Κατοχή

Ο Εμφύλιος στη Μέση Ανατολή 

Ο αιματηρός Κατοχικός Εμφύλιος επεκτάθηκε σχεδόν σε ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα. Μια από τις πτυχές του που παραμένουν σχετικά άγνωστες είναι ο Εμφύλιος στη Μέση Ανατολή, στα 1943 και  – κυρίως –  στα 1944. Εκεί δεν υπήρχαν πολλαπλά μέτωπα: στρατοί κατοχής, Αντίσταση, δωσίλογοι, Τάγματα Ασφαλείας κλπ, συνθήκες δηλαδή που δεκαετίες μετά εξακολουθούν να συσκοτίζουν την ανάλυση των γεγονότων, σε ό,τι αφορά τον Εμφύλιο – που συνέβαινε μέσα σε όλα αυτά. Υπήρχαν μονάχα Έλληνες, σε μάχιμες μονάδες τους στρατού και του ναυτικού. Κι όμως, ο Εμφύλιος που είχε ξεσπάσει στην ηπειρωτική Ελλάδα, μέσα στην Κατοχή, έφτασε ως εκεί ή μάλλον εκδηλώθηκε και εκεί. Η διαφορά είναι ότι στην περίπτωση της Μέσης Ανατολής ο πραγματικός στόχος του Εμφυλίου, δηλαδή η κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας από το ΚΚΕ, δεν είναι εύκολο να συγκαλυφθεί.

ΑΣΟ

Στην Μέση Ανατολή το ΕΑΜ λεγόταν ΑΣΟ: Αντιφασιστική Στρατιωτική Οργάνωση. Σύμφωνα με το Σόλωνα Γρηγοριάδη (βασική πηγή, μαζί με τον Φοίβο Οικονομίδη, για όσα αναφέρονται σε αυτή την ανάρτηση) ιδρυτής της ήταν το παλαιό στέλεχος του ΚΚΕ Γιάννης Σαλλάς, στις 10 Οκτωβρίου 1941. Παράλληλες (εαμικές) οργανώσεις ήταν ο ΕΑΣ (Εθνικός Απελευθερωστικός Σύνδεσμος) για τους πρόσφυγες της Μέσης Ανατολής από την  Ελλάδα και τους ομογενείς Αιγυπτιώτες, η ΑΟΝ (στο ναυτικό) και η ΑΟΑ (στην αεροπορία).

Γράφει ο Γρηγοριάδης (Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας, εκδ. polaris, τόμος Α’, σελ. 279 κ.ε.):

Η ΑΣΟ και οι διακλαδώσεις της ΑΟΝ και ΑΟΑ κατόρθωσαν να οργανώσουν σημαντικό αριθμό των στρατιωτών, των ναυτών και των σμηνιτών, καθώς και ένα μικρό αλλά όχι ασήμαντο μέρος υπαξιωματικών και αξιωματικών. Ένα τμήμα τους σοβαρό προσχώρησε βαθμιαία απόλυτα στον κομμουνισμό, περιλαμβάνοντας και μερικούς βαθμοφόρους. Με τον μηχανισμό που συγκρότησε μπορούσε να κινητοποιεί μαζικά τους άνδρες και να εμπνέει φανατισμό και πάθος. Αρχικά απευθυνόταν στους δημοκρατικούς, αλλά ενέταξε τους οπαδούς της σε μια σαφώς αριστερή κατηγορία με την επωνυμία του «αντιφασίστα». Αυτό ήταν και το βασικό της σύνθημα, καθώς και ο τίτλος της εφημερίδας που εξέδιδε: Αντιφασίστας.

Η δράση της ΑΣΟ υπήρξε πολύ πιο ανοιχτή και απροκάλυπτη από του ΕΑΜ. Έπαιρνε σαφείς, αδιάλλακτες, επιθετικές πολιτικές θέσεις κατά του βασιλιά, της κυβέρνησης, ακόμη και κατά των αστικών δημοκρατικών αντιλήψεων των παλαιοβενιζελικών (…)

Στην τακτική και στρατηγική της η ΑΣΟ χρησιμοποίησε γνήσια επαναστατικές, λενινιστικές μεθόδους. Τα στελέχη της ζούσαν στην εποχή του 1916. Στρέφονταν απευθείας προς τα κάτω, προς τους οπλίτες. Η κινητοποίηση και η μύηση αξιωματικών αποτελούσε δευτερεύοντα σκοπό τη οργάνωσης (…) Στελέχη και οπαδοί της ισχυρής οργάνωσης είχαν νοοτροπία «Ερυθροφρουρών», όπως θα λέγαμε σήμερα (σημ: το κείμενο είναι γραμμένο τρεις δεκαετίες πριν)

Φεβρουάριος – Μάρτιος 1943

Στις 17 Φεβρουαρίου 1943 εξεγέρθηκαν οι άνδρες ενός τάγματος πεζικού, επειδή αντικαταστάθηκε ο διοικητής τους, αν/χης Χατζησταυρής (ο οποίος ήταν απότακτος βενιζελικός κινηματίας του ’35). Η αναταραχή επεκτάθηκε σε ολόκληρη τη ΙΙ ταξιαρχία: ξυλοκοπήθηκε ένας ταγματάρχης που φερόταν ως διάδοχος του Χατζησταυρή, ενώ, παράλληλα, 150 αξιωματικοί της ταξιαρχίας, από αυτούς που η ΑΣΟ αποκαλούσε «φασίστες» υπέβαλαν τις παραιτήσεις τους. Ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, υπουργός Εθνικής Αμύνης τότε, έσπευσε από το Κάιρο στη Συρία, όπου γινόντουσαν όλα αυτά, αλλά τον βρήκε άλλη κεραμίδα: Στασίασαν ένοπλα και οι άνδρες της Ι ταξιαρχίας, σε ένδειξη συμπαράστασης στον Χατζησταυρή.

Γράφει ο Γρηγοριάδης (ο.π, σελ. 282):

Οι στασιαστές – στρατιώτες, αρκετοί υπαξιωματικοί και μερικοί κατώτεροι αξιωματικοί – απαιτούσαν να επανέλθουν στις διοικήσεις τους ο αντισυναταγματάρχης Χατζηπαυλής και οι διοικητές των άλλων ταγμάτων, που μετά την εξέγερση είχαν ταχθεί αλληλέγγυοι με τον Χατζησταυρή και διατάχτηκε η αντικατάστασή τους’ να απομακρυνθούν όσοι αξιωματικοί χαρακτηρίζονταν από τους στασιαστές «τεταρτοαυγουστιανοί»’ κι ακόμη να γίνει ανασχηματισμός της κυβέρνησης με την είσοδο δημοκρατικών προσωπικοτήτων…

Ο Κανελλόπουλος, ο οποίος αντιμετώπισε στη Χεντέρα της Παλαιστίνης την απειλή λυντσαρίσματος από Έλληνες στρατιώτες και γλίτωσε την τελευταία στιγμή, ανίκανος να επιβληθεί με δυνάμεις της ελληνικής κυβέρνησης στους στασιαστές, στράφηκε προς τους Άγγλους. Οι οποίοι, ενόψει της αιματοχυσίας, συμβούλεψαν υποχώρηση.

Πράγματι, οι 150 αξιωματικοί που είχαν παραιτηθεί, συν 150 οπλίτες από τις στασιασμένες μονάδες, συνελήφθησαν και κλείστηκαν στο στρατόπεδο «Μερζ Αγιούμ». Επιπλέον, ενώ ο Κανελλόπουλος έφευγε, έγινε εκκαθάριση των «τεταρτοαυγουστιανών» της κυβέρνησης, αλλά και του αρχηγού του στόλου.  Η εξέγερση στέφθηκε από επιτυχία!

Αφού ηρέμησαν τα πράγματα, άλλαξαν οι διοικήσεις των ταξιαρχιών και οι πλέον «δραστήριοι» στασιαστές στάλθηκαν στο Τομπρούκ, να φρουρούν ένα στρατόπεδο Γερμανών αιχμαλώτων. Αλλά ο κινητήριος μοχλός της εξέγερσης, η ΑΣΟ, παρέμεινε άγνωστη και άθικτη.

Τα Ιουλιανά του 1943

Τον Ιούλιο του ’43 άρχισαν οι εξεγέρσεις στο ναυτικό και ειδικότερα στα πολεμικά Ιέραξ και Μιαούλης, οι οποίες κατεστάλησαν, αφού αναστάτωσαν την Αλεξάνδρεια. Ταυτόχρονα εξεγέρθηκε και πάλι η ΙΙ ταξιαρχία. Μετά τον πρώτο νεκρό ακολούθησε ξυλοδαρμός αξιωματικών, μια αυτοκτονία ενός ιατρού – οπλίτη και σύλληψη των «αντιδραστικών», αξιωματικών και οπλιτών. Τότε επενέβησαν οι Άγγλοι, αφόπλισαν τη ΙΙ ταξιαρχία και έστειλαν καμιά τριακοσιαριά στασιαστές σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Τέσσερις καταδικάστηκαν σε θάνατο, αλλά δεν εκτελέστηκαν. Λίγες μέρες αργότερα έγινε νέα ανεπιτυχής εξέγερση των κρατουμένων στασιαστών. Δυο από αυτούς καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν. Η ταξιαρχία διαλύθηκε. Αλλά τα σοβαρότερα γεγονότα του Εμφυλίου των ξενιτεμένων μαχητών επρόκειτο να ξεκινήσουν τον Απρίλιο του ’44.

