Ζαχαριάδης

Η έξοδος του Νίκου Ζαχαριάδη 

Ήδη από τον Αύγουστο του 1946 άρχισε να απασχολεί την ηγεσία του ΚΚΕ η έξοδος του Νίκου Ζαχαριάδη από την Ελλάδα. Για λόγους ασφαλείας, καθώς ήταν προφανές ότι η ζωή του βρισκόταν σε κίνδυνο όσο παρέμενε στην Αθήνα. Ιδιαίτερα από τον Φεβρουάριο του 1947 και μετά, όταν το ΠΓ του ΚΚΕ αποφάσισε ότι το «κέντρο βάρους» του αγώνα μεταφέρεται από τη νόμιμη λαϊκή πάλη στις ένοπλες μορφές, κήρυξε δηλαδή και επισήμως τον Εμφύλιο, το πράγμα δεν μπορούσε να καθυστερήσει πολύ. Πράγματι, ο Ζαχαριάδης  έφυγε, παράνομα εννοείται, στα τέλη Μαρτίου.

Το κείμενο που ακολουθεί και που προσπαθεί να αναπαραστήσει τις συναρπαστικές λεπτομέρειες της διαφυγής του αρχηγού του ΚΚΕ, βασίζεται σε υλικά που περιέχονται στο βιβλίο του Φίλιππου Ηλιού Ο Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος – η Εμπλοκή του ΚΚΕ, εκδ. Θεμέλιο, β’ εκδ, 2005.

*

Ο Γιάννης Ιωαννίδης, δεξί χέρι του Ζαχαριάδη, είχε ήδη εγκατασταθεί στο Βουκουρέστι και πίεζε τον αρχηγό να εγκαταλείψει το συντομότερο την Ελλάδα, τονίζοντας ότι αυτή είναι και η άποψη των ξένων συντρόφων, που ανησυχούσαν για την ασφάλειά του. Ο Ζαχαριάδης συμφωνούσε, αλλά έθετε έναν απαράβατο όρο: πρώτα θα βγει έξω ο Γιώργης Σιάντος και θα ακολουθούσε αυτός.

Ο λόγος ήταν ότι θεωρούσε τον Σιάντο πράκτορα των Άγγλων και δεν ήθελε με κανένα τρόπο να τον αφήσει στην Αθήνα, ως αντικαταστάτη του. Ήθελε να τον στείλει στην ΕΣΣΔ (ή σε κάποια άλλη χώρα – δορυφόρο) όπου η τύχη του θα ήταν …εξασφαλισμένη. Ο Ζαχαριάδης ήθελε να τον… τον είχε για χαφιέ…,αφηγείται χαρακτηριστικά ο Ιωαννίδης στις Αναμνήσεις του.

Τα κρυπτογραφημένα ραδιογραφήματα που δημοσιεύει ο Ηλιού μεταξύ Ντενίσοφ (Ιωαννίδη) και Κούκου (Ζαχαριάδη) αλλά και μεταξύ άλλων αποστολέων –παραληπτών, είναι εξαιρετικά αποκαλυπτικά:

4/Χ/ -46

Σας παρακαλώ να μεταδώσετε στους Έλληνες συντρόφους Ιωαννίδη και Ρούσο ότι εμείς θεωρούμε σκόπιμο και απαραίτητο να ταξιδέψει ο σ. Ζαχαριάδης από την Ελλάδα στη Γιουγκοσλαβία με τη βοήθεια των φίλων του στη Γιουγκοσλαβία.

Σεργκέεφ

(Σεργέεφ= ο Λ. Μπαράνοφ, υποδιευθυντής του τμήματος διεθνών σχέσεων του ΚΚΣΕ)

Η υπόθεση τραβάει σε μάκρος – ιδού ένα ραδιογράφημα του Ζαχαριάδη:

29.1.47

Ντενίσωφ

Ο Σιάντος περιμένει τη Γαλλική θεώρηση για να φύγει. Η θεώρηση αργεί, αλλά ο Νίκος ετοιμάζεται, δεν περιμένει να ετοιμαστεί ο πρώτος […]

Νίκος

Πράγματι, ο Σιάντος έλαβε διαβατήριο από τις ελληνικές αρχές, για να ταξιδέψει ως εκπρόσωπος του ΚΚΕ στο συνέδριο του Αγγλικού ΚΚΕ. Κανονίστηκαν και οι λεπτομέρειες του ταξιδιού, για τις 8 Φεβρουαρίου. Θα έφευγε με πλοίο που θα τον έβγαζε  στη Μασσαλία, από κει θα πήγαινε Παρίσι και από εκεί Αγγλία. Μετά, αντί να επιστρέψει στην Ελλάδα, θα περνούσε στις σοσιαλιστικές χώρες όπου θα αντιμετώπιζε τις κατηγορίες του Ζαχαριάδη –τις οποίες δεν γνώριζε, φυσικά.

