: εκείνες τις μέρες (και ως το Δεκέμβρη) παίχτηκε αν ο Εμφύλιος θα συνεχιζόταν, με όλο και πιο άγριες μορφές ή θα σταματούσε εκεί και θα είχαμε την προοπτική για ομαλές πολιτικές εξελίξεις.

ΥΓ. Το βιβλίο του Close το έχω διαβάσει πριν μερικά χρόνια. Είχα κρατήσει μάλιστα καμιά πενηνταριά σελίδες με σημειώσεις, τις οποίες έχασα όταν τα έπαιξε το προηγούμενο λάπτοπ…

nikiplos

Ένα μικρό σχόλιο για τις στατιστικές αν μου επιτρέπεται.
Τόσο ο Γιάννης-2 όσο και άλλοι σχολιαστές κάνουν το λάθος της ολιστικής εκτίμησης σε ότι αφορά την επιλογή στρατοπέδου από τους πληθυσμούς που γειτνιάζαν σε μικρά ή μεγάλα στρατόπεδα των ΕΛΑΣιτών ή ΤΑ αντίστοιχα τουλάχιστον το 1944 όπου τα νούμερα είναι συγκρίσιμα.

Πέρα από την ποικιλία των στάσεων και σχέσεων των στρατοπεδαρχών με τους ντόπιους πληθυσμούς μας διαφεύγει ένα καθαρά στρατηγικό σημείο. Συμφέρει ένα στρατηγείο να τα «έχει καλά» με τον ντόπιο πληθυσμό. Για λόγους προστασίας, σίτισης αλλά και επιρροής. Έτσι είναι σχεδόν οξύμωρο να αναφέρεται η «τυρρανία» από κάποιο στρατόπεδο. Το μάλλον βέβαιο είναι ότι στον Μελιγαλά, οι ΤΑ θα φέρονταν καλά στους ντόπιους και ίσως μεροληπτικά υπέρ τους. Μην ξεχνάμε πως στον εμφύλιο οι οικογένειες είναι πολυπλόκαμες πολιτικά. Τι το φυσικότερο από το να προστατεύει κάποιος και τους «αντίθετους» στην εγγύς περιοχή με βάση τα τοπικά ήθη.

Το αυτό και στο αντίθετο στρατόπεδο, κι ας μην αναφέρεται αυτό από τους σχολιάζοντες εδώ. Ακόμη και σήμερα το ΚΚΕ έχει «κάστρα» περιοχές που κάποτε ήταν μεγάλα στρατόπεδα στον εμφύλιο (Σαϊδόνα στη Μεσσηνία, Τρύπη στη Λακωνία ή Καισαριανή στην Αθήνα).

Δεν είναι οι στατιστικές κυρίως που επηρεάζουν την δυναμική σε έναν τόπο. Είναι οι πολιτικές μέσα από βιωματικές διαδικασίες, οικογενειακών δεσμών επαγγέλματα φιλίες κλπ. Υπό την έννοια αυτή η όποια αναφορά στις στατιστικές ειδικά σε τέτοιες περιόδους μπορεί να μπάζει…

(δικό μου)

παππούλης:

«…εάν και κατά πόσο ο Εμφύλιος ήταν πράγματι συνειδητή επιλογή των μεν ή των δε και από πότε ; Και εδώ δε μιλώ για τους μεν ή τους δε της “Αργοναυπλίας” αλλά αυτούς που πράγματι είχαν και το καρπούζι και το μαχαίρι».

Οι μόνοι που έχουν εκφράσει, εξ όσων γνωρίζω, σε real time και χωρίς περιστροφές την ΑΠΟΦΑΣΗ τους να προχωρήσουν σε συντριβή του ΕΑΜ με τα όπλα (να κάνουν δηλ. Εμφύλιο στην Ελλάδα) είναι ο Τσώρτσιλ και ο Γεώργιος Παπανδρέου.

Από την άλλη πλευρά ο μόνος που εκδηλώθηκε ανοιχτά (και έμπρακτα) υπέρ του Εμφυλίου ήταν ο Άρης Βελουχιώτης, συνοδευόμενος από πλειάδα κομματικών κομμισαρίων (στο Μελιγαλά πχ ήταν μαζί του ο Μπελογιάννης). Η πραγματική ηγεσία του ΕΑΜ, δηλ. η ηγεσία του ΚΚΕ έκανε και τότε αυτό που εξακολουθεί να κάνει ως τώρα, 65 χρόνια μετά: να κρύβεται πίσω από το δάχτυλό της.

Κάτι που η πράξη έχει αποδείξει ότι… πετυχαίνει – σε κάποιο βαθμό, τουλάχιστον!

alberich

Η «εθνική αντίσταση» και στην Ελλάδα και σε όλες τις κατεχόμενες από τον γερμανικό στρατό χώρες, δεν είχε τίποτε το αυθόρμητο, το τυχαίο και το ανεύθυνο.

Δημιουργήθηκε, οργανώθηκε και αυστηρά ελεγχόταν από τις κυβερνήσεις και τα στρατιωτικά επιτελεία και των δυτικών και των ανατολικών «Σνμμάχων», από κοινού για ό,τι ήταν κοινό και ο καθένας για λογαριασμό του για ό,τι δεν ήταν κοινό και για ότι θα είχε γι’ αυτούς σημασία μετά το τέρμα του πολέμου. Όλα όσα έλεγαν και όσα κάνανε ήταν αυστηρά προγραμματισμένα και υπεύθυνα.

Σήμερα όλοι όσοι δεν θέλουν να κοροϊδεύουν τον εαυτό τους, τους άλλους και την ιστορία, ξέρουν ότι η «εθνική αντίσταση» σε τίποτε δεν συνετέλεσε ούτε στην απελευθέρωση της χώρας ούτε στην τελική νίκη των συμμάχων ούτε και μπόρεσε να επηρεάσει το ηθικό και την πολεμική ικανότητα του στρατού κατοχής.

http://stinas.vrahokipos.net/texts/eam_elas_opla.htm

Είχε κυκλοφορήσει από τη διεθνή βιβλιοθήκη.Το «διεθνιστικό σκεπτικό» που αναπτύσσει ο Στίνας είναι εξωπραγματικό , αλλά θεωρώ τον ίδιο έντιμο και τις αναφορές του σε γεγονότα αξιόπιστες.

Η στάση του ΕΑΜ απέναντι στις άλλες αντιστασιακές οργανώσεις -πριν τη δημιουργία των ταγμάτων- θυμίζει -τηρουμένων των αναλογιών- τη στάση των σταλινικών στον ισπανικό εμφύλιο
http://en.wikipedia.org/wiki/Barcelona_May_Days

και η περιγραφή του τροτσκιστή Στίνα θυμίζει αυτή του Όργουελ για τα γεγονότα της Καταλωνίας (ή ακόμα και το φύλλο της «Πανσπουδαστικής» για την εξέγερση του πολυτεχνείου).

P.S.
Μικρός που είναι ο κόσμος.Σε σχόλιο παλιότερου ποστ της Καλύβας γίνεται αναφορά στο θάνατο του παππού μου
https://panosz.wordpress.com/2007/10/07/pylos/#comment-24277

Αλκιβιάδης

Ο Βελουχιωτης ειχε νομιζω την αποψη οτι οι Αγγλοι θα εγκαθιδρυσουν «φασιστικο καθεστως με αλλο ονομα» μετα την απελευθερωση αν αφεθουν ανενοχλητοι , η αποψη του αυτη ηταν εκφρασμενη, προς την ΚΕ του ΚΚΕ απο το Σεπτεμβρη του 43.

Το ποιοι ειχαν τις μεγαλυτερες πιθανοτητες να γινουν το εμψυχο υλικο που θα χρησιμοποιουσαν οι βρετανοι μετα απο την απελευθερωση για να εγκαθιδρυσουν το οποιο τετοιο καθεστως υπο την μορφη «νεου ελληνικου κρατους» δεν ηθελε και IQ …Λυγερου (-τον θυμαται αυτον κανεις?) για να το προβλεψει…τα μελη των ΤΑ ειχαν ολα τα …προσοντα.
Κατω απο το βαρος της συναισθησής του περι της υπαρξης ενος τετοιου κινδυνου λοιπον…
…Δεν θα εντυπωσιαζομουν αν ειχε δωσει και εντολη εξοντωσης των αιχμαλωτων ταγματασφαλιτων στο Μελιγαλα ειδικα αφου προηγηθηκε μαχη… Χωρις να ειναι κατ’ αναγκην σαδιστικο τερας η μεθυσμενο αγριογουρουνο. Και ναι, ακομα και αν επροκειτο για ταγματασφαλιτες, ηταν εγκλημα… φανταζομαι ομως οτι θα φαινοταν ‘στοιχειωδης’ λυση τοτε.
Η ανθρωπινη ζωη στοιχιζε σχετικα φτηνα πριν τον πολεμο σε αυτη την περιοχη το κοσμου και κατα τη διαρκεια του πολεμου η αξια της ειχε ηδη μηδενιστει…

Στην οικογενεια μου – την πολυ στενη- εχω ανταρτες του ΕΛΑΣ που εμειναν σταθεροι, αλλους ανταρτες του ΕΛΑΣ δολοφονημενους απο τους καπεταναιους του ΕΛΑΣ συγγενεις τους (και δικους μου) για …περιουσιακους λογους και με δικαιολογια αναλογη της …κοτας του Αρη, ΕΠΟΝιτες που αναγκαστηκαν να δραπετευσουν απο την κατεχομενη Ελλαδα για τη Β. Αφρικη και να μπλεξουν εντελως αλλου στην υπηρεσια μιας αποικιοκρατικης δυναμης, ανταρτες που αναγκαστηκαν να υπηρετησουν στον Εθνικο Στρατο κατα τις τελικες μαχες μετα απο την συλληψη τους χωρις ποτε να παψουν να «πιστευουν» στο ΚΚΕ εν ειδει θρησκειας – καμμια επαφη με τον Μαρξιμο βεβαια, «βαμμενους» δεξιους που δεν εγιναν ταγματασφαλιτες, αλλους που εγιναν, και ΤΟΝ προδοτη στους Γερμανους στην Καλαματα – αν διαβασετε λιγο την τοπικη ιστορια… ξεχωριζει αυτος… Μυλος.

Αυτη την αισθηση του μηδενισμου της αξιας της ανθρωπινης ζωης τοτε, μου αφηναν καθε φορα αυτες οι ιστοριες οταν με «κατηχουσαν» παιδι οι εναπομειναντες πρωταγωνιστες η κομπαρσοι τους. Μεναμε σχεδον ολοι στο ιδιο οικοδομικο τετραγωνο αλλωστε. Τα αγαπημενα ξαδερφια της μανας μου ηταν τα παιδια του δολοφονου του πατερα της.