Ο πικρός Απρίλης του 1944

Γράφει ο Γρηγοριάδης (ο.π, σελ. 493):

Μέσα στις μονάδες και στα πολεμικά πλοία, η ΑΣΟ είχε κατορθώσει, μετά τις στάσεις του 1943, να ανασυνταχθεί και να εξαπλωθεί. (…) Δεν υποπτευόταν ο κάθε διοικητής ή κυβερνήτης σε πόσο βαθμό βρίσκονταν υπό τον έλεγχο αυτής της αόρατης και ασύλληπτης Αρχής οι άνθρωποι που διοικούσε. Ακόμη περισσότερο δεν το υποπτεύονταν κυβέρνηση και επιτελεία.

Η εμφάνιση της ΠΕΕΑ έκανε την ΑΣΟ να ανέλθει πάλι στο προσκήνιο. Καθώς η αναμέτρηση για την κυβέρνηση εθνικής ενότητας πλησίαζε, μία από τις δυνάμεις που βάραινε στη ζυγαριά των παρατάξεων ήταν ο στρατός, το ναυτικό και η αεροπορία της Μέσης Ανατολής.

Όποιος τελικά τις έθετε υπό τον έλεγχό του θα αποκτούσε ένα ισχυρό όργανο πίεσης. Αλλά ο έλεγχος αποτελούσε επίζηλο γέρας και για έναν άλλο σκοπό. Όσο πλησίαζε η ώρα της Απελευθέρωσης, τόσο διαγραφόταν η σημασία των ενόπλων δυνάμεων του εξωτερικού για τη μεταπελευθρωτική νέα αναμέτρηση. Το αποτέλεσμα όμως όλων αυτών των αντιτιθέμενων ισχυρών τάσεων ήταν οι ένοπλες δυνάμεις περίπου να διαλυθούν πριν ακόμη λήξει ο πόλεμος, στον οποίο η δράση τους αποτελούσε εθνική ανάγκη.

Ο αντικειμενικός στόχος της εξέγερσης του Απριλίου ήταν ο εξαναγκασμός της κυβέρνησης Τσουδερού να ανασχηματιστεί και να αναγνωρίσει την ΠΕΕΑ ως κύριο συνομιλητή και πραγματικό εκπρόσωπο της Ελλάδας. Αν όχι, τότε η κυβέρνηση θα διαλυόταν. Ουσιαστικά αυτή ήταν η πρώτη μεγάλη και αποφασιστική εμφύλια σύγκρουση αριστεράς και δεξιάς για την ίδια την εξουσία. Όχι απλά την εξουσία στα βουνά της κατεχόμενης Ελλάδας, αλλά την κυβερνητική εξουσία – για εκείνη τη στιγμή και για μετά την απελευθέρωση. Και σε αντίθεση με τη δεύτερη μεγάλη ένοπλη σύγκρουση των δύο παρατάξεων, δηλαδή τα Δεκεμβριανά, όπου δεν υπήρχε καν θέμα εξουσίας, στη Μέση Ανατολή διακύβευμα υπήρχε και διεκδικήθηκε με κάθε τρόπο.

Την πρωταπριλιά του ’44, δυο αξιωματικοί του 2ου Συντάγματος  Πεδινού Πυροβολικού, κοντά στην Ηλιούπολη του Καΐρου εμφανίστηκαν στο διοικητή τους και δήλωσαν ότι αυτοί αναγνωρίζουν ως νόμιμη κυβέρνηση μόνο την ΠΕΕΑ, δηλαδή την κυβέρνηση του βουνού. Ακολούθησε συγκέντρωση του Συντάγματος, όπου δήλωσαν υποστήριξη στην ΠΕΕΑ 14 αξιωματικοί και 240 οπλίτες, σε σύνολο 700. Ο διοικητής Μανιδάκης, προετοιμασμένος, τους συνέλαβε όλους, τους παρέδωσε στους Άγγλους και αυτοί τους έκλεισαν στο στρατόπεδο Μένα κοντά στις πυραμίδες.

Στις 3 Απριλίου ο απότακτος (για τις στάσεις του ’43) ταγματάρχης Κώνστας κατέλαβε το ελληνικό φρουραρχείο του Καϊρου. Την ίδια μέρα παρουσιάστηκαν στον πρωθυπουργό Τσουδερό τρεις συνταγματάρχες και του δήλωσαν ότι στον στρατό και το στόλο ασκούσαν την πραγματική διοίκηση επιτροπές στρατιωτών και ναυτών, μελών του ΑΣΟ. Ο Τσουδερός παραιτήθηκε και ανέλαβε την πρωθυπουργία ο Σοφοκλής Βενιζέλος.

Η μαχητική διάθεση των πληρωμάτων των πολεμικών πλοίων υπέρ του ΕΑΜ και της ΠΕΕΑ αναζωπυρώθηκε με την παραίτηση Τσουδερού. Στόχος τώρα ήταν ο πλήρης έλεγχος του στόλου, για λογαριασμό της ΠΕΕΑ. Ομάδες ναυτών κατέλαβαν το Υπουργείο Ναυτικών, το Αρχηγείο του Στόλου, το Ναυτικό Φρουραρχείο στην Αλεξάνδρεια, καθώς και τη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων.  Στο Κάιρο κατελήφθησαν τα κτήρια του Γενικού Επιτελείου και της Επιμελητείας, ενώ δυνάμεις πιστές στην κυβέρνηση φρουρούσαν τα υπόλοιπα.

Ενώ οι Άγγλοι ανακαταλάμβαναν τα κτήρια που κατείχαν οι στασιαστές στο Κάιρο, επαναστάτησε η Ι ταξιαρχία. Εκεί η ΑΣΟ παρέταξε μια δύναμη 1000 ανδρών, σε σύνολο 5000. Ταυτόχρονα και η ΙΙ ταξιαρχία πέρασε στον έλεγχο των στρατιωτών. Ελάχιστες μονάδες παρέμειναν πιστές στην κυβέρνηση. Την ίδια νύχτα (5η προς 6η Απριλίου) το κίνημα επεκτάθηκε στα πλοία που βρισκόντουσαν στην Αλεξάνδρεια και στο Πορτ Σάιντ, αλλά και στα υποβρύχια, που βρισκόντουσαν στη Μάλτα. Το πρωί της 6ης Απριλίου ο στόλος αναφερόταν (θεωρητικά) στην ΠΕΕΑ! Οι Άγγλοι τραβούσαν, με το γνωστό τους φλέγμα, τα μαλλιά τους…

Σύμφωνα με οδηγίες του ίδιου του Τσώρτσιλ, επελέγη ως πρώτη αντίδραση η μέθοδος του αποκλεισμού των 4.500 περίπου στασιαστών, από νερό και τροφή, κάτι που εφαρμόστηκε από τις 8 Απριλίου. Όχι με απόλυτη επιτυχία, γιατί οι Άραβες της περιοχής έκαναν κοντραμπάντο με τους πολιορκημένους. Τελικά, τη νύχτα της 23ης προς 24η Απριλίου οι Άγγλοι επιτέθηκαν με πυροβολικό και άρματα, αλλά δε συνάντησαν σθεναρή αντίσταση. Οι στασιαστές συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν σε στρατόπεδα, ενώ μοναδικός νεκρός της «μάχης» ήταν ένας Βρετανός αξιωματικός.

Στο μεταξύ, η κυβέρνηση οργάνωνε ομάδες εφόδου για την ανακατάληψη των πλοίων. Η επιχείρηση έγινε τη νύχτα της 22ας Απριλίου. Άλλα πλοία επανακατελήφθησαν με λίγα και άλλα με πολλά θύματα. Έξι μέρες αργότερα παραδόθηκε χωρίς μάχη ο Αβέρωφ και τα άλλα πολεμικά που είχαν στασιάσει στο Πόρτ Σάιντ. Το ίδιο συνέβη και με τις μονάδες που βρισκόντουσαν στη Μάλτα ή έπλεαν στη Μεσόγειο.

Ο τελικός απολογισμός της Εμφύλιας σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή ήταν η πλήρης σχεδόν διάλυση του στρατού, ενώ το ναυτικό παρέμεινε αξιόμαχο, υπό τις διαταγές της εξόριστης κυβέρνησης.

Αποτίμηση

Ο Εμφύλιος στη Μέση Ανατολή είχε σοβαρά πολιτικά αποτελέσματα.

Πρώτον, διέλυσε ουσιαστικά το πεζικό της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης: οι δυο μεραρχίες, οι οποίες υποτίθεται ότι θα έκαναν θριαμβευτική είσοδο στη Ρώμη, περιορίστηκαν τελικά σε μια ταξιαρχία, η οποία πολέμησε στο Ρίμινι και μετά στα Δεκεμβριανά της Αθήνας.

Δεύτερον, χρησιμοποιήθηκε ως μοχλός πίεσης της αριστεράς στη διάσκεψη του Λιβάνου.

Τρίτον, είχε ως αποτέλεσμα τον πολιτικό και στρατιωτικό αυτοευνουχισμό του ΚΚΕ: θα ήταν εντελώς διαφορετικές οι συνθήκες μετά την επιστροφή του στρατού αυτού στην Ελλάδα, αν δεν είχε μεσολαβήσει η εξέγερση, η οποία οδήγησε στην εξάρθρωση των μεγάλων δυνάμεων του ΕΑΜ (ΑΣΟ) κυρίως μεταξύ των στρατιωτών και των ναυτών.