Αλλά τα πράγματα εξελίχτηκαν διαφορετικά: πριν αναχωρήσει ο Σιάντος η κυβέρνηση τον ανακήρυξε …δοσίλογο(!) και του αφαίρεσε το διαβατήριο, προς μεγάλη δυσφορία του Ζαχαριάδη. Έτσι παρέμεναν και οι δύο στην Αθήνα – και οι δύο στεναχωρημένοι γιατί και ο Σιάντος το ήθελε πως και πως το ταξίδι στη Σοβιετική Ένωση, μη υποψιαζόμενος τι τον περίμενε εκεί!

Ωστόσο, πάντοτε προκύπτουν λύσεις. Η λύση για το ταξίδι των δύο κομμουνιστών ηγετών ήταν η δολοφονία του Ζεύγου, στις 20 Μαρτίου 1947, στη Θεσσαλονίκη: θα πήγαιναν εκεί, με πρόσχημα τη δολοφονία, θα τους παραλάμβαναν ειδικοί σύνδεσμοι και θα τους περνούσαν από τα σύνορα.

Ο Ζαχαριάδης, ζορισμένος από τα πράγματα, έφυγε πρώτος (θα δούμε στη συνέχεια πως) και πέρασε τα σύνορα στις 6 Απριλίου. Το ταξίδι του Σιάντου εκκρεμούσε και ο Ζαχαριάδης, μέσω του Ιωαννίδη, εξακολουθούσε να πιέζει ασφυκτικά:

Αθήνα (Μέσον Σόφ[ιας])

Χρήστον, Ν 43.

[…] Για ταξείδι Γιώργη επιμένουμε απόλυτα. Δρόμος που υποδείξαμε ο μόνος κατάλληλος. Πρέπει να τελειώνετε οριστικά με το ζήτημα αυτό. Κάθε παραπέρα καθυστέρηση σημαίνει ανυπέρβλητη ζημιά […]

27.IV.47.

Διονύσης

(Χρήστος = Χρήστος Αναστασιάδης, μέλος του ΠΓ, στην Αθήνα. Διονύσης = Γιάννης Ιωαννίδης)

Γράφει ο Ηλιού:

Πραγματικά, τις τελευταίες μέρες του Απριλίου 1947, ο Σιάντος πήγε στη Θεσσαλονίκη, με σκοπό να ακολουθήσει το δρομολόγιο του Ζαχαριάδη. Οι δυσκολίες που συνάντησε  τον εμπόδισαν να πραγματοποιήσει το δεύτερο τμήμα του ταξιδιού, πράγμα που ενίσχυσε ακόμα περισσότερο τις υποψίες.

Κι όμως, τα πράγματα, σύμφωνα με τη μαρτυρία της Καίτης Ζεύγου (ανέβηκε μαζί με το Σιάντο και τη γυναίκα του στη Θεσσαλονίκη και έμεναν στο ίδιο δωμάτιο, σ’ ένα ξενοδοχείο στην Εγνατία) ήταν απλά: η Ασφάλεια δεν άφησε από τα μάτια της το Σιάντο ούτε λεπτό, με αποτέλεσμα να μη μπορεί να συναντήσει το σύνδεσμο που θα τον οδηγούσε στη συνέχεια. Έτσι, επέστρεψε άπρακτος στην Αθήνα (1) Τα τηλεγραφήματα που απαιτούν νέα προσπάθεια συνεχίζονται, αλλά στις 20 Μαΐου 1947 ο Σιάντος ταξιδεύει γι’ αλλού: πεθαίνει από καρδιακή προσβολή στην κλινική  του Πέτρου Κόκκαλη, μετέπειτα Υπουργού της κυβέρνησης του ΔΣΕ.