Γιάννης 2

Αρχίζω την απάντησή μου στα σχόλια που έγιναν με μιά οφειλόμενη παρατήρηση.
Δεν έχω καμία προσωπική εμπλοκή ή συναισθηματική φόρτιση με την σφαγή του Μελιγαλά ή κάποια άλλη στην Πελοπόννησο ή αλλού. Οι σφαγές του ΕΛΑΣ στην Μεσσηνία, την έκταση των οποίων πληροφορήθηκα μόνον τα τελευταία χρόνια -μέχρι τότε διαβάζοντας βιβλία αριστερών που αναφέρονται σ’αυτά τα γεγονότα, πίστευα άλλα και ως προς τη μορφή και το εύρος των σφαγών – με συνεγείρουν σε παρόμοιο βαθμό όπως και το Ολοκαύτωμα των Εβραίων, η σφαγή στην Σρεμπενίτσα, στο Νανκίν, στο δάσος του Κατύν, στην Τρίπολη, στην Χαλκίδα (από τον Μωάμεθ), στην Σμύρνη, στην Κύπρο, των Ινδιάνων της Βορείου και Κεντρικής Αμερικής από τους Ευρωπαίους, και αναρίθμητες άλλες.
Δεν έχω στόχο ούτε καμία διάθεση να δικαιώσω τα ΤΑ σαν οργανισμό των Γερμανών και των «Κουίσλινγκς» πρωθυπουργών της Αθήνας. Μόνον προσπαθώ να εξηγήσω γιατί χιλιάδες Ελληνόπουλα της νότιας Πελοποννήσου και ειδικά της Μεσσηνίας (στα ΤΑ της οποίας βασικά αναφέρομαι- και τα οποία δεν έχουν ΚΑΜΙΑ ΣΧΕΣΗ με τα Τάγματα Ευζώνων της Αθήνας της Εύβοιας, κλπ, ούτε με άλλους συνοδοιπορικούς σχηματισμούς της Μακεδονίας, κλπ) ) αναγκάστηκαν να καταταγούν σ’αυτά. Και ότι αυτό δεν τους κάνει προδότες, αλήτες ή δοσίλογους, όπως πολλοί τους αποκαλούν. Ιδιαίτερα πιστεύω ότι είναι πολύ τραγικό γιά 65 χρόνια να υβρίζονται αυτά τα νέα παιδιά που σφάγησαν εν ψυχρώ από τον ΕΛΑΣ. Όταν μάλιστα οι δολοφόνοι τους –στην περίπτωση του Μελιγαλά, η διμοιρία από τον Πάρνωνα-πάιρνουν (όσοι ζουν) ή πήραν σύνταξη αντιστασιακού!
Αυτό που μου προξένησε ΔΥΣΑΡΕΣΤΗ ΕΚΠΛΗΞΗ γιά τα σχόλια και τους σχολιαστές, ήταν ότι πλήν ελαχίστων (δεν χρειάζεται να αναφέρω ποιοί. Αυτοί και οι αναγνώστες γνωρίζουν) δεν έδειξαν καμία έκπληξη γιά την τρομερή σφαγή του Μελιγαλά και τον τρόπο που έγινε! Το θεωρήσατε φυσιολογικό. Ούτε γιά τα νέα στοιχεία που παραθέτω. Την ταυτότητα των εκτελεστών, την παρουσία της ηγεσίας του ΕΛΑΣ και του ΚΚΕ, και κυρίως τον απίστευτα φρικτό, ναζιστικό τρόπο των εκτελέσεων. Τέσσερα εικοσιτετράωρα οι άνθρωποι κλεισμένοι χωρίς νερό και ψωμί στο Μπεζεστένι, και από εκεί να οδηγούνται στη σφαγή δεμένοι!! Πολλοί έπεφταν στον δρόμο και τους εκτελούσαν επί τόπου μαζί με εκείνον που ήταν δεμένος μαζί τους.
Ούτε ένα σχόλιο συμπαθειας από ανθρώπους της Αριστεράς που υποτίθεται ότι είναι η παράταξη του ανθρωπισμού και της προόδου, που κλαίει και οδύρεται γιά 60 τόσα χρόνια, και καλά κάνει, γιά την Μακρόνησο που μπροστά στο Μπεζεστένι ήταν παιδική χαρά (σύμφωνα με δική του μαρτυρία, ο Μίκης Θεοδωράκης έπαιρνε άδειες εξόδου να πάει στην Αθήνα να αγοράσει υλικά γιά να γράφει τη μουσική του. Η τιμωρία άλλων ήταν να σπάζουν πέτρα γιά να κτιστούν νέα κτίρια, μιά πολύ καλή μορφή άσκησης γιά νέους –άσχετα αν τότε δεν το αντιλαμβάνονταν. Το κυριότερο, οι κλεισμένοι στην Μακρόνησο γλύτωσαν τον θάνατο που πολύ πιθανόν θα συναντούσαν αν έβγαιναν στο βουνό με τον λεγόμενο ΔΣΕ). Εξ άλλου οι περισσότεροι είχαν εκφράσει έμπρακτα την επιθυμία να αλλάξουν με ΤΗ ΒΙΑ ΤΩΝ ΟΠΛΩΝ το δημοκρατικό καθεστώς της Ελλάδος. Άρα, δεν έχω τίποτα με την ύπαρξη του στρατοπέδου, που έγινε γιά την προστασία του κράτους όπως αυτό λειτουργούσε τότε. τΦυσικά, αν κάποιοι κακοποιήθηκαν στην Μακρόνησο είναι ΑΠΟΛΥΤΑ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΟ, όπως και η δολοφονία των αιχμαλώτων από τον ΕΛΑΣ.
Πολλοί από τους σχολιαστές έχουν τελείως ΠΑΡΑΠΟΙΗΜΕΝΗ γνώμη ή πληροφόρηση γιά τους ταγματασφαλίτες της Πελοποννήσου. Ο Μπουγάς, στο βιβλίο του, εξετάζει γιατί στο ΤΑ Γαργαλιάνων κατατάγησαν 1000 περίπου Ελληνόπουλα λίγες μόνο ημέρες πριν την αναχώρηση των Γερμανών, και πολλά από αυτά –τουλάχιστον 250- σφάγηκαν 2 εβδομάδες αργότερα από τον ΕΛΑΣ και καθυβρίζονται από τότε και γιά 65 χρόνια. Μεταξύ των λόγων που αναφέρει γιά την κατάταξή τους είναι:
– φόβος της Πολιτοφυλακής του ΕΑΜ,
– να φάνε, γιατί πεινούσαν
– να ντυθούν με Εγγλέζικες στολές και ιδιαίτερα παπούτσια,
– αναγκαστική στρατολογία αυτών που είχαν υπηρετήσει στο στρατό με ανάρτηση των ονομάτων τους στα καφενεία (στο τέλος το ΤΑ προχώρησε και στη στρατολόγηση νεαρών έως και 16 ετών, σχηματίζοντας «Λόχο Αγυμνάστων»!), και
– πίεση από τους συγγενείς και φίλους τους να καταταγούν ώστε να μην θεωρηθούν κομμουνιστές, αν δεν κατάσσονταν στο ΤΑ.
Το ότι η πλειοψηφία των ταγματασφαλιτών δεν είχαν κανένα πάθος γι αυτό που έκαναν φαίνεται και από ένα άλλο γεγονός. Ότι στις μάχες που έδωσαν εναντίον του ΕΛΑΣ, οι περισσότεροι έφευγαν από το μέτωπο και κρύβονταν. (Βέβαια, είναι επίσης γεγονός ότι και η πλειοψηφία των ανταρτών του ΕΛΑΣ δεν πολεμούσε τα ΤΑ. Αυτοί όμως δεν τολμούσαν να φύγουν, αλλά προσποιούνταν τραυματισμό γιά να μην εκτεθούν στη μάχη. Αυτό έγινε σε πολύ μεγάλο βαθμό στον Μελιγαλά και πολύ περισσότερο στους Γαργαλιάνους. Είναι παγκοίνως γνωστό ότι οι οργανώσεις του ΕΑΜ , που συνήθως είχαν επικεφαλής μορφωμένους ή ευκατάστατους ανθρώπους των χωριών και κωμοπόλεων της Πελοποννήσου, πολλές φορές δημόσιους υπαλλήλους ή υπαλλήλους μεγάλων οργανισμών (π.χ. τραπεζών), έστελναν στο βουνό φτωχά αγροτόπαιδα υπό πίεση, και τα οποία δεν είχαν καμία σχέση με το ΚΚΕ ούτε κανέναν φανατισμό εναντίον άλλων Ελλήνων. Στη συνέχεια βέβαια οι καπετάνιοι τους έκαναν «κατήχηση» και τους ενέπλεκαν σε ανομίες ώστε να γίνουν όργανά τους ).
Είναι απόλυτα σωστό ότι τα ΤΑ στα οποία αναφέρομαι πήραν όπλα από τους Γερμανούς και πολέμησαν τους κομμουνιστές, τον ΕΛΑΣ, την ΟΠΛΑ, και την Πολιτοφυλακή του ΕΑΜ. Ποτέ όμως και πουθενά δεν πολέμησαν την Εξόριστη Ελληνική Κυβέρνηση ή τους συμμάχους. Αντίθετα, βοήθησαν πλειστάκις και τους δύο.
Πολλοί φαίνεται να αγνοείτε, ή προφασίζεσθε ότι αγνοείτε, την χρονολογική σειρά των γεγονότων, η οποία έχει ως εξής:
– 2η Πανελλαδική Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ στο Κουκάκι, στην Αθήνα τον Δεκέμβριο 1942 που απεφάσισε την μονοπώληση της Αντίστασης και την εξαφάνιση κάθε άλλης Οργάνωσης (λεπτομέρειες στο βιβλίο του Θανάση Χατζή),
– Κατοχικός Εμφύλιος του 1943 με τις επιθέσεις από τον ΕΛΑΣ και την διάλυση των περισσοτέρων άλλων Οργανώσεων (πλήν ΕΔΕΣ, Τσαούς Αντών, και Κρήτης). Πρώτη διάλυση της ΕΚΚΑ.
– Συνθηκολόγηση της Ιταλίας και εκδίωξη όλων των σταθμών Χωροφυλακής εκτός των πόλεων στις οποίες υπήρχαν Γερμανικές μόνιμε φρουρές. Επικράτηση του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΟΠΛΑ σε όλη την ύπαιθρο χώρα
– Κόκκινη Τρομοκρατία στην Πελοπόννησο αρχίζει από τον Σεπτέμβριο 1943. Δεκάδες Στρατόπεδα Συγκέντρωσης αρχίζουν να λειτουργούν στα οποία κλείνονται αθώοι χωρικοί και πολίτες επαρχιακών πόλεων κατά χιλιάδες. Η βία είναι απάνθρωπη και οι εκτελέσεις χιλιάδες. Απορώ γιατί δεν τα γνωρίζετε! Φενεός, Στιμάγκα, Μέλπεια, Ορθοκωστά, Χαλβάτσου, Δίδυμα, είναι μερικοί από τους τόπους θυσίας χιλιάδων ΑΘΩΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ!! Σε όχι λίγες περιπτώσεις κρατούμενοι σώθηκαν από τους Γερμανούς στις λεγόμενες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις τους, πολλές φορές συνοδευόμενοι από τα ή δη δημιουργηθέντα ΤΑ! (Στυλιανού Περράκη –The Ghosts of Plaka Beach, Ιωάννη Μπουγά –Ματωμένες Μνήμες 1940-45, Γεωργίου Τζουμαλά –Αναζητώντας την Αλήθεια, Θανάση Βαλτινού – Ορθοκωστά, κλπ)’
– Δημιουργία των ΤΑ της Πελοποννήσου από τον Φεβρουάριο-Μάρτιο 1944 από αξιωματικούς που είχαν γλυτώσει τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του ΕΛΑΣ εναντίον τους το 1943 (προηγήθηκαν των γεγονότων που αναφέρω στο προηγούμενο σημείο γιά πληρότητα). Πολλοί έχετε εσφαλμένη εικόνα των ΤΑ, τα οποία διοικούνταν από μόνιμους Έλληνες αξιωματικούς που δεν επέτρεπαν βιαιότητες. Το μεγαλύτερο κακό των ΤΑ της Πελοποννήσου ήταν το πλιάτσικο γιά τροφή, γιατί γενικά στερούνταν Επιμελητείας. Πέραν αυτού, οι εκτελέσεις ήταν πολύ λίγες και συνήθως παράνομες από την διοίκηση, εκτός 2 περιπτώσεων στην Καλαμάτα που αναφέρθηκα και μιάς στην Τρίπολη μετά την ανατίναξη του τραίνου στο Ρούτσι. Στο σύνολο, οι δολοφονίες από τα ΤΑ Πελοποννήσου δεν ήταν ούτε το 1% αυτών του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ πριν την απελευθέρωση. Αν προσθέσουμε τις χιλιάδες των εκτελέσεων από τον ΕΛΑΣ μετά την απελευθέρωση, τότε δεν υπάρχει ΟΥΔΕΜΙΑ σύγκριση.
– Συνέχιση του κατοχικού Εμφύλιου τώρα από τα ΤΑ και τον ΕΛΑΣ στη θέση του ΕΣ και των άλλων πατριωτικών(μη ελεγχόμενων από το ΚΚΕ- μή πολιτικών) αντιστασιακών οργανώσεων απέναντι στον ΕΛΑΣ
– Αποκορύφωμα του Εμφύλιου με την επίθεση του ΕΛΑΣ στα ΤΑ, μετά την ανενόχλητη από τον ΕΛΑΣ αποχώρηση των Γερμανών από τη νότια Πελοπόννησο.
Αυτή είναι η πραγματική ιστορική συνέχεια των γεγονότων γιά όσους δεν την γνωρίζουν. Οι Οργανώσεις της Αριστεράς άρχισαν παντού τη βία. Πρώτα η Πολιτοφυλακή του ΕΑΜ και η ΟΠΛΑ και μετά και ο ΕΛΑΣ. Η Κόκκινη Τρομοκρατία προηγήθηκε και θέριωσε πριν την δημιουργία των ΤΑ. Η κατάταξη των παιδιών της Μεσσηνίας και της υπόλοιπης Πελοποννήσου στα ΤΑ προήλθε από αυτό το γεγονός κατά την συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων. Τους υπόλοιπους λόγους τους αναφέρω πιό πάνω, αντιγράφοντας τον Μπουγά στις «ΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΜΝΗΜΕΣ 1940-45». (Στο ΤΑ της Πάτρας κατέφυγαν οι περισσότεροι οπλίτες της ΕΚΚΑ που γλύτωσαν την σφαγή του ΕΛΑΣ στο Κλήμα Δωρίδος, το Πάσχα του 1944. Αν δεν γνωρίζετε τα πραγματικά γεγονότα, όπως και εγώ μέχρι πριν 3-4 χρόνια, καιρός να διαβάσετε και βιβλία που δεν έχουν γραφεί από καπετάνιους του ΕΛΑΣ!)
Φυσικά δεν αποκλείεται ότι μεταξύ αυτών που πήγαν στα ΤΑ, να πήγαν και κάποιοι γιά πλιάτσικο ή βία και αντεκδίκηση. Όπως δεν πιστεύω ότι μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι όλα τα νέα παιδιά που ανέβηκαν στο βουνό με τον ΕΛΑΣ είχαν τα εγκληματικά ένστικτα των καπετάνιων τους ή ότι ήταν αριστεροί ή κομμουνιστές.
Κάτι ακόμα. Όταν έγραψα ότι η αύξηση του πληθυσμού του Μελιγαλά από 3,000 σε 10,000 πριν την μάχη με του ΤΑ με τον ΕΛΑΣ είναι απόδειξη γιατί έγιναν τα ΤΑ, ήταν υπερβολή. Ήταν μιά καλή ένδειξη, αλλά όχι απόδειξη. Γιά παρόμοια θέματα, τίποτα δεν αποτελεί απόδειξη.
-Abravanel, τα ΤΑ της Πελοποννήσου ποτέ δεν ασχολήθηκαν με τη σύλληψη Εβραίων. Δεν γνωρίζω σε ποιούς αναφέρεσαι
– Sui, παρά την εκτίμηση που έχω στο πρόσωπό σου, όπως το γνωρίζω μέσω των σχολίων σου στην Καλύβα φυσικά, πρέπει να σου πω ότι το σχίλιό σου ήταν από εκείνα που με ΛΥΠΗΣΑΝ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ. Το βρήκα πολωμένο, κίτρινο, και βιτριολικό προς εμένα αλλά περισσότερο προς τους 1700+ νεκρούς του Μελιγαλά. Δεν αντιλαμβάνομαι γιατί οι αναφορές στην εν ψυχρώ σφαγή τόσων ανθρώπων είναι εθνικόφρων προπαγάνδα. Γιά ποιά εθνικόφρων προπαγάνδα ομιλείς, όταν το ετήσιο τρισάγιο που γίνεται από τους συγγενείς εγκαταλήφθηκε από την υποτιθέμενη δεξιά παράταξη από τη δεκαετία του 50, και αφέθηκε στο έλεος και την εκμετάλευση των χουντικών. Τώρα τελευταία ονμάζεται και από τους δεξιούς γιορτή μίσους! Κίτρινο, γιατί ενώ κάνεις σκληρή κριτική σε όλα, τελειώνεις με το «ΑΛΛΑ ΟΛΑ ΑΥΤΑ-ΔΕΝ ΠΡΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΟΥΝ ΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΚΗΣ, ΤΥΦΛΗΣ ΒΙΑΣ ΣΕ ΒΑΡΟΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΟΥ ΔΕΝ ΔΙΚΑΣΤΗΚΑΝ ΠΟΤΕ ΓΙΑ ΟΤΙΔΗΠΟΤΕ». Είναι η γνωστή συνταγή, πολυχρησιμοποιημένη και μόνιμη από τους απολογητές των εγκλημάτων του ΕΛΑΣ και της αριστεράς. Πολωμένο, γιατί χρησιμοποιείς πηγές καθαρά κομμουνιστικές που δεν παραδέχονται τίποτα από τα γεγονότα και εφευρίσκουν επιχειρήματα κωμικά (Καψάσκης, κλπ) γιά να αμφισβητήσουν ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας που έγινε με την διαταγή του ηγέτη του ΕΛΑΣ Πελοποννήσου και τη εγκρίσει της ηγεσίας του ΚΚΕ εκεί (Μπλάνας, Μπελογιάννης –τον οποίον ακόμη η αριστερά και όχι μόνον υμνεί- Κουλαμπάς, κλπ).
Βιτριολικό, γιατί κατακρίνεις το κείμενό μου με γενικότητες χωρίς να χρησιμοποιείς συγκεκριμένες φράσεις μου.
-Απάντηση σε πολλούς. Δεν βρήκα τίποτε αντεθνικό στη δράση του συγκεκριμένου ΤΑ του Μελιγαλά. Αντίθετα, η μικρή μονάδα της Καλαμάτας σε πολλές περιπτώσεις παρέδωσε Έλληνες κρατούμενους στους Γερμανούς, και σε τουλάχιστον 2 περιπτώσεις δολοφόνησε Έλληνες γιά λογαριασμό των Γερμανών. Πράξεις καθαρά αντεθνικές. Τέτοιες πράξεις δεν αναφέρονται να έγιναν ποτέ από το ΤΑ του Στούπα στον Μελιγαλά. Το ότι πήρε όπλα από τους Γερμανούς να αντισταθεί στον ΕΛΑΣ, κλπ, εγώ δεν το βρίσκω αντεθνικό. (Όπως ήταν γιά παράδειγμα αντεθνικό η παραλαβή όπλων από τον Τίτο, κλπ., από τον λεγόμενο ΔΣΕ γιά να πολεμήσει τις δημοκρατικές κυβερνήσεις της Ελλάδος).
-Πάνο, αντιλαμβάνομαι ότι η σφαγή του Μελιγαλά ίσως δεν πληρεί απόλυτα τον ορισμό της Γενοκτονίας, αλλά γιά μένα είναι “border case”. Η σφαγή ήταν επιλεκτική, οργανωμένη, και κατευθυνόταν όχι μόνον κατά των ταγματασφαλιτών 25-40 ετών, αλλά και εναντίον της «ηγετικής ομάδας της περιοχής», όλων των επαγγελματιών και των μορφωμένων, των ηγετικών οικογενειών, των αξιωματικών (ασχέτως κατάταξης στο ΤΑ). Όλα αυτά αποτελούν στοιχεία μιάς Γενοκτονίας ώστε να εξαφανιστούν οι αντίπαλοι του ΚΚΕ στην περιοχή. Το ίδιο έγινε στην Καλαμάτα, στους Γαργαλιάνους και στην Πύλο (στο λυντσάρισμα). Δεν ήταν τυχαίες εκτελέσεις μετά τη μάχη, όπως παρουσιάζονται ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ αριστερών ή απολογητών των εγκλημάτων του ΕΛΑΣ.
Γιά τα περί καθηγητού Καλύβα και τις απίστευτες γενικεύσεις του από λίγα τοπικά δεδομένα, τα οποία είναι και αμφισβητήσιμα, ίσως ασχοληθώ σε άλλο μου σχόλιο.