Τέταρτον, έδειξε την πολιτική μυωπία των «λενινιστών» στη Μέση Ανατολή: αντί να περιφρουρήσουν τις δυνάμεις τους για την κρίσιμη στιγμή της Απελευθέρωσης, όπου θα παιζόντουσαν τα πάντα, τις ξόδεψαν κυνηγώντας ενδιάμεσους και δευτερεύοντες πολιτικούς στόχους. Και μάλιστα σε καιρό πολέμου – κι ακόμα χειρότερα, στα εδάφη της Μέσης Ανατολής, όπου κυριαρχούσε απολύτως ο μεγάλος τους αντίπαλος, δηλαδή οι Άγγλοι.

Πέμπτον, φάνηκε ξεκάθαρα ο πολιτικός αμοραλισμός του ΚΚΕ: οι αντιπρόσωποι της Αριστεράς στη Διάσκεψη του Λιβάνου, λίγες βδομάδες αργότερα, δε δίστασαν να καταδικάσουν απερίφραστα, ως άφρονες, τους συντρόφους τους, σε απολογητικά τηλεγραφήματα προς τους Τσώρτσιλ και Ρούσβελτ και το κίνημά τους έγκλημα κατά της πατρίδος (Γρηγοριάδης, ο.π, σελ. 522 & 531). Την ίδια ώρα που χιλιάδες Έλληνες κομμουνιστές βρισκόντουσαν πίσω από τα συρματοπλέγματα, στα στρατόπεδα της Μέσης Ανατολής, υπό Βρετανική φρούρηση.

Έκτον, όπως αποδεικνύεται από τα έγγραφα του Φόρειν Όφις, οι Άγγλοι δεν είχαν ανάμειξη στην προετοιμασία της εξέγερσης, η οποία ήταν καθαρά ελληνική υπόθεση (Φ. Οικονομίδης, οι προστάτες, εκδ. Ιωλκός, σελ. 76 κ.ε.). Αντίθετα, είχαν αποφασιστική συμβολή στην καταστολή της.

Έβδομον, η Σοβιετική Ένωση υποστήριξε απροκάλυπτα την εξέγερση των Ελλήνων στη Μέση Ανατολή (Φ. Οικονομίδης, ο.π, σελ. 80). Το γεγονός αυτό μας οδηγεί  στην υπόθεση ότι το καθοδηγητικό κέντρο της  ΑΣΟ δε βρισκόταν σε επαφή με το ΚΚΕ στην Αθήνα ή τα βουνά της κατεχόμενης Ελλάδας (ΠΕΕΑ), αλλά απευθείας με τους Σοβιετικούς. Οι οποίοι έψαχναν μοχλούς πίεσης προς τους Άγγλους, προκειμένου να προωθήσουν τις επιδιώξεις τους στην Πολωνία, στις οποίες η Αγγλία ακόμα αντιστεκόταν σθεναρά. Φυσικά, οι Έλληνες κομμουνιστές της Μέσης Ανατολής ήταν απλά αναλώσιμοι για τους Σοβιετικούς, με τον ίδιο τρόπο που ήταν αναλώσιμοι και οι σύντροφοί τους λίγους μήνες αργότερα, στα Δεκεμβριανά της Αθήνας.

Στο Διαδίκτυο

Οι επίσημες απόψεις του ΚΚΕ:

http://www2.rizospastis.gr/story.do?id=234002&publDate=23/4/2000

Ένα ημερολόγιο: η Ιστορία από την ανάποδη:

http://siatistanews.gr/1203/1203gvniabibliou.html

Πηγή: Ο Εμφύλιος στη Μέση Ανατολή | Η καλύβα ψηλά στο βουνό

*

Από τα σχόλια της καλύβας 

(δικό μου)

…πόσους (και ποιούς) αντιπροσώπευε η κυβέρνηση Τσουδερού (και εν συνεχεία Παπανδρέου): κατά τεκμήριο αντιπροσώπευε όσους δεν εξέφραζαν οι δύο ενθαδικές εξουσίες, ήτοι το ΕΑΜ και οι κυβερνήσεις των δωσιλόγων. Των βενιζελικών συμπεριλαμβανομένων (ο Σοφοκλής Βενιζέλος ήταν μέλος της κυβέρνησης). Δεν είναι τυχαίο ότι όλα τα (αστικά) πολιτικά κόμματα έσπευσαν να μπουν σε ΑΥΤΗΝ την κυβέρνηση, κάτι που έκανε με κάθε επισημότητα ΚΑΙ το ΕΑΜ, στη διάσκεψη του Λιβάνου.

Τελικά, οι μόνοι που δεν αντιπροσωπεύονταν στην κυβέρνηση του Καϊρου ήταν η 4η Αυγούστου και οι περιθωριακές (εκτός ΕΑΜ) πολιτικές ομάδες της αριστεράς.

Επί τη ευκαιρία, να ένα ιστορικό μεζεδάκι που ανίχνευσα σήμερα το απόγευμα, διαβάζοντας το βιβλίο του Dominique Eudes «οι καπετάνιοι», εκδ. Εξάντας, 1975, σελ. 129. Μιλάει για την πρώτη αποστολή ΕΑΜικών αντιπροσώπων στο Κάιρο, τον Αύγουστο του ’43 (μετά τα «Ιουλιανά», που αναφέρω στο ποστ). Αντιγράφω:

Στην ίδια περίοδσο, η αντιπροσωπεία του ΕΑΜ καταφέρνει να διοργανώσει μια μυστική συνάντηση με τον Σαλά και καμιά δεκαριά άλλους αξιωματικούς της ΑΣΟ (…)

Για πρώτη φορα ο Σαλάς και οι άντρες της ΑΣΟ βρίσκονται σε κατευθείαν επαφή με τους διευθύνοντες το ΕΑΜ.

Καθένας ανανεώνει τις συμβουλές σύνεσης και επαγρύπνησης που επιβάλλονται από την κατάσταση.

– Η μοναδική καλή πολιτική για το στρατό, λέει ο Τζίμας, είναι αυτή που εξασφαλίζει την επιστροφή του βασιλιά στην Ελλάδα. Όλα τα υπόλοιπα είναι εξτρεμισμοί.

Ο Τσιριμώκος την στιγμή που χωρίζονται επιμένει ακόμη:

– Έστω κι αν σας βάλουντο μαχαίρι στο λαιμό μην κουνηθείτε.

Σε αυτό το σημείο, όλοι είναι σύμφωνοι, αλλά μερικούς μήνες αργότερα, η δύναμη των πραγμάτων θα σπρώξει αμείλιχτα προς τον εξτρεμισμό και θα αναστατώσει όλες αυτές τις ωραίες και στωικές αποφάσεις.

Αυτά γράφει ο Ντομινίκ. Τώρα, «η δύναμη των πραγμάτων» μπορεί και να λεγόταν «σοβιετικά συμφέροντα στην Πολωνία», υπέρ των οποίων θυσιάστηκε ο ανθός της ελληνικής αριστεράς. Μπορεί, λέω… Γιατί επιμένω ότι τίποτα δεν είναι ανεξήγητο, ούτε καν στους Εμφυλίους: όλα έχουν μια λογική, μια κινούσα αιτία. Στην περίπτωση της Μέσης Ανατολής άλλη λογική εξήγηση μάλλον ΔΕΝ υφίσταται.

Επί του παρόντος, θα ήθελα να επισημάνω τις διαφορετικές προσεγγίσεις των τριών τελευταίων βιβλίων που διάβασα, για τα γεγονότα της Μέσης Ανατολής.

Ο (φιλοεαμικός) Γρηγοριάδης είναι απολύτως καταδικαστικός για τις ενέργειες της ΑΣΟ, τις θεωρεί ασυγχώτητους εξτρεμισμούς.

Ο Οικονομίδης περιορίζεται να παρουσιάζει τα έγγραφα της εποχής (Εκείνο που μας ενδιαφέρει είναι το συπέρασμά του ότι τα γεγονότα ΔΕΝ ήταν Αγγλική προβοκάτσια, καθώς και η σύνδεση που κάνει με το Πολωνικό)

Ο Eudes θεωρεί τον Εμφύλιο της Μέσης Ανατολής ως ιστορική νομοτέλεια (περίπου), με τη βασική ευθύνη να πέφτει στην κυβέρνηση (του Κανελλόπουλου συμπεριλαμβανομένου), επειδή υποστήριζε μονόπλευρα τους φασίστες στο στρατό.

Ιδού η τοποθέτηση του εκπροσώπου του ΚΚΕ Ρούσου για τους εξεγερμένους της ΑΣΟ, στη διάσκεψη του Λιβάνου (Eudes, ο.π, σελ. 182):

«Η αντίσταση και η αιματηρή πάλη του ελληνικού λαού ξεπερνούν με το ηθικό τους ανάστημα την τρέλλα των πράξεων μερικών ανεύθυνων προσώπων, πράξεις οι οποίες, παρ΄όλο που εμπνέονται από την επιθυμία της εθνικής ενότητας, είχαν λυπηρά και καταστροφικά αποτελέσματα που πρέπει να καταδικάζονται από όλους»

Καθαρή και ξάστερη τοποθέτηση…

 

Advertisements

10 thoughts on “Ο Εμφύλιος στη Μέση Ανατολή ”

  1. Tassos Pagonis (φ/μπ)

    Ο Στρατής Ζερμπίνης ήταν αδερφός της γιαγιάς μου, η γιαγιά μου ζούσε εδώ, ο άλλος της αδερφός εκδιώχθηκε επί Νάσερ και κατέφυγε στην Αυστραλία. «Οι Ελληνες κομμουνιστές της Αιγύπτου, για την πιο άμεση υποστήριξη του αντιφασιστικού αγώνα στις ένοπλες δυνάμεις και γενικότερα του ελληνικού λαού, εξέδωσαν στην αρχή του 1942 το περιοδικό «Ελλην». Το πρώτο φύλλο του κυκλοφόρησε στις 25 του Μάρτη του 1942 και δημοσίευσε τις προγραμματικές θέσεις του ΕΑΜ, που ένα μήνα νωρίτερα είχαν φτάσει στην Αίγυπτο. Χρηματοδότης ήταν ο κομμουνιστής Στρατής Ζερμπίνης, βιομήχανος που είχε απαρνηθεί την τάξη του και διέθεσε στο κίνημα όλη του την περιουσία. Ο Στρατής Ζερμπίνης τελικά απελάθηκε από την Αίγυπτο, το 1947.» Πηγή: http://www.rizospastis.gr/story.do?id=7870566

    Μου αρέσει!