Οι περιπέτειες του άτυχου Σιάντου συνεχίστηκαν και μετά θάνατον: στα 1950, μέσα στο κλίμα ζόφου που δημιουργούσε η ήττα στον Εμφύλιο, ο Σιάντος ανακηρύσσεται επισήμως χαφιές και πράκτορας. Θα δικαιωθεί λίγα χρόνια αργότερα, μετά την αποκαθήλωση του Ζαχαριάδη, σε μια συνεδρίαση της ΚΕ, μαζί με άλλα δυο κορυφαία θύματα του ζαχαριαδισμού, τους  Νίκο Πλουμπίδη και Κώστα Καραγιώργη, οι οποίοι είχαν επίσης καταγγελθεί ως χαφιέδες. Τουλάχιστον ο κυρ- Γιώργης πεθαίνοντας έγκαιρα γλίτωσε τον εν ζωή διασυρμό αλλά και τα συντροφικά μπουντρούμια και βασανιστήρια που γεύτηκαν οι άλλοι δύο.

*

Αλλά, πως πέρασε ο Ζαχαριάδης τα σύνορα; Έχει σωθεί μια αυθεντική και πλήρης περιγραφή – αναφορά! Σημειώνει ο Ηλιού:

Την είχε γράψει σε επικολυρικό και δοξαστικό ύφος, και με εύλογες δόσεις συνωμοτικότητας, ο Νίκος Γεωργαλής (Δάφνης), ο άνθρωπος που οργάνωσε το παράνομο ταξίδι και συνόδευσε το Ζαχαριάδη σε όλη τη διαδρομή. Από την περιγραφή του συνάγεται, πάντως, ότι η όλη επιχείρηση δεν ήταν πολύ καλά σχεδιασμένη και οι αυτοσχεδιασμοί που έγιναν ήταν εξαιρετικά επικίνδυνοι για την ασφάλεια του κομμουνιστή ηγέτη.

Η έκθεση του Νίκου Δάφνη είναι εκτεταμένη (11 σελίδες στο βιβλίο) και φέρει ημερομηνία 11-4-1947. Γράφτηκε και παραδόθηκε δηλαδή λίγες μέρες μετά την επιτυχία του εγχειρήματος. Περιέχεται ολόκληρη στο βιβλίο του Ηλιού. Εδώ, θα προσπαθήσω να αναπαραστήσω με συντομία τα περιστατικά, χωρίς τις ατελείωτες φλυαρίες του συμπαθούς (όπως προκύπτει από το κείμενό του, όχι όμως και από τη μετέπειτα δράση του) υπεύθυνου για τα «κανάλια» της Γιουγκοσλαβίας.

*

Ο Δάφνης ειδοποιείται στις  24 Μαρτίου. Του λένε ότι θα κατέβει μέσω Βελιγραδίου (όπου συναντιέται με τον Ιωαννίδη) στη Θεσσαλονίκη. Μαζί με άλλους 2-4 (ο Δ. μέσα στη φλυαρία του ξεχνάει να προσδιορίσει τους συνοδούς του…) με κλειστή κλούβα φτάνουν στα υψώματα της Δοϊράνης, όπου τους περιμένει ο καπετάν  – Όμηρος. Μετά από εννιάωρο ποδαρόδρομο φτάνουν στο λημέρι των ανταρτών στο Μπέλλες, ένα μικρό χωριό από αντάρτικες καλύβες. Ο Δ. τρώει και ξεκουράζεται ενώ δεν παραλείπει να θαυμάζει τις αντάρτισσες (2). Κατεβαίνουν με τα πόδια στον κάμπο του Μπέλλες και πλησιάζουν στο χωριό Πετράδες του Κιλκίς. Οι κινήσεις του αποσπάσματος, το οποίο είχε τη δική του ρουτίνα (παραλαβή εφοδίων, περισυλλογή τραυματιών κλπ) είναι αργές, με προφύλαξη, ανάλογα με την υποψία για παρουσία ένοπλων αντιπάλων. Περνάνε από διάφορα χωριά, όπου οι σύνδεσμοι τους προμηθεύουν πληροφορίες, φαγητό και απόκρυψη και στις 31 Μαρτίου βρίσκονται, μαζί μ’ έναν Γιάννη, ακριβώς έξω από τη Θεσσαλονίκη, φορώντας κουστούμι και …αρβύλες.