δεξιός

Γιαννη μερικες παρατηρησεις για να μη λεμε υπερβολες :
Μνημοσυνα γινονταν για τα θυματα του εμφυλιου επισημα απο το κρατος μεχρι το 1981. Θυμαμαι τα μνημοσυνα στου Μακρυγιαννη για τα Δεκεμβριανα και στο Γραμμο και φανταζομαι θα γινονταν και στο Μελιγαλα.
Τα μνημοσυνα αυτα καταργηθηκαν απο το ΠΑΣΟΚ ως κρατικα αλλα τα συνεχισε η ΝΔ ως κομμα ως τα τελη της δεκαετιας του 80.Τα σταματησε οταν αρχισαν οι συνεννοησεις με το Φλωρακη για τη συγκυβερνηση που εδιωξε τον Ανδρεα για ευνοητους λογους.Απο τοτε περιεπεσαν στους χουντικους και τωρα προστεθηκε το ΛΑΟΣ.
Για συνταξιοδοτησεις : Οι συγγενεις των θυματων επαιρναν συνταξη θυματων πολεμου την οποια συνεχισε το ΠΑΣΟΚ που επισης συνταξιοδοτησε τους εαμικους. Η παρουσα κυβερνηση της ΝΔ συνταξιοδοτησε και τους στρατιωτες του ΔΣΕ και ετσι σημερα ολοι οι σφαξαντες και συγγενεις σφαχθεντων ολων των πλευρων -οσοι ζουν ακομη δηλαδη – συνταξιοδοτουνται.
Απο αυτα συναγεται οτι η αναγνωριση ή μη των θυματων ειναι αποκλειστικα θεμα πολιτικης συγκυριας.
Επι της ουσιας δεν εχω διαφωνιες στην περιγραφη σου.Εχω ομως μια ερωτηση : Σε μενα εχει μεταφερθει η πληροφορια οτι κατα τις ημερες της σφαγης υπηρχαν αγγλικα πλοια στα ανοιχτα του Μεσσηνιακου Κολπου με πληρη γνωση των τεκταινομενων και φυσικα ενας Αγγλος αξιωματικος με μια διμοιρια αν εμφανιζονταν θα σταματουσαν ολα.Δεν εχω καταφερει να βρω επιβεβαιωση.Εχεις ακουσει τιποτα;

Γιάννης 2

Δεξιέ, ο Παπούλης βασικά απάντησε στην ερώτησή σου, αλλά γιά το θέμα του κατάπλου των Βρετανών, βρήκα αυτό στο βιβλίο του Ι. Μπουγά «ΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΜΝΗΜΕΣ 1940-45»:

«..Στο λιμάνι της Καλαμάτας κατέπλευσαν δυό Βρετανικά πολεμικά την 26η Σεπτεμβρίου που απεβίβασαν και τους πρώτους 100 Βρετανούς στρατιώτες. Ακολούθησε ο κατάπλους Ελληνικών πολεμικών πλοίων την 11η και την 17η Οκτωβρίου».

Ένα μεγάλο ερώτημα όμως παραμένει γιά το ρόλο των Βρετανών (και 2 Αμερικανών, εκ των οποίων ένας ήταν ο Έλληνας Φατσέας) αξιωματικών συνδέσμων στην περιοχή. Ενώ παρουσιάζονταν πριν τις μάχες και προσπαθούσαν να συμβιβάσουν τα 2 μέρη, ΔΕΝ ΦΑΙΝΟΝΤΑΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΑΥΤΕΣ, ΟΤΑΝ ΓΙΝΟΝΤΑΝ ΟΙ ΣΦΑΓΕΣ!!

(δικό μου)

Θα ήθελα να κάνω μια σύντομη αναφορά για όσα έγραψε ο Γιάννης -2 περί Μακρονήσου, στο μεγάλο του σχόλιο:
Η Μακρόνησος θα μας απασχολήσει σε ξεχωριστή ανάρτηση, προσεχώς.
Είναι προφανές ότι λείπει πληροφόρηση, αλλιώς δε θα γινόντουσαν οι αναφορές στον Μίκη Θεοδωράκη (ο οποίος επέζησε κατά λάθος, μετά από όσα υπέστη στη Μακρόνησο) καθώς και στις «ασκήσεις των νέων», που κουβαλούσαν πέτρες.
Η ιστορία της Μακρονήσου είναι μεγάλη, σύνθετη και απολύτως τραγική. Ας μείνουμε όμως στο θέμα του ποστ.

«…Ενώ παρουσιάζονταν πριν τις μάχες και προσπαθούσαν να συμβιβάσουν τα 2 μέρη, ΔΕΝ ΦΑΙΝΟΝΤΑΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΑΥΤΕΣ, ΟΤΑΝ ΓΙΝΟΝΤΑΝ ΟΙ ΣΦΑΓΕΣ!!»

Προφανώς επρόκειτο περί συμπτώσεως… 😉

Η λογική λέει ότι οι Άγγλοι δεν είχαν κανένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα ΤΑ, πέραν της προοπτικής να τα χρησιμοποιήσουν για την (ήδη αποφασισμένη) διάλυση του ΕΑΜ/ ΕΛΑΣ. Η προσπάθειες «ειρήνευσης», οι οποίες απέτυχαν στο Μελιγαλά, πέτυχαν όμως σε Τρίπολη και Αχαϊα, είναι πολύ πιθανό ότι έγιναν για λόγους αποκλειστικού (δικού τους) συμφέροντος: αν ο ΕΛΑΣ κυριαρχούσε ένοπλα σε όλη την Πελοπόννησο, ερχόταν η σειρά της Αθήνας. Και η μεγάλη σύγκρουση θα γινόταν με εντελώς διαφορετικούς όρους, για τους Άγγλους και την κυβέρνηση Παπανδρέου.

Υπάρχει και η εξής εκδοχή: οι Άγγλοι ΔΕΝ επέμεναν (στην αρχή) με την «ελπίδα» ότι θα κέρδιζαν τα ΤΑ και θα συντριβόταν ο ΕΛΑΣ! Όταν διαπίστωσαν ότι συνέβαινε ακριβώς το αντίθετο (Καλαμάτα, Μελιγαλάς, Γαργαλιάνοι, Πύλος, Μυστράς) άλλαξαν τακτική και πράγματι ο φθινοπωρινός Εμφύλιος του ’44 σταμάτησε χωρίς να γίνουν άλλες μάχες και σφαγές.

Γιάννης 2

Οι παρατηρήσεις του Πάνου και του Δεξιού γιά την πολιτική των Άγγλων είναι δεκτές. Άγγλοι έλαβαν ενεργό μέρος στις διαπραγματεύσεις ΜΟΝΟ στους Γαργαλιάνους στην Μεσσηνία. Στην Καλαμάτα ήταν οι δυό Αμερικανοί, και στον Μελιγαλά είναι αμφισβητήσιμο αν έγιναν πραγματικές διαπραγματεύσεις παρά την παρουσία των συνδέσμων μαζί με τον ΕΛΑΣ πριν την μάχη, κάτι γιά το οποίο υπάρχουν άπειρες μαρτυρίες.

Στους Γαργαλιάνους ήταν ο Βρετανός Γκίμπσον, και αυτός είναι που έκανε τις διαπραγματεύσεις μαζί με τον Παπα-Ανυπόμονο εκ μέρους του ΕΛΑΣ. Ο Φατσέας παρατηρούσε μόνον. Που πήγαν αυτοί τις επόμενες 3-4 ημέρες που έγινε η σφαγή κανείς ποτέ δεν έχει αναφέρει. Ο Γκίπσον έστειλε μιά αναφορά γιά την κατάσταση τρόμου που βρήκε να επικρατεί στους Γαργαλιάνους, αλλά την 28η ή 29η του Σεπτεμβρίου, που η κυρίως σφαγή είχε πιά τελειώσει (Ακολούθησε η σφαγή 19 προυχόντων των Γαργαλιάνων και της Κυπαρισίας στις 3 Οκτωβρίου).

Εγώ θέλω να προσθέσω και αυτήν την εξήγηση γιά την συμφωνία στην Τρίπολη. Αν ο ΕΛΑΣ έχασε περίπου 400 νεκρούς και πάνω από 1000 τραυματίες σε Καλαμάτα, Μελιγαλά και Γαργαλιάνους, στην Τρίπολη ίσως έχανε άλλους τόσους γιά να την πάρει.

Ο συνταγματάρχης Παπαδόγκωνας την είχε οχυρώσει άριστα, αλλά το σπουδαιότερο είχε πολλά βαριά όπλα, κάτι που δεν είχαν τα ΤΑ της Μεσσηνίας.

Όσο γιά την Πάτρα, είναι πιό περιπεπλεγμένο το ζήτημα, γιατί υπήρχαν ακόμη Γερμανοί εκεί και είχαν εμπλακεί στις διαπραγματεύσεις και ξένοι πρόξενοι. Επίσης, και εκεί ο Κουρκουλάκος είχε βαριά όπλα και ταγματασφαλίτες δοκιμασμένους σε πόλεμο. Άρα, δεν είναι αναγκαστικά υπόθεση των Άγγλων το ότι δεν έγινε σύγκρουση στην Πάτρα.

Γιά πληρότητα, να πούμε ότι ο ΕΛΑΣ παρέβει την συμφωνία με το ΤΑ Σπάρτης και τους βομβάρδισε στον Μυστρά που είχαν καταφύγει κατά την διάρκεια των διαπραγματεύσεων τις οποίες είχε φέρει σε πέρας ο Φατσέας, όχι οι Άγγλοι.

nikiplos

Καλησπέρα…

«Αμαρτίες γονέων παιδεύουσι τέκνα» έλεγαν ή τουλάχιστον αποδίδεται στους αρχαίους…

Η Μακρόνησος είναι το ίδιο επονείδιστη με τον Μελιγαλά, χωρίς ούτε η μία ούτε η άλλη να αποτελεί κολυμβήθρα του Σιλωαμ για τα θύματα… Η κάθε μία αποτελεί τμήμα του ελληνισμού. Ο Μελιγαλάς θερμός, θερμότατος μέσα στον εμφύλιο, για να ακολουθήσει ο ίδιος ο εμφύλιος με τις εκατέρρωθεν σφαγές. Κατ’ εμέ χειρότερος απο τον προηγούμενο του 1821. Εκεί τότε οι Ρουμελιώτες ήρθαν και ξανάφυγαν. Στα 1944-1949, ο εχθρός ήταν ο γείτονας, ο κουνιάδος, ο μπατζανάκης, ενίοτε και ο πρώτος ξάδερφος. Η κατάσταση είναι θερμή, σφάζει ο ένας τον άλλον, δεν σηκώνουν μακροθυμίες ή «συγκατάβαση» ή ψυχραιμία. Κάνεις ένα καλό και την επομένη όλο το χωριό σου θέλει να σου κάψει το σπίτι… Αυτή η αλληλοσφαγή έπρεπε (όπως και το έκανε στην πελοπόνησσο) να φθάσει μέχρι τον τελική εξόντωση του άλλου…

«Δεν έχει σημασία αν αυτός που διέταζε ήταν ο Βασιλιάς, ο Στάλιν, ο Ράλλης ή ο Τσώρτσιλ… Χεστήκαμαν για τούτα τα ονόματα που τότε ούτε που ξέραμε τι σημαίνουν. Εκείνο που είχε σημασία είναι να βρεις τον άλλον και να τον σκοτώσεις, τα παιδιά του τα αδέλφια του, τα ξαδέλφια του, ότι αρσενικό θα μπορούσε να πετάξει μπόι και να εκδικηθεί». «Μίσος? Ποιό μίσος? Φόβος θέλεις να πεις…»

Τα λόγια ανήκουν σε κάποιον που πήρε μέρος σε εκείνες τις μάχες και είχε την τύχη-ατυχία να γλυτώσει… Δεν έχει σημασία η πλευρά… Διαλέξτε και βάλτε την… Έτσι κι αλλιώς ίδια είναι και θα ήταν αν η ιστορία έγερνε από την άλλη πλευρά.

Για μένα τόσο ο Μελιγαλάς, όσο και οι πρωθύστερες ή ακόλουθες μάχες, τυφεκισμοί κλπ, με όση μικρο ή μακροθυμία κι αν διηγηθούν, ένα πράγμα δεν πρέπει ποτέ να παρασυρθούμε και να αφήσουμε να αποτελέσουν: Άλλοθι.

Το άλλοθι της μίας ή της άλλης πλευράς. «Σφάξανε και αναγκαστήκαμε κι εμείς να απαντήσουμε». Αυτό κατά τη γνώμη μου για έναν εμφύλιο θα αποτελούσε το μεγαλύτερο ψέμμα…

Εχθές, γευμάτιζα με κάποιους Ισπανούς και ο πατήρ μας διηγιόταν ιστορίες του δικού τους εμφυλίου που τις έζησε σαν παιδάκι… Θαρρούσα και διηγιόταν τον δικό μας εμφύλιο… Δεν ήταν στις πολυεθνικές πρωτεύουσες με τις μπύρες τα λάβαρα… Στα χωριά είχε ζήσει ο άνθρωπος…

Κατά τη γνώμη μου πέρα από διηγήσεις μίσους ή «μνήμες» ο Μελιγαλάς πρέπει να διασωθεί σαν ιστορία με αρκετές «σπαρταριστές» λεπτομέρειες. Γιατί διδάσκει πολλά. Και είναι ίσως εγγύηση για τό ότι δεν υπάρχουν «καλοί» και «κακοί» σε αυτήν την ιστορία…

Παπούλης

Η βασική προσπάθεια των Εγγλέζων ήταν η κατάληψη του Ισθμού της Κορίνθου . Στο μέτρο που γνώριζαν ότι οι Γερμανοί είχαν αποχωρήσει από τη Νότια και κεντρική Πελοπόννησο , οι περιοχές αυτές είχαν πλέον για τους ίδιους περιορισμένο ενδιαφέρον. Λαμβάνωντας υπόψιν ότι οι αρχικά διαθέσιμες συμμαχικές δυνάμεις δεν ξεπερνούσαν το ανάλογο μιας μεραρχίας , επειδή η κύρια συμμαχική προσπάθεια στη μεσόγειο εξελισσόταν ακόμα στην Ιταλία , ήταν αδύνατη η εμπλοκή δυνάμεων τέτοιου επιπέδου ώστε να επιβληθεί εξαρχής ο «νόμος και η τάξις» πέραν των μεγάλων αστικών κέντρων.
Η κύρια προσπάθεια των Βρεταννών έγινε με κατεύθυνση την Αθήνα και με βάση τα «συμπεφωνηθέντα» στη Καζέρτα , έτσι ώστε να εγκατασταθεί σύντομα η κυβέρνηση «Εθνικής Ενότητας» υπό το παππού του ΓΑΠ.
Η τύχη των ΤΑ ενδιέφερε σφόδρα τους Βρεταννούς και όπου αυτό κατέστη δυνατόν επιτεύχθηκε αφοπλισμός και μεταφορά των μελών και στελεχών στις Σπέτσες και αλλού για το επόμενο «βήμα» . Σε άλλες περιοχές , όπως και στο Μελιγαλά αυτό δεν κατέστη δυνατόν για λόγους που εξετάζει και ο Γιάννης 2 σε αυτό το ποστ. Βέβαιο είναι ότι ο ΕΛΑΣ θα μπορούσε να καταβάλλει σύντομα την όποια αντίσταση και στη Πάτρα και στη Τρίπολη αν δεν επετύγχαναν οι διαπραγματεύσεις. Η ισχύς των ΤΑ στις δύο πόλεις ήταν μεγάλη αλλά θα αντιμετώπιζαν εκτός από τον ΕΛΑΣ και την οργή του πλήθους για τα εγκλήματά τους. Αυτό βέβαια θα συνέβαινε με σημαντικές απώλειες όπως έδειξε και η περίπτωση του Μελιγαλά όπου ο ΕΛΑΣ έχασε πάνω από 150 νεκρούς .
Ο μύθος περί των αποφασισμένων και έμπειρων πολεμιστών έπεσε λίγο αργότερα στη μάχη της Αθήνας όπου οι εφεδροελασίτες ( γιατί ο τακτικός ΕΛΑΣ αγνάντευε από τη Χασιά πιστός στη Καζέρτα ) έφεραν σε πραγματικά δύσκολη θέση τους Χίτες , τους Μπουραντάδες τους ΤΑσφαλίτες και τους Εγγλέζους μέχρι να κοπιάσουν τα Σέρμαν και τα Σπιτφάιρ με τη ταξιαρχία των αλεξιπτωτιστών.