  2. http://thesis.ekt.gr/thesisBookReader/id/25448#page/1/mode/2up διδακτορικο ελληνα αξιωματικου με τιτλο ο ελληνικος στρατος στην εξορια 1941-1944 με αναφορα φυσικα και στο κινημα της μ ανατολης
    http://www.ert-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=7804&autostart=0 εκπομπη της ερτ μαρτυριες μιλουν αρκετοι πρωταγωνιστες των γεγονοτων απο κυβερνητικης πλευρας καποιοι απο αυτους θεωρουν υποπτη την σταση των αγγλων

    https://athens.indymedia.org/post/1498193/ εδω το βιβλιο του νεφελουδη η εθνικη αντισταση στη μεση ανατολη το λινκ στο αλλο μπλογκ σου απο το πολιτικο καφενειο δε δουλευει
    ο ζαχαριαδης συμφωνα παντα με το νεφελουδη προσπαθησε να παρουσιασει το κινημα ως υποκινουμενο απο τους αγγλους και διεταξε προανακριση απο τον θ μακριδη

    για την επιρροη της ασο και κατα επεκταση των κομμουνιστων στο στρατο της μ ανατολης
    συμφωνα με το στρατιωτη ανδριωτη ηγετικο στελεχος της ασο: οταν ξεκινησαν τον απριλη οι δυναμεις στην 1η ταξιαρχια ηταν ελαχιστες 500 οργανωμενοι εκ των οποιων 350 μαχητικοι (δηλαδη σχεδον το ενα δεκατο της ταξιαρχιας) (σελ 311 τομος α στο βιβλιο του νεφελουδη)
    συμφωνα με το ταγματαρχη χιωτακη ποσοστο εκ των δημοκρατικων οπλιτων υπολογιζομενων εις ανω του 50% ητο οργανωμενον εις την ασο, 25% συνολο της δυναμεως το αυτο ποσοστο δια τους εφεδρους αξιωματικους ητο 10-15% κ δια τους μονιμους 1-15% (σελ 295)
    ο ανδριωτης υποστηριζει οτι χαρη στην τακτικη τους και στα συνθηματα που εριξαν πηραν ολο το κοσμο μαζι τους.
    συμφωνα με τη ΔΙΣ (διευθυνση ιστοριας στρατου) τον αυγουστο του 1944 υπηρετουσαν στη μεση ανατολη 1929 αξιωματικοι και 11083 οπλιτες. ενω κρατουμενοι σε στρατοπεδα ηταν 117 αξιωματικοι και 4968 οπλιτες. τα στοιχεια αυτα παραθετει ο ιστορικος των ασκι τασος σακελλαροπουλος στον γ τομο της ιστοριας της ελλαδας του 20ου αι των χατζηιωσηφ παπαστρατη. βεβαια ο ιδιος στην ιστορια του νεου ελληνισμου των νεων γραφει για 20000 φυλακισμενους

    για τα αιτια του κινηματος
    συμφωνα με εκθεση που υπεβαλε ο σαλλας στο μακριδη οι τελευταιες οδηγιες του ρουσσου: «πειστηκαμε απολυτα για την ορθοτητα του αγωνα σας αναγνωριζουμε οτι μεσα στις συνθηκες που ζειτε η οργανωση σας ειναι πιο πλατια απο το δικο μας κινημα εκει. τουτοι δεν εχουν διαθεση για ενοτητα και αν καθυστερησουν ακομα πιθανον θα εχουμε εαμικη κυβερνηση στην ελλαδα. τοτε οι δυναμεις αυτες ειναι καταδικασμενες να διαλυθουν. μα και αν διαλυθουν θα ναι κερδος 100%, γιατι εμεις σας υπολογιζουμε σαν δυναμη του βασιλια.» (σελ. 308 τομος α βιβλιο νεφελουδη)

    συμφωνα με το μακριδη: εκ της μελετης της εκθεσης χιωτακη συνηγαγεν ο ενεργων την ανακρισην:«η επιτυχια του τιτο ωθησε την ασο στην αντιληψην οτι παρομοια ενεργεια ελληνικη θα πετυχει αρκει να ευρεθη η ευκαιρια. την ειδησιν της ιδρυσεως της πεεα εξελαβον ως ευκαιριαν ταυτην και εξεδηλωσαν ενοπλον ενεργειαν ελπιζοντες ταχειαν και αναιμακτον επικρατησιν, παρασυρομενοι απο την ευκολον επιτυχιαν των εκδηλωσεων 1942-43 και απο την προσφατον επιτυχιαν του τιτο» (σελ. 304)

    Μου αρέσει!

  3. ο τιτο ειχε σχηματισει κυβερνηση το δεκεμβριο του 1943 που αναγνωριστηκε απο τους συμμαχους που αποκηρυξαν και τον μιχαηλοβιτς με την υποψια συνεργασιας με τους γερμανους. αυτο εννοει ο μακριδης. γραφει και ο νεφελουδης οτι οι κυβερνητικοι στο καιρο πανικοβληθηκαν με την ιδρυση της γιουγκοσλαβικης πεεα και περιμεναν να κανει το ιδιο το εαμ.
    ο σαλλας ειχε πεισθει οτι οι αγγλοι (τον ειχαν παραπλανησει;) οτι θα εκαναν αποβαση στην ελλαδα τον απριλιο του 1944.
    και τελος ενα αποσπασμα απο την εκθεση που υπεβαλε ο ταγματαρχης γιωτακης:
    «εμεις καθοδηγηση και εκτελεστικη παρασυρθηκαμε απο την πρωτη επιτυχια πουταν εργο του βενιζελικου μπλοκ και οχι δικο μας και νομισαμε οτι μπορουμε να ολοκληρωσουμε την επιτυχια αυτη και να σχηματισουμε μια κυβερνηση οπως τη θελουμε εμεις και που πιστευαμε οτι ηταν και η θεληση του ελληνικου λαου» (σελ 297)
    ο σοφοκλης βενιζελος και βενιζελικοι αξιωματικοι ειχαν αναμειξη τουλαχιστον στο πρωτο σταδιο του κινηματος και ενθαρυναν του στασιαστες με στοχο να πετυχουν την παραιτηση τσουδερου κατι που τελικα και καταφεραν. μετα ετρεχαν και δεν εφταναν για να πετυχουν την καταστολη της στασης.

    Μου αρέσει!

  4. μετα το σχημαματισμο κυβερνησης του τιτο στα τελη του 1943 η πλειοψηφια των στρατευμενων γιουγκοσλαβων στη μεση ανατολη δηλωσαν την υποστηριξη τους στον στραταρχη, οι βρετανοι αρχικα τους αφοπλισαν και τους περιορισαν σε στρατοπεδα συγκεντρωσης αλλα τελικα επετρεψαν την ενταξη τους στον γιουγκοσλαλβικο απελευθερωτικο στρατο
    ακολουθωντας το παραδειγμα των γιουγκοσλαβων οπως γραφει και στην αναφορα του ο μακριδης η ασο ζητησε να μεταφερθει η ταξιαρχια που στασιασε στα βαλκανια ως τμημα του ελας ή του σοβιετικου στρατου. υπενθυμιζω οτι η ταξιαρχια ετοιμαζοταν να μεταφερθει στην ιταλια για να πολεμησει εκει. (σελ 342 διδακτορικη διατριβη εβαλα το λινκ παραπανω)

    οι εγκλειστοι σε στρατοπεδα συγκεντρωσεως ηταν γυρω στις 7500 (αναφερει ακριβη αριθμο βαριεμαι να το ξανακοιταξω) η πλειοψηφια υπηρετουσε στο ναυτικο (επιστρατευμενοι ναυτεργατες ισως)

    στην σταση δεν συμμετειχε η αεροπορια εξαιτιας και της σθεναρης στασης του τροτσκιστη κωστα γιαννακη που ελεγχε την αοα και αντιτεθηκε εντονα στην εξεγερση. η αεροπορια δεν ελαβε μερος στα δεκεμβριανα καποιοι υποστηριζουν γιατι τη θεωρουσαν υποπτη καποιοι αλλοι οτι οι αεροποροι επιθυμουσαν να παρουν μερος στις επιχειρησεις

    Μου αρέσει!

  5. Γράφει ο Γούσιας (τόμος Β’, σελ. 142):

    «Ο Π. Ρούσος όχι μόνο δεν υποχώρησε αλλά στον υπεύθυνο της αντιφασιστικής στρατιωτικής οργάνωσης της Μέσης Ανατολής Σαλά, έβαλε ζητήματα να εκδηλωθούν μόλις σχηματιστεί κυβέρνηση του βουνού κια ς τον διαλύσουν το στρατό, που ξέρουμε πόσο μας κόστισε αυτό το γεγονός»

    Αυτά (τα οποία αφηγείται στον Γούσια ο Μιλτιάδης Πορφυρογένης στα 1956, μετά την καθαίρεση του Ζαχαριάδη) γίνονται κατά την πρώτη επίσκεψη της αντιπροσωπίας του ΕΑΜ, τον Αύγουστο του 1943. Πράγματι η εξέγερση της ΑΣΟ έγινε μετά την δημιουργία της ΠΕΕΑ – άλλο αν ο Ρούσος την καταδίκασε μετά ως έργο «ανεύθυνων», εν όψει της Διάσκεψης του Λιβάνου και της συμμετοχής του ΕΑΜ στην κυβέρνηση Παπανδρέου.