Νύχτα περνάνε μπροστά από το στρατόπεδο Παύλου Μελά, διασχίζουν τη Νεάπολη και με σκοτάδι ακόμα βρίσκονται στη λαχαναγορά (αγνοώ σε ποιο σημείο βρισκόταν τότε, αλλά από το δρομολόγιο προκύπτει ότι ήταν κάπου μεταξύ Νεάπολης και Κέντρου) (3).  Στις 6 και τέταρτο χτυπάνε …λάθος πόρτα στην οδό Ίωνος Δραγούμη. Τελικά πάνε σε άλλη γιάφκα, σουλουπώνονται και επιστρέφουν στη Δραγούμη, όπου αυτή τη φορά ο φοβερός Δάφνης κάνει λάθος στο πάτωμα! Με τα πολλά βρίσκουν το σωστό σπίτι, αλλάζουν και παπούτσια και έρχεται ειδοποιημένος ο σύνδεσμος που θα τους έφερνε σε επαφή με τον Ζαχαριάδη. Πράγματι, συναντιούνται και ο Δάφνης κοιμάται στο στέκι του αρχηγού, ο οποίος το πρωί παρατηρεί ότι φαίνεται ένας άντρας (να μένει στο σπίτι) ενώ βήχουν τρεις και αυτό μπορεί να το προσέξει κανείς – υποθέτω ότι δεν ήξερε τα κατορθώματα του Δάφνη στη Δραγούμη.

Την άλλη μέρα, βράδυ, ο Δάφνης περνάει και παίρνει με ταξί τον Ζαχαριάδη από ένα σημείο όπου είχαν ραντεβού (δεν διευκρινίζεται αν το ταξί ήταν δικό τους). Υποτίθεται ότι ο Ζαχαριάδης είναι γιατρός και ο Δάφνης πατέρας άρρωστου παιδιού, που ήρθε να τον πάρει στο σπίτι. Φτάνουν στο Βαρδάρη, όπου υποτίθεται ότι θα τους περίμενε άλλο ταξί, αλλά ταξί πουθενά. Ο Ζαχαριάδης με ένα συνοδό προχωρά, ο Δάφνης δε βλέπει νάρχεται ο σύνδεσμος που περίμεναν, τρέχει ξοπίσω στο Ζαχαριάδη και τους γυρίζει πίσω, αλλά στην Πλατεία Βαρδαρίου δεν υπάρχει πια ούτε ο Γιάννης, που είχαν αρχικά. Ο Ζαχαριάδης τους παρατάει και γυρίζει στο στέκι του, ενώ ο Δάφνης είναι να σκάσει, καθώς μετά από λίγο  εμφανίζεται και ο εξαφανισμένος Γιάννης!

Την άλλη μέρα, 3 Απριλίου, ο Ζαχαριάδης τους στέλνει ένα σημείωμα με οδηγίες και το βράδυ ξεκινάνε πάλι, ο Γιάννης, ο Δάφνης και ο Ζαχαριάδης. Αφήνουν το ταξί και προχωράνε με τα πόδια προς το νέο Κουκλουτζά (4). Εντέλει βρίσκονται στο κέντρο του χωριού, όπου τα καφενεία είναι γεμάτα στρατιώτες. Περνάνε και ξαναβγαίνουν στους αγρούς. Προχωράνε παράλληλα με τον αμαξητό δρόμο, για το φόβο των φώτων από τα αυτοκίνητα. Μέσα από αγρούς και μποστάνια απομακρύνονται από τη Θεσσαλονίκη, φτάνουν δίπλα στο χωριό Γαλλικό. Περνάνε το ποτάμι και στις τρεις μετά τα μεσάνυχτα τους εντοπίζει η ομάδα που τους περίμενε. Κοιμούνται σε σκαμμένους τάφους, ενώ οι αντάρτες τους φρουρούν. Ο Ζαχαριάδης την άλλη μέρα κατσαδιάζει το Δάφνη γιατί κάπνιζε και τους ντουμάνιασε. Προχωράνε, αλλάζει η ομάδα περιφρούρησης, ξανακοιμούνται σε τάφους. Εδώ, ένας τρελός αποτρελαίνεται καθώς βλέπει να ξεπηδάει μέσα από το χώμα ένας βρικόλακας και να του παίρνει τη βέργα… Το επόμενο βράδυ η πορεία συνεχίζεται, η ομάδα του Ζαχαριάδη με τα αυτόματα περνάει δίπλα από χωριά και οικισμούς. Φτάνουν σχεδόν στα σύνορα, απομένει μια δύσκολη ανηφοριά. Του Ζαχαριάδη του κόβονται τα γόνατα, αλλά αρνείται να δώσει την τσάντα που κουβαλούσε σε άλλον. Φτάνουν σ’ ένα εγκαταλειμμένο φυλάκιο, στη Γιουγκοσλαβία πια, ανάβουν φωτιά, τρώνε ψωμί κι ελιές.