Έχω πεί και σε παραπάνω μου σχόλιο ότι κάνω κάποιες σκέψεις για τη πορεία των γεγονότων των σχετικών με τα ΤΑ και την έξαρση των συγκρούσεων στη Πελοπόννησο από το μέσον του 43 και μετά , αλλά θέλω να βρώ το χρόνο να τις εντάξω σε ένα αυτόνομο ποστ. (…)

suigeneris

@
Γιαννης-2

καταρχάς, να σε ευχαριστήσω για τη εν γένει θετική άποψη σου στο πρόσωπο μου (ως τώρα) και για τη δημόσια έκφραση του συναισθήματος που σου προκάλεσαν οι απόψεις μου.
διαβάζω (και ξαναδιαβάζω..) τα σχόλια σου > και ειλικρινά, δυσκολεύομαι όλο και περισσότερο να ανταπαντήσω.
και τούτο, γιατί
-το αφηγημα σου καθαυτό δεν μπορεί να αξιολογηθεί με κριτήρια παρα _αμιγώς_ ιδεολογικά, συναισθηματικά και βιωματικά.
κατά περίπτωση.

-η μονομέρεια σου και το έλλειμα νηφαλιότητας ξεχειλίζει κατα τέτοιο τρόπο στις θέσεις σου, ώστε να υπονομεύει το ίδιο το βάρος των γεγονότων που διεκτραγωδείς.
σε εκθέτει δλδ αυτόχρημα..
-η άρνηση σου να σχολιάσεις τα πολλά, δημιουργικά πράγματι σχόλια που κατατέθηκαν >(επίτρεψε μου να πιθανολογήσω βασίμως εδώ) σηματοδοτεί και τον βαθύτατο εγκλωβισμό σου σε ένα σχήμα σκέψης, που ευτυχώς ή δυστυχώς για πολλούς από εμάς ΠΙΑ >(65 χρόνια μετά) _δεν_ είναι τελέσφορο…

αλλά, ας τα πιάσουμε με τη σειρά:
ξεκινωντας από την αφετηριακή σου πρόταση
«Δεν έχω καμία προσωπική εμπλοκή ή συναισθηματική φόρτιση με την σφαγή του Μελιγαλά ή κάποια άλλη στην Πελοπόννησο ή αλλού.»
και συγκρίνοντας τη με το αφήγημα που δομείς τόσο στο ποστ-όσο και στις απαντήσεις, μένω να αναρωτιέμαι:
ΔΛΔ, τι ΠΑΡΑΠΑΝΩ/ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ θα υποστήριζες ΑΝ είχες ‘συναισθηματική φόρτιση’ … ???
πασχίζω απεγνωσμένα να διανοηθώ μια (1) απάντηση σε αυτό το απλό:
ως τώρα, διαβάζουμε για τα «χιλιάδες Ελληνόπουλα της νότιας Πελοποννήσου και ειδικά της Μεσσηνίας» που στελέχωσαν τα ΤΑ στο Μοριά, και «(…) ότι αυτό δεν τους κάνει προδότες, αλήτες ή δοσίλογους, όπως πολλοί τους αποκαλούν. Ιδιαίτερα πιστεύω ότι είναι πολύ τραγικό γιά 65 χρόνια να υβρίζονται αυτά τα νέα παιδιά που σφάγησαν εν ψυχρώ από τον ΕΛΑΣ.»
ΑΝΘΡΩΠΕ ΜΟΥ, ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΕΙΣ ΠΩΣ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΟΠΛΟΥΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥΣ ΥΠΟ/ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΤΑΚΤΗΤΗ ΚΑΘΙΣΤΑ ΤΟΥΣ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΟΥΣ ΕΝΟΧΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΤΗΣ ‘ΕΣΧΑΤΗΣ ΠΡΟΔΟΣΙΑΣ’..;
Σε εμπόλεμη περίοδο, η _πάσης φύσης_ συνεργασία με τον Εχθρό έχει βέβαιη συνοπτική κατάληξη: ΕΚΤΕΛΕΣΗ.

Αν εσύ αντιλαμβάνεσαι, ΜΕΤΑ ΑΠΟ 170τόσα σχόλια, και μια ντουζίνα πρόχειρες παραπομπές για τα _ακριβώς_ αντίστοιχα κοινωνικά δεδομένα (μαζικές & άγριες εκτελέσεις συνεργατών με τις δυνάμεις του ‘Αξονα) μετά το τέλος του β’ π. πολέμου στο σύνολο του δυτικού κόσμου, (αλλά και σε Ασία, κλπ), ως βασική ιδιότητα των δολοφονηθέντων/εκτελεσθέντων, ότι πρόκειται για ‘νεα παιδιά’ που δεν ήσαν ‘δοσίλογοι’, και παρότι οπλίστηκαν και λειτουργούσαν υπό τον Κατακτητή, δεν διέπραξαν «τιποτα αντεθνικό»> όπως αποκαλυπτικά αξιολογείς, η κουβέντα κλείνει εδώ..

παρακάτω, ωστόσο, δείχνεις αποκαλυπτικα, ότι ΔΕΝ αντιλαμβάνεσαι καν τι συζητάμε..
Γιατι, προσωπικά, θεωρώ ύβρη τον παραλληλισμό με γενοκτονίες και σφαγές αμάχων.
Συγκρίνεις «τις σφαγές του ΕΛΑΣ» με το «το Ολοκαύτωμα των Εβραίων, (τ)η σφαγή στην Σρεμπενίτσα, (…), στην Κύπρο, των Ινδιάνων της Βορείου και Κεντρικής Αμερικής από τους Ευρωπαίους, και αναρίθμητες άλλες.»
καλέ μου άνθρωπε, ΤΙ λες….;;;;

ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο στην αφήγηση σου είναι το αυτοβιογραφικό:
«Οι σφαγές του ΕΛΑΣ στην Μεσσηνία, την έκταση των οποίων πληροφορήθηκα μόνον τα τελευταία χρόνια -μέχρι τότε διαβάζοντας βιβλία αριστερών που αναφέρονται σ’αυτά τα γεγονότα, πίστευα άλλα και ως προς τη μορφή και το εύρος των σφαγών».
ο τρόπος με τον οποίο ο Σαούλ στο δρόμο για τη Δαμασκό μεταμορφώθηκε σε Παύλο, έχει πάντα ξεχωριστή σημασία.

συνεχίζεις δε ακάθεκτος χρεώνοντας πολλούς από εμάς -με έμμεσο αλλά σαφέστατο τρόπο- αναλγησία ή >(αγαπημένο χαρακτηρισμό της ‘Εθνικόφρονος Δεξιάς’ για τις αντίθετες φωνες) ΄πόρωση’:
«Αυτό που μου προξένησε ΔΥΣΑΡΕΣΤΗ ΕΚΠΛΗΞΗ γιά τα σχόλια και τους σχολιαστές, ήταν ότι πλήν ελαχίστων (δεν χρειάζεται να αναφέρω ποιοί. Αυτοί και οι αναγνώστες γνωρίζουν) δεν έδειξαν καμία έκπληξη γιά την τρομερή σφαγή του Μελιγαλά και τον τρόπο που έγινε! Το θεωρήσατε φυσιολογικό.»
συστηματικά, επικαλείσαι τη συγκινησιακή διάσταση, στην οποία ΚΑΤΑ ΒΑΣΗ ΕΞΑΝΤΛΕΙΤΑΙ η αφήγηση σου, για να προκαλέσεις τον αποτροπιασμό, την ενστικτώδη απέχθεια των αναγνωστών για το αίμα που κύλησε -ίσως- στην πιο ταραγμένη εποχή που γνώρισε η χώρα προκειμένου να εκμαιεύσεις ΑΔΗΡΙΤΑ την πολιτική τους θέση.
και αυτό συνιστά μεθόδευση.
Ουδείς θεώρησε-διαβάζοντας τα παραπάνω σχόλια, τίποτα ως «φυσιολογικό», ενώ οι περισσότεροι συμμετέχοντες γνωρίζοντας ασφαλώς τι σημαίνει ‘σφαγή’, αρνήθηκαν να αναλωθούν στην εύκολη και προφανή λύση της καταγγελίας.
Άφησαν το ρόλο αυτό στον ΛΑΟΣ και στους ιδεολογικούς εκφραστές του, στους εκδότες, στους μελετητές και στους πολιτικούς [τελικά..] που ψαρεύουν (και) στα θολά νερά της εμφύλιας βίας για να εξυπηρετήσουν 65 χρόνια μετά σκοπιμότητες του παρόντος.
Σπεκουλάρουν στον (επαν)έλεγχο της Δημόσιας Μνήμης, έχοντας τρέχουσα agenda σε πολλά επίπεδα.
ΑΛΛΑ, υποθέτω, πως αυτά τα τελευταία δεν σε αφορούν προσωπικά .. (;)

παρακάτω σημειώνεις:
«Ούτε γιά τα νέα στοιχεία που παραθέτω. Την ταυτότητα των εκτελεστών, την παρουσία της ηγεσίας του ΕΛΑΣ και του ΚΚΕ, και κυρίως τον απίστευτα φρικτό, ναζιστικό τρόπο των εκτελέσεων.»
αυτή τη φορά δεν θα μασήσω τα λόγια μου:
αυτά που μας παραθέτεις, δεν είναι η Αλήθεια, ούτε ‘γεγονότα όπως έγιναν’.
Είναι η σεβαστή, προσωπική άποψη σου και δεν προσκομιζεται ενωπιον καποιου δικαστηριου της Ιστορίας για να βγούν πορίσματα.. και υπ’ αυτή την έννοια, το ‘ποιός’ ήτανε εκεί, ‘τι’ είπε και ‘πως’ σκεφτοτανε, καθοριζεται περισσότερο από την προσωπική/πολιτική ένταξη των όποιων ‘μαρτύρων’ που επικαλείσαι παρα από οτιδήποτε άλλο.
και οι δικοί σου πληροφορητές [ή του Γ. Μπουγά, που συστηματικά επικαλείσαι], αν μη τι άλλο δεν χαρακτηριζονται από καμια ‘ποικιλία’ στις μπετοναρισμένες, ξεκάθαρες, απόψεις και στις μνήμες τους… 😉
Όσο για την -ελλιπέστατη- βιβλιογραφία που καταθέτεις, όση από αυτή είναι αντιθετη στις ξεκαθαρεςθέσεις σου-ούτε καν την παραθέτεις..
Αν κανεις δεν έχει άλλη πληροφόρηση για τα ζητηματα αυτά και διάβαζε μόνο την αφηγηση σου, θα πίστευε κυριευμενος από την άφατη φρίκη και το αίμα που κηλιδώνει το χαρτί αλλά και την οθόνη, πως θηρία ανήμερα διψώντας για αίμα επιτέθηκαν στους ανυποπτους χωρικούς και με ειδεχθέστατο τρόπο τους κατατεμάχισαν επειδή έτσι επέβαλε η αντεθνική [κομμουνιστική] ιδεολογία τους …
Είπαμε, η σφαγή παραμένει σφαγή> η κατανοηση όμως > δλδ η εκλογίκευση του ΤΙ και ΓΙΑΤΙ συνέβη παραμένει το ζητούμενο.
Και μόνο σ’ αυτό δεν συνδράμεις.

«Τέσσερα εικοσιτετράωρα οι άνθρωποι κλεισμένοι χωρίς νερό και ψωμί στο Μπεζεστένι, και από εκεί να οδηγούνται στη σφαγή δεμένοι!! Πολλοί έπεφταν στον δρόμο και τους εκτελούσαν επί τόπου μαζί με εκείνον που ήταν δεμένος μαζί τους.»
ακριβώς αυτές οι φρικιαστικές λεπτομέρειες στις οποίες επιμένεις, δεικνύουν ότι η σφαγή σχετίζεται με τα ασύλληπτα σήμερα πάθη που χώριζαν τους ανθρώπους στην ύστερη κατοχική Ελλάδα και όχι σε ορθολογικές επιλογές εξόντωσης των αντιπάλων.

«Ούτε ένα σχόλιο συμπαθειας από ανθρώπους της Αριστεράς που υποτίθεται ότι είναι η παράταξη του ανθρωπισμού και της προόδου, που κλαίει και οδύρεται γιά 60 τόσα χρόνια, και καλά κάνει, γιά την Μακρόνησο που μπροστά στο Μπεζεστένι ήταν παιδική χαρά (σύμφωνα με δική του μαρτυρία, ο Μίκης Θεοδωράκης έπαιρνε άδειες εξόδου να πάει στην Αθήνα να αγοράσει υλικά γιά να γράφει τη μουσική του. Η τιμωρία άλλων ήταν να σπάζουν πέτρα γιά να κτιστούν νέα κτίρια, μιά πολύ καλή μορφή άσκησης γιά νέους –άσχετα αν τότε δεν το αντιλαμβάνονταν. Το κυριότερο, οι κλεισμένοι στην Μακρόνησο γλύτωσαν τον θάνατο που πολύ πιθανόν θα συναντούσαν αν έβγαιναν στο βουνό με τον λεγόμενο ΔΣΕ). Εξ άλλου οι περισσότεροι είχαν εκφράσει έμπρακτα την επιθυμία να αλλάξουν με ΤΗ ΒΙΑ ΤΩΝ ΟΠΛΩΝ το δημοκρατικό καθεστώς της Ελλάδος. Άρα, δεν έχω τίποτα με την ύπαρξη του στρατοπέδου, που έγινε γιά την προστασία του κράτους όπως αυτό λειτουργούσε τότε. τΦυσικά, αν κάποιοι κακοποιήθηκαν στην Μακρόνησο είναι ΑΠΟΛΥΤΑ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΟ, όπως και η δολοφονία των αιχμαλώτων από τον ΕΛΑΣ.»
εδώ πια το χάνεις οριστικά…
δεν θα επιμείνω στα ανερμάτιστα και αστοιχείωτα που συγκρίνεις: για άλλη μια φορά αναπαραγεις άκριτα και αποκαλυπτικά (για το στίγμα και τις αφετηρίες σου) τις vulgaire σταθερές της Εθνικοφροσύνης του ’50..
δεν έχει καν σημασία να προβαλλει κανεις ενστασεις στο παραληρημα, που ασφαλώς κορυφώνεται σε αποφανσεις του τύπου
«Η τιμωρία άλλων >[των Μακρονησιωτών] ήταν να σπάζουν πέτρα γιά να κτιστούν νέα κτίρια, μιά πολύ καλή μορφή άσκησης γιά νέους –άσχετα αν τότε δεν το αντιλαμβάνονταν.» (!!!)
προφανώς, χτίζοντας τους νέους Παρθενώνες..

σου λείπουν, ωστόσο βασικές γνώσεις:
«Το κυριότερο, οι κλεισμένοι στην Μακρόνησο γλύτωσαν τον θάνατο που πολύ πιθανόν θα συναντούσαν αν έβγαιναν στο βουνό με τον λεγόμενο ΔΣΕ).»
μάλλον, απορροφημένος στο ζήτημα της σφαγής του Σεπτέμβρη ’44 στο Μελιγαλά, θα σου διέφυγε η στελέχωση των Ταγμάτων Μακρονήσου, στρατιωτικών μονάδων του Εθνικού Στρατού από δηλωσίες Μακρονησιώτες, οι οποίοι αποκαθαρμένοι από το ‘εθνικό άγος’ & ‘αναλώσιμοι’ όντες χρησιμοποιήθηκαν ΚΑΤΑ ΒΑΣΗ ως _μονάδες πρώτης γραμμής_ > (δλδ κρέας για τα πολυβόλα..) των -πρώην- ομοϊδεατών τους στο Γράμμο και στο Βίτσι καθώς και ως μονάδες ‘εκκαθάρισης ναρκοπεδίων’..