    Όπως είχα υποθέσει (χωρίς να γνωρίζω αυτή την αφήγηση του Μ. Πορφυρογένη) ήταν αδύνατον να μην είχε υπάρξει προηγούμενη συνενόηση της ΑΣΟ με το ΚΚΕ. Με αυτό το δεδομένο προφανώς δεν ισχύουν όσα αναφέρονται στο ποστ για την πιθανότητα απευθείας σύνδεσης της ΑΣΟ με σοβιετικές πηγές.

    Μου αρέσει!

  6. 4.3 Το κίνημα των φαντάρων της Μέσης Ανατολής – Η πρώτη πράξη της τραγωδίας
    Μια από τις κατηγορίες που προσάπτουν στο ΕΑΜ, είναι ότι υπέθαλψε τη στάση του ελληνικού στρατού της Μέσης Ανατολής. Το κίνημα των ελλήνων φαντάρων στη Μέση Ανατολή είχε μόλις καταπνιγεί από τα βρετανικά στρατεύματα και 20.000 στρατιώτες είχαν κλεισθεί σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Λιβύη και την Ερυθραία, στα βάθη της Αφρικής. Ήταν οι μισοί περίπου από τη δύναμη του ελληνικού στρατού της Μέσης Ανατολής. Το επεισόδιο ήταν διαφωτιστικό για τη στάση τόσο του βρετανικού ιμπεριαλισμού και των εκπροσώπων της ελληνικής αστικής τάξης, όσο και της ηγεσίας του ΕΑΜ/ΚΚΕ στις μετέπειτα εξελίξεις. Οι στρατιώτες της Μέσης Ανατολής, αριστεροί και δημοκρατικοί στην πλειοψηφία τους, συμπλέοντας με την ΠΕΕΑ που στις 10 Μαρτίου είχε ζητήσει από τον έλληνα πρωθυπουργό του Καΐρου Τσουδερό σχηματισμό «κυβέρνησης εθνικής ενότητας», με τελεσίγραφο τους, στις 30 Μαρτίου 1944, απαίτησαν να γίνουν δεκτές οι προτάσεις της ΠΕΕΑ. Ο Τσόρτσιλ χρησιμοποίησε την ευκαιρία για να αφοπλίσει και να διαλύσει το κίνημα των αντιφασιστών στρατιωτών. Με τηλεγράφημα του στο στρατηγό Paget έδινε οδηγίες: «Ερχόμαστε σε επαφή αποκλειστικά με την νόμιμη ελληνική κυβέρνηση του Βασιλέως… Ούτε μπορεί η Ελλάδα να εκπροσωπείται συνταγματικώς από ομάδες ανταρτών, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις δεν διαφέρουν από κοινούς ληστές και παριστάνουν τους σωτήρες της χώρας τους, ενώ ζούνε εις βάρος των χωρικών». Λίγους μήνες πρωτύτερα ο ίδιος χαρακτήριζε τους ίδιους ανθρώπους «γενναίους αντάρτες που καθηλώνουν τριάντα εχθρικές μεραρχίες».
    Στις 14 Απριλίου 1944 τηλεγράφησε στον βρετανό πρεσβευτή στην εξόριστη ελληνική κυβέρνηση του Καΐρου Λήπερ, ουσιαστικό προϊστάμενο των ελλήνων πρωθυπουργών της εποχής, του Τσουδερού αρχικά, του αντικαταστάτη του Σοφοκλή Βενιζέλου και του Γεωργίου Παπανδρέου στη συνέχεια: «Μη φανείτε υπέρ το δέον πρόθυμος για διαπραγματεύσεις. Εξακολουθήστε τον αποκλεισμό (των ελλήνων στρατιωτών) με το πυροβολικό, με ισχυρότερες δυνάμεις, και η πείνα θα φροντίσει για τα υπόλοιπα… Θα ήταν μεγάλο λάθος να κλείσει η σοβαρή αυτή υπόθεση με μια συμφιλίωση που θα ικανοποιούσε τους πάντες… Οι άνθρωποι αυτοί πρέπει να πέσουν στα χέρια μας άοπλοι, άνευ όρων και ελπίζω, δίχως αιματοχυσία». Ο βρετανικός ιμπεριαλισμός έδειχνε τα δόντια του, την πανουργία και την κτηνωδία του.
    Μέσα σ’ αυτό το κλίμα συνήλθε η συνδιάσκεψη του Λιβάνου. Οι ηγέτες του ΚΚΕ και του ΕΑΜ είχαν ενημερωθεί για τα διαδραματιζόμενα. Όμως δεν δίστασαν να στείλουν, στις 16 Μάιου, μια μέρα πριν αρχίσει η συνδιάσκεψη το παρακάτω δουλοπρεπές τηλεγράφημα στον Ουίνστον Τσόρτσιλ.
    «16 Μάιου 1944. Ως αντιπρόσωποι της μαχόμενης Ελλάδος παρά τη συνδιασκέψει δια την εθνικήν ενότητα, επιθυμούμεν να εκφράσωμεν τη Υμετέρα Εξοχότητι ευσεβάστως τον θαυμασμόν μας και Σας ευχαριστήσωμεν δια το ενδιαφέρον Σας υπέρ της χώρας μας και το μέλλον της. Το ενδιαφέρον αυτό χρονολογείται από περισσότερο του ενός αιώνος παράδοσιν πολύτιμον εις τον Ελληνικόν λαόν και την οποίαν, πράξεις ως αι υπό της Υμετέρας Εξοχότητος επιτελεσθείσαι, κατέστησαν έτι ισχυροτέραν. Πιστεύομεν ως ησθάνθητε δια τα πρόσφατα γεγονότα, τα επισυμβάντα μεταξύ των δυνάμεων μας Μέσης Ανατολής, προεκάλεσε τας σοβαρός κρίσεις σας δια την χώραν μας. Ας μας επιτραπή, εν τούτοις, να είπωμεν, ότι η αντίστασις και η αιματηρά πάλη του Ελληνικού λαού εις τας πόλεις και τα όρη είναι τοιαύται, ώστε να υπερτερούν εις ηθικήν σημασίαν των παραφρόνων πράξεων ανεύθυνων προσώπων, αι οποίοι πράξεις, μολονότι γεννηθείσαι από την επιθυμίαν δια την εθνική ένωσιν, οδήγησαν εν τούτοις εις οδυνηρά και καταστρεπτικά αποτελέσματα, τα οποία πρέπει να καταδικασθούν από πάντας. Ας είναι βέβαια η Υμετέρα Εξοχότης, ότι θα πράξωμεν παν το δυνατόν όπως επιτύχωμεν την εθνική ενότητα, η οποία είναι απαραιτήτως όχι μόνον δια πλέον επιτυχή αγώνα εναντίον του εχθρού, άλλα επίσης και δια την ανοικοδόμησιν της χώρας μας, η οποία έπεσε θύμα των επιθέσεων της Ιταλίας, της Γερμανίας και Βουλγαρίας. Γνωρίζομεν ότι δεν θα λείψει η βοήθεια των Μεγάλων Συμμάχων μας και ιδίως της Μεγάλης Βρετανίας και του ατρόμητου Αρχηγού της». Το τηλεγράφημα υπογράφτηκε από τον Αλ. Σβώλο για την ΠΕΕΑ, τον Μ. Πορφυρογένη για το ΕΑΜ και τον Πέτρο Ρούσο για το ΚΚΕ. (σ.σ. Γ. Αθανασιάδης, Η Πρώτη Πράξη της Ελληνικής Τραγωδίας, Μέση Ανατολή 1941-1944, Αθήνα 1975, σελ. 201).
    Η σφαγή του Δεκέμβρη και η προδοσία της Βάρκιζας ενυπήρχαν σε μικρογραφία σ’ εκείνα τα γεγονότα της Μέσης Ανατολής. Η αντιμετώπιση των αριστερών φαντάρων έδειχνε πως οι βρετανοί θα αντιμετώπιζαν όλο το αντάρτικο. Η δουλοπρεπής συμπεριφορά των ηγετών του ΚΚΕ έδειχνε ποια στάση θα κρατούσαν τον Δεκέμβρη και αργότερα. Δυστροπούντες για τον αριθμό των υπουργείων που τους έδιναν, οι ηγέτες του ΚΚ-ΕΑΜ υπέγραψαν το «Συμβόλαιο του Λιβάνου» που δεν ήταν άλλο από τον προγραμματικό λόγο του «πρωθυπουργού» και προέδρου της συνδιάσκεψης Γεωργίου Παπανδρέου.

    Κουτσουμπός σελ. 115

    http://eek.gr/images/Stuff/Doc/E-Books/polemos-xorikon-th.koutsoumpos.pdf

    Μου αρέσει!

  7. Απρίλης 1944 – εξέγερση στον ελληνικό στρατό υπέρ του ΕΑΜ

    Του Φοίβου – Σταύρου Μακρίδη*

    Κλείνουν 70 χρόνια από τον Δεκέμβρη του ’44. 70 χρόνια από την ωμή επέμβαση των Άγγλων, τον αγώνα για «λαοκρατία» και την πλήρη υποχώρηση της ηγεσίας του ΕΑΜ με τη Συμφωνία της Βάρκιζας (Φλεβάρης ’45). Όμως, τα «Δεκεμβριανά» δεν προήλθαν από το πουθενά. Ήταν η κορύφωση μιας σειράς γεγονότων που έδειχναν το τι θα επακολουθούσε στην Ελλάδα, μετά την απελευθέρωσή της από τους ναζί.

    Η πρώτη πράξη του δράματος των «Δεκεμβριανών» παίχτηκε στην Αίγυπτο τον Απρίλιο του 1944. Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή.

    Το 1944 ήταν η χρονιά που κορυφώθηκε ο αγώνας ενάντια στους ναζί κατακτητές κι έμπαινε εμφατικά το ζήτημα της εξουσίας. Τι κοινωνικό σύστημα και πολίτευμα θα υπήρχε και ποιοι θα κυβερνούσαν στην απελευθερωμένη Ελλάδα; Αυτά τα ερωτήματα απασχολούσαν όλα τα στρώματα της ελληνικής κοινωνίας κι εκδηλώθηκαν ακόμα και μέσα στο ελληνικό στράτευμα.

    Οι επίσημες Ένοπλες Δυνάμεις, που βρίσκονταν στο πλευρό των Συμμάχων, είχαν την έδρα τους – μαζί με τη βασιλική εξόριστη κυβέρνηση από τους πολιτικούς των παλιών κομμάτων – στη Μέση Ανατολή.

    Τον Απρίλη του 1944 οι στρατιώτες κι οι ναύτες που υπηρετούσαν στις Ένοπλες Δυνάμεις εξεγέρθηκαν, κατέλαβαν τα στρατόπεδα και τα πλοία τους προς υποστήριξη του ΕΑΜ. Κράτησαν για 20 μέρες, ώσπου οι Άγγλοι κι η ελληνική βασιλική «εξόριστη» κυβέρνηση κατέστειλαν βίαια την εξέγερση ,με αποτέλεσμα να διαλυθούν οι ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις.

    Οι δυνάμεις του ΕΑΜ μέσα στις Ένοπλες Δυνάμεις

    Ήδη από τις 10 Οκτωβρίου 1941 αριστερές δυνάμεις είχαν συγκροτήσει την Αντιφασιστική Στρατιωτική Οργάνωση (ΑΣΟ) στον Στρατό και στη συνέχεια ως παρακλάδια την Αντιφασιστική Οργάνωση Ναυτικού (ΑΟΝ) και την Αντιφασιστική Οργάνωση Αεροπορίας (ΑΟΑ). Η ΑΣΟ απευθυνόταν κυρίως στους απλούς στρατιώτες και ναύτες κι εξέδιδε την εφημερίδα «Αντιφασίστας».

    Το 1943 εκδηλώθηκαν οι πρώτες σοβαρές κινητοποιήσεις μέσα στο στράτευμα με ηγετική δύναμη την ΑΣΟ. Τότε είχε γίνει μια προσπάθεια να αντικατασταθούν οι δημοκρατικοί αξιωματικοί με πιο έμπιστους στον βασιλιά Γεώργιο Β’ αξιωματικούς. Τελικά, οι προσπάθειες του Βασιλιά να ελέγξει πιο στενά το Στρατό δεν προχώρησαν.

    Μάρτης ’44: το ΕΑΜ συγκροτεί την «κυβέρνηση του βουνού»

    Στις 10 Μάρτη 1944 το ΕΑΜ συγκροτεί την Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ). Επί της ουσίας ήταν η κυβέρνηση της απελευθερωμένης Ελλάδας, η λεγόμενη «κυβέρνηση του βουνού». Το ΕΑΜ είχε ήδη απελευθερώσει σχεδόν τα ¾ της ελληνικής επικράτειας, είχε συγκροτημένο αντάρτικο στρατό, τον ΕΛΑΣ, με 30.000 οπλίτες (κι άλλους τόσους έφεδρους). Στη συνέχεια, μάλιστα, κατάφερε να οργανώσει ελεύθερες εκλογές (στις οποίες για πρώτη φορά ψήφισαν γυναίκες) για την εκλογή Εθνικού Συμβουλίου.

    Η είδηση της συγκρότησης της ΠΕΕΑ δημιουργούσε ενθουσιασμό στην πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας. Όμως, δημιουργούσε κι ανησυχία σε όσους ήθελαν μια επιστροφή στην προδικτατορική περίοδο και σε όσους είχαν συνεργαστεί πολιτικά ή/και οικονομικά με τους Ναζί κατακτητές.

    Ανταρσία στις Ένοπλες Δυνάμεις

    Η απεύθυνση που είχε η ΠΕΕΑ προς τις υπόλοιπες δυνάμεις που πολεμούσαν τον Άξονα ήταν να συγκροτηθεί μια «κυβέρνηση εθνικής ενότητας», που να οδηγήσει την Ελλάδα στην απελευθέρωσή της και να επιτρέψει στον ελληνικό λαό ελεύθερα να επιλέξει το πολίτευμα που επιθυμούσε.

    Την ίδια ώρα έχτιζε δομές «λαϊκής κυριαρχίας» στις περιοχές που απελευθέρωνε κι έδινε μία συγκεκριμένη μορφή στο όραμα της κοινωνίας για μια «λαϊκή δημοκρατία», που δε θα είχε σχέση ούτε με το δικτατορικό καθεστώς του Μεταξά, αλλά ούτε και με την αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία των προηγούμενων δεκαετιών.

    Το σύνθημα για «κυβέρνηση εθνικής ενότητας με βάση την ΠΕΕΑ» βρήκε ανταπόκριση στους στρατιώτες και τους ναύτες αμέσως μετά την συγκρότηση της ΠΕΕΑ.

    1η φάση της εξέγερσης 25 Μάρτη – 2 Απρίλη: εκδηλώσεις υποστήριξης της ΠΕΕΑ

    Προκηρύξεις της ΑΣΟ άρχισαν να κυκλοφορούν στα στρατόπεδα και στα πλοία. Εκείνες τις μέρες είχαν συγκεντρωθεί στα λιμάνια της Αλεξάνδρειας (δυτικά του τριγώνου του Νείλου) και του Πορτ-Σάιντ (ανατολικά του τριγώνου του Νείλου) πολλά πλοία του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Στην Αλεξάνδρεια βρίσκονταν σύνολο 2.800 μέλη των πληρωμάτων, ενώ στο Πορτ-Σάιντ άλλα 1.000, με τους 700 να είναι συγκεντρωμένοι στο θωρηκτό Αβέρωφ. Ακόμα, υπήρχαν άλλοι 950 στρατιώτες στο στρατόπεδο Έλλη στην Ισμαηλία (νοτιοανατολικά του τριγώνου του Νείλου).

    Στις 25 Μάρτη στην Αλεξάνδρεια έγιναν οι πρώτες μαζικές εκδηλώσεις υποστήριξης από πληρώματα του Πολεμικού και του Εμπορικού Ναυτικού. Συνθήματα υπέρ του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και της νεοσύστατης «κυβέρνησης του βουνού» κυριαρχούσαν στις πορείες.

    Μέσα σε λίγες μέρες είχε συγκροτηθεί η «Επιτροπή Εθνικής Ενότητας Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων Μέσης Ανατολής», η οποία στις 31 Μάρτη εμφανίστηκε στον πρωθυπουργό της βασιλικής κυβέρνησης, Εμμανουήλ Τσουδερό.

    Η Επιτροπή κατέθεσε ένα υπόμνημα, στο οποίο επέρριπτε ευθύνες στη βασιλική κυβέρνηση για την άρνησή της να συνεννοηθεί με την ΠΕΕΑ για να συγκροτήσουν κυβέρνηση, κι έκανε ξεκάθαρο ότι:

    «Η ημετέρα επιτροπή… προσκαλεί την βασιλικήν Κυβέρνησιν Καΐρου… συντελέσωσιν, εντός του ταχυτέρου χρονικού ορίου, εις την ενοποίησιν των εθνικών δυνάμεων και τον σχηματισμόν κυβερνήσεως αντιπροσωπευούσης τον αγωνιζόμενον λαόν με βάσιν την Πολιτικήν Επιτροπήν Εθνικής Απελευθερώσεως (Π.Ε.Ε.Α.) και μη θελήσωσι να φέρωσι τας βαρυτάτας ευθύνας του εμφυλίου σπαραγμού» [1].

    Αφού δε βρήκαν ανταπόκριση τα αιτήματά τους, επισκέφθηκαν τον Υπουργό Ναυτικών, Σοφοκλή Βενιζέλο, με αίτημα την αντικατάσταση του πρωθυπουργό Τσουδερό από τον ίδιο και τον διορισμό μελών της Επιτροπής τους, ως κομμάτι της ΠΕΕΑ. Αλλά ούτε ο Σοφ. Βενιζέλος ήταν διατεθειμένος να τους αναγνωρίσει.

    Την επόμενη μέρα, 1 Απρίλη, παρουσιάστηκε το πρώτο επεισόδιο ανταρσίας μέσα στο στράτευμα. Στο 2ο Σύνταγμα Πεδινού Πυροβολικού (της 1ης Ταξιαρχίας) 14 αξιωματικοί και 240 οπλίτες συνελήφθησαν από τον διοικητή τους, αφού δήλωσαν ότι αναγνωρίζουν ως μοναδική κυβέρνηση την ΠΕΕΑ. Η ανταρσία είχε ξεκινήσει!

    2η φάση της εξέγερσης 3 – 6 Απρίλη: «τα όσα διαδραματίζονται δεν αποτελούν τίποτα λιγότερο από επανάσταση»

    Από το πρωί της Δευτέρας 3 Απρίλη η ανταρσία απέκτησε πολύ πιο επιθετικά χαρακτηριστικά. Επιτροπές από στρατιώτες και ναύτες άρχισαν να αποκτούν μεγάλη επιρροή. Στο Κάιρο ομάδα στρατιωτών κατέλαβε το ελληνικό φρουραρχείο. Τόσο μαζικές ήταν οι κινητοποιήσεις που θορυβήθηκε μέχρι κι ο Αρχηγός του ελληνικού Στόλου, υποναύαρχος Αλεξανδρής, ο οποίος έβγαλε επίσημη ανακοίνωση που καλούσε την κυβέρνηση να έρθει σε συνομιλίες με την ΠΕΕΑ για τη συγκρότηση εθνικής κυβέρνησης. Με αυτήν την κίνηση προσπάθησε να κατευνάσει τις διαμαρτυρίες. Ο πρωθυπουργός Εμμανουήλ Τσουδερός υπέβαλε την παραίτησή του, για τον ίδιο σκοπό. Όμως, οι στρατιώτες κι οι ναύτες πήραν περισσότερο θάρρος.

    Την επόμενη μέρα, 4 Απρίλη, οι επιτροπές στρατιωτών και φαντάρων έπαιρναν στα χέρια τους τον έλεγχο του στρατού, με τις καταλήψεις πολεμικών πλοίων, στρατοπέδων και κρίσιμης σημασίας κτηρίων. Οι Επιτροπές στρατιωτών και ναυτών κατέλαβαν το Γενικό Επιτελείο, την Επιμελητεία, το Υπουργείο Ναυτικών, το Αρχηγείο του Στόλου, το στρατόπεδο Έλλη, το Ελληνικό Ναυτικό Φρουραρχείο Αλεξάνδρειας, τη Σχολή Νέων Δοκίμων και το θωρηκτό Αβέρωφ.

    Το βράδυ της 5ης προς 6η Απρίλη η εξέγερση κορυφωνόταν. Οι καταλήψεις πλοίων επεκτάθηκαν πλέον κι έξω από την Αίγυπτο. Ακόμα και στα υποβρύχια που βρισκόντουσαν στη Μάλτα έγινε εξέγερση κι ανέλαβαν επιτροπές ναυτών! Ο ενθουσιασμός ήταν τέτοιος, που στην κορβέτα «Αποστόλης», καθώς έφτανε κι έδενε στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας, έγινε ανταρσία και προσχώρησε στο κίνημα!

    Εκεί που οι Επιτροπές στρατιωτών και ναυτών συναντούσαν την έντονη αντίδραση των αξιωματικών, υπήρχε δυναμική απάντηση. Στο αντιτορπιλικό πλοίο «Πίνδος» στην Αλεξάνδρεια, οι ναύτες κυριολεκτικά πέταξαν στη θάλασσα τους αξιωματικούς τους!

    Πλέον όλα τα πλοία του Πολεμικού Ναυτικού είχαν προσχωρήσει στην εξέγερση κι ελέγχονταν από τις Επιτροπές των ναυτών, αναγνωρίζοντας ως κυβέρνηση την ΠΕΕΑ, πριν καν συμπληρωθεί ένας μήνας από την ίδρυσή της!

    Το ίδιο βράδυ εκδηλώθηκε εξέγερση και σ’ ολόκληρη την 1η Ταξιαρχία. Παρότι οι Επιτροπές στρατιωτών δεν επικράτησαν πλήρως κι η Ταξιαρχία ήταν διαιρεμένη, είχε προκαλέσει τέτοια αναταραχή, που ακυρώθηκαν όλα τα σχέδια για πολεμικές επιχειρήσεις. Η 1η Ταξιαρχία, μάλιστα, επρόκειτο να συμμετέχει στην αποστολή της κατάληψης της Ρώμης μαζί με άλλα Συμμαχικά στρατεύματα.

    Τέτοια ήταν η κατάσταση που είχε διαμορφωθεί, ώστε ο πρεσβευτής της Αγγλίας για την ελληνική βασιλική κυβέρνηση, Ρέτζιναλ Λήπερ, στις 7 Απρίλη τηλεγραφούσε απόρρητα στο Υπουργείο Εξωτερικών της Αγγλίας κι έγραφε ότι «τα όσα διαδραματίζονται μεταξύ των Ελλήνων δεν αποτελούν τίποτε λιγότερο από επανάσταση» [2].

    Εκείνες τις μέρες Ένοπλες Δυνάμεις επί της ουσίας δεν υπήρχαν, παρότι οι Επιτροπές των στρατιωτών και των ναυτών είχαν ζητήσει – εν μέσω των κινητοποιήσεών τους – να συμμετέχουν κανονικά στις πολεμικές επιχειρήσεις, μιας κι ο πόλεμος ενάντια στους Ναζί συνεχιζόταν. Οι Άγγλοι, όμως, κι η βασιλική κυβέρνηση είχαν ως προτεραιότητα να ανακτήσουν τον έλεγχο των Ενόπλων Δυνάμεων και να μην κάνουν καμία παραχώρηση στην «κυβέρνηση του βουνού».

    3η φάση της εξέγερσης 7 – 24 Απρίλη: η καταστολή της ανταρσίας με πρωταγωνιστές τους Άγγλους

    Από ‘κει κι ύστερα η βασιλική κυβέρνηση πέρασε στην αντεπίθεση, με βασικό καθοδηγητή τη Μεγάλη Βρετανία. Λίγους μήνες πριν τα «Δεκεμβριανά» του ’44, οι Άγγλοι έδειχναν τις διαθέσεις τους, να μην αφήσουν να αναπτυχθεί μια ελεύθερη «λαϊκή» Ελλάδα, αλλά μια Ελλάδα υπό την επιρροή και τις οδηγίες της Αγγλίας [3]. Κι αν χρειαζόταν να χρησιμοποιήσουν βία, δε θα δίσταζαν.

    Έτσι, ο ίδιος ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, Ουίνστον Τσώρτσιλ, έδινε οδηγίες στον στρατηγό των Βρετανικών Δυνάμεων, Πάτζετ, για την καταστολή της ανταρσίας. Οι μονάδες στρατού, που είχαν καταλάβει οι Επιτροπές στρατιωτών, αποκλείστηκαν και τους διακόπηκε η παροχή τροφίμων. Τα πλοία που συμμετείχαν στην ανταρσία, περικυκλώθηκαν από πλοία του Ναυτικού της Βρετανίας.

    Όμως, οι στρατιώτες κι οι ναύτες δεν παραδίδονταν, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις είχαν την στήριξη των τοπικών Αράβων, που έσπαγαν τον αποκλεισμό και παρέδιδαν τρόφιμα στους εξεγερμένους.

    Στις 16 Απρίλη, στο Βρετανικό Ναυαρχείο της Αλεξάνδρειας, σε κοινή σύσκεψη των αρχηγών του βρετανικού στόλου με τον Σοφ. Βενιζέλο (πλέον ήταν ο πρωθυπουργός της βασιλικής κυβέρνησης), ασκήθηκε ισχυρή πίεση να γίνει άμεσα η καταστολή. Ο ανώτατος διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων της Μεσογείου, ναύαρχος Τζων Κάνιγκαμ, απειλούσε τον Βενιζέλο ότι αν δεν γίνει άμεσα η καταστολή, τότε θα επενέβαιναν οι ίδιοι οι Άγγλοι, με πιθανό το ενδεχόμενο να βυθιστούν τα ελληνικά πλοία και να υπάρξει ολική καταστροφή του ελληνικού ναυτικού.

    Ο Βενιζέλος, ανέθεσε στον ναύαρχο Πέο Βούλγαρη τρνα οργανώσει την καταστολή της ανταρσίας, κατ’ αρχήν στην Αλεξάνδρεια και στη συνέχεια στο Πορτ-Σάιντ.

    Εν τω μεταξύ, στις 22 Απρίλη, ο Τσώρτσιλ τηλεγραφούσε στον στρατηγό Πάτζετ και τον πίεζε να γίνει άμεσα η καταστολή των εξεγερμένων στρατιωτών. Έγραφε στο άκρως απόρρητο μήνυμά του ότι:

    «Είμαστε έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε την βία, στον ανώτατο δυνατό βαθμό, αλλά θα ήταν καλύτερο να αποφευχθεί η σφαγή, εφ’ όσον είναι δυνατόν. Λέτε ότι η ευθύνη θα βαρύνει τους Βρετανούς και όχι την αδύνατη και παραπαίουσα Ελληνική Κυβέρνηση. Η Κυβέρνηση της Αυτού Μεγαλειότης είναι έτοιμη να το επωμισθεί αυτό…» [4].

    Το βράδυ της 22ας προς 23ης Απρίλη αναπτύχθηκε η καταστολή των εξεγερμένων πληρωμάτων στην Αλεξάνδρεια με επιτυχία. Το επόμενο βράδυ έγινε κι η καταστολή της 1ης Ταξιαρχίας, από τον στρατηγό Πάτζετ. Τα βασικά μέτωπα της εξέγερσης είχαν πέσει. Οι εξεγερμένοι στρατιώτες και ναύτες οδηγούνταν στη φυλακή. Μετά από μία βδομάδα παραδόθηκαν οι ναύτες από τα πλοία του Πορτ-Σάιντ. Πλέον, είχε καταρρεύσει η εξέγερση στις Ένοπλες Δυνάμεις, με εξαίρεση λίγα πλοία κι υποβρύχια, που κράτησαν έως τις αρχές Ιούνη.