Με το χάραμα έρχεται η κλειστή κλούβα να τους παραλάβει. Ο καπετάν Γιώργης, ο Αλέκος και ο Θεόφιλος μένουν πίσω, για να επιστρέψουν στις μονάδες τους. Ο Ζαχαριάδης και ο Δάφνης φτάνουν το μεσημέρι στα Σκόπια και την άλλη μέρα, 6 Απριλίου 1947,  βρίσκονται στο Βελιγράδι, όπου τους περιμένει πασίχαρης ο Γιάννης Ιωαννίδης (5)

*

Η αναχώρηση του Ζαχαριάδη κρατήθηκε για μεγάλο διάστημα μυστική, καθώς ήθελε να νομίζουν όλοι ότι βρίσκεται στην Αθήνα (το ΚΚΕ ήταν ακόμα –θεωρητικά – νόμιμο, βγήκε επισήμως εκτός νόμου τον Οκτώβρη της ίδιας χρονιάς). Γι’ αυτό, χρησιμοποιήθηκαν διάφορα τρικ – αλλά αυτά είναι μια άλλη ιστορία, που θα την αφηγηθούμε μιαν άλλη φορά.

Πηγή: Η έξοδος του Νίκου Ζαχαριάδη | Η καλύβα ψηλά στο βουνό

Σημειώσεις, από τα σχόλια της καλύβας

  1. Εκείνο τον καιρό (ειδικά τις μέρες που την επισκέφτηκε ο Σιάντος) η Θεσσαλονίκη συνταρασσόταν από τη δράση του αντάρτικου πόλης (δολοφονία των αεροπόρων, από τη «Στενή Αυτοάμυνα»):https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/01/29/gcw-8/

    Τα πράγματα είχαν σφίξει πολύ. Σ’ εκείνο το ποστ είχα παρατηρήσει πόσο ερασιτεχνικά ενεργούσαν μερικές φορές τα μέλη του Κόμματος. Προς μεγάλη μου έκπληξη το ξαναείδα αυτό στις περιγραφές του Δάφνη – σε μια επιχείρηση μάλιστα που ήταν ό,τι πιο σοβαρό και υπεύθυνο, η διαφυγή του Ζαχαριάδη στις σοσιαλιστικές χώρες!

  2. Όταν ξύπνησα κατά το μεσημέρι άκουσα ένα τραγούδι μα απο κάτι ψηλές φωνές. Ήταν δοιμοιρίες ανταρτισσών που γύριζαν απ’ τα γυμνάσια. Η εντυπώσεις μου είναι απερίγραπτες όταν πετάχτηκα όξω και τις είδα με το παράγγελμα της διάλυσης. Όλες γεροδεμένες τις έχει δίρει ο σκληρός αέρας του Μπέλλες στα μούτρα που έχουν γίνει αδρά ενώ ανεμίζουν στον αέρα περίφανα τα μαλιά τους. Απίθαρχα σαν τις ίδιες που έσπασαν την πειθαρχία του σπιτιού και της υποταγής στη μοίρα σήκωσαν τ’ ανάστημά τους το γερό ενάντια στο μοναρχοφασισμό κι’ έστιλαν στο διάβολο τη θέση στο σπίτι κουζίνα παιδιά που ζητά ο φασισμός για τις γυναίκες. Σε λίγο μια λεβεντόκορμη στέκει σκοπός μπροστά στο κρατιτήριο που φυλάγονται δυο-3 τσέτνικοι που γύρεψαν να το σκάσουν απ’ τον Τίτο. Ποιο πέρα ένας παπάς μας βλέπει περίεργα. Βρίσκεται εδώ για να ξεφύγει απ’ το μαχαίρι του χίτη.
  3. Η λαχαναγορα τότε  μεταξύ των οδών Αγ. Δημητρίου. Στρ. Δουμπιώτη και Ηφαιστίωνος, δίπλα στην Ηλεκτρική εταιρία που κάηκε στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ΄50. Το οικοδομικό τετράγωνο της τότε λαχαναγοράς σώζεται σήμερα και τα κτίσματα είναι μάντρες.
  4. Νέος Κουκλουτζάς –> προσφυγικό χωριό που εξελίχθηκε στο σημερινό Εύοσμο.
  5. Οι μυστικές επαφές Ζαχαριάδη