θα επισημάνω περαιτέρω, την ΤΕΡΑΣΤΙΑ αδυναμία σου να κατανοήσεις το εξής απλό στις αθέμιτες συγκρίσεις που επιχειρείς:
ο Μελιγαλάς-σύμβολο της εμφύλιας αιματηρής βίας σε έκρυθμους καιρούς πολιτικού και κοινωνικού χάους, είναι εντελώς διάφορο ζήτημα από την οργανωμένη προσπάθεια του ελληνικού κράτους να »»φρονηματίσει»’ και να διαχειριστεί τους αντιπάλους του.
είναι εντελώς ετερογενή τα κοινωνικά υποκείμενα, τα θύματα και οι θύτες όπως και η συγκυρία.

υποστηρίζεις:
» Πολλοί έχετε εσφαλμένη εικόνα των ΤΑ, τα οποία διοικούνταν από μόνιμους Έλληνες αξιωματικούς που δεν επέτρεπαν βιαιότητες. Το μεγαλύτερο κακό των ΤΑ της Πελοποννήσου ήταν το πλιάτσικο γιά τροφή, γιατί γενικά στερούνταν Επιμελητείας. Πέραν αυτού, οι εκτελέσεις ήταν πολύ λίγες και συνήθως παράνομες από την διοίκηση, εκτός 2 περιπτώσεων στην Καλαμάτα που αναφέρθηκα και μιάς στην Τρίπολη μετά την ανατίναξη του τραίνου στο Ρούτσι. Στο σύνολο, οι δολοφονίες από τα ΤΑ Πελοποννήσου δεν ήταν ούτε το 1% αυτών του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ πριν την απελευθέρωση. Αν προσθέσουμε τις χιλιάδες των εκτελέσεων από τον ΕΛΑΣ μετά την απελευθέρωση, τότε δεν υπάρχει ΟΥΔΕΜΙΑ σύγκριση.»
Ευτυχώς για τα στοιχειώδη πολιτικά ανακλαστικά και την ιστορική συνείδηση των πολιτων σ’ αυτη τη χώρα,
ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΣ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΑΜ/ΕΛΑΣ,
αυτη η ‘εσφαλμένη εικόνα’ κυριαρχεί στο συλλογικό υποσυνείδητο:
οι γερμανοτσολιάδες και οι συνεργάτες των κατακτητών, δεν έχουν γίνει (ΑΚΟΜΑ τουλάχιστον..) τα νέα ινδάλματα της νεολαίας.. 8)
Και όσο, ΠΡΟΦΑΝΗΣ στόχος ενορχηστρωμένων φωνών θα είναι η αποκατάσταση και η αποκάθαρση των δοσιλόγων και των (ένοπλων) συνεργατών προς όφελος των επιγόνων και απογόνων τους, με ‘αντικατάσταση’ της ιστορικής μνήμης από την αναθεωρημένη απεικόνιση των Ταγματασφαλιτών «οι αξιωματικοί (των οποίων) δεν επέτρεπαν βιαιότητες», που έστελναν συγχαρητηρια τηλεγραφηματα στον Χιτλερ την επετειο των γενεθλιων του (Παπαδόγκωνας), που φοράγανε κουκούλες στα μπλόκα, κλπ, κλπ..
τόσο οι αντιδράσεις στη ‘θυματοποίηση’ θα πυκνώνουν.
[και μάλιστα απο ανθρώπους, όπως ο υπογράφων, που ΔΕΝ εντάσσεται στη μαχόμενη αριστερά και που σιχαίνεται το ΚΚΕ _χειρότερα_ και από τις αμαρτίες του .. 😉 ]

(δικό μου)

Χμ, σε αυτό το σημείο έχω να πω κι εγώ κάποια πράγματα, αλλά προτιμώ να αφήσω το πεδίο ελεύθερο, επιφυλασσόμενος για αργότερα…

Επισημαίνω μονάχα ότι ο Σούη ΑΜΦΙΣΒΗΤΕΙ ευθέως την εξιστόρηση του τετραημέρου, όπως την κάνει ο Γιάννης -2, οποτε εκ των πραγμάτων επανέρχεται το ερώτημα: ό,τι έγινε στο Μελιγαλά ήταν απολύτως ελεγχόμενο (από τα στελέχη του ΚΚΕ) ή το κύριο χαρακτηριστικό ήταν οι αυτοδικίες του πλήθους;

Το ερώτημα είναι κομβικό, γιατί η απάντησή του μας οδηγεί σε εντελώς διαφορετικούς δρόμους, για την κατανόηση και την ερμηνεία των γεγονότων.

Παπούλης

Ορέ Πάνο

την αμφισβήτηση την έκανε ο Καψάσκης με τα 708 θύματα που βρήκε εν έτει 1948 αν δε κάνω λάθος.
Και υπάρχουν ακόμα και στο διαδίκτυο ένα σωρό αφηγήματα της άλλης πλευράς που αλλιώς τα λένε.

Αν εκ των υστέρων επιχειρούμε απλά να ανασυστήσουμε τα γεγονότα σε στυλ αναπαράστασης ( με τη παρουσία εισαγγελέα , ιατροδικαστή συνηγόρων κτλ ) τότε το παιχνίδι είναι τουλάχιστον ατελέσφορο.

Η πιθανότητα να αποδειχθεί πέραν πάσης αμφιβολίας ότι τα γεγονότα εκείνα είναι προμελετημένη σφαγή με τη λογική ενός Ολοκαυτώματος ή εναλλακτικά αντεκδίκηση και βεντέττα λόγω των εκατέρωθεν πρότερων λογαριασμών και του «ειδικού» καθεστώτος που υπηρετούσαν τότε σε όλη την Νότια Ελλάδα τα ΤΑ και οι συναφείς οργανώσεις ως κατά τεκμήριο Κουίσλιγκς , τείνει μάλλον στο μηδέν.

Το διακύβευμα που ανακαλύπτεις Πάνο μου είναι άνευ ουσίας.

Επίσης αν ο Γιάννης 2 , όπως μας προέτρεπε σε προηγούμενο σχόλιο του , ήθελε να επικεντρωθούμε στις ειδεχθείς «λεπτομέρειες» , τότε να φέρω και εγώ το αφήγημα για τις συνθήκες στη Μακρόνησο όπου «υπηρέτησαν» αρκετοί από την οικογένειά μου , επιδιδόμενοι στο σπορ της συγκατοίκησης σε τσουβάλι με γάτα εντός της θαλάσσης ή σε άλλα τέτοια σπορ βρεταννικής ευρεσιτεχνίας . Εκεί όπου μέρος των ανθρωποφυλάκων και βασανιστών ήταν πράγματι δηλωσίες όπως αναφέρει ο Σούης και ένα άλλο μέρος , οι βαθμοφόροι και μόνιμα «στελέχη» ήταν πρώην ΤΑσφαλίτες . Τόγραψα και πιό πάνω , ιστορίες τέτοιες από άμεσες μαρτυρίες έχω ένα σωρό.

Αλλά Πάνο μου το ζήτημα ΔΕΝ είναι εκεί , δεν είμαστε εγκληματολόγοι , ιατροδικαστές ή δραματουργοί. Αν κάτι πρέπει και μπορεί πράγματι να ξεκαθαρίσει από αυτή τη συζήτηση είναι πώς και γιατί διαμορφώθηκε το κλίμα και οι συνθήκες εκείνες που οδήγησαν μια χώρα σε ένα αιματηρό Εμφύλιο σε περιόδους του οποίου διαπράχθηκαν και τέτοιες μαζικής φύσης βιαιότητες.

Και συμφωνώντας με το Καπετάνιο , θα επαναλάβω προς Νίκιπλο ( το ανάγνωσμα πρόσχομεεεν ) αυτό που είχα πεί σε αυτό το ποστ σε ανύποπτο χρόνο. Δεν με ενδιαφέρει η συμφιλίωση και η κατανόηση , με ενδιαφέρει να φανεί ότι οι ξένες επεμβάσεις κάθε μορφής και στόχευσης θα βρίσκουν γόνιμο έδαφος σε μια Ελλάδα όσο η εξάρτηση , η φτώχεια και η έλλειψη ΠΑΙΔΕΙΑΣ θα κυριαρχούν. Και για τούτο ευθύνη έχουμε όλοι μας.

nikiplos

Υποψιάζομαι ότι των περισσοτέρων εδώ, στο βάθος του μυαλού των δεν είναι η όποια απόδοση δικαιοσύνης (ιστορικής εννοείται και ουχί δικαστικής). Κυρίως είναι η απάντηση στο ερώτημα γιατί έγινε ο εμφύλιος σπαραγμός που οδήγησε από την ελλάδα του 30 με άνθηση στην Τέχνη, Λογοτεχνία, επιστήμες και τεχνολογία (μέχρι και κινητήρες Ντήζελ έφτιαχναν στο Βόλο) (εντούτοις πολιτικά διχασμένη κατακερματισμένη με τα κομμάτια της απο τη Μικρασιατική καταστροφή), στη Ελλάδα του 50 με τη μετανάστευση, τις μακρονήσους – Παρθενώνες και όλα τα συναφή… Αν η δεκαετία του 50 και 60 για κάποιους έλληνες υπήρξε η μπελ επόκ με τα λευκά κοστούμια και τις βεγγέρες υπό την αστρερόεσσα ακρόπολη, για άλλους υπήρξε ένας εφιάλτης κοινωνικού αποκλεισμού από τη γέννησή των, διώξεων φυλακίσεων και βασανιστηρίων. Ο αντικομμουνισμός έγινε προσοδοφόρο επάγγελμα, που έσωζε από την ανεργία…

Το ερώτημα όμως παραμένει.

Γιατί ο εμφύλιος έγινε-φορέθηκε-επεβλήθη στην ελλάδα και όχι στην Ιταλία ή Γαλλία?

Όλοι συμφωνούμε ότι μέχρι το 1944 σαν λαός είχαμε κάνει ότι μπορούσαμε για να τον φέρουμε προ των πυλών μας. Οι αιτιάσεις πολυσχιδείς και θιγμένες σε αρκετα ποστ στην καλύβα με μια ψυχραιμία, που τότε δεν υπήρχε. Πολλοί συγγραφείς προσκείμενη στην αριστερή οπτική γωνία οι συγγραφείς των γεγονότων σπεύδουν να απευθύνουν ευθύνες στη μη κάθοδο στις εκλογές, στη συμφωνία της Καζέρτας, στου Λιβάνου άλλος κλπ Φυσικά η άλλη πλευρά έχει ελάχιστους, καθώς τότε ο προσοδοφόρος αντικομμουνισμός έχει διανθίσει εκδόσεις και δημοσιεύσεις κοντυλοφόρων που διαρρηγνύουν τα ιμμάτιά τους για τους αιμοβόρους εαμοβουλγάρους.

Πως όμως θα μπορούσαν να συνυπάρξουν σαν ενιαίος μετακατοχικός εθνικός στρατός οι δύο πλευρές που επι Κατοχής αλληλοσφάζονταν? Στον Λαό τότε εκτός απο μίσος υπάρχει και ο φόβος αλλά ότι και να είναι ο αντίπαλος είναι σαφής και στοχοποιημένος… Οι λόγοι και οι αιτίες πολλοί και ποικίλλοι αλλά η ουσία είναι ίδια…

όποια πλευρά θα επικρατούσε κατά την γνώμη μου θα επέβαλε διώξεις, «παρθενώνες» και άλλα ωραία για να αποτμήσει τον πομφόλυγα.

Δεν είναι μανιχαϊστική η οπτική μου γωνία Κάπταιν και Παππούλη. Απλά λέω ότι καμία πλευρά δεν έχυσε το αίμα της για το καλό της πατρίδας προπάντων, παρά για την αναδιανομή της πίττας. Ας μην υποτιμούμε τους ανθρώπους τότε…

Παπούλης

¨ορε Νίκιπλε

η οπτική σου γωνία ότι όποιος και να επικρατούσε …. κτλ είναι , μετά συγχωρήσεως μανιχαιστική.
Εξηγούμαι :

Σε άλλες χώρες όπου κατά τη κατοχή υπήρξε σημαντική ανάπτυξη της αντίστασης με μεγάλη συμμετοχή και αριστερών δυνάμεων ( βλέπε Ιταλία , Γαλλία , Γιουγκοσλαβία ) ανάλογα με τις συνθήκες και τις έξωθεν επεμβάσεις διευθετήθηκαν οι αντιθέσεις μεταξύ διαφόρων αντιστασιακών οργανώσεων είτε με δημοκρατικό τρόπο είτε με ελεγχόμενη βία.

Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα όπου οι πρώην συνεργάτες χρησιμοποιήθηκαν συνειδητά για την εκ των υστέρων επιβολή της μοναρχίας ( για την οποία συμφωνείς πιστεύω ότι δεν έχει καμμία σχέση με την έννοια πατρίδα ).

Στις παραπάνω αναφερόμενες χώρες συνέτρεχαν δύο ακόμα παράγοντες :

α) η παραδειγματική τιμωρία των συνεργατών στη Γαλλία και Ιταλία και Γιουγκοσλαβία δεν άφηνε περιθώρια για αμφισβητήσεις

β) Το καθεστωτικό τους μετά την απελευθέρωση ήταν πρακτικά λυμένο και εκτός από τη Γιουγκοσλαβία όπου επικράτησε ο Τίτο , στις άλλες δύο χώρες υπήρξε μια μορφή ιστορικού συμβιβασμού που δεν άφησε περιθώρια για ακραίες εξελίξεις από οποιονδήποτε καλοθελητή.

Οι διαφορές αυτές είναι σημαντικές αν λάβουμε υπ όψη μας ότι το συνδαύλισμα της φωτιάς υπήρξε συνειδητή επιλογή των τότε αφεντάδων μας , κατοχικών , «συμμαχικών» και ντόπιων από τα μέσα του 43 και μετά.

Επομένως το ερώτημά σου :

«Γιατί ο εμφύλιος έγινε-φορέθηκε-επεβλήθη στην ελλάδα και όχι στην Ιταλία ή Γαλλία? »

είναι πράγματι ζήτημα ουσίας 🙂

Γιάννης 2

Με το παρόν θέλω να κλείσω τη συμμετοχή μου σ’αυτό το πόστ.

Παρά το ότι τα περισσσότερα σχόλια επιβεβαίωσαν σε μένα το χάος που υπάρχει ακόμη στον τρόπο που αντιμετωπίζονται τα γεγονότα του 1940-45 μεταξύ των κομμουνιστών και των απολογητών τους και των υπόλοιπων Ελλήνων, ευχαριστώ όλους τους σχολιαστές γιά τον πολιτισμένο τρόπο που σχολίασαν το κείμενό μου.

Μερικές τελευταίες σημειώσεις.

1. Αναφέρθηκα συχνά στο βιβλίο του Ιωάννη Μπουγά «ΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΜΝΗΜΕΣ 1940-45» γιατί πιστεύω ότι είναι ο πρώτος που μετά 65 χρόνια τόλμησε να περιγράψει λεπτομερώς τι συνέβει στην Μεσσηνία (Καλαμάτα, Μελιγαλάς, Γαργαλιάνοι, Πύλος) τον Σεπτέμβριο του 1944 μετά την αποχώρηση των Γερμανών.

2. Παπούλη, άκουσα την πρότροπή σου και διάβασα πάλι την εργασία του Πετρόπουλου της Παντείου. Δυστυχώς, την καλή περιγραφή πολλών γεγονότων την καταστρέφουν πολλά «λάθη», ψεύδη, και απαράδεκτοι χαρακτηρισμοί του σε κάποια γεγονότα και ανθρώπους.

