Τραγούδια

Ο Εμφύλιος στα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη 

Σκεφτόμουν μια συνολική παρουσίαση – ανάλυση. Καταγράφοντας όμως τα τραγούδια διαπίστωσα ότι ο αριθμός τους είναι πολύ μεγαλύτερος από όσο υπολόγιζα. Γι’ αυτό στο παρόν ποστ θα περιοριστώ σε μια, κατά το δυνατόν πλήρη καταγραφή, με τις απολύτως απαραίτητες πληροφορίες.

Η παρουσίαση ακολουθεί τη σειρά που υπάρχει στο βιβλίο Μίκης Θεοδωράκης, Μελοποιημένη Ποίηση, εκδ. Ύψιλον/βιβλία, 1997. Ενδέχεται κάποια από τα βίντεο με τα τραγούδια στο You Tube να μην ανοίγουν πλέον. Στην περίπτωση αυτή ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να τα αναζητήσει (με τον τίτλο του τραγουδιού) και θα τα βρει.

*

Βράχο βράχο, Καημός, Παράπονο. Και τα τρία σε στίχους του Δημήτρη Χριστοδούλου. 1960-61, στο δίσκο Πολιτεία.

http://www.youtube.com/watch?v=Em_NTcbu-7g

http://www.youtube.com/watch?v=g36aAJAN5yg

(Ο αρχικός στίχος ήταν «να μη γνωρίζεις ποια στιγμή ο Χάρος θα σε πάρει» αλλά ο Χάρος έγινε πόνος, χάριν της λογοκρισίας).

http://www.youtube.com/watch?v=ZU0kmLA1DSU&list=PL18868B15EA89F042

*

Εκείνος που χάθηκε. Στίχοι του Δημήτρη Χριστοδούλου. 1962, στο δίσκοΌμορφη Πόλη.

http://www.youtube.com/watch?v=mNSehbeZ-I0

*

Το τραγούδι του νεκρού αδελφού. Θεατρικό, ανέβηκε στα 1962. Σύνολο από εννέα τραγούδια: Απρίλης, το όνειρο, η αλυσίδα, προδομένη αγάπη, ένα δειλινό, τον Παύλο και το Νικολιό, κοιμήσου αγγελούδι μου, στα περβόλια, δοξαστικό. Σε όλα οι στίχοι είναι του Μίκη, εκτός από το νανούρισμα, που το έχει γράψει ο Κώστας Βίρβος.

Στα περβόλια

http://www.youtube.com/watch?v=FPbCpOhi6MI

Το όνειρο

http://www.youtube.com/watch?v=ELljhj9Nklc

*

Μπελογιάννης, σε στίχους Γιάννη Θεοδωράκη. 1980, για την ταινία ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο.

http://www.youtube.com/watch?v=IY0nLSDS4aY

*

Τρία τραγούδια από το θεατρικό ένας όμηρος, του Μπρένταν Μπήαν, 1962:Ήταν 18 Νοέμβρη, το γελαστό παιδί και ποιος δε μιλά για τη Λαμπρή.Φυσικά τα τραγούδια έχουν Ιρλανδική υπόθεση, αλλά ο συσχετισμός τους με την ελληνικό Εμφύλιο είναι εύλογος.

http://www.youtube.com/watch?v=lvNf94C4YKY

(Ο Μίκης εδώ λέει του «Ιρλανδικού» αντί του «λαϊκού», όπως ακούγεται στις πιο γνωστές ερμηνείες)

http://www.youtube.com/watch?v=fGKTl0Qrx3g

(Οι «εχθροί μας» σε πολλές ερμηνείες γίνονται «οι φασίστες», καθώς το τραγούδι έχει μεταγραφεί πλήρως από την Ιρλανδική στην Ελληνική Ιστορία)

http://www.youtube.com/watch?v=dWJBOzd3vE8

(Το βίντεο από τη συναυλία, τον πρώτο καιρό της Μεταπολίτευσης, έχει το δικό του ενδιαφέρον)

*

Αυτούς που βλέπεις, του Μιχάλη Κατσαρού. 1963, από το δίσκο Μαγική Πόλη. Από τον ίδιο δίσκο, πέντε στρατιώτες, σε στίχους του Μίκη.

http://www.youtube.com/watch?v=CJ_VxJEGbZo

http://www.youtube.com/watch?v=4XQY_SmBGv4

(Το τραγούδι αποχτά νόημα για τους… νέους, αν αντικατασταθεί το «να βάψουν» της λογοκρισίας με το «να κάψουν»)

*

Το Άξιον Εστί, από το ομώνυμο έργο του Οδυσσέα Ελύτη, 1964. Περιέχονται τα τραγούδια: ένα το χελιδόνι, της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ, με το λύχνο του άστρου, της αγάπης αίματα, ανοίγω το στόμα μου.

*

Σωτήρης Πέτρουλας, στίχοι του Μίκη, 1965.

http://www.youtube.com/watch?v=uwpT2ZFv_-k

(βλ. τα σχόλια του ποστ)

*

Ρωμιοσύνη, σε ποίηση Γιάννη Ρίτσου, 1966. Περιέχονται τα τραγούδια: αυτά τα δέντρα, όλοι διψάνε, όταν σφίγγουν το χέρι, τόσα χρόνια, μπήκαν στα σίδερα, δέντρο το δέντρο, ποιος να το πει, θα σημάνουν οι καμπάνες, τραβήξανε ψηλά.

Αυτά τα δέντρα

http://www.youtube.com/watch?v=XQ2TbBOkGH8

Θα σημάνουν οι καμπάνες

http://www.youtube.com/watch?v=qLn0B2jI3nM

*

Δυο τραγούδια από το Romancero Gitano του Lorca, σε απόδοση Οδυσσέα Ελύτη. Γράφτηκαν στα 1967, η πρώτη ηχογράφηση έγινε στα 1970: Antonio Torres Heredia I & II. Με τον τρόπο των τραγουδιών του Μπρένταν Μπήαν.

http://www.youtube.com/watch?v=vtV6nb3tJ-4

http://www.youtube.com/watch?v=cgshM8gF_zY

*

Ο Μίκης έχει πολλούς δίσκους με τραγούδια που αναφέρονται στη χούντα 1967-74. Αυτά δεν περιλαμβάνονται στην παρούσα συλλογή.

*

Μπαλάντες, σε ποίηση Μανόλη Αναγνωστάκη, 1975. Περιέχονται τα τραγούδια το ναυάγιο, δρόμοι παλιοί, κάτω απ’ τα ρούχα μου, Χαρά Χαρά, οι στίχοι αυτοί, μες την κλειστή μοναξιά μου, και περνούσανε τα τραμ, όλα έχουν αποδελτιωθεί, όταν μια άνοιξη. Συν το Ίσκιοι Βουβοί, που δεν υπάρχει στο δίσκο, αλλά σε μεταγενέστερη ερμηνεία, πολύ μακριά από τον «ήχο» των πρώτων  εκτελέσεων.

Το ναυάγιο

http://www.youtube.com/watch?v=quooQI3MOq4

Δρόμοι παλιοί

http://www.youtube.com/watch?v=6rHesCmfLio

Ίσκιοι βουβοί

http://www.youtube.com/watch?v=igxSK1BIdtc

*

Στην Ανατολή, 1974. Περιέχονται και:

Τα παραθύρια ορθάνοιχτα (Μιχάλης Κακογιάννης)

http://www.youtube.com/watch?v=aH3enPlI5NE

Άστατο πουλί (Μίκης)

http://www.youtube.com/watch?v=Ituhm2hEdts

Στην Ανατολή (Μίκης)

http://www.youtube.com/watch?v=-GWaIkyqdHs

Μες στην ταβέρνα (Μίκης)

http://www.youtube.com/watch?v=LNEiARK_Fx0

Άπονες εξουσίες (Μιχάλης Κακογιάννης)

http://www.youtube.com/watch?v=VdH-Yat-cPQ

Μ’ ένα καράβι όνειρα (Κώστας Στυλιάτης)

http://www.youtube.com/watch?v=Et8cPdM2d_M&list=PLtpTBJgGXEX8UNyqZOYrKqBgNV7LEV9f5

*

Προδομένος Λαός, θεατρικό του Βαγγέλη Γκούφα, 1974. Περιέχονται 12 τραγούδια, με έμμεσες πλην σαφείς αναφορές στον Εμφύλιο: Το τραγούδι των καρμπονάρων, Χάι κάι, ακόμα τούτη η άνοιξη, της βροχής νερό, κανόνια το βαρούνε, βογγά το κάστρο τ’ Αναπλιού, βάνω το χάρο πισωκάπουλα, Άιντε μια, κυρα-Παναγιά, ελάτε μ’ έναν πόθο, νανούρισμα, εδώ δεν προσκυνήσανε.

Το τραγούδι των καρμπονάρων

http://www.youtube.com/watch?v=-FkD6c9lVqU

Βογγά το κάστρο τ’ Αναπλιού

http://www.youtube.com/watch?v=pY4_JGun6Xo

Κανόνια το βαρούνε

http://www.youtube.com/watch?v=IMOZyyck57k

*

Το μπλόκο της Καισαριανής, από το θεατρικό του Νότη Περγιάλη αυτό το δέντρο δεν το λέγανε υπομονή, 1974 (ηχογράφηση 1977)

http://www.youtube.com/watch?v=xVl7RPsNfZo

*

Εχθρός Λαός, θεατρικό του Ιάκωβου Καμπανέλλη, 1975. Περιέχονται: του χωρισμού, το συμβούλιο, ο εχθρός λαός, αρνιέμαι, ο αδελφός τον αδελφό, λαχτάρησα μια χώρα.

Του χωρισμού

 http://www.youtube.com/watch?v=iGEkPyYTTBs

Ο εχθρός λαός

http://www.youtube.com/watch?v=QDImY_GTyAU

Αρνιέμαι

http://www.youtube.com/watch?v=R7yGQGnfm9w

Ο αδελφός τον αδελφό

http://www.youtube.com/watch?v=Zr-NWdU6CXo

Λαχτάρησα μια χώρα

http://www.youtube.com/watch?v=qobKLOoHX6Y

*

Της εξορίας. Τραγούδια γραμμένα μεταξύ 1943-1975. Ηχογράφηση 1976. Περιέχονται:

Της εξορίας (Μίκης, 1948)

http://www.youtube.com/watch?v=nFapoJLr5UE

Χτύπα χτύπα (Μίκης, 1948)

http://www.youtube.com/watch?v=5rN9FsxK8vg

Ο ύμνος του ΕΛΑΝ (Πάνος Λαμψίδης, 1943)

http://www.youtube.com/watch?v=Q7MFxxYIq74

Της φυλακής (Γιάννης Νεγρεπόντης, 1975)

http://www.youtube.com/watch?v=0dihvaxLKWI

Έφτασες αργά (Μανόλης Αναγνωστάκης, 1973)

http://www.youtube.com/watch?v=Nfn9opDthyk

Δεν έφταιγεν ο ίδιος (Μανόλης Αναγνωστάκης, 1973)

http://www.youtube.com/watch?v=8GVDsF8S4VI

Κάθε πρωί (Μανώλης Αναγνωστάκης, 1973)

http://www.youtube.com/watch?v=hrAdSLDYfLU

Ήτανε νέοι, ήταν παιδιά (Μανόλης Αναγνωστάκης, 1973)

http://www.youtube.com/watch?v=mxM7sNMymlo

Μου μιλάτε για κείνον (Τάσος Λειβαδίτης, 1975)

http://www.youtube.com/watch?v=mxM7sNMymlo

Ερωτικό γράμμα (Τάσος Λειβαδίτης, 1975)

*

Από τα Λυρικά του Τάσου Λειβαδίτη (1976): Χαθήκανε τόσο νωρίς & θυμήσου το Μανωλιό.

http://www.youtube.com/watch?v=gWFuW6iuokc

http://www.youtube.com/watch?v=IfmcSVetjVI

*

Από τον Επιβάτη του Κώστα Τριπολίτη (1981): Αφιέρωμα.

http://www.youtube.com/watch?v=L_MwK7Xh5u4

*

Από το Ραντάρ του Κώστα Τριπολίτη (1981): Σύνοψη.

http://www.youtube.com/watch?v=vqxji_rnitU

*

Διόνυσος, σε στίχους του Μίκη, σύνθεση 1984, ηχογράφηση 1985. Περιέχονται: η απολογία του Διονύσου, μια φυλακή, το ψυγείο, η αρκούδα, στις 10 του Δεκέμβρη, ο προδότης, ο κολίγος, τη ρωμιοσύνη να την κλαις, τα κρύσταλλα της αβύσσου, καλά βουνά, το ταξίδι.

Μια φυλακή

http://www.youtube.com/watch?v=cd3ZX4XOrho

Στις δέκα του Δεκέμβρη

http://www.youtube.com/watch?v=nlaMJigbkzg

Ο προδότης

http://www.youtube.com/watch?v=m1gAcNdqzhQ

*

Από τη μνήμη της πέτρας, του Μιχάλη Μπουρμπούλη, 1987: πρόσφυγας & μνήμη της πέτρας.

*

Από το δίσκο Πολιτεία Γ’, 1994:

Η ελπίδα που έλεγες (Μάνος Ελευθερίου)

Δεν έχει ο δρόμος γυρισμό (Δημήτρης Κεσίσογλου)

http://www.youtube.com/watch?v=nh5Tc6GE8Yk

*

Από το δίσκο Πολιτεία Δ’, 1996:

Σε ποια πατρίδα θες να πας (Μάνος Ελευθερίου)

http://www.youtube.com/watch?v=W_UJiJSkn38

Πηγή: Ο Εμφύλιος στα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη (αναθεωρημένο, 13/10/2013) | Η καλύβα ψηλά στο βουνό

Advertisements

4 σκέψεις σχετικά με το “Ο Εμφύλιος στα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη ”

  1. Γράφει ο Μίκης (παραπομπή στο ποστ):

    Όταν ο Στέλιος Καζαντζίδης τραγούδησε το ΒΡΑΧΟ ΒΡΑΧΟ, που έσπασε τότε όλα τα ρεκόρ πωλήσεων, ήταν ήδη ένας βασιλιάς του λαϊκού τραγουδιού. Όμως μαζί μου θυμήθηκε τον άλλο εαυτό του, τον καταπιεσμένο, της προσφυγιάς και της Μακρονήσου, έτσι που έβγαλε όλη την τρυφερότητα και την αγάπη που τον πλημμυρίζανε. Γίναμε φίλοι κολλητοί. Μαζί φυσικά και η Μαρινέλλα. Συχνά κοιμόμασταν κάτω από την ίδια στέγη, ιδιαίτερα μετά τα λουκούλεια γεύματα στη Δροσιά με πενεϊρλί και όλες τις ποντιακές λιχουδιές.

    Σκέφτομαι πως εκείνες οι μοναδικές ερμηνείες του Μπιθικώτση, του Χιώτη, της Λίντας και του Καζαντζίδη δεν θα μπορούσαν να γίνουν, αν δεν υπήρχε διάχυτο και ισχυρό το αίσθημα της φιλίας και του αμοιβαίου θαυμασμού. Πίστευα στις φωνές και στην τέχνη τους σα νά ‘τανε θεοί. Ίσως τα ίδια αισθήματα να γέμιζαν τότε τις καρδιές τους για μένα, για να τραγουδήσουν με κείνη την απαράμιλλη τέχνη που έκανε όλους τους Έλληνες κυριολεκτικά να μεθύσουν με το τραγούδι.

    Μου αρέσει!

  2. Γράφει ο Μίκης (παραπομπή στο ποστ):

    Δεν θέλω να σταθώ εδώ και να ασχοληθώ διεξοδικά με τη θλιβερή και εν πολλοίς απίθανη υπόθεση της απαγόρευσης του έργου από την ΕΔΑ στα 1962, στην πρώτη του παρουσίαση. Κι όμως είναι αλήθεια. Σιωπηρώς δόθηκε γραμμή στα μέλη αι στους οπαδούς της ΕΔΑ όχι μόνο να μη πάνε να δούνε το έργο αλλά να επηρεάσουν τους φίλους τους να μη το δουν κι αυτοί. Γιατί; Στο σημείο αυτό ακολουθιήθηκε η συνομωσία της σιωπής. Ούτε λέξη για την παράσταση στην ΑΥΓΗ και στα υπόλοιπα έντυπα της αριστεράς. Κάποοια τέλος πάντων κριτική. Κάποια εξήγηση. Έστω και δημόσια καταγγελία που να δικαιολογεί τη στάση τους. Τίποτα. Άλλοτε έβγαζε αφρούς κι άλλοτε δάκρυζε απ’ την οργή του ο Κατράκης μπροστά σ’ αυτή την αναπάντεχη επίθεση από τους δικούς μας, όπως έλεγε: «Να είσαι στο στόχαστρο της Αστυνομίας και του Κράτους κι απ’ την άλλη μεριά οι δικοί σου να σε απαγορεύουν…» Και να μη μπορείς να μιλήσεις. Σε ποιόν να μιλήσεις; Και ποιόν να καταγγείλεις; Τους δικούς σου; Το κόμμα σου; Έτσι πάλεψε το έργο απεγνωσμένα. Στην αρχή οι αριθμοί το έδειχναν πρώτο και στην πρώτη γραμμή. Σιγά σογά όμως, όπως ο ταύρος που δέχεται τα [παντιλέρος και αιμορραγεί, χάνει τις δυνάμεις του και είναι έτοιμος να παραδοθείσ το ξίφος του τορεαντόρ, το ίδιο συνέβη και με το έργο καθώς δεχόταν κάτω από τη ζώνη τα ύπουλα χτυπήματα αυτής της δειλής και απερίσκεπτης απαγόρευσης.

    Μου αρέσει!

Γράψτε απάντηση στο Πάνος Ακύρωση απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s