    Για πρώτη φορά οι μυστικές επαφές του γενικού γρραμματέα του ΚΚΕ Νίκου Ζαχαριάδη με τη γιουγκοσλαβική διπλωματική αντιπροσωπεία στην Αθήνα παρουσιάζονται στο βιβλίο του Φοίβου Οικονομίδη «Η Επανάσταση στην Ελλάδα, το ΚΚΕ και οι ξένοι φίλοι (Εμφύλιος 1945-1949)», που εκδόθηκε πρόσφατα από τις εκδόσεις Λιβάνη.

    Ο Ράνκοβιτς στις 5.2.1947, υπουργός Εσωτερικών της Λ.Δ. της Γιουγκοσλαβίας, ενημερώνει τον Σέχοβιτς στην Αθήνα ότι μία καλή δίοδος για τη μυστική αναχώρηση του Ζαχαριάδη (πάνω), με κατεύθυνση το Βελιγράδι, θα είναι διαμέσου της Θεσσαλονίκης με τη βοήθεια απεσταλμένου του ΚΚΕ από τη Γιουγκοσλαβία.Ο Ράνκοβιτς στις 5.2.1947, υπουργός Εσωτερικών της Λ.Δ. της Γιουγκοσλαβίας, ενημερώνει τον Σέχοβιτς στην Αθήνα ότι μία καλή δίοδος για τη μυστική αναχώρηση του Ζαχαριάδη (πάνω), με κατεύθυνση το Βελιγράδι, θα είναι διαμέσου της Θεσσαλονίκης με τη βοήθεια απεσταλμένου του ΚΚΕ από τη Γιουγκοσλαβία.Οι επαφές έγιναν με τον διπλωμάτη Σέριφ Σέχοβιτς και έχει μεγάλη σημασία το γεγονός διότι οι μυστικές επαφές συνέβαλαν αποφασιστικά στη διαφυγή του αρχηγού του ΚΚΕ στη Γιουγκοσλαβία, την άνοιξη του 1947, λίγο μετά την αναγγελία του δόγματος Τρούμαν.

    Παραθέτουμε σχετικό απόσπασμα από το βιβλίο: «…Ο Σέχοβιτς που έχει στενή διασύνδεση με τον Ράνκοβιτς, ανώτατο στέλεχος της γιουγκοσλαβικής κομμουνιστικής ηγεσίας, αποκαλεί στα μηνύματά του τον Ζαχαριάδη με το ψευδώνυμο «ο ταμίας» (μπλαγκάνικ)».

    Ο «ταμίας»

    Στις 20 Νοεμβρίου 1946 το κανάλι της γιουγκοσλαβικής αντιπροσωπείας στην Αθήνα, που διατηρεί μυστικές επαφές με το μηχανισμό του ΚΚΕ, μετέδωσε στον Ράνκοβιτς: «Ο ταμίας (Ζαχαριάδης) παραγγέλνει για το προτελευταίο τηλεγράφημα ότι θα έρθει εκεί όπου είναι προσκεκλημένος όταν σ’ αυτό το ίδιο μέρος φθάσει προηγουμένως ο Σιάντος. Ο ταμίας παραγγέλνει ότι είναι αναγκαίο να στείλουμε όσο γίνεται περισσότερα χρήματα για τη δουλειά εδώ».

    Είκοσι μέρες μετά, ο Σέχοβιτς από την Αθήνα τηλεγράφησε ότι «πήραμε τα 5.200 δολάρια· από αυτά τα 3.200 από τον Μάρκο… Τα διαθέτουμε μετά στον ταμία».

    Τα χρήματα

    Ο Ζαχαριάδης ζητούσε κάποιες φορές τα χρήματα που είχαν συγκεντρωθεί από αδελφά κόμματα για την ενίσχυση του ΚΚΕ να σταλούν διαμέσου της γιουγκοσλαβικής διπλωματικής αποστολής στην Αθήνα. Στις 27 Φεβρουαρίου 1947, ο Σέχοβιτς μετέδωσε ότι «ο ταμίας παραγγέλνει ότι τα χρήματα που περιμένουμε από το εξωτερικό δεν έφθασαν ακόμα και προτείνει να σταλούν μέσω ημών».

    Λίγες μέρες αργότερα ο Ιωαννίδης από το Βελιγράδι διαμήνυσε στην ηγεσία του ΚΚΕ: «…Εχω 71.400 δολάρια. Σας έστειλα 33.000, απ’ τα οποία 3.000 για τα συνδικάτα…»

    33.000 δολάρια

    Στις 8 Μαρτίου 1947 στάλθηκε στον Ράνκοβιτς ένα λακωνικό τηλεγράφημα: «Παρέδωσα 33.000 δολάρια σταλμένα στο ταμείο. Σ. Σέχοβιτς». Την αρχική άρνηση του Ζαχαριάδη να αναχωρήσει για τη Γιουγκοσλαβία, διαδέχθηκαν νέες επίμονες εκκλήσεις των Ελλήνων και ξένων συντρόφων του από το εξωτερικό για διαφυγή του στη Γιουγκοσλαβία.

    Στις 17 Ιανουαρίου ο Σέχοβιτς τηλεγράφησε ότι «ο ταμίας χθες απευθύνθηκε σ’ εμένα με ερώτημα αν θα μπορούσαμε να τον βοηθήσουμε για το πέρασμά του στη Γιουσκοσλαβία. Ζήτησε να του απαντήσω σε 10-15 ημέρες. Δεν του απάντησα τίποτα για τις δυνατότητες. Παρακαλώ επείγουσες οδηγίες. Υπάρχει μια αρκετά επικίνδυνη δυνατότητα. Στην Πάτρα βρίσκονται δύο δικά μας πλοία…».

    Δύο γιουγκοσλαβικά πλοία βρίσκονταν στα ελληνικά χωρικά ύδατα για την ανέλκυση ενός ναυαγισμένου γιουγκοσλαβικού πλοίου. Ο Ζαχαριάδης θα μπορούσε να περάσει σ’ ένα γιουγκοσλαβικό πλοίο και να φθάσει στη Γιουγκοσλαβία, αλλά ο Ράνκοβιτς δεν συμφώνησε και τηλεγράφησε αμέσως στον Σέχοβιτς: «Θα ήταν πολύ άβολο να ταξιδέψει ο ταμίας με τα άνω αναφερόμενα πλοία. Ξανασκεφθείτε το και λάβετε υπόψη και άλλους τρόπους. Και εμείς θα προσπαθήσουμε να ψάξουμε κάποιον άλλο τρόπο. Ενημέρωσέ μας αν ο ταμίας αναγκάζεται να φύγει οριστικά από εκεί, δηλαδή για μεγάλο χρονικό διάστημα, ή έρχεται για λίγο να κάνει κάποια δουλειά».

    Ο Σέχοβιτς απάντησε ότι «ο ταμίας θεωρεί αναγκαίο να περάσει στη Γιουγκοσλαβία για μακροχρόνια παραμονή. Εχει τη δυνατότητα να πάει μόνος του μέχρι τη Θεσσαλονίκη. Επιθυμεί να μην ξέρει κανένας εδώ για την αναχώρησή του. Περιμένει από μένα απάντηση σε καμιά δεκαριά μέρες αν μπορούμε και πώς να τον βοηθήσουμε και μετά θα ξεκινούσε αμέσως για το ταξίδι».

    Μερικές μέρες αργότερα ο Σέχοβιτς τηλεγράφησε και πάλι ότι «ο ταμίας δύο φορές με ειδοποίησε επειγόντως να απαντήσω το ταχύτερο αν θα τον βοηθήσουμε και πώς στη μετακίνησή του. Προειδοποιώ ότι όλους αυτούς τους τρεις μήνες εκώφευε στις πολυάριθμες εκκλήσεις, ενώ τώρα βιάζεται. Κατά τα άλλα, αυτή τη στιγμή, την παραμονή και στη διάρκεια των εργασιών της (Βαλκανικής) Επιτροπής Ερευνών δεν ήταν αναγκασμένος για τη μετακίνησή του. Ακριβώς με τη χαλάρωση των αστυνομικών μέτρων λόγω της Ερευνας άρχισε να κινείται ελεύθερα και έρχεται στο γραφείο».

    Το ταξίδι

    Στις 5 Φεβρουαρίου ο Ράνκοβιτς διαμήνυσε στον Σέχοβιτς: «Αν ο ταμίας θεωρεί ότι το ταξίδι μέχρι τη Θεσσαλονίκη είναι ασφαλές, τότε καλώς, καθώς ο πρώτος βοηθός του, που βρίσκεται εδώ, πιστεύει ότι η μετέπειτα διαδρομή και ο τρόπος μετάβασης είναι αρκετά ασφαλείς. Στις οκτώ αυτού του μήνα, ο βοηθός του ταμία θα στείλει ένα σύντροφό του στη Θεσσαλονίκη με μοναδική αποστολή να οργανώσει την υποδοχή του ταμία και τη συνέχεια του ταξιδιού του. Νομίζω ότι θα υπάρχει και ελάχιστο προσωπικό ασφαλείας στη συνέχεια. Παρακαλούμε όπως μας αποστείλετε το σχέδιο του ταξιδιού καθώς και την ακριβή ημερομηνία της άφιξης του ταμία στη Θεσσαλονίκη».

    Και οι δύο πλευρές είχαν τελικά κρίνει ότι ο λιγότερο επικίνδυνος δρόμος ήταν το πέρασμα του Ζαχαριάδη στη Γιουγκοσλαβία διαμέσου Θεσσαλονίκης. Ο Σέχοβιτς επιβεβαίωσε ότι έλαβε τις οδηγίες για τη μετακίνηση «του ταμία» και ότι «το σχέδιο» του ταξιδιού θα το έστελνε μόλις το έπαιρνε από τους Ελληνες φίλους του.

    Αλλά στις 17 Φεβρουαρίου νέο τηλεγράφημα που στάλθηκε από την Αθήνα τόνισε ότι «ο ταμίας ανέβαλε την αναχώρησή του γιατί ο Σιάντος δεν πήρε βίζα. Τώρα περιμένει να ταξιδέψει σε 10 ώς 20 ημέρες. Θα ειδοποιήσω το μετέπειτα σχέδιό μας του ταξιδιού και την ημερομηνία αναχώρησης όταν αποφασίσουμε οριστικά».

    Τηλεγράφημα

    Στο Βελιγράδι, οι Γιουγκοσλάβοι και οι Ελληνες κομουνιστές παρακολουθούσαν με προσοχή αν όχι και με κάποια αγωνία την υπόθεση μετακίνησης του Ζαχαριάδη στη Γιουγκοσλαβία.

    Στις αρχές Μαρτίου ο Ζαχαριάδης επανήλθε και ο Σέχοβιτς τηλεγράφησε στη γιουγκοσλαβική ηγεσία: «Ο ταμίας ξαναρώτησε αν ο βοηθός του έστειλε σύντροφο στη Θεσσαλονίκη να οργανώσει τη μεταφορά του και αν μπορεί αμέσως να ταξιδέψει. Την επόμενη σύνδεση για να απαντήσω στον ταμία την έχω την Τετάρτη 5 Μαρτίου το βράδυ. Το τηλεγράφημα ταξιδεύει 24 ώρες».

    Η διαφυγή

    Στις 20 Μαρτίου 1947, ο Γιάννης Ζέβγος, μέλος της ηγεσίας του ΚΚΕ, δολοφονήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Στις 21 Μαρτίου ο Ριζοσπάστης ανήγγειλε ότι «ο σ. Ν. Ζαχαριάδης και ο συναγωνιστής Αλκιβιάδης Λούλης αναχωρούν αύριο αεροπορικώς στη Θεσσαλονίκη»…

    Με την άφιξη του Ζαχαριάδη στη Θεσσαλονίκη έμπαινε σε εφαρμογή το σχέδιο που είχε συμφωνηθεί μεταξύ Ελλήνων και Γιουγκοσλάβων κομουνιστών για τη διαφυγή του στη Γιουγκοσλαβία. Ο Ζαχαριάδης κρύφθηκε για ένα μικρό διάστημα σε κομματική γιάφκα μέχρι να φτάσει ο απεσταλμένος του ΚΚΕ από τη Γιουγκοσλαβία Ν. Γεωργαλής και με λίγους συντρόφους του να πραγματοποιήσουν τη μυστική διαφυγή του Ζαχαριάδη από τη Θεσσαλονίκη στη χώρα του Τίτο.* http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=02/04/2011&id=264547 

 

Advertisements

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Η έξοδος του Νίκου Ζαχαριάδη ”

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s