Δύο παραδείγματα.
Όταν γράφει: «Τελικώς το τμήμα του Βρεττάκου καταλήγει περικυκλωμένο από τον ΕΛΑΣ κοντά στην Καλαμάτα, όπου ο Βρεττάκος ελπίζει ότι θα μπορέσει να διαφύγει για τη Μέση Ανατολή. Προς βοήθεια του σπεύδουν οι Γερμανοί, οι οποίοι φτάνουν στο πεδίο της μάχης, αφού το τμήμα έχει διαλυθεί και ο Βρεττάκος έχει συλληφθεί βαριά τραυματισμένος.
Μετά από λίγες μέρες ο Βρεττάκος πεθαίνει, ενώ ο Καραχάλιος
συλλαμβάνεται, και ενώ μεταφέρεται πυροβολείται από κάποιον αντάρτη και
σκοτώνεται.»

ψεύδεται σε τουλάχιστον 3 σημεία: Οι Γερμανοί δεν ανεμίχθηκαν καθόλου στη μάχη της Παλιόχωρας που έγινε η τελική σύγκρουση Βρεττάκου και ΕΛΑΣ. Ο Βρεττάκος δεν πέθανε, ΔΟΛΟΦΟΝΗΘΗΚΕ από τον ΕΛΑΣ. Το ίδιο και ο Καραχάλιος, που πρώτα πέρασε από Ανταρτοδικείο 2 ημερών από τον ΕΛΑΣ!! (λεπτομέρειες στο βιβλίο του Ι. Μπουγά).

Επίσης όταν γράφει γιά τα γεγονότα του Μελιγαλά:
«… Στην πόλη στήθηκαν λαϊκά δικαστήρια όπου με βάση μαρτυρίες που προερχόταν από τις τοπικές οργανώσεις του ΕΑΜ, αλλά και από κατοίκους άλλοι ελευθερώνονταν και άλλοι εκτελούνταν. Ο τόπος, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε για να συγκεντρωθεί ο μεγάλος αριθμός των νεκρών της μάχης, αλλά και των αντιποίνων που ακολούθησαν είναι η γνωστή Πηγάδα, που στα μετεμφυλιακά χρόνισ αποτέλεσε τον τόπο σύμβολο της «αγριότητας των κομμουνιστών», ενταγμένη στον «εθνικόφρον» αφήγημα για τα χρόνια της Κατοχής…»

εκτός από τα λάθη που κάνει και τις αναλήθειες που αναφέρει, εκφέρεται απρεπέστατα όταν αποκαλεί τη σφαγή χιλιάδων ανθρώπων ως «εθνικόφρον αφήγημα»!!

2. Το σχόλιό μου γιά το σπάσιμο πέτρας στην Μακρόνησο, προέρχετααι από προσωπική μαρτυρία πρώτου εξαδέλφου μου. Δεν το έχω διαβάσει κάπου, γιά αποφυγή παρεξήγησης. Είχα 3 πρώτα εξαδέλφια αντάρτες του ΕΛΑΣ που κατέληξαν στη Μακρόνησο. Ένας εξ αυτών, όταν αποφυλακίστηκε, τέλος δεκαετίας του ’50 και ήλθε να μας δεί, ενθυμούμαι παρά πολύ καλά που είπε σε ερώτηση της μητέρας μου «γιά το πως περνούσε»: «τι να σου πω θεία. Έσπασα τόση πέτρα, γιά να φτιάξω ένα καμίνι»! (εννοούσε ασβεστοκάμινο, στα οποία ήταν ειδικοί οι άνθρωποι της Αρκαδίας).

Τελειώνω, αντιγράφοντας τον Ι. Μπουγά, και συμφωνώ μαζί του:, ο οποίος γράφει γιά τον Μελιγαλά:

Ἡ γενοκτονία τοῦ Μελιγαλᾶ, ὅπως παρουσιάζεται ἀπό τούς ἀνωτέρω συγγραφεῖς καί πολλούς ἄλλους πού παραλείπω, δέν ἀφορᾶ πιά μόνο τούς δήμιους καί τούς ἐκτελεστές, οὔτε τούς ἡγέτες πού πῆραν τήν ἀπόφαση, καί τά μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς πού ἐπέβλεψαν τή γενοκτονία. Ἡ μόνη ἐρώτηση δέν εἶναι πλέον:
– “Πῶς ἦταν δυνατόν αὐτοί οἱ ἄνθρωποι -ὁ Βελουχιώτης, ὁ Μπελο-γιάννης, ὁ Κουλαμπᾶς, ἡ Ἐπιτροπή πού ὅρισαν, καί οἱ ἁπλοί ἐκτελεστές ἀντάρτες- νά σχεδιάσουν καί νά ἐκτελέσουν αὐτό τό θηριῶδες ἔγκλημα τό 1944”, ἀλλά καί
– “Γιατί τόσοι ἀπολογητές τῶν ἐγκληματιῶν γράφουν γιά τήν τραγωδία τοῦ Μελιγαλᾶ; Τί σκέπτονται ὅλοι αὐτοί πού γράφουν αὐτά τά ἀπίστευτα -ψευδῆ, ἐμπαθῆ, ὑβριστικά, συκοφαντικά, χωρίς ἴχνος ἀνθρωπιᾶς- κείμενα γιά τό ἔγκλημα καί τήν ἐθνική τραγωδία τοῦ Μελιγαλᾶ ἀκόμη καί 60 χρόνια ἀργότερα;”
– “Τί τούς παρακινεῖ; Ἡ ἰδεολογία τους ἤ ἡ ἀνάγκη νά δαιμονοποιήσουν τά θύματά τους, ὥστε αὐτοί νά μποροῦν νά τάσσονται στό πλευρό τῶν θυτῶν;”

Γιά ὅποιο λόγο καί νά τό κάνουν, μόνο λύπη προξενεῖ.

(δικό μου) 

Οι εμφύλιοι προξένησαν στις πόλεις πολλά δεινά, που συνέβησαν και θα συμβαίνουν πάντα, όσο παραμένει αμετάβλητη η ανθρώπινη φύση. Δεινά λιγότερο ή περισσότερο φρικτά, με ποικιλία μορφών, ανάλογα με την εκάστοτε μεταβολή των περιστάσεων. Γιατί τον καιρό της ειρήνης και της ευημερίας, τόσο οι πόλεις όσο και οι πολίτες εξασφαλίζουν τις βέλτιστες απόψεις, αφού δεν τους σφίγγουν ακούσιες ανάγκες. Αλλά ο πόλεμος, αναστέλλοντας προοδευτικά την ποιότητα της καθημερινής ζωής, διδάσκει τη βία και ισοπεδώνει την αντίληψη των πολλών, υπό την πίεση του επείγοντος. Άρχισε λοιπόν ο εμφύλιος στις πολιτείες, κι όσες άργησαν να ακολουθήσουν διδασκόντουσαν πληροφορούμενες όσα είχαν συμβεί αλλού – και αποδείκνυαν μέγιστη εφευρετικότητα στο σχεδιασμό των επιχειρήσεων και στην ωμότητα της χρησιμοποιούμενης βίας.

Θουκυδίδης, Γ’ 82. Η μετάφραση δική μου.

Αυτός που περιγράφει ένα σύστημα δε μπορεί να είναι αντικειμενικός, όντας μέρος αυτού του συστήματος.

Αυτό μεταφράζεται: η Ιστορία του Εμφυλίου 1943-49 θα γραφτεί σε καμιά εκατοστή χρόνια από τώρα. ΑΝ υποθέσουμε ότι τότε η ανθρωπότητα θα είναι σε θέση να ασχολείται με τέτοια λεπτά σπορ, όπως η Ιστορία.

Στο μεταξύ, όλοι προσπαθούμε να καταλάβουμε… 😉

*

Αναγνώστη,

ανάφερες τη λέξη «προδοσία». Πράγματι, αυτή χρησιμοποιούσαν και οι δύο πλευρές, για τους αντιπάλους τους.

Ουσιαστικά πρόκειται για την επιβίωση του «Αγγλικού» και του «Ρωσικού» κόμματος του 1821, στα 1944.

(Το «Γαλλικό» κόμμα δεν είχε πλέον περιθώριο ύπαρξης)

Πρόκειται για επιλογή ταύτισης: με την Αγγλία (και το πολιτικό σύστημα που αντιπροσωπεύει) ή με τη Ρωσία (και τον ακμαίο, τότε, κομμουνισμό).

Η πρωταρχική διαίρεση έγινε όχι με βάση τις ανάγκες της Αντίστασης, αλλά με κριτήριο ποια παράταξη θα επικρατήσει ΜΕΤΑ.

Το ότι το ΕΑΜ «ήρξατο χειρών αδίκων» είναι δεδομένο. Αλλά επίσης είναι δεδομένο ότι και η άλλη πλευρά δεν έκανε καμιά προσπάθεια για να αποφύγει τον Εμφύλιο – το αντίθετο μάλιστα.

Συνιστούν αυτά «προδοσία»;

Το θέμα είναι πως αντιλαμβάνεται κανείς τη λέξη «πατριώτης». Με τη διασταλτική ενέργεια του όρου, πατριώτες ήταν όλοι – συμπεριλαμβανομένου του στρατηγού Μπάκου, ο οποίος κυριολεκτικά ΠΗΔΗΞΕ τους Ιταλούς στην Αλβανία, αλλά εκτελέστηκε μετά την απελευθέρωση ως δοσίλογος.

Προσωπικά αποφεύγω τους χαρακτηρισμούς πατριώτης και προδότης – συνήθως απλοποιούν απελπιστικά τα πράγματα.

Είναι αλήθεια ότι έλειπε, ως τώρα, μια… αναρχική ματιά στα γεγονότα του Σεπτεμβρίου 1944. Δείτε το προτεινόμενο άρθρο, που υπογράφεται από μια «συσπείρωση Αναρχικών» και την ερμηνεία που προτείνει:

http://anarchypress.wordpress.com/2012/09/13/%CE%BC%CE%AF%CE%B1-%CE%B1%CE%B9%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B7%CF%81%CE%AE-%CF%80%CE%BF%CF%81%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B5-%CE%BB-%CE%B1-%CF%83-%CF%80%CF%8D%CF%81%CE%B3%CE%BF%CF%82-%CE%BA/

Μία αιματηρή πορεία του Ε.Λ.Α.Σ. (Πύργος, Καλαμάτα, Μελιγαλάς…)

Είναι γνωστή η πορεία της αριστεράς και ιδιαίτερα της κομμουνιστικής κατά την διάρκεια της κατοχής αλλά και μετά από αυτήν. Έχουμε ήδη αναφερθεί στα «Δεκεμβριανά» σε προηγούμενο φύλλο της ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ (φύλλο 78). Είναι αναμφισβήτητο γεγονός πως κάθε πλευρά τής αριστεράς είναι εξουσιαστική. Αυτό, είναι σημαντικό να μη μας διαφεύγει. Επειδή η πρισματική εικόνα, πολλές φορές, καλλιεργεί ψευδαισθήσεις και με δεδομένο πως αριστερά και βία αποδίδονται συνήθως με μια λέξη που ακούει στο όνομα ΚΚΕ, καλό είναι να λαμβάνεται υπ’ όψιν πως η άσκηση της εξουσιαστικής βίας έχει κι αυτή πολλές όψεις, από την άμεση έως και τις πλέον συγκεκαλυμμένες εκδηλώσεις της. Το αν σε πολλές περιπτώσεις η πρωτοκαθεδρία της άμεσης εξουσιαστικής βίας (κυρίως) παραχωρήθηκε στο ΚΚΕ δεν απαλλάσσει από την συνευθύνη τις υπόλοιπες πλευρές και φορείς της αριστεράς, που όχι μόνο ανέχτηκαν αλλά και ενθάρρυναν, με τον ιδιαίτερο τρόπο τους κάθε φορά, την εγκληματική του δραστηριότητα. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά συγκροτούσαν μαζί του και μέτωπα.

Δεν έχει σημασία αν κατά το αρχικό διάστημα της περιόδου στην οποία αναφερόμαστε ο αριθμός ή η κοινωνική επιρροή της αριστεράς γενικότερα ήταν περιορισμένη. Σημασία έχει η μεθοδολογία και το ιδεολογικό-πολιτικό της περιεχόμενο, που έδωσε στην τετραετία της κατοχής την δυνατότητα να εκφραστεί το εγκληματικό της πρόσωπο δια μέσου της κομμουνιστικής της εκδοχής. Άλλωστε, στο ΕΑΜ δεν συμμετείχαν μόνο κομμουνιστές, αλλά και πολλοί αριστεροί. Θύτες και θύματα (π.χ. τροτσκιστές και διαφωνούντες με το ΚΚΕ που καταδιώχτηκαν ή δολοφονήθηκαν απ’ αυτό) ανήκαν και ανήκουν στην ίδια εξουσιαστική συνομοταξία. Οι όποιες φωτεινές, πράγματι, εξαιρέσεις (Στίνας) επιβεβαιώνουν δυστυχώς τον κανόνα.

Στην απέναντι πλευρά ήταν οι εθνικόφρονες, οι κάθε είδους απόχρωσης δημοκράτες, οι απολυταρχικοί, οι δικτάτορες κ.λπ., το άλλο πρόσωπο της εξουσίας

Όσο περισσότερο προσεγγίζει κάποιος την μία ή την άλλη πλευρά, τόσο αλλοτριώνεται από τις εξουσιαστικές απόψεις, διαβρώνεται από τη μεθοδολογία τους και βουλιάζει στο τέλμα του κρατισμού και της κυριαρχίας.

Αυτές οι επισημάνσεις έχουν μεγάλη σημασία για εμάς τους αναρχικούς.

Εάν θέλουμε πραγματικά να διατηρήσουμε την πηγαία και πρωτογενή ουσία της απελευθερωτικής σκέψης και του ήθους που πηγάζει από την αναρχική θεώρηση και στάση ζωής και αγώνα, οφείλουμε να προβάλλουμε την αλήθεια, σε κάθε πτυχή του ιστορικού και κοινωνικού γίγνεσθαι. Να παραμένουμε πολέμιοι κάθε εξουσίας και γι’ αυτό το λόγο να μην ανήκουμε και να μην εντασσόμαστε σε κανένα στρατόπεδο και σε κανένα κίνημα.

Ας στέλνουν τα αναθήματα από τις «νίκες» τους οι κάθε είδους τύραννοι. Είναι τιμή μας, ως αναρχικών, η μη υποταγή μας στο ψέμα και τη μισαλλοδοξία. Είναι τιμή μας να μην ακολουθούμε την κάθε κινηματική σημαία, που προσκαλεί στην υποταγή και στην αποδοχή των κελευσμάτων τής κάθε είδους αριστερής ή αριστερόφρονης συμμαχίας, όπου η αφομοίωση απ’ αυτήν επιτρέπει μόνο ψευδαισθήσεις διαφορετικότητας. Είναι μέσα στη θέση που επιλέξαμε ως αναρχικοί να είμαστε πολέμιοι του κάθε εξουσιαστικού εγκλήματος. Άλλωστε, η αναρχία δεν έχει σχέση με κανενός είδους αριστερά ή δεξιά.

Έτσι, δεν σιωπούμε και δεν ανεχόμαστε τις εξοργιστικές, μισαλλόδοξες, εξουσιαστικές στάσεις και πρακτικές και ως εκ τούτου ανταγωνιστικές προς την ανθρώπινη υπόσταση και την προσπάθεια για ένα κόσμο ελεύθερο και ανεξούσιο. Δεν ταιριάζει στους αναρχικούς η υιοθέτηση του «θριαμβευτικού» συνθήματος ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΜΕΛΙΓΑΛΑΣ, αλλά και κάθε παρόμοιας λογικής που θριαμβολογεί για δολοφονίες, βιασμούς, σφαγές ανυπεράσπιστων ανθρώπων και δολοφονίες αιχμαλώτων.