    Ο επίλογος: στο Συνέδριο του Λιβάνου η ηγεσία του ΕΑΜ “άδειασε” την εξέγερση στις Ένοπλες Δυνάμεις

    Μπορεί η ανταρσία στις Ένοπλες Δυνάμεις να μην κατάφερε να ανατρέψει τη βασιλική εξόριστη κυβέρνηση και να είχε ως αποτέλεσμα την αποδυνάμωση των Ενόπλων Δυνάμεων, όμως εκφραζόταν με τον πλέον ξεκάθαρο τρόπο ότι η δράση του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ κι η συγκρότηση της ΠΕΕΑ έδινε την ελπίδα της απελευθέρωσης και της κοινωνικής αλλαγής σε όλα τα λαϊκά στρώματα της ελληνικής κοινωνίας.

    Οι μαζικές κινητοποιήσεις κι η εξέγερση στις Ένοπλες Δυνάμεις, προς υποστήριξη της νεοσύστατης κυβέρνησης του βουνού, που εκδηλώθηκε μακριά από το ελληνικό έδαφος, μέσα στην «έδρα» των Άγγλων και της βασιλικής ελληνικής κυβέρνησης – σ’ έναν χώρο (βλ Στρατός) που δεν υπήρχε ελεύθερη ανταλλαγή απόψεων – έδιναν νέα δεδομένα στην πολιτική ζωή, για το τι θα επακολουθούσε στην απελευθερωμένη Ελλάδα.

    Ο Απρίλης του ’44, παρότι τελικά ηττήθηκε, έδινε μία ισχυρή ώθηση στην ΠΕΕΑ να προχωρήσει τον αγώνα. Όμως, η ηγεσία του ΕΑΜ δεν έβγαλε αυτά τα συμπεράσματα. Επεδίωκε μια συμφωνία, με κάθε κόστος, με την εξόριστη κυβέρνηση και τους πολιτικούς των παλιών κομμάτων. Η πρόταση για «εθνική κυβέρνηση» μπορεί να ενέπνευσε τα λαϊκά στρώματα μέσα στο 1944, όμως αποδείχθηκε ότι είχε κοντά ποδάρια. Γιατί τα σχέδια των Άγγλων και της βασιλικής κυβέρνησης ήταν να κατατροπώσουν το ΕΑΜ, να το παγιδέψουν, να αφοπλίσουν τον ΕΛΑΣ και να αποτρέψουν τις «λαϊκές» κοινωνικές αλλαγές, που επεδίωκε το ΕΑΜ, αμέσως μετά την απελευθέρωση.

    ΕΑΜ/ΚΚΕ/ΠΕΕΑ εναντίον του Γεώργιου Παπανδρέου

    Το Συνέδριο του Λιβάνου έγινε το Μάη του ’44 και συμμετείχαν αντιπρόσωποι από όλες τις πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, που πολεμούσαν τις κατοχικές δυνάμεις. Θέμα του Συνεδρίου ήταν μία συμφωνία για το τι θα επακολουθήσει της Απελευθέρωσης και τη σύσταση μιας «κυβέρνησης εθνικής ενότητας».

    Η κατάσταση στην Ελλάδα ευνοούσε το ΕΑΜ. Μόλις είχε συγκροτήσει την κυβέρνηση του βουνού, γινόντουσαν ετοιμασίες στην Ελλάδα για την εκλογή εθνοσυνέλευσης, είχε απελευθερώσει ολόκληρες περιοχές, είχε οργανωμένο αντάρτικο στρατό κι είχε μια μαζική λαϊκή/εργατική υποστήριξη – που εκφράστηκε ακόμα και με απεργίες – και μόλις είχε εκφραστεί η εξέγερση στις Ένοπλες Δυνάμεις.

    Από την άλλη το στρατόπεδο της εξόριστης κυβέρνησης ήταν διασπασμένο. Η εξόριστη κυβέρνηση που διαπραγματευόταν στο Συνέδριο αποτελούνταν μονάχα από… ένα άτομο! Ήταν ο εκλεκτός κι ο «φυτευτός» του Τσώρτσιλ, Γεώργιος Παπανδρέου, ο οποίος ήταν πρωθυπουργός κι είχε όλα τα υπουργεία! Οι υπόλοιποι αστοί πολιτικοί είχαν διαφωνήσει με τον «διορισμό» του Παπανδρέου και προσωρινά απείχαν από την βασιλική κυβέρνηση.

    Η πρώτη… παράδοση των όπλων

    Αυτή ήταν η κατάσταση για τους αντιπροσώπους του ΕΑΜ, του ΚΚΕ και της ΠΕΕΑ. Όμως, ήταν τέτοια η υποχωρητική τους διάθεση, που κατέληξαν να δεχθούν ακόμα και τον Γεώργιο Παπανδρέου ως πρωθυπουργό της νέας κυβέρνησης εθνικής ενότητας!

    Όσον αφορά την εξέγερση στις Ένοπλες Δυνάμεις, όχι μόνο δεν υπήρξε απαίτηση να δοθεί αμνηστία σε όσους συμμετείχαν στην εξέγερση, αλλά «άδειασαν» τους εξεγερμένους στρατιώτες και ναύτες, αποκαλώντας την εξέγερση ως «έγκλημα». Πιο συγκεκριμένα, η κοινή δήλωση όλων των Συνέδρων (μαζί κι αυτών του ΕΑΜ, του ΚΚΕ και της ΠΕΕΑ), το αποκαλούμενο «Εθνικό Συμβόλαιο» ξεκαθάριζε από το 1ο κεφάλαιο ότι:

    «Όλοι εμείναμε σύμφωνοι ότι η στάσις της Μέσης Ανατολής απετέλεσε έγκλημα εναντίον της Πατρίδος. Όλοι επίσης εμείναμε σύμφωνοι ότι η ανάκρισις πρέπει να συνεχισθή και ότι οι υποκινηταί της στάσεως πρέπει να τιμωρηθούν αναλόγως προς τα ευθύνας των. Το επιχείρημα ότι εκινήθησαν από το αίτημα της Κυβερνήσεως Εθνικής Ενότητος δεν είναι δυνατόν να τους απαλλάξη της ευθύνης διότι, εάν εις καιρόν πολέμου η διαφωνία περί την Κυβέρνησιν νομιμοποιή την στάσιν, τότε το Αλβανικό Έπος θα έπρεπε να μην είχε υπάρξει».

    Παρακάτω συμφωνούσαν ότι:

    «η στρατιωτική πειθαρχία θα είναι αμείλικτος και ότι πολιτικαί απόψεις δεν είναι δυνατόν να υπάρξουν εις τον στρατόν, διοτί ο στρατός δεν βουλεύεται».

    Ενώ στο 2ο κεφάλαιο καλούσαν για τη:

    «δημιουργίαν του Εθνικού μας Στρατού, ο οποίος θα είναι απηλλαγμένος πάσης επιρροής κομμάτων και οργανώσεων, θα ανήκη μόνον εις την πατρίδα και θα υπακούη εις τάς διαταγάς της Κυβερνήσεως» [5].

    Μ’ αυτόν τον τρόπο, λοιπόν, οι ηγεσίες του ΕΑΜ, του ΚΚΕ και της ΠΕΕΑ, έδειχναν ότι δεν είχαν σε τίποτα να διαλύσουν ακόμα και το «καμάρι» του αντάρτικου πολέμου, τον ίδιο τον ΕΛΑΣ! Το Συνέδριο του Λιβάνου δεν απογοήτευσε μόνο τους στρατιώτες και τους ναύτες των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων, αλλά άνοιγε κι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο, που ύστερα από διάφορα επεισόδια ολοκληρώθηκε με τη Συμφωνία της Βάρκιζας, τον Φλεβάρη του ’45 και την ήττα των λαϊκών δυνάμεων για κοινωνική αλλαγή, από τις δυνάμεις του παλιού κατεστημένου και τους Άγγλους.

    Σημειώσεις

    [1]: Παρατίθεται στο Σόλων Ν. Γρηγοριάδης, Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας 1941-1974, τ. 3 Από τον Λίβανο στη Βάρκιζα, εκδόσεις Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία 2011, σελ 53-54.
    [2]: Παρατίθεται στο ίδιο, σελ 64-73.
    [3]: Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ο μεγάλος κερδισμένος ήταν οι ΗΠΑ. Έτσι, η Μεγάλη Βρετανία, που είχε την επιρροή στην Ελλάδα, όπως προέκυψε από τη Συμφωνία της Γιάλτας, το 1947 «παρέδωσε» αυτήν την επιρροή στις ΗΠΑ.
    [4]: Παρατίθεται στο ίδιο, σελ 79-80.
    [5]: Παρατίθεται στο ίδιο, σελ 106-107.
    * Ιστορικός

    http://www.efsyn.gr/arthro/dekemvris-1944-simeio-kampis-gia-tis-exelixeis

    Μου αρέσει!

  8. Σχεδόν 2.300 ήταν οι αμετανόητοι και περίπου 2.650 παρασυρμένοι, οι οποίοι μεταφέρθηκαν στο Τμίμι.208 Οι αμετανόητοι, μαζί με τους κινηματίες του Ναυτικού μεταφέρθηκαν στη Μπάρντια, στη Λιβύη,209 όπου, αν και οι αριθμοί είναι συγκεχυμένοι, πάντως αναφέρονται στα τέλη Απριλίου περίπου 7.500 χιλιάδες άτομα, 3.500 ναυτικοί και 4.000 του πεζικού και λίγοι της αεροπορίας, στην οποία λαμβάνουν χώρα παράλληλες εκκαθαρίσεις.

    http://pandemos.panteion.gr/index.php?lang=el&op=record&type=cid&q=isMemberOf-cid:14,isMemberOfCollection-cid:9&page=1&pid=iid:17767

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s