Αναφερόμαστε, εν προκειμένω, σε μία από τις πλέον σκοτεινές στιγμές της κατοχικής περιόδου που αρχίζει τυπικά στις 18 Ιουνίου του 1943, όπου με τον νόμο 260/1943 συστήνονται τα τάγματα ασφαλείας με σκοπό να βοηθήσουν τα γερμανικά στρατεύματα για την τήρηση της τάξης αλλά και απέναντι στον ΕΛΑΣ. Ένα μήνα μετά η Ιταλία οδεύει προς την συνθηκολόγηση. Η βοήθεια που προσέφεραν τα τάγματα της κυβέρνησης Ράλλη, ήταν πράγματι μεγάλη λόγω και της τοπικής γνώσης και των προσώπων. Ο ισχυρισμός των υποστηρικτών των ταγμάτων ασφαλείας είναι πως με την συγκρότηση τους προετοιμαζόταν το έδαφος για την παράδοση της εξουσίας στη νόμιμη εθνική κυβέρνηση, μετά την αναμενόμενη κατάρρευση του Άξονα.

Σαφώς και αυτός ο ισχυρισμός δεν είναι ψέμα, αν ληφθεί υπ’ όψιν πως η κυριαρχία του ΕΛΑΣ ήταν δεδομένη, αλλά και από το ότι μετά την αποχώρηση των γερμανών από τις μεγάλες πόλεις της Πελοποννήσου (Πύργο, Καλαμάτα, κ.λπ.) τα τάγματα ασφαλείας στις περισσότερες περιπτώσεις αρνήθηκαν να παραδοθούν στον ΕΛΑΣ, αν και είχαν περικυκλωθεί, υποστηρίζοντας πως θα παραδοθούν με τον οπλισμό τους στη νόμιμη κυβέρνηση.

Είναι, επίσης, γεγονός πως σε πολλές περιπτώσεις τα τάγματα ασφαλείας έδρασαν μαζί με τις δυνάμεις κατοχής εναντίον των ΕΛΑΣιτών, όπως και το ότι δεν είναι λίγες οι φορές όπου ξεπέρασαν σε ζήλο τους γερμανούς κατακτητές, ως προς την εφαρμογή αντιποίνων.

Σαν αποτέλεσμα της δράσης των Ταγμάτων Ασφαλείας «που ήταν πολύ σοβαρή και τα τμήματα του ΕΛΑΣ πιέζονταν σκληρά από την συνδυασμένη ενέργεια γερμανών και ταγματασφαλιτών»[1] στέλνεται στην Πελοπόννησο ο Βελουχιώτης στα τέλη Απριλίου του 1944.

Αυτή η αποστολή είχε σαν αποτέλεσμα τα πλέον αιματηρά συμβάντα του τελευταίου μήνα της γερμανικής κατοχής, στα οποία την πρώτη θέση έχουν αυτά του Μελιγαλά.

Ας δούμε πιο συγκεκριμένα πως κύλησαν τα γεγονότα.

Οι Γερμανοί εγκατέλειψαν το Μελιγαλά στις 4-9-1944 και την Καλαμάτα την επομένη. Στις 8 Σεπτεμβρίου ο ΕΛΑΣ αφού περικυκλώνει τον Πύργο εξαπολύει επίθεση, μετά από την άρνηση τού εκεί Τάγματος Ασφαλείας, που βρισκόταν υπό την Διοίκηση του ταγματάρχη Κοκκώνη, να παραδοθεί. Στις μάχες που ακολούθησαν ο Κοκκώνης σκοτώνεται, αλλά οι ταγματασφαλίτες συνεχίζουν να μάχονται για 48 ολόκληρες ώρες. Γύρω στους 250 κατόρθωσαν να διαφύγουν και να φτάσουν στην Πάτρα, ενώ περίπου 120 σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν.

Ταυτόχρονα, στις 9 Σεπτεμβρίου 1944, ο ΕΛΑΣ πραγματοποίησε επίθεση στην Καλαμάτα και την κατέλαβε, μετά από ολοήμερη μάχη με τον εκεί λόχο ασφαλείας και τη χωροφυλακή. Κατά τις μάχες σκοτώθηκε ο διοικητής του 9ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ Ι. Σέρβος. Της κατάληψης επακολούθησαν συλλήψεις και δολοφονίες.[2]

Οι ταγματασφαλίτες υποχώρησαν προς τους Γαργαλιάνους και προς τον Μελιγαλά, που θεωρούνταν ισχυρό σημείο στηρίγματος τους, αφού τον Απρίλιο της ίδιας χρονιάς είχαν αντιμετωπίσει με επιτυχία τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ, που επιχείρησαν να τον εκπορθήσουν.[3]

Οι αποχωρήσαντες αποτελούνταν από ταγματασφαλίτες αλλά και άμαχο πληθυσμό της Καλαμάτας. Ο αριθμός των κατοίκων του Μελιγαλά έφθανε τις 3.000. Μετά, όμως, από την προσέλευση όσων έφυγαν από την Καλαμάτα και τις γύρω περιοχές, οι εκτιμήσεις ανεβάζουν σε τριπλάσιο τον αριθμό όσων βρίσκονταν εκεί κατά τη διάρκεια της εφόδου των ΕΛΑΣιτών. Είναι ένας, πράγματι μεγάλος αριθμός, ο οποίος δικαιολογεί τις διάφορες μαρτυρίες, που δημιουργούν σύγχυση σε σχέση με τον πραγματικό αριθμό των θυμάτων της σφαγής, που επακολούθησε μετά την εισβολή του ΕΛΑΣ στον Μελιγαλά, δίνοντας την ευκαιρία στους αριθμολάγνους συνηγόρους υπεράσπισης των σφαγών να «ανακαλύπτουν» αντιφάσεις και να «παίζουν» με τους αριθμούς προσπαθώντας να επικαλύψουν την ουσία, που είναι αυτή η απερίγραπτη σφαγή.

Μετά την Καλαμάτα οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ (8ο και 9ο Σύνταγμα) στράφηκαν στον Μελιγαλά τον οποίο και περικύκλωσαν. «Ακολούθησε τριήμερη μάχη αποτέλεσμα της οποίας ήταν να αλωθή η ισχυρότατη θέσις και να σφαγούν όλοι οι υπερασπισταί της. Αλλά και ο ΕΛΑΣ είχε πάνω από 100 νεκρούς».[4] Άλλες αναφορές ανεβάζουν ακόμα περισσότερο τον αριθμό των νεκρών ΕΛΑΣιτών (μεταξύ 120 και 200) και των τραυματιών, από τους οποίους αρκετοί πέθαναν μετά την μάχη, κάτι που είναι βέβαιο πως έπαιξε ρόλο στη εκδικητική μανία των κομμουνιστών.

Το τί επακολούθησε στη συνέχεια έχει περιγραφεί και επιβεβαιωθεί από πολλές πλευρές (ΕΑΜίτικες και μη) και συνεπώς είναι δύσκολο να αμφισβητηθεί. Τραυματίες που βρίσκονταν στο νοσοκομείο καθώς και όλο το ιατρικό προσωπικό κατακρεουργούνται. Όσοι γλύτωσαν (γυναικόπαιδα και ταγματασφαλίτες) από το πρώτο κύμα εγκληματικής μανίας φυλακίστηκαν σε διάφορους χώρους. Γίνονται καταστροφές και λεηλασίες. Ταγματασφαλίτες και άμαχοι διατάσσονται με χωνιά να αφήσουν τα σπίτια τους ανοικτά και να συγκεντρωθούν σε δύο σημεία, στο Μπεζεστένι (την πανηγυρίστρα του Μελιγαλά) και στο κέντρο της πόλης.

Ντόπιοι αντάρτες του ΕΛΑΣ και πολιτοφύλακες του ΕΑΜ, πήραν αιχμάλωτους κατά ομάδες και τους μετέφεραν στα γύρω χωριά: Μερόπη, Σολάκιο, Ανθούσα, Νεοχώρι, Οιχαλία, Σκάλα, αλλά και μακρύτερα μέχρι τη Μεσσήνη, όπου και δολοφονήθηκαν μπροστά στους συγκεντρωμένους χωριανούς τους.

Ανάμεσα στους σκοτωμένους υπάρχουν δεκάδες πολυμελείς οικογένειες. Η οικογένεια Αλιφέρη από τα Τσουκαλέϊκα με 7 θύματα, Γρουσουζάκου από το Πεταλίδι με 7 θύματα, Κουτσίκου από τη Μικρομάνη με 8 θύματα, Μυλωνά από το Νεοχώρι με 9 θύματα μεταξύ 20 και 70 ετών, Σγουμπόπουλου από τη Μερόπη με 5 θύματα από 24 έως 85 ετών.

Σε 300 ανέρχονται οι σφαγιασθέντες κάτοικοι του Μελιγαλά. Αρκετές είναι οι οικογένειες και στο Μελιγαλά που έχασαν πάνω από ένα μέλος τους. Το Κοπανάκι είχε το λιγότερο 75 θύματα, το Διαβολίτσι 50, και τα μικρά χωριά Νεοχώρι και Μερόπη, 55 και 15 αντίστοιχα. Τουλάχιστον 60 χωριά και κωμοπόλεις της Άνω Μεσσηνίας είχαν πάνω από 10 θύματα.

Δέκα οκτώ άτομα που είχαν διαφύγει από τη κατειλημμένη Καλαμάτα, οδηγούνται πίσω και αφήνονται να λυντσαριστούν, στις 17 Σεπτεμβρίου. Τα πτώματα τους κρεμάστηκαν στην κεντρική πλατεία της πόλης.

Οι σφαγές διήρκεσαν τέσσερα εικοσιτετράωρα. Οι περιγραφές είναι ανατριχιαστικές. Οι σκοτωμένοι δεν ρίχτηκαν μόνο στην γνωστή «πηγάδα» αλλά και σε άλλα πηγάδια που υπήρχαν στην περιοχή.

Αυτοί που κατακρεουργήθηκαν δεν ήταν μόνο ταγματασφαλίτες αλλά και άμαχοι, τις εκτελέσεις δεν τις έκαναν αδέσποτα στοιχεία της περιοχής, αλλά αντάρτες με την έγκριση του Βελουχιώτη, οι φόνοι δεν ήταν τυχαίες αυτοδικίες, αλλά οργανωμένες εκτελέσεις.[5] Η σφαγή ήταν προμελετημένη όπως επιβεβαιώνουν στελέχη του ΕΑΜ Μεσσηνίας «…τόσον ο Άρης όσον και ο Κουλαμπάς έβαλαν πόστα τα στελέχη του ΕΛΑΣ γιατί δεν «εξετελέσθησαν όλοι επί τόπου, αλλά τους έπιασαν ζωντανούς. […]Ο Άρης και οι αντιπρόσωποι του κόμματος Κουλαμπάς και Ν. Μπελογιάννης είχαν πάρει την απόφασιν. Όλοι έπρεπε να εκτελεσθούν…».[6] Ο δε Βελουχιώτης όταν, μεταξύ των κρατουμένων, ανεγνώρισε τον χωροφύλακα Χαράλαμπο Κουτσόγιαννη από τη Στερεά Ελλάδα «…διέταξε έναν αντάρτη και τον πήρε…»

Η επίσημη λίστα καταγράφει 1.144 ονόματα, ενώ άλλες πηγές αναφέρουν ότι «Στον Μελιγαλά, 1.400 άντρες, γυναίκες και παιδιά και περίπου 50 αξιωματικοί των ΤΑ σφαγιάστηκαν».[7] Υπάρχουν ακόμα αναφορές που μιλούν για 1.700 ή για 2.000 και παραπάνω.

Είναι γεγονός πως η θέση ήταν ιδιαίτερα οχυρή και η κατάληψη της θα απαιτούσε χρόνο και πολλές επιχειρήσεις εκ μέρους του ΕΛΑΣ. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ρίχτηκαν στη μάχη εφεδρείες. Ως προς τον τρόπο με τον οποίο έγινε η κατάληψη της κωμόπολης υπάρχει μία εκδοχή πως έγινε κατόπιν προδοσίας. Αλλά στην προκειμένη περίπτωση αυτό δεν έχει ιδιαίτερη σημασία.

Οι αποτυχημένες προσπάθειες των κομμουνιστών να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα θα προκαλούσαν γέλια σε άλλες περιπτώσεις. Ας δούμε, λοιπόν, τι γράφει ένας απ’ αυτούς: «Αιχμάλωτοι στη φονική αυτή μάχη δεν ήταν δυνατόν να υπάρξουν. Οι ταγματασφαλίτες πετσοκόφτηκαν μαχόμενοι ως την τελευταία στιγμή από θέση σε θέση. Τα σώματά τους ρίχτηκαν με ανάθεμα για το αδικοχυμένο αίμα από τους βασανισμένους κατοίκους της περιοχής στην περιλάλητη πηγάδα».[8]Στην συνέχεια, ο ίδιος, κατεβάζει και τον αριθμό των σκοτωμένων ΕΛΑΣιτών σε 60 (στρογγυλά! Ούτε ένας παραπάνω, ούτε ένας παρακάτω, σύμφωνα με τις «μετρήσεις» του ανακοινωθέντος του ΕΛΑΣ που ανεβάζει τους νεκρούς του σε 60 και τους ταγματασφαλίτες σε 800.). «Κι ας είχε ο ΕΛΑΣ στη μάχη αυτή τις πιο πολλές απώλειες: 60 νεκρούς και 150 τραυματίες». Είναι φανερό πως στους 800 συμπεριλαμβάνονται και κάποιοι από τους σφαγιασθέντες μετά την κατάληψη του Μελιγαλά.

Η έλλειψη συμφωνίας ανάμεσα στους κομμουνιστές για τον τρόπο με τον οποίο αλώθηκε ο Μελιγαλάς είναι χαρακτηριστική: «Όταν όμως από το ύψωμα ακούγεται μια ριπή των ανταρτών προς τα μέσα, στο Μελιγαλά, αμέσως αρχίζουν να χτυπούν οι καμπάνες των εκκλησιών και ν’ ανεμίζουν στον αέρα κάτασπρα σεντόνια. Ο Μελιγαλάς έπεσε…».[9] Όπου, πάει περίπατο το «μαχόμενοι από θέση σε θέση». Αν, μάλιστα, ισχύει και το ότι απελευθερώθηκαν 200 ΕΑΜίτες που κρατούνταν αιχμάλωτοι (ενώ θα μπορούσαν να έχουν σφαγιασθεί από τους ταγματασφαλίτες), τότε η αγριότητα των ΕΛΑΣιτών, που συναγωνίστηκε και ξεπέρασε κατά πολύ αυτή των αντιπάλων τους, βρίσκεται σε ακόμα πιο απομακρυσμένο σημείο από αυτό της αντεκδίκησης ή των αντιποίνων.

Αν για τους κομμουνιστές τα όσα διαδραματίστηκαν είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο από καταισχύνη, για δε τους εθνικόφρονες αφορμή για να επιδείξουν την αγριότητα των αντιπάλων τους (όπου προφανώς σ’ αυτή την περίπτωση υστέρησαν), όσοι μπορούν να αντιληφθούν την βαθύτερη ουσία αυτών των αποτρόπαιων καταστάσεων, διαπιστώνουν τι σημαίνει εξουσία, μανία για κυριαρχία, φανατισμός, ανελευθερία, απανθρωπιά.

Και φυσικά όλα αυτά έγιναν και πάλι χωρίς κάποιο ουσιαστικό αντίκρισμα, όπως π.χ. την κατάληψη της εξουσίας από τον ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Επειδή είναι γνωστό πως όλο αυτό το εγκληματικό όργιο βοήθησε στο να επιταχυνθεί και να εφαρμοσθεί η συμφωνία της Καζέρτας, την οποία το ΚΚΕ έκανε αποδεκτή χωρίς επιφύλαξη(εκτός από τον Δεσποτόπουλο, ο οποίος τελικά απέσυρε τις αντιρρήσεις του). Αλλά και οι προηγούμενες συμφωνίες ουσιαστικά αποδεχόντουσαν την ανασυγκρότηση του κράτους μέσα από την κυβέρνησης εθνικής ενότητας, στην οποία θα συμμετείχε το ΚΚΕ.

Σύμφωνα, λοιπόν, με την συμφωνία της Καζέρτας, που τροποποιούσε το βρετανικό Σχέδιο «Μάνα», θα στέλνονταν έλληνες υπουργοί σε διάφορες «ευαίσθητες» περιοχές. Δινόταν προτεραιότητα στην Πελοπόννησο όπου θα στελνόταν εκπρόσωπος της κυβέρνησης μαζί με βρετανούς κομάντο, την δε Πάτρα θα καταλάμβαναν βρετανικά στρατεύματα. Ο ΕΛΑΣ θα τελούσε υπό τις άμεσες διαταγές του στρατηγού Σκόμπυ. Στην περιοχή (που ανήκε στον ΕΛΑΣ θα διοριζόταν στρατιωτικός διοικητής από το Γ.Σ. του ΕΛΑΣ τον οποίο θα ενέκρινε η ελληνική κυβέρνηση και θα ήταν κάτω από τις διαταγές του Σκόμπυ. Όπως γράφει ο Σαράφης είχε γίνει σαφές πως ο Βελουχιώτης δεν ήταν ανεκτός ως διοικητής. Η συμφωνία της Καζέρτας ήταν σαφής παράδοση των πόλεων χωρίς κάποιο αντάλλαγμα, παρά μόνο την επιβεβαίωση της συμμετοχής στην διαχείριση της εξουσίας.

Είναι λογικό να αναρωτηθεί κάποιος «για ποιο λόγο έγινε όλο αυτό το μακελειό;». Η απάντηση που δίνουν οι εθνικόφρονες είναι πως ο ΕΛΑΣ ήθελε να πάρει με πλάγιο τρόπο την εξουσία και να έχει στο χέρι την κυβέρνηση. Ισχυρίζονται, μάλιστα, πως αν δεν υπήρχε η αντίσταση των ταγμάτων ασφαλείας η επικράτηση τους ΕΛΑΣ θα ήταν ολοκληρωτική.

Τα πραγματικά, όμως, περιστατικά δεν αποδεικνύουν κάτι τέτοιο. Αν ο ισχυρισμός αυτός είναι αλήθεια τότε για ποιο λόγο το ΚΚΕ να υπογράψει την Συμφωνίας της Καζέρτας, όπου ο ΕΛΑΣ υπαγόταν άμεσα στην αγγλική διοίκηση; Δεν θα μπορούσε να αντιτάξει τις δυνάμεις του και να απαιτήσει αυτό που (υποτίθεται πως) επιδίωκε, αφού ήταν σίγουρο πως καμία δύναμη δεν μπορούσε να το σταματήσει εκείνη τη στιγμή; Κάτι τέτοιο δεν έγινε.

Επομένως, είναι προφανές πως το ΚΚΕ έδρασε ως κρατικός παράγων που ανταγωνίστηκε με τα τάγματα ασφαλείας στο κατά πόσον θα φανεί πιο υποτακτικός στους νόμιμους ιδιοκτήτες του κράτους. Έτσι παρέδωσε σαν καλό παιδί (στον εκπρόσωπο της ελληνικής κυβέρνησης και τους βρετανούς κομάντο) τις «κατακτήσεις» του.

Η προθυμία του ΕΛΑΣ στην εφαρμογή της Συμφωνίας υπήρξε άμεση. Η υποτακτικότητα του Βελουχιώτη στην αντιπροσωπεία της κυβέρνησης υπό τον Π. Κανελλόπουλο είναι χαρακτηριστική και θυμίζει το ρητό: Αρχηγού παρόντος πάσα αρχή παυσάτω! «Οφείλω να παραδεχθώ, ότι ο αδίστακτος εις αιματηράς πράξεις Άρης Βελουχιώτης εσταμάτησεν από της αφίξεώς μου εις την Πελοπόννησον (27 Σεπτεμβρίου 1944) και της συναντήσεώς μου μετ’ αυτού, τας εκτελέσεις και τας σφαγάς».[10]

Στις 26 Σεπτεμβρίου 1944, ημέρα υπογραφής αυτής της Συμφωνίας ο ΕΛΑΣ είχε ήδη καταλάβει τους Γαργαλιάνους ακολουθώντας την ίδια διαδικασία σφαγών που είχε προηγηθεί στο Πύργο, την Καλαμάτα και τον Μελιγαλά. Οι τελευταίες «επιχειρήσεις» έγιναν στην Πύλο ένα περίπου εικοσιτετράωρο πριν από τον ερχομό του Π. Κανελλόπουλου (27 Σεπτεμβρίου) που συνέπεσε με την πολιορκία της Τρίπολης από τον ΕΛΑΣ.

Εκεί τα τάγματα ασφαλείας, που τελούσαν υπό την διοίκηση του συνταγματάρχη Διον. Παπαδόγκωνα, παραδόθηκαν τελικά στις 29 Σεπτεμβρίου σε αντιπροσωπεία της κυβέρνησης εθνικής ενότητας υπό τον Π. Κανελλόπουλο, παρουσία των Άγγλων και του ΕΛΑΣ (Τσικλητήρας και Παπαγεωργίου).

Αξιοσημείωτη πάντως είναι η δήλωση του Παπαδόγκωνα κατά την παράδοσή του: «Εύχομαι να φθάση η ημέρα της απολογίας μου δια να δηλώσω τις πταίει και πόσον κατεπατήθη ο έντιμος στρατιώτης Παπαδόγκωνας. Εξ όλων των σημείων, τολμώ να το είπω, από τους πολιτικούς και στρατιωτικούς κύκλους Αθηνών, Καΐρου και περί τον Βασιλέα είχομεν συνεχώς την ενθάρρυνσιν ότι η αποστολή μας είναι πατριωτική, να προβαίνομεν αδιστάκτως εις την εκτέλεσιν υψίστου πατριωτικού έργου εναντίον της απειλής του κομμουνισμού. Δεν μπορώ αυτήν την στιγμήν να αναφέρω και το όνομα του ατόμου, το οποίον υπήρξε σύνδεσμός μας. Κατά την στιγμήν της δίκης μου θα μιλήσω ανοικτά δια να μάθη ο κόσμος την αλήθειαν».[11] Όντας υπόλογος μεταφέρθηκε στην Αθήνα όπου κατά τα Δεκεμβριανά σκοτώθηκε από αδέσποτη(;) σφαίρα.

«[…] Η πολιορκία της Τριπόλεως κατόπιν διημέρου αγωνιώδους παρεμβάσεώς μου, ελύθη ομαλώς δια της παραδόσεως του ισχυρού υπό τον συνταγματάρχην Παπαδόγκωνα Τάγματος Ασφαλείας. Ο αρχηγός του Τάγματος και όλοι οι αξιωματικοί εστάλησαν, φέροντες τα ατομικά των όπλα.[…] Το βαρύ αιματηρόν επεισόδιον του Μυστρά, όπου είχε καταφύγει άλλο Τάγμα Ασφαλείας, εσημειώθη, αφού πλέον, απελευθερωθείσης της πρωτευούσης, κατηυθυνόμην ή και είχα φθάσει εις τας Αθήνας. Αφορμή άλλως τε, τούτου υπήρξε το γεγονός, ότι επεχείρησεν το Τάγμα, παρά την διαταγήν που είχα εκδώσει, όπως μείνει ακίνητον όπου ευρίσκετο, να μετακινηθή, πράγμα το οποίον εξεμεταλλεύθησαν οι Ελασίται δια να μη σεβασθούν και την προς αυτούς εκδοθείσαν διαταγήν αποχής από κάθε ένοπλον ενέργειαν».[12]

Εκτός από την Τρίπολη, οι δυνάμεις των ταγμάτων ασφαλείας είχαν συμπτυχθεί πλέον στην Πάτρα και την Κόρινθο. Στην Πάτρα οι ταγματασφαλίτες εγκατέλειψαν τους 350 γερμανούς που βρίσκονταν εκεί (οι οποίοι μετακινήθηκαν με πλοιάρια στη Στερεά Ελλάδα δύο μέρες μετά) και παραδόθηκαν στην νόμιμη εξουσία. Ακολούθησε θριαμβευτική είσοδος στην πόλη του Κανελλόπουλου, με την συνοδεία του πειθήνιου Βελουχιώτη. Στις 9 Οκτωβρίου 1944 εκκενώθηκε και η Κόρινθος.

Με αυτό τον τρόπο έληξε ένα ακόμα μακελειό. Εδώ χρειάζεται να γίνει αναφορά στο ότι οι πρώτοι που προώθησαν την άποψη για τον «προδοτικό» ρόλο των ταγμάτων ασφαλείας ήταν οι Άγγλοι. Οι ΚΚΕδες είναι που την υιοθέτησαν με πάθος. Παρ’ όλα αυτά οι εγγλέζοι τα στήριξαν και τα χρηματοδότησαν κατά την διάρκεια της κατοχής. Ιδιαίτερη μνεία για τα τάγματα ασφαλείας υπάρχει στην συμφωνία της Καζέρτας όπου ορίζεται ότι: τα τάγματα ασφαλείας θα θεωρηθούν ως εχθρικοί σχηματισμοί,εκτός εάν παραδοθούν. Επομένως, μόνο ανόητοι θα μπορούσαν να πιστέψουν πως οι Άγγλοι και οι εξουσιαστές του ελλαδικού χώρου θα άφηναν ανοιχτό το έδαφος στο ΚΚΕ, μετά την απελευθέρωση. Προφανώς αυτό το γνώριζε και το ίδιο το κόμμα πολύ καλά.

Εδώ, λοιπόν, γίνεται φανερό το εξουσιαστικό παιχνίδι όλων των πλευρών για μια καλύτερη θέση μέσα στο υπό ανασυγκρότηση κράτος, (που όμως προκάλεσε τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων) αποδείχνοντας πως η εξουσία σε κάθε της μορφή είναι απεχθέστατη και αντιανθρώπινη.

Ας σημειωθεί το γεγονός πως από τις 30 Αυγούστου έως τις 27 Σεπτεμβρίου 1944 ο ΕΛΑΣ δεν πραγματοποίησε, στο Μωρηά, καμία επίθεση εναντίον των γερμανικών στρατευμάτων, που βρισκόντουσαν εκείνο το διάστημα σε κατάσταση απαγκίστρωσης. Είναι προφανές ότι αυτή δεν ήταν μια πρωτοβουλία του Γενικού Στρατηγείου. Υπήρχαν εντολές άνωθεν που ακολουθούσαν συμφωνίες, οι οποίες είχαν γίνει «κάτω από το τραπέζι» για την ασφαλή αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων, τουλάχιστον για μια ορισμένη περίοδο και σε σχέση με ορισμένες «επίμαχες» περιοχές.

Εξετάζοντας από την ουσιαστική τους σκοπιά τα γεγονότα στο Μελιγαλά –αλλά και αλλού– δεν θα σταθούμε στην αριθμητική προσέγγιση των θυμάτων για να εκτιμηθεί το μέγεθος της κτηνωδίας. Και πολύ λιγότεροι να ήταν οι σφαγιασθέντες πάλι η ουσία παραμένει ίδια. Σημασία έχει, πέρα από οποιαδήποτε προσθαφαίρεση νεκρών και σκοπιμότητες που κρύβονται ή προωθούνται, το ότι δολοφονήθηκαν με τον πλέον βάρβαρο τρόπο (κλαδευτήρια, μαχαίρια κ.λπ.) άνδρες γυναίκες και παιδιά αντιπάλων, οι οποίοι είχαν επίσης αιχμαλωτισθεί. Η κτηνωδία εθριάμβευσε!

Αυτό που ισχύει, για όσους θέλουν να δημιουργήσουν έναν κόσμο ελευθερίας, που δεν μετρούν την νίκη ή την επιτυχία τους με σωρούς πτωμάτων από υπαρκτούς ή ανύπαρκτους εχθρούς, είναι το ότι αν ο σεβασμός προς τους άμαχους είναι ύψιστη υποχρέωση, τότε υπέρτατος σεβασμός οφείλεται και προς τους αιχμαλώτους, όποιοι κι αν είναι. Επειδή η αιχμαλωσία είναι το τέλος του πολέμου γι’ αυτόν που την υφίσταται. Είναι, πλέον, και αυτός άμαχος και μάλιστα πιο ευάλωτος, αφού είναι και αιχμαλωτισμένος.

Η σφαγή στον Μελιγαλά δεν αποτελεί ούτε τίτλο τιμής, ούτε γεγονός για το οποίο μπορεί να νοιώσει κάποιος περηφάνια και χαρά. Είναι ένα συμβάν που βάθυνε ακόμα περισσότερο τα χαντάκια, όπου θα θάβονταν χιλιάδες άνθρωποι και θα κυλούσαν ποταμοί αίματος, τα επόμενα 5 χρόνια. Μια ακόμη θυσία στο Μολώχ του κράτους και της κυριαρχίας. Τα δύο πρόσωπα της εξουσίας συγκρούστηκαν και το ένα αποδείχτηκε πιο αποτρόπαιο από το άλλο.

Ως αναρχικοί δεν έχουμε να επιχαίρουμε για την εκδικητική μανία της μιας πλευράς προς την άλλη. Επειδή, όταν λέμε ότι είμαστε ενάντια σε κάθε εξουσία το εννοούμε…

Συσπείρωση Αναρχικών

Παραπομπές

1. Σ. Σαράφη, Ο ΕΛΑΣ.
2. Δ. Χαριτόπουλου, Άρης ο Αρχηγός των ατάκτων τόμος Α΄.
3. Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, 23/5/1964, σ.5.
4. Σολ. Γρηγοριάδη, Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδος 1941-1967, τόμος Β΄.
5. Σ. ΞΙΑΡΧΟΣ, Η αλήθεια για τον Μελιγαλά, 1982.
6. Γιάννη Καραμουζούνη, Πατριώτες και προδότες στο Μωριά, Τρίπολις 1950.
7. Η Μαύρη Βίβλος του Κομμουνισμού, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2001
8. Γιάννη Γ. Χατζηπαναγιώτου (Καπετάν Θωμά), Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΘΗΚΗ ΤΟΥ ΑΡΗ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗ.
9. Κ. Μπρούσαλη, Η Πελοπόννησος στο πρώτο αντάρτικο.
10. Π. Κανελλόπουλος, Τα χρόνια του Μεγάλου Πολέμου.
11. Η. Παπαστεριόπουλου, Ο Μωρηάς στα Όπλα.
12. Π. Κανελλόπουλος, Τα χρόνια του Μεγάλου Πολέμου.
 
Advertisements

3 σκέψεις σχετικά με το “Μια κλασσική αφήγηση για τη Σφαγή στον Μελιγαλά”

  1. Καλαμάτα, 1944: αναμνηστική φωτογραφία έξω από το θέατρο «Ρεξ». Από αριστερά: ο βρεττανός ταγματάρχης Λάυλ Ουίλκις, ο διαβόητος ελληνοπολιτειακός λοχαγός Τζον Φατσέας, ο Άρης Βελουχιώτης, ο βρεττανός λογαχός Ντόναλντ «Καμπούρης» Γκίμπσον και ο καπετάνιος τους ΕΛΑΣ Γιάννης «Ωρίων» Μιχαλόπουλος.

    Ο Φατσεας (τι σημαινει ελληνοπολιτειακος;) πρακτορας της OSS (προδρομος της CIA) και της CIA φυσικα με δραση στη μεταεμφυλιακη περιοδο και φιλος του Παπαδοπουλου καλα τον αναφερει ο Γιαννης 2 στα σχολια. Απο διατριβη με θεμα τη δραση της OSS στην Ελλαδα:

    John Fatseas was a Greek-speaking civilian operative assigned to lead OSS/SI Operation
    Helot to the Peloponnese in the weeks following the German evacuation. The purpose of the
    mission was to oversee the surrender of the collaborationist Security Battalions to ELAS forces. In the event, the mission bore witness to a number of brutal massacres perpetrated by the communists under the direct supervision of Aris. See NARA, RG 226/190 78/89, “British Operations in the Peloponnese: June/September –January 1945.”

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: