Δεκέμβρης

Δεκεμβριανά 1944: Εμφύλια σύρραξη για την μεταπολεμική κυριαρχία

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες «εφ’ όλης της ύλης» παρουσιάσεις των Δεκεμβριανών.
Του Πιέρρου Τζανετάκου

Το βράδυ της 16ης Δεκεμβρίου και ενώ οι μάχες μεταξύ των ανταρτών του ΕΛΑΣ και των κυβερνητικών δυνάμεων συνεπικουρούμενων από τα βρετανικά στρατεύματα εξελίσσονταν πλέον εις βάρος του ΕΑΜ, ο άγγλος στρατηγός και διοικητής όλων των ένοπλων δυνάμεων που δραστηριοποιούνταν μετά την Απελευθέρωση στην Ελλάδα Ρόναλντ Σκόμπι πραγματοποίησε τη δεύτερη, εν μέσω της εμφύλιας σύρραξης, επαφή με την ηγεσία του ΚΚΕ, προτείνοντας στον γραμματέα του Γ. Σιάντο εκεχειρία με τους εξής όρους: Την υποχώρηση του ΕΛΑΣ εκτός του λεκανοπεδίου της Αττικής και τον αφοπλισμό των ανταρτικών στρατιωτικών δυνάμεων που συμμετείχαν στην μάχη της Αθήνας. Ο Σιάντος αρνήθηκε, αντιπροτείνοντας μάλιστα την παράδοση των όπλων των κυβερνητικών δυνάμεων, πλην της Ορεινής Ταξιαρχίας.

Το ίδιο είχε συμβεί και τέσσερις μέρες νωρίτερα, όταν η πολεμική αναλογία δεν ήταν ακόμα τόσο επαχθής για τις δυνάμεις του Μετώπου. Αυτή ήταν η δεύτερη και τελευταία ευκαιρία του ΚΚΕ να δώσει τέλος στην ήδη πολύνεκρη εμφύλια διαμάχη και να διαπραγματευθεί με τους Βρετανούς και την κυβέρνηση Παπανδρέου τους πολιτικούς όρους σύμφωνα με τους οποίους θα διαμορφωνόταν η κυριαρχία στη μεταπολεμική Ελλάδα. Άλλωστε τη στιγμή εκείνη το ΕΑΜ, ως πρωταγωνιστική δύναμη στην αντίσταση εναντίον των κατακτητών, έχαιρε ευρείας λαϊκής υποστήριξης και θα μπορούσε ακόμα να διεκδικήσει ρυθμιστικό ρόλο στην ελληνική πολιτική σκηνή. Όμως, οι βλέψεις της κομμουνιστικής ηγεσίας- η οποία φοβόταν ότι επέρχεται η παλινόρθωση του προπολεμικού δικτατορικού καθεστώτος- ήταν εξ αρχής άλλες και συνοψίζονταν ως εξής: Ένοπλη αντίσταση στα σχέδια των Βρετανών και της ελληνικής αστικής τάξης και κατάληψη της εξουσίας με τα όπλα, υπό τις ευλογίες της Σοβιετικής Ένωσης.

Η στρατηγική του ΚΚΕ, με κύρια χαρακτηριστικά την άγνοια του διπλωματικού γίγνεσθαι στο ευρωπαϊκό πεδίο, την ελλειμματική ανάλυση των στρατιωτικών συσχετισμών εντός κι εκτός Ελλάδας και την αδυναμία κατανόησης των πραγματικών βλέψεων του Στάλιν λειτούργησε τελικά εις βάρος του συνόλου του αντιστασιακού κινήματος και υπέρ των καλοσχεδιασμένων βρετανικών ιμπεριαλιστικών συμφερόντων: Ο ΕΛΑΣ αφοπλίστηκε, οι υποστηρικτές του ΕΑΜ και δη του ΚΚΕ περιορίστηκαν εξοντωτικά σε πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο και τα Δεκεμβριανά έγιναν η αιτία να ορθωθεί ένα σκληρό δεξιό και με σαφή αντικομμουνιστικό χαρακτήρα, μετεμφυλιακό κράτος. Στο παρόν άρθρο επιχειρείται μια συνοπτική πολιτική προσέγγιση της δεκεμβριανής σύγκρουσης του 1944, και όσων προηγήθηκαν, κυρίως δια της ανάδειξης των διακριτών στρατηγικών που ακολούθησαν τα εμπλεκόμενα μέρη: Αφενός η διττή- και κατά τεκμήριο λανθασμένη- τακτική της ηγεσίας του ΚΚΕ και η εντέχνως διφορούμενη στάση του Στάλιν στο ελληνικό ζήτημα. Αφετέρου η επιθετική πολιτική του Τσόρτσιλ στην Ελλάδα και η συμπαράταξη της αστικής πολιτικής τάξης της χώρας με τα βρετανικά συμφέροντα.

11_30_Poios_thelei_ton_emfylio_polemo_RIZOSPASTIS

Οι πόλοι εξουσίας και τα πολιτικά διακυβεύματα στην προ-δεκεμβριανή Ελλάδα

Όταν στις 18 Οκτωβρίου 1944 η κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας με πρωθυπουργό τον Γεώργιο Παπανδρέου έφτανε στην απελευθερωμένη Αθήνα, πλήθος κόσμου διαδήλωνε στους δρόμους της πρωτεύουσας, πανηγυρίζοντας την οριστική αποτίναξη του γερμανικού ζυγού. Τα πρώτα μηνύματα της- έστω επιφανειακής- πολιτικής ενότητας ως αποτέλεσμα των συμφωνιών του Λιβάνου και της Καζέρτας, επέτρεπαν στον ήδη βαριά δοκιμασμένο ελληνικό λαό να ελπίζει, έστω αμυδρά, ότι οι αντίρροπες δυνάμεις που αναμειγνύονταν στη διαμόρφωση του μεταπολεμικού πλέγματος εξουσίας , θα συνέκλιναν ακόμα περισσότερο.

Όμως, η σκληρή σύγκρουση, που είχε προηγηθεί κατά τη διάρκεια της κατοχικής περιόδου στην ύπαιθρο, μεταξύ των ανταρτικών οργανώσεων- με υπαίτια και κυρίαρχη δύναμη τον ΕΛΑΣ- η αιματηρή ένοπλη διαμάχη μεταξύ των δοσιλόγων των Ταγμάτων Ασφαλείας και των υποστηρικτών του ΚΚΕ (ΟΠΛΑ- εαμική Πολιτοφυλακή) στα αστικά κέντρα, αλλά και τα συνεχή κινήματα στο ελληνικό στράτευμα της Μέσης Ανατολής προμήνυαν ότι η διαδρομή για την όρθωση της μετακατοχικής Ελλάδας θα ήταν ιδιαιτέρως δύσβατη.

Από τις αρχές του 1944 και όταν πλέον η ήττα του Άξονα διαφαινόταν στον πολεμικό ορίζοντα, επί ελληνικού εδάφους είχαν ήδη διαμορφωθεί οι δύο δυναμικοί πόλοι εξουσίας που θα πρωταγωνιστούσαν στη νομή της εξουσίας την «επόμενη μέρα» της Απελευθέρωσης: Βρετανοί και αστική πολιτική τάξη από τη μία πλευρά και ΕΑΜ- ΚΚΕ από την άλλη. Στους πολέμιους του κομμουνιστικού στρατοπέδου εντάσσονταν και οι δοσίλογοι των Ταγμάτων Ασφαλείας. Οι πρώην αξιωματικοί και οι οπλίτες που στελέχωσαν τα Τάγματα, όντες οι περισσότεροι οπαδοί του προπολεμικού καταναγκαστικού καθεστώτος Μεταξά είχαν εξοπλιστεί από τους γερμανούς για την καταπολέμηση του ΕΑΜ, αλλά κατακρίνονταν σε έντονο βαθμό για την τότε δράση τους, τόσο από τους Βρετανούς, όσο και από τον αστικό κόσμο.

Τα κύρια διακυβεύματα για τους συμμετέχοντες στα ελληνικά πολιτικά πράγματα τους μήνες πριν από την Απελευθέρωση ήταν τα εξής: Πρώτον, ο καθορισμός των όρων σύμφωνα με τους οποίους θα γινόταν η συγκρότηση του εθνικού στρατού και της αστυνομίας. Δεύτερον, η διεξαγωγή εκλογών για πρώτη φορά μετά το 1936 και η προσφυγή σε δημοψήφισμα για το πολιτειακό ζήτημα. Τρίτον, το μέλλον των δοσιλόγων και των ανά την επικράτεια συνεργατών των Γερμανών. Η ρύθμιση των τριών αυτών θεμάτων ήταν εξαιρετικά καθοριστική για τη διαμόρφωση των πολιτικών δομών της μεταπολεμικής Ελλάδας και ήδη από την άνοιξη του 1944 και με την υστερόβουλη πρωτοβουλία των Βρετανών είχαν ξεκινήσει οι πολιτικές διαπραγματεύσεις ανάμεσα στους δυο πόλους εξουσίας. Η γεφύρωση, όμως, των διαφορών αποτελούσε εξαρχής μια δυσχερέστατη υπόθεση, καθώς τα εμπλεκόμενα μέρη, παρά τη φαινομενική διάθεση συμβιβασμού, διεκδικούσαν επί της ουσίας την απόλυτη κυριαρχία στην μεταπολεμική Ελλάδα, ενώ ταυτοχρόνως διακατέχονταν από έντονα συναισθήματα καχυποψίας για τις προθέσεις του αντιπάλου.

12_02_To_sxedio_gia_tin_katalipsi_tis_eksousias_RIZOSPASTIS

Η στρατηγική των δύο πόλων εξουσίας την περίοδο πριν από τη σύγκρουση

Αντιλαμβανόμενοι οι Βρετανοί και ο αστικός κόσμος ότι είχαν απολέσει τον πολιτικό και στρατιωτικό έλεγχο στην Ελλάδα, καθώς λίγους μήνες πριν από την Απελευθέρωση το ΕΑΜ κυριαρχούσε τόσο στην ύπαιθρο, όσο και στην Αθήνα, έθεσαν ως πρωταρχικό στόχο τους τον περιορισμό του αντιστασιακού κινήματος, μέσω καταρχήν της πολιτικής περιχαράκωσής του και σε δεύτερη φάση δια του αφοπλισμού του ΕΛΑΣ. Έπρεπε πάση θυσία ν’ εξασφαλίσουν ότι ο γιγαντωμένος αντάρτικος στρατός δεν θα έστρεφε τα όπλα εναντίον τους, όταν θα ερχόταν η ώρα της αποβίβασης στην απελευθερωμένη Ελλάδα. Το εγχείρημα αυτό ήταν ιδιαιτέρως δύσκολο, καθώς οι «σκληροί του βουνού» ουδεμία διάθεση επεδείκνυαν να παραδοθούν στον Τσόρτσιλ.

Ο οξυδερκής βρετανός πρωθυπουργός δεν ήθελε σε καμία περίπτωση να τεθεί υπό αμφισβήτηση η αποικιοκρατικού χαρακτήρα κυριαρχία της χώρας του στην Ελλάδα, για την οποία έλεγε χαρακτηριστικά ότι οι συμπατριώτες του «είχαν ήδη κάνει πολλές θυσίες». Γνωρίζοντας τη δυναμική επιρροή του ΚΚΕ και μέσω αυτού της Σοβιετικής Ένωσης στο ΕΑΜ, όντας θορυβημένος από την επέλαση του Κόκκινου Στρατού στα Βαλκάνια και θέλοντας να εξασφαλίσει τον πρωταρχικό ρόλο της Βρετανίας στη Μεσόγειο, ο Τσόρτσιλ πραγματοποίησε τον Μάιο 1944 την πρώτη διπλωματική κρούση προς τον Στάλιν, ζητώντας του συμφωνία για τη βρετανική κυριαρχία στην Ελλάδα. Το «αντάλλαγμα» ήταν η παραχώρηση του ελέγχου της Ρουμανίας στη Σοβιετική Ένωση, πρόταση που έγινε κατ’ αρχήν αποδεκτή.

95.Tsortsil stin athina

Διαθέτοντας από το σημείο εκείνο και στο εξής τη σιωπηρή συναίνεση του Στάλιν, οι Βρετανοί ανέλαβαν την πρωτοβουλία σύστασης κυβέρνησης εθνικής ενότητας και με τη συμμετοχή στελεχών του ΕΑΜ. Αυτό κατέστη δυνατό- ως αποτέλεσμα σειράς ενεργειών και διαπραγματεύσεων- στις αρχές Σεπτεμβρίου 1944, όταν έξι στελέχη του Μετώπου ενσωματώθηκαν στην ήδη σχηματισμένη από τον Μάιο του ίδιου έτους κυβέρνηση υπό τον Γεώργιο Παπανδρέου. Η αποδοχή του ΕΑΜ να συμμετάσχει στο εθνικό σχήμα υπό τους επαχθείς όρους που είχαν τεθεί στο Συνέδριο του Λιβάνου και σύμφωνα με τους οποίους ο ΕΛΑΣ υπαγόταν στις διαταγές της κυβέρνησης και οι Βρετανοί αναλάμβαναν κυρίαρχο ρόλο στη συγκρότηση του εθνικού στρατού, έγινε μόνο κατόπιν των σχετικών μηνυμάτων από τη Μόσχα, τα οποία υπεδείκνυαν στο ΚΚΕ το δρόμο της- προσωρινής τουλάχιστον- συναίνεσης.

Επόμενο- και κρισιμότερο βήμα- στη στρατηγική των Βρετανών ήταν η θεσμική υπαγωγή του ΕΛΑΣ απευθείας στον έλεγχό τους και όχι μέσω της ελληνικής κυβέρνησης. Κι ενώ η Σοβιετική Ένωση τηρούσε δια των αντιπροσώπων της την ίδια στάση, σεβόμενη προς το παρόν τη συμφωνία με τους Βρετανούς, στις 26 Σεπτεμβρίου 1944 ο στρατηγός Σαράφηςυπέγραψε τη συμφωνία της Καζέρτας, θέτοντας τον ΕΛΑΣ υπό τις διαταγές του ανώτατου διοικητή των βρετανικών στρατευμάτων που θα αποβιβάζονταν στην Ελλάδα Ρόναλντ Σκόμπι. Ο τελευταίος οριοθέτησε όχι μόνο το είδος των εφεξής επιχειρήσεων του ΕΛΑΣ στην ελληνική επικράτεια- δηλαδή αποκλειστικά την παρενόχληση των Γερμανών κατά την αποχώρησή τους από την Ελλάδα- αλλά περιόρισε ταυτόχρονα και το χώρο δράσης του: Βάσει της σχετικής διαταγής απαγορεύθηκε στους αντάρτες η είσοδος στην Αθήνα, γεγονός καθοριστικό για τη μελλοντική εξέλιξη των πραγμάτων.

93.vretanoi sto mousei

Λίγες μέρες μετά, στις 9 Οκτωβρίου 1944 ο Τσόρτσιλ συναντήθηκε με τον Στάλιν στην περίφημη πλέον διάσκεψη της Μόσχας και συμφώνησαν ότι η επιρροή στην Ελλάδα θα διαμοιραστεί κατά 90%-10% υπέρ των Βρετανών, στη Ρουμανία 90% και στη Βουλγαρία 75% υπέρ των Σοβιετικών, ενώ «εξ ημισείας» χωρίζονταν Ουγγαρία και Γιουγκοσλαβία. Πρόκειται για τη συμφωνία των «ζωνών επιρροής», το κομβικότερο σημείο αναφορικά με τις μετέπειτα εξελίξεις στην Ελλάδα. Ο Τσόρτσιλ είχε θέσει τα θεμέλια για την πολιτική (επανα)κυριαρχία της Βρετανίας στην Ελλάδα με τη σύμφωνη γνώμη του Στάλιν. Βέβαια, παρά τις αποφάσεις στη Διάσκεψη της Μόσχας, ο βρετανός πρωθυπουργός αφενός δεν εμπιστευόταν το σοβιετικό ηγέτη, αφετέρου πίστευε ότι το ΚΚΕ θα διεκδικούσε εν τέλει την εξουσία δια των όπλων, καθώς αυτό όριζε η επαναστατική φύση του. Έτσι, ο Τσόρτσιλ κατέστρωνε παράλληλα και πολεμικό σχέδιο αντιμετώπισης του ΕΛΑΣ, πρώτο σκέλος του οποίου ήταν η επιχείρηση ΜΑΝΝΑ, η αποβίβαση δηλαδή βρετανικών στρατευμάτων στην απελευθερωμένη Αθήνα.

Το ΚΚΕ από την άλλη πλευρά, αφενός διακατεχόταν από τον έντονο φόβο ότι πρωταρχικός στόχος των Βρετανών προς επικύρωση της κυριαρχίας τους στην Ελλάδα ήταν η πραξικοπηματική επιστροφή του Γεωργίου Β’, η οποία θα είχε ως αποτέλεσμα την εκ νέου καταναγκαστική περιθωριοποίηση του λαϊκού κινήματος. Αφετέρου, η κομμουνιστική ηγεσία, διαθέτοντας σαφέστατα τον στρατιωτικό έλεγχο επί της ελληνικής επικράτειας, γνώριζε ότι ήταν σε θέση να έχει τον πρώτο λόγο στη διαμόρφωση των μεταπολεμικών συσχετισμών, περιορίζοντας τόσο τους Βρετανούς, όσο και τον αστικό πολιτικό κόσμο. Αυτό που ανέμενε το ΚΚΕ για να προχωρήσει στο σχεδιασμό του ήταν η έγκριση της Μόσχας.

Ο Στάλιν, όμως, είχε προς τον παρόν άλλες προτεραιότητες. Έδινε όλο το βάρος στην ολοκλήρωση του συμμαχικού αγώνα και το οριστικό ξερίζωμα του ναζισμού, ενώ ταυτόχρονα μέσω της Διάσκεψης της Μόσχας διασφάλιζε την κυριαρχία στα βόρεια Βαλκάνια, στο μαλακό υπογάστριο της Σοβιετικής Ένωσης. Το ΚΚΕ είτε αγνοούσε είτε δεν μπορούσε να αντιληφθεί την ευρύτερη συγκυρία και τις προτεραιότητες του Στάλιν, ενώ το ηγετικό κλιμάκια του Κόμματος αρνούνταν να πιστέψει την ύπαρξη της συμφωνία Μόσχας- Λονδίνου για τις ζώνες επιρροής. Χαρακτηριστική είναι, μάλιστα, η μαρτυρία του καθηγητή Αγγ. Αγγελόπουλου, μετριοπαθούς στελέχους του ΕΑΜ και μέλους της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, ο οποίος προειδοποίησε τον γραμματέα του ΚΚΕ Γ. Σιάντο, ότι οι Σοβιετικοί έχουν παραχωρήσει την Ελλάδα στη Βρετανία. Ο Σιάντος ήταν κατηγορηματικός: «Μην τα πιστεύεις αυτά Άγγελε. Αυτά τα διαδίδουν οι Άγγλοι για να μας επηρεάζουν. Δεν είναι δυνατόν οι Ρώσοι να παραχωρήσουν, δίχως να το ξέρουμε, την Ελλάδα στους Άγγλους. Αν υπήρχε μια τέτοια συμφωνία θα είχα ενημερωθεί»…

Βάσει αυτού του σκεπτικού, αλλά και αναλογιζόμενη τους φόβους και τις επιθυμίες της η κομμουνιστική ηγεσία είχε καταστρώσει τη λεγόμενη «διπλή στρατηγική» της: Το πρώτο σκέλος της τακτικής ήταν η συμμετοχή στην κυβέρνηση και κατ’ επίφαση διάθεση συναίνεσης μέσω της υπογραφής των Συμφωνιών Λιβάνου και Καζέρτας. Το δεύτερο και ισχυρότερο σκέλος ήταν η παραμονή σε πολεμική εγρήγορση και η αναμονή έγκρισης από τη Μόσχα για στρατιωτική επέμβαση και κυριαρχία. Κρίσιμος άξονας του όλου σκεπτικού ήταν ν’ αναδειχθεί ότι υπαίτιοι για την επερχόμενη σύγκρουση ήταν αποκλειστικά οι Βρετανοί και η αστική τάξη. Έτσι από το σημείο εκείνο κι έπειτα το ΚΚΕ σχεδίαζε ν’ αφήσει την πρώτη πολεμική κίνηση στον Τσόρτσιλ και ν’ ανταπαντήσει ως δήθεν διωκόμενο.

Ο κρίσιμος Νοέμβριος

Ενώ η κυβέρνηση διήγαγε τον πρώτο μήνα του βίου της, προσπαθώντας να λύσει το οικονομικό και επισιτιστικό πρόβλημα της χώρας, Βρετανοί, Παπανδρέου και ΕΑΜ διαπραγματεύονταν το κρίσιμο ζήτημα της διάλυσης των ανταρτικών οργανώσεων και της συγκρότησης εθνικού στρατού. Στις 5 Νοεμβρίου 1944 ο Έλληνας πρωθυπουργός και ο βρετανός αρχιστράτηγος Σκόμπι εξέδωσαν διαταγή σύμφωνα με την οποία: α) Ο ΕΛΑΣ και ο ΕΔΕΣ θα έπρεπε να διαλυθούν έως τις 10 Δεκεμβρίου και η Πολιτοφυλακή την 1η Δεκεμβρίου. β) Οι μόνιμοι αξιωματικοί των αντάρτικων σωμάτων θα επανέρχονταν στον τακτικό στρατό όταν αυτός θα συγκροτείτο. γ.) Θα συνίστατο Σώμα Προσωρινής Εθνοφυλακής με πρόσκληση της κλάσης του 1936, με ημερομηνία κατάταξης την 24η Νοεμβρίου. Το νέο σώμα θα αναλάμβανε υπηρεσία την 1η Δεκεμβρίου αντί της Πολιτοφυλακής. Οι υπουργοί του ΕΑΜ ενέκριναν την εν λόγω διαταγή, καθώς στο στρατό θα κατατάσσονταν τουλάχιστον 1. 500 αξιωματικοί του ΕΛΑΣ, ενώ εκ των πραγμάτων προέκυπτε ότι ο κύριος όγκος των νεοσύλλεκτων της κλάσης του 1936 θα ήταν εαμικής προέλευσης.

Το ΚΚΕ, όμως, δυσπιστούσε. Ο προβληματισμός της ηγεσίας του εστίαζε στο γεγονός ότι στη διαταγή Παπανδρέου- Σκόμπι δεν υπήρχε αναφορά στη διάλυση της φιλομοναρχικής Ορεινής Ταξιαρχίας, η οποία τις μέρες εκείνες βρισκόταν ακόμα στην Ιταλία. Ο Σιάντος, όντας καχύποπτος για το ρόλο που θα διαδραμάτιζε το συγκεκριμένο σώμα στις μετέπειτα εξελίξεις, αλλά και αναζητώντας αφορμή για να προκαλέσει εμπλοκή στις διαπραγματεύσεις αξίωσε καταρχάς τη διάλυση και της Ορεινής Ταξιαρχίας, ενδεχόμενο το οποίο απέκλειε ρητά ο Τσόρτσιλ. Ο γενικός γραμματέας του ΚΚΕ κατέθεσε νέα πρότασηστις 19 Νοεμβρίου σύμφωνα με την οποία δεν θα έπρεπε να διαλυθεί καμία από τις αναγνωρισμένες ένοπλες δυνάμεις της χώρας, αλλά υπό κοινή διοίκηση να πολεμήσουν τον εχθρό μέχρι το τέλος του αντιφασιστικού αγώνα στην Ευρώπη. Επρόκειτο για έναν τακτικό ελιγμό του Κόμματος, ο οποίος ήταν βέβαιο ότι δεν θα γινόταν αποδεκτός από τους Βρετανούς, αλλά εντασσόταν στη στρατηγική της επίρριψης των ευθυνών για την επερχόμενη σύγκρουση στον Τσόρτσιλ και τους εγχώριους υποστηρικτές των Βρετανών. Όπως συμπεραίνουν με μεγάλη ακρίβεια οι ιστορικοί Baerentzen και Close στη μελέτη τους για τα αίτια των Δεκεμβριανών (The British Defeat of EAM 1944- 45) «οι ελάχιστες απαιτήσεις της μίας πλευράς υπερέβαιναν τις μέγιστες παραχωρήσεις που η άλλη πλευρά ήταν διατεθειμένη να κάνει».

314.epistrofi tis oreinis taksiarxias

Εν τω μεταξύ, ήδη από τις 7 Νοεμβρίου ο Τσόρτσιλ, προσηλωμένος μεν στην αρχική στόχευση για πολιτική λύση στο ελληνικό ζήτημα, αλλά και όντας βέβαιος για τον απώτερο σκοπό του ΚΚΕ έγραφε στον υπουργό Εξωτερικών Ήντεν: «Λαμβανομένου υπόψιν του τιμήματος το οποίον κατεβάλομεν δια να επιτύχομεν από την Ρωσίαν να έχομεν ελεύθερας τας χείρας εις την Ελλάδα, δεν θα έπρεπε να διστάσομεν να χρησιμοποιήσομεν βρετανικά στρατεύματα δια να υποστηρίξομεν την ελληνικήν βασιλικήν κυβέρνησιν του κ. Παπανδρέου (…) Είμαι απολύτως πεπεισμένος ότι θα έχομεν σύγκρουσιν μετά του ΕΑΜ και ότι δεν πρέπει να προσπαθήσομεν να την αποφύγομεν, υπό τον όρον να εκλέξομεν καλώς το έδαφος».

96.Alexander-Tsortsil-Eaden

Κατά τη διάρκεια του κρίσιμου Νοέμβριου, στελέχη του ΚΚΕ ταξίδεψαν στη Γιουγκοσλαβία προκειμένου να συζητήσουν με τον Τίτο το ενδεχόμενο ενίσχυσης του ένοπλου αγώνα κατά των Άγγλων. Ο γιουγκοσλάβος ηγέτης απάντησε τότε θετικά. Πίσω στην Αθήνα, ο αρχηγός της σοβιετικής αποστολής Γριγκόρι Ποπόφ συνάντησε στα μέσα του μήνα το ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ Γιάννη Ιωαννίδη προκειμένου να πληροφορηθεί το σχεδιασμό του Κόμματος. Ο Ιωαννίδης ενημέρωσε τον Ποπόφ ότι ο στενός πυρήνας της ηγεσίας έχει αποφασίσει να μην παραδώσει τα όπλα και εν ανάγκη να συγκρουστεί με τους Βρετανούς. Όλα τα στοιχεία συνηγορούσαν ότι η ένοπλη διαμάχη ήταν πλέον προ των πυλών.

Στις 30 Νοεμβρίου ο Σιάντος παραβιάζοντας τη Συμφωνία της Καζέρτας ανασυστήνει την Κεντρική Επιτροπή του ΕΛΑΣ, προχωρώντας ουσιαστικά σε μια κίνηση άνευ επιστροφής. Είχε προηγηθεί στις 27 Νοεμβρίου η υπογραφή διαταγής από τον υφυπουργό Στρατιωτικών Λαμπριανίδη, χωρίς την έγκριση του Παπανδρέου για την τοποθέτηση 250 αξιωματικών στα συγκροτούμενα Τάγματα Εθνοφυλακής. Κανένας από αυτούς τους αξιωματικούς δεν ανήκε στον ΕΛΑΣ, γεγονός που εξόργισε τα κορυφαία κλιμάκια του ΕΑΜ. Παρά την προσπάθεια του Παπανδρέου να αποκλιμακώσει την κατάσταση με την τοποθέτηση στη θέση του υφυπουργού Στρατιωτικών τον ελασίτη στρατηγό Σαρηγιάννη, η ηγεσία του ΚΚΕ θεώρησε την κίνηση Λαμπριανίδη ως απτή απόδειξη της πραξικοπηματικής διάθεσης της «Αγγλοδεξιάς». Όταν έφτασε η 1η Δεκεμβρίου, η ημέρα δηλαδή που η εαμική Πολιτοφυλακή έπρεπε να διαλυθεί, οι υπουργοί του ΕΑΜ δεν παρέστησαν στο προγραμματισμένο Υπουργικό Συμβούλιο και στις 2 Δεκεμβρίου παραιτήθηκαν από την κυβέρνηση. Η Πολιτοφυλακή δεν παρέδωσε τα όπλα. Το ΕΑΜ κάλεσε σε παλλαϊκό συλλαλητήριο στο Σύνταγμα στις 3 Δεκεμβρίου, το οποίο ως γνωστόν διαλύθηκε ενόπλως από τις κυβερνητικές δυνάμεις, με τουλάχιστον 30 νεκρούς και πάνω από 120 τραυματίες. Ο πόλεμος είχε ουσιαστικά αρχίσει.

12_03_Oloi_stis_11_sto_Sintagma_RIZOSPASTIS

Η μάχη της Αθήνας: Ο Τσόρτσιλ σε εγρήγορση- Το ΚΚΕ αναζητεί εναγωνίως βοήθεια- Ο Στάλιν αδιαφορεί

36c.orini taksiarxia stin athina

Στις 4 Δεκεμβρίου 1. 200 άνδρες της ΙΙ Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ Αθηνών εξαπέλυσαν σφοδρή επίθεση εναντίον των αστυνομικών τμημάτων στις βόρειες και δυτικές περιοχές της πρωτεύουσας και της Οργάνωσης Χ, η οποία στεγαζόταν στην περιοχή του Θησείου. Την ημέρα έναρξης της αιματηρής εμφύλιας μάχης οι κυβερνητικές δυνάμεις αριθμούσαν περίπου 11. 500 άνδρες, μεταξύ των οποίων οι 2. 500 ετοιμοπόλεμοι στρατιώτες της Ορεινής Ταξιαρχίας. Το Α’ Σώμα του ΕΛΑΣ που βρισκόταν ήδη στην Αθήνα αποτελούνταν από 6. 300 άνδρες. Οι βρετανικές δυνάμεις υπολογίζονταν σε περίπου 11. 000 άνδρες. Παρά τον αρχικό ενθουσιασμό των ανταρτών, ήδη από την έναρξη της σύγκρουσης ο ΕΛΑΣ είχε ν’ αντιμετωπίσει δύο σοβαρότατα μειονεκτήματα: Πρώτον υστερούσε τεχνολογικά σε πολεμικό εξοπλισμό σε σχέση με τους Βρετανούς και την κυβερνητική Ορεινή Ταξιαρχία. Δεύτερον, οι αξιωματικοί του δεν διέθεταν καθόλου εμπειρία σε πόλεμο εντός του αστικού ιστού. Η «επιλογή του κατάλληλου εδάφους» για τη διεξαγωγή της μάχης αποτελούσε ήδη μια πρώτη νίκη για τον Τσόρτσιλ.

103.ptomata

Ο βρετανός πρωθυπουργός, όμως, δεν αισθανόταν ιδιαιτέρως ανήσυχος για την έκβαση της αναμέτρησης. Με συνεχή τηλεγραφήματά του προς τους ιθύνοντες των στρατευμάτων στην Αθήνα και την ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου τους εφιστούσε την προσοχή για την αναγκαιότητα συντριβής του ΕΛΑΣ. Την ίδια ώρα επανέφερε με σκληρό τρόπο στην τάξη τους εκπροσώπους του αστικού πολιτικού κόσμου που βρίσκονταν στην κυβέρνηση, εντός της οποία είχε ξεσπάσει κρίση. Ο Παπανδρέου παρέμεινε εκών άκων πρωθυπουργός και η μάχη στους δρόμους της Αθήνας κλιμακώθηκε. Ο ΕΛΑΣ σημείωσε τις πρώτες νίκες του καταλαμβάνοντας αστυνομικά τμήματα και σταθμούς Χωροφυλακής.

317.dekemvris 44-tram

Όμως, το πολεμικό σχέδιο της Κεντρικής Επιτροπής του ΕΛΑΣ για την επικράτηση στην πρωτεύουσα ήταν τουλάχιστον ασύνδετο και σε πολλές εκφάνσεις του παράλογο. Ο συντονισμός των δυνάμεων ήταν ανεπαρκής και κύρια χαρακτηριστικό της στρατιωτικής δράσης ήταν η προχειρότητα εν μέσω ετερόκλητων αυτοσχεδιασμών. Εν τω μεταξύ, ο ΕΛΑΣ είχε καταμετρήσει σημαντικές απώλειες στις τάξεις του, συμπεριλαμβανομένων εκατοντάδων νεκρών και χιλιάδων αιχμαλώτων. Παρά το γεγονός αυτό, έως τις 11 Δεκεμβρίου οι αντάρτικες δυνάμεις διέθεταν ακόμα την πρωτοβουλία στην Αθήνα, προκαλώντας στον Σκόμπι σημαντικότατα προβλήματα.

92.vretanoi stin akropoli

Ο βρετανός αρχιστράτηγος, περικυκλωμένος στην ευρύτερη περιοχή του Κολωνακίου από τον ΕΛΑΣ, σκεπτόταν ακόμα και τη σύμπτυξη των δυνάμεών του στο Φάληρο και το Ελληνικό. Ενώπιον αυτού του ενδεχομένου, εκπρόσωποι της κυβέρνησης αναζήτησαν εναγωνίως τον Τσόρτσιλ, προκειμένου να τον ενημερώσουν για τα εις βάρος τους τεκταινόμενα. Η σοβαρότητα της κατάστασης αποδεικνύεται από την άφιξη στην Αθήνα του βρετανού αρχιστράτηγου της ΜεσογείουΧάρολντ Αλεξάντερ, πρώτη κίνηση του οποίου ήταν ν’ αποτρέψει την οπισθοχώρηση του Σκόμπι. Μαζί με τον Αλεξάντερ κατέφθασαν μέσω του Πειραιά σημαντικές στρατιωτικές ενισχύσεις, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των βρετανών ανδρών περίπου στους 22. 000. Ταυτοχρόνως η αγγλική διοίκηση αποφάσισε να εξοπλίσει και τους άνδρες των πρώην Ταγμάτων Ασφαλείας, προκειμένου να μεγεθύνει τη δύναμη πυρός της. Παρότι κι ο Σιάντος είχε αυξήσει την παρατακτή δύναμη του ΕΛΑΣ στην πρωτεύουσα κατά 10. 000 άνδρες, η αντίστροφη μέτρηση για την ήττα του αντάρτικου κινήματος είχε αρχίσει.

56.vretaniko arma

Μοναδική ελπίδα για την ηγεσία του ΚΚΕ ήταν η στήριξη των δυνάμεων της από τα αδελφά κομμουνιστικά κόμματα και δη από τη Μόσχα. Προς την κατεύθυνση αυτή, ήδη από τις 5 Δεκεμβρίου, ο Σιάντος είχε επικοινωνήσει μέσω ασυρμάτου- ο οποίος είχε τοποθετηθεί στη βόρειο Ελλάδα- με τον πρώην γ. γ. της Γ’ Διεθνούς βούλγαρο Γκεόργκι Δημητρόφ και τον γ. γ. του ΚΚ Βουλγαρίας Τράικο Κοστόφ, αναφέροντας την κατάσταση στην Ελλάδα και κάνοντας παράλληλα την πρώτη μνεία για βοήθεια. Ματαίως. Την ίδια μέρα υπήρξε και δια ζώσης επαφή υψηλόβαθμου στελέχους του ΚΚΕ και με τον Τίτο. Οι θέσεις και των δύο ως προς την έξωθεν ενίσχυση του ΕΛΑΣ ήταν ταυτόσημη και περικλείεται στο μήνυμα του Δημητρόφ μέσω του ΚΚ Βουλγαρίας στον Σιάντο, στις 14 Δεκεμβρίου: «Εννοείται ότι οι Έλληνες σύντροφοι πρέπει να συνεχίσουν τον αγώνα, όμως προς το παρόν δεν μπορούν να υπολογίζουν σε βοήθεια απ’ έξω». Ο Σιάντος απάντησε στις 16 Δεκεμβρίου- μέρα κατά την οποία, όπως σημειώθηκε και στον πρόλογο του παρόντος, αρνήθηκε την πρόταση για συνθηκολόγησης του Σκόμπι- ότι «συνεχίσωμεν παλλαϊκό πόλεμο δια ελευθερίαν λαού και ανεξαρτησίαν χώρας μας». Στις 19 Δεκεμβρίου ο Κοστόφ τηλεγραφεί με τη σειρά του στον Σιάντο: «(…) προς το παρόν παροχή βοήθειας δεν είναι δυνατή. Έχετέ το και αυτό υπόψη για τις αποφάσεις σας». Οι κατευθύνσεις Δημητρόφ, Κοστόφ και Τίτο στα αιτήματα του ΚΚΕ προέκυπταν φυσικά κατόπιν ενδελεχούς συνεννόησης με τον Στάλιν. Εν τω μεταξύ, κάθε μέρα που περνούσε και πλησιάζοντας προς το τέλος Δεκεμβρίου η στρατιωτική πλάστιγγα στην Αθήνα έγερνε υπέρ των Βρετανών και των κυβερνητικών δυνάμεων.

Ενόσω η οριστική ήττα και διάλυση του ΕΛΑΣ πλησίαζαν αποδεικνυόταν ότι το ΚΚΕ είχε στηρίξει τη στρατηγική του σε τρεις παντελώς σαθρούς άξονες: Αμφισβήτησε καταρχάς την ύπαρξη της συμφωνίας Βρετανών- Σοβιετικών για τις ζώνες επιρροής. Πίστεψε δεύτερον ότι σε περίπτωση έναρξης ένοπλου αγώνα θα έχει τη βοήθεια των αδελφών κομμουνιστικών κομμάτων κατόπιν εντολής του Στάλιν. Θεώρησε τρίτον ένας αντάρτικος στρατός με όπλα των αρχών του αιώνα θα μπορούσε να επικρατήσει εντός του αστικού ιστού στη μάχη εναντίον των σύγχρονα εξοπλισμένων βρετανικών και κυβερνητικών δυνάμεων.

319.kideia-4 dek 44

Στο σημείο αυτό, όμως, προκύπτουν σημαντικά ερωτήματα και για τη σοβιετική ηγεσία, τα οποία ακόμα αναζητούν ολοκληρωμένες απαντήσεις. Γιατί ο Στάλιν συμφώνησε εν μέσω του Πολέμου στο διαμοιρασμό των Βαλκανίων με τον Τσόρτσιλ; Γιατί δεν κοινοποίησε στις λοιπές κομμουνιστικές δυνάμεις τις αποφάσεις της Διάσκεψης της Μόσχας για τις ζώνες επιρροής; Γιατί δεν απέτρεψε εξ αρχής το ΚΚΕ από το να ξεκινήσει τη μάχη της Αθήνας; Γιατί παρότρυνε εν συνεχεία το ΚΚΕ να συνεχίσει την εμφύλια σύρραξη, αλλά δεν το ενίσχυσε στρατιωτικά, επιτρέποντας στους Βρετανούς να το συντρίψουν;

320.vretaniko arma sto EAM

Ήταν φανερό, ότι ο Στάλιν είχε αποφασίσει να τηρήσει μια διφορούμενη στρατηγική. Προτεραιότητά του ήταν η συντριβή του ναζισμού και πριν οριστικοποιηθεί αυτός ο στόχος δεν ήταν διατεθειμένος να κλονίσει τη συμμαχία με τους Βρετανούς. Γι’ αυτό και συμφώνησε με τις προτεινόμενες από τον Τσόρτσιλ ζώνες επιρροής. Δεν κοινοποίησε τη συμφωνία του με τον βρετανό πρωθυπουργό, διότι ήταν βέβαιος ότι συγκεκριμένα κράτη- με προεξάρχουσα την Γιουγκοσλαβία του Τίτο- θα αντιδρούσαν σφοδρά στο διαμοιρασμό, εν μέσω μάλιστα του συμμαχικού αγώνα. Δεν απέτρεψε το ΚΚΕ από την έναρξη της εμφύλιας σύρραξης διότι αυτή λειτουργούσε ως «μήνυμα- προειδοποίηση» για τις πιθανές βλέψεις των Βρετανών στα υπόλοιπα Βαλκάνια. Με λίγα λόγια, οι Σοβιετικοί ήθελαν μεν την σύγκρουση στην Ελλάδα, απλώς δεν την ενθάρρυναν και αν την ενθάρρυναν το έκαναν μόνο μέσω τρίτων, προκειμένου να μην κατηγορηθούν ότι αθετούν όσα συμφωνήθηκαν στη Διάσκεψη της Μόσχας και ρισκάρουν την έκβαση του Πολέμου εναντίον των Γερμανών (σημειώνεται ότι παραλλήλως με τα Δεκεμβριανά, στις 17 Δεκεμβρίου, οι Γερμανοί εξαπέλυσαν στο δυτικό μέτωπο την αντεπίθεση των Αρδεννών, κατά τη διάρκεια της οποίας παραλίγο ν’ αντιστρέψουν την κατάσταση εισβάλλοντας ξανά στο Παρίσι). Αποδείχτηκε, τέλος, ότι οι Σοβιετικοί προκειμένου να εδραιώσουν την κυριαρχία τους στην ευρύτερη περιοχή των πολύπαθων Βαλκανίων ήταν διατεθειμένοι να θυσιάσουν σημαντικό μέρος του κομμουνιστικού κινήματος στην Ελλάδα. Όπως τελικά συνέβη.

Αντί επιλόγου: Τα Δεκεμβριανά γυρνούν μπούμερανγκ εναντίον του εαμικού κινήματος

Έως την 11η Ιανουάριου, όταν δηλαδή ο ΕΛΑΣ υπέγραψε ηττημένος την ανακωχή με τον Σκόμπι, το ΚΚΕ είχε ακόμα δύο ευκαιρίες να τερματίσει την αιματηρή εμφύλια αναμέτρηση. Η πρώτη ήταν ανήμερα των Χριστουγέννων, παρουσία του Τσόρτσιλ στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία. Η δεύτερη στις 31 Δεκεμβρίου με μοναδικό όρο ν’ αποσυρθούν τα ανταρτικά στρατεύματα εκτός Αττικής. Εντός όμως του πρώτου δεκαήμερου του 1945 ο συσχετισμός έγινε ακόμα επαχθέστερος για τον ΕΛΑΣ, ο οποίος σύμφωνα με τη διαταγή της 11ης Ιανουαρίου ήταν πλέον υποχρεωμένος να εγκαταλείψει όχι μόνο την Αθήνα, αλλά όλα τα αστικά κέντρα και τα χωριά ανατολικώς και νοτίως της γραμμής Ιτέας- Άμφισσας, Λαμίας, Δομοκού, Φαρσάλων, την Πελοπόννησο, καθώς και την πόλη της Θεσσαλονίκης.

Παρά το γεγονός ότι οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ στην ύπαιθρο παρέμεναν σχεδόν ανέπαφες και οι Βρετανοί βρίσκονταν στα όρια της εξάντλησης σε υλικό και ανθρώπινο δυναμικό, η ηγεσία του ΚΚΕ δεν τόλμησε να ανακινήσει νέα στρατιωτική διαμάχη. Προφανώς είχε πλέον εμπεδώσει ότι οι βλέψεις της Μόσχας δεν κινούνταν προς αυτήν την κατεύθυνση. Όμως οι επιπτώσεις για το αντιστασιακό κίνημα ήταν ήδη τεράστιες. Η επιλογή του ΕΛΑΣ κατά τη διάρκεια εκκένωσης της Αθήνας να πάρει μαζί του σημαντικό αριθμό ομήρων, πολλοί από τους οποίους είτε εκτελέστηκαν, είτε πέθαναν από τις κακουχίες, σε συνδυασμό με την ιδιαίτερη αγριότητα που επέδειξαν οι αντάρτες στη μάχη της Αθήνας, κατέστησαν συνολικά το αντιστασιακό κίνημα μισητό σε ευρεία στρώματα της ελληνικής κοινωνίας.

49.kideia thimaton dek

Η ογκώδης υποστήριξη που διέθετε το ΕΑΜ λίγες μέρες πριν από τον Δεκέμβριο, δεν υπήρχε πια. Όσοι υποστηρικτές του Μετώπου έμειναν πίσω στην Αθήνα δέχθηκαν βάναυσες επιθέσεις, ενώ οι συλληφθέντες από τους Βρετανούς και τις κυβερνητικές δυνάμεις εξορίστηκαν πάραυτα, κυρίως σε στρατόπεδα ελληνικής διοίκησης στη Μέση Ανατολή.

Στο πολιτικό επίπεδο, το ΚΚΕ είχε πλέον απολέσει τη νομιμοποίησή του, σε αντίθεση με τους δοσίλογους συνεργάτες των Γερμανών, οι οποίοι επικαλέστηκαν τη συμμετοχή τους στον αντικομμουνιστικό αγώνα ως επιχείρημα για να «ξεπλυθούν» από τις αμαρτίες του πρόσφατου παρελθόντος. Κατά τη διάρκεια των επομένων δύο ετών και μετά την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας πάνω από 1. 200 μέλη του εαμικού κινήματος δολοφονήθηκαν από ένοπλες παρακρατικές οργανώσεις, ενώ την ίδια στιγμή από τους 2. 773 νόμιμα καταδικασθέντες μόνο οι 279 ήταν πρώην συνεργάτες των Γερμανών. Η πλειοψηφία των υπολοίπων ήταν μέλη του ΕΑΜ- ΕΛΑΣ. Ταυτοχρόνως ο θεσμός της βασιλείας, ενώ τα προηγούμενα έτη είχε επιτιμηθεί εξαιτίας της συμμετοχής του Γεωργίου Β’ στην επιβολή της δικτατορίας Μεταξά, φάνταζε πια- μαζί με τον στρατό- ως ο σταθερότερος θεσμικός αντικομμουνιστικός πυλώνας. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο καθηγητής Ηλ. Νικολακόπουλος «τα Δεκεμβριανά λειτούργησαν εκτός των άλλων και ως μια μηχανή παραγωγής βασιλοφρόνων».

Συμπερασματικά προκύπτει, ότι οι αναλύσεις και οι επιλογές του ΚΚΕ πριν από και κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών ήταν τουλάχιστον ατυχείς. Τα ηγετικά κλιμάκια του κόμματος δεν μπόρεσαν να αξιολογήσουν την παγκόσμια συγκυρία. Δεν κατάφεραν να αποκωδικοποιήσουν τις πραγματικές βλέψεις του Στάλιν, ενώ δεν αξιολόγησαν σωστά το μέχρι που ήταν διατεθειμένος να φτάσει ο Τσόρτσιλ για να εξασφαλίσει την επιρροή της Βρετανίας στην Ελλάδα. Αντί το ΚΚΕ να κεφαλαιοποιήσει την αντιστασιακή δράση του, διεκδικώντας πρωταγωνιστικό ρόλο στη μετακατοχική πολιτική σκηνή, επέλεξε τον ένοπλο αγώνα, με αποτέλεσμα να βρεθεί για χρόνια περιορισμένο και διωκόμενο από ένα σκληρό, αντικομμουνιστικό κράτος. Το απόσπασμα από το σημείωμα της Χρύσας Χατζηβασιλείου, μέλους του Π. Γ. του ΚΚΕ στην 11η Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής που έγινε στην Αθήνα από τις 5 έως τις 15 Απριλίου είναι αφοπλιστικό:

«Ο προσανατολισμός μας έπρεπε να είναι να βρούμε μια πολιτική λύση, καλύτερη ή χειρότερη ανάλογα πάλι με το συσχετισμό των δυνάμεων, πάντα μια πολιτική λύση συμβιβαστική. Έπρεπε να μας είχε διδάξει ο Λίβανος. Αυτό όμως το πράγμα μας έφυγε ολότελα από τα μάτια. Μας έπιασε η ψύχωση του πολέμου και της επικράτησης και έτσι αφήσαμε ολότελα παιδιακίστικα, ανόητα, να μας διαφύγουν ευκαιρίες στις 18, στις 25 και το χειρότερο στις 31 Δεκεμβρίου. Εν τω μεταξύ είχαμε πάρει τόσο ψηλά τον αμανέ και διακηρύσσαμε ‘’40 χρόνια πόλεμο’’ και με τη Μεγάλη Βρετανία και δεν είχαμε προετοιμαστεί ούτε ιδεολογικά, ούτε εσωκομματικά, ούτε στρατιωτικά. Κάναμε εγκλήματα».

Πηγή: ΕΡΤ

Πηγή: Δεκεμβριανά 1944: Εμφύλια σύρραξη για την μεταπολεμική κυριαρχία | TVXS – TV Χωρίς Σύνορα

105 σκέψεις σχετικά με το “Δεκεμβριανά 1944: Εμφύλια σύρραξη για την μεταπολεμική κυριαρχία”

  1. Μετά, τίποτα δεν ήταν το ίδιο…, Του Ευανθη Χατζηβασιλειου*

    Σπανίως, στη σύγχρονη ελληνική ιστορία, ένα μεμονωμένο γεγονός είχε τόσο καθοριστική επιρροή στη διαμόρφωση του πολιτικού κλίματος, της κοινωνικής πραγματικότητας, των ταυτοτήτων, όσο τα Δεκεμβριανά του 1944. Πριν από τη σύγκρουση, παρά τις δυσκολίες, υπήρχε η ελπίδα ότι οι πολιτικές δυνάμεις θα έβρισκαν μια κοινώς αποδεκτή διευθέτηση. Μετά τον «Δεκέμβρη», τίποτε δεν ήταν το ίδιο: αντί της πολιτικής διαδικασίας, η χώρα κλήθηκε να εφαρμόσει μία ιδιότυπη «συνθήκη ειρήνης», τη Συμφωνία της Βάρκιζας, την οποία παραβίασαν και οι δύο πλευρές – η κυβερνητική επειδή προχώρησε στην πολιτική δίωξη των κομμουνιστών, και η εαμική επειδή δεν παρέδωσε τα όπλα της, αλλά αντίθετα προετοιμάστηκε για την επόμενη φορά. Ο δρόμος είχε ανοίξει για ένα νέο γύρο εμφυλίου πολέμου. Οπως συνήθως συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις, οι αρχικές εκτιμήσεις για τα αίτια των Δεκεμβριανών ήταν, σε μεγάλο βαθμό, βασισμένες σε στερεότυπα. Ο αστικός κόσμος πίστευε ότι το ΕΑΜ είχε κάνει μια προαποφασισμένη απόπειρα για κατάληψη της εξουσίας. Η Αριστερά θεωρούσε ότι οι Βρετανοί και ο Παπανδρέου είχαν εξ αρχής επιζητήσει τη σύγκρουση για να καταστρέψουν το εαμικό ρεύμα. Η σύγχρονη έρευνα, ωστόσο –με πρώτο σταθμό τη μελέτη του Ι. Ιατρίδη για την «εξέγερση στην Αθήνα»– αποστασιοποιήθηκε από παρόμοιες ερμηνείες και αντιμετώπισε την πορεία προς τη σύγκρουση ως μια διαδικασία, παρά ως μια «αναπόφευκτη» εξέλιξη. Η μακρόχρονη πορεία προς τη σύγκρουση Είναι αδύνατον να ερμηνευθούν τα Δεκεμβριανά χωρίς να ληφθεί υπόψη ότι αποτέλεσαν τη δεύτερη φάση ενός εμφυλίου πολέμου που είχε ξεκινήσει το 1943. Ο κατοχικός εμφύλιος είχε ένα ιδιότυπο αποτέλεσμα: στρατιωτικά, στην κατεχόμενη Ελλάδα, είχε επικρατήσει το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. Ωστόσο, πολιτικά, το ΕΑΜ είχε υποστεί μία μείζονα ήττα από τον Γεώργιο Παπανδρέου, πρωθυπουργό της εξόριστης κυβέρνησης, στη Διάσκεψη του Λιβάνου κατά την οποία αποφασίστηκε η συγκρότηση κυβέρνησης εθνικής ενότητας. Αυτή η αναντιστοιχία μεταξύ της στρατιωτικής και της πολιτικής ισχύος οδήγησε στη νέα σύγκρουση. Ο Παπανδρέου επεδίωκε να οδηγήσει τη χώρα σε μια κατεύθυνση παρόμοια με αυτήν που θα ακολουθούσαν και άλλα ευρωπαϊκά κράτη: συγκρότηση ενός «μεγάλου συνασπισμού» αντιφασιστικών δυνάμεων (με τη συμμετοχή του κομμουνιστικού κόμματος) και διενέργεια μιας προοδευτικής μεταρρύθμισης, που θα συγκροτούσε τη βάση της μεταπολεμικής δημόσιας ζωής. Σε αυτό το σκηνικό, ο δικός του συνασπισμός –μια μορφή αστικού ριζοσπαστισμού– θα ισορροπούσε μεταξύ της αντίδρασης και της επανάστασης, ώστε να εξασφαλίσει την αναγκαία μεταρρύθμιση. Για να γίνει αυτό, όμως, ήταν αναγκαίο να αποφευχθεί ένας νέος εμφύλιος πόλεμος. Αυτό προσπάθησε να επιτύχει ο Παπανδρέου με δύο μοχλούς: τη βρετανική στρατιωτική παρουσία στην Ελλάδα και την εξασφάλιση των προϋποθέσεων για διενέργεια ελεύθερων εκλογών. Κατά τον πρωθυπουργό (και τον αστικό κόσμο), η ένοπλη μειοψηφία του ΕΑΜ/ΚΚΕ είχε επιβάλει τη στρατιωτική της κατοχή στην ύπαιθρο και επί της πλειοψηφίας του πληθυσμού. Ο Παπανδρέου θεωρούσε ότι η βρετανική παρουσία θα αποκαθιστούσε την ισορροπία των στρατιωτικών δυνάμεων, αποτρέποντας τον εμφύλιο πόλεμο. Αρχικά, η στρατηγική του φάνηκε να αποδίδει: το ΕΑΜ αποδέχθηκε τη Συμφωνία της Καζέρτας στα τέλη του Σεπτεμβρίου 1944 και έθεσε τις δυνάμεις του υπό την ηγεσία του Βρετανού στρατηγού Σκόμπυ. Κατά την απελευθέρωση της Αθήνας, στα μέσα του Οκτωβρίου, το ΕΑΜ δεν εγκατέστησε δική του κυβέρνηση, παρόλο που μπορούσε να το κάμει. Ωστόσο, τα πράγματα δεν ήταν τόσο απλά. Μετά την απελευθέρωση, το ΕΑΜ ήδη ασκούσε την εξουσία στην Ελλάδα, μέσω της στρατιωτικής κατοχής της υπαίθρου (με μικρές εξαιρέσεις, π.χ. στην Ηπειρο). Η «κυβέρνηση Παπανδρέου» δεν ήλεγχε παρά ένα μέρος του κέντρου της Αθήνας. Το ΕΑΜ επιδίωκε να συντηρήσει μια περίεργη δυαρχία στη χώρα: μια τυπική ψευδοεξουσία της κυβέρνησης στο κέντρο της Αθήνας και μια ουσιαστική και σαφώς μονοκομματική εξουσία του ΕΑΜ παντού αλλού (αυτό που τότε ονομάστηκε «εαμοκρατία»). Εκλογές σε αυτή την κατάσταση δεν μπορούσαν να γίνουν – τουλάχιστον όχι χωρίς να προκύψουν εκλογικά «αποτελέσματα» αντίστοιχα με τα ανατολικοευρωπαϊκά των αμέσως επόμενων ετών… Ο Παπανδρέου στόχευε να τερματίσει την εαμική στρατιωτική κατοχή της υπαίθρου, επειδή χωρίς αυτό, το τελικό αποτέλεσμα θα ήταν, έτσι και αλλιώς, ένα μονοκομματικό εαμικό κράτος. Εδώ βρισκόταν η ουσία της διαφωνίας σχετικά με τις ένοπλες δυνάμεις, που αποτέλεσε την αφορμή για τα Δεκεμβριανά. Το ΕΑΜ επέλεξε τη σύγκρουση όταν κατάλαβε ότι θα έπρεπε να διαλύσει τον στρατό του – το όργανο με το οποίο διεκδικούσε τη συνέχιση της εξουσίας του. Εξάλλου, για το ΕΑΜ, η διάλυση του στρατού του σήμαινε όχι μόνον απώλεια της εξουσίας, αλλά και δικό του αφοπλισμό έναντι των αντιπάλων του. Ωστόσο, η ηγεσία του ΕΑΜ έδειξε μια τεράστια αδυναμία να διαχειριστεί την κρίση. Ετσι, δεν φάνηκε να αντιλαμβάνεται τη σημασία της υπογραφής της Συμφωνίας της Καζέρτας, η οποία στην ουσία υπήγαγε και τις εαμικές δυνάμεις υπό τις διαταγές του Σκόμπυ. Η Καζέρτα μετέτρεπε οποιαδήποτε εξέγερση εναντίον του Βρετανού αυτού διοικητή σε αντισυμμαχική ανταρσία την οποία θα ήταν αδιανόητο να υποστηρίξουν, διαρκούντος του πολέμου, οι Σοβιετικοί ή ο Τίτο (παρά τις υποσχέσεις που ο τελευταίος είχε δώσει για αρωγή). Το πρόβλημα, επομένως, δεν βρίσκεται στο πολυσυζητημένο ερώτημα εάν το ΕΑΜ είχε πληροφορηθεί ή όχι τη «συμφωνία των ποσοστών» μεταξύ Στάλιν και Τσώρτσιλ: το ίδιο το ΕΑΜ είχε δεχθεί την Καζέρτα. Είναι επίσης σαφές ότι το ΚΚΕ εκτίμησε λανθασμένα τους στόχους και τις προτεραιότητες των διεθνών δρώντων. Τέλος, είναι αμφίβολο εάν η εαμική ηγεσία είχε σαφείς στρατηγικές προτεραιότητες: η διενέργεια, παράλληλα με τα Δεκεμβριανά, επιθέσεων εναντίον του Ζέρβα στην Ηπειρο επιτρέπουν τη διατύπωση της υπόθεσης ότι επρόκειτο για μια επιχείρηση με πανελλαδική εμβέλεια και πολύ πιο μαξιμαλιστικούς στόχους. Στο επίπεδο της ποιότητας ηγεσίας εντοπίζεται η μεγαλύτερη διαφορά του ελληνικού αριστερού κινήματος σε σχέση με το γαλλικό ή το ιταλικό: οι Τορέζ και Τολιάτι απέφυγαν προσεκτικά τον εμφύλιο πόλεμο, ακριβώς επειδή διέγνωσαν πολύ πιο αποτελεσματικά τους συσχετισμούς των δυνάμεων και την ακριβή γκάμα των δυνατοτήτων.

    Καταστροφικές πολιτικές συνέπειες

    Οι συνέπειες των Δεκεμβριανών ήταν καταλυτικές. Η μάχη της Αθήνας είναι η πρώτη εμφύλια σύγκρουση της δεκαετίας του ’40, στην οποία αναμετρήθηκε η Αριστερά (μόνη της) με όλες τις άλλες πολιτικές δυνάμεις – και επομένως ένωσε όλους τους άλλους εναντίον της. Αυτό το σκηνικό θα επαναληφθεί και το 1946 – 49. Το δεύτερο καθοριστικό στοιχείο ήταν η εκτέλεση, από την εαμική πλευρά, ενός μεγάλου αριθμού αμάχων ομήρων που συνέλαβε τις πρώτες ημέρες του Δεκεμβρίου. Αμέσως μετά τα Δεκεμβριανά, η κυβερνητική προπαγάνδα ανέβαζε τον αριθμό των ομήρων που εκτελέσθηκαν από το ΕΑΜ ή πέθαναν από κακουχίες, σε 10.000. Αργότερα, περισσότερο ψύχραιμοι αναλυτές αναφέρθηκαν σε έναν αριθμό 4.000 νεκρών – ο οποίος όμως ήταν επίσης τεράστιος. Τίποτε δεν θα μπορούσε να κινητοποιήσει πιο αποτελεσματικά τον αστικό κόσμο από την αίσθηση ότι η «κομμουνιστική επανάσταση» συνοδευόταν από ένα παρόμοιο λουτρό αίματος. Ενδοελληνικές συγκρούσεις (και μάλιστα πολύνεκρες) είχαν σημειωθεί από το 1943 σε όλη τη χώρα. Ωστόσο, ήταν το αίμα του Δεκέμβρη –το αίμα που χύθηκε μέσα στην Αθήνα– που κινητοποίησε την αστική ελίτ στον αντικομμουνιστικό αγώνα. Στο πλαίσιο αυτό, η τρίτη συνέπεια ήταν η μη τιμωρία των δωσιλόγων: τρομοκρατημένο, το πολιτικό σύστημα έστρεψε την προσοχή του στον «αμυντικό αγώνα» κατά του κομμουνισμού. Πάνω απ’ όλα, ο «δεύτερος γύρος» αποτέλεσε μια μη αναστρέψιμη καταστροφή για την πολιτική ζωή της Ελλάδας. Διέλυσε τον «μεγάλο συνασπισμό» της απελευθέρωσης, κατέστρεψε την προσπάθεια ανοικοδόμησης, εξασφάλισε την παλινόρθωση της μοναρχίας, συνέτριψε τις ανερχόμενες μετριοπαθείς φιλελεύθερες δυνάμεις και έδωσε αμετάκλητα την πρωτοβουλία των κινήσεων στους ακραίους αντικομμουνιστές. Με την επιλογή του για σύγκρουση στα Δεκεμβριανά, το ΕΑΜ κατέστρεψε τους πάντες, εκτός από τους πιο ακραίους εχθρούς του. Γι’ αυτό, συχνά διατυπώνεται το ερώτημα κατά πόσον η κυβέρνηση Παπανδρέου, του 1944, υπήρξε μια χαμένη ευκαιρία. Ηταν η πρώτη φορά έπειτα από μία δικτατορία, πόλεμο, Κατοχή και μία εμφύλια σύγκρουση, που οι φιλελεύθεροι μεταρρυθμιστές βρίσκονταν στην κυβέρνηση. Στο σενάριο αυτό, η Ελλάδα θα μπορούσε να αναπτυχθεί στην κατεύθυνση του μεταπολεμικού ιταλικού ή γαλλικού προτύπου: θέσπιση ενός προοδευτικού φιλελεύθερου Συντάγματος, διενέργεια μιας οικονομικής και κοινωνικής μεταρρύθμισης από τα τέλη της δεκαετίας του ’40, χωρίς τις τρομερές επιβαρύνσεις των πρόσθετων εμφυλίων συγκρούσεων του 1944 – 49. Τα Δεκεμβριανά σκότωσαν αυτή την προοπτική και άνοιξαν τον δρόμο για ένα νέο «ξεκαθάρισμα λογαριασμών» που οδηγούσε στον τρίτο εμφύλιο πόλεμο του 1946 – 49.

    * Ο κ. Ευάνθης Χατζηβασιλείου είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

    http://tvxs.gr/news/%CF%84%CE%B1%CE%BE%CE%AF%CE%B4%CE%B9%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CF%87%CF%81%CF%8C%CE%BD%CE%BF/%CE%B4%CF%8D%CE%BF-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%B5%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82-%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%AF%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B1-%CE%B4%CE%B5%CE%BA%CE%B5%CE%BC%CE%B2%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%AC-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%BA%CE%B1%CE%B8%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%AE

    Μου αρέσει!

  2. Οι ελιγμοί των δύο διεκδικητών της εξουσίας,

    Του Θαναση Δ. Σφηκα*

    Στην περίοδο 1941 – 1944 στην Ελλάδα αποκρυσταλλώθηκαν και οξύνθηκαν οι κοινωνικές και πολιτικές συγκρούσεις της προηγούμενης δεκαετίας και εμφανίστηκε μια νέα εσωτερική κοινωνική και πολιτική δύναμη με επαναστατικά αιτήματα, το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. Αυτό που ακολούθησε από τα Δεκεμβριανά ώς τον Αύγουστο του 1949 ήταν μια μακρά και επώδυνη διαδικασία διεκδίκησης, απόρριψης και συντριβής: διεκδίκησης εκ μέρους του αριστερού αντιστασιακού κινήματος αυτών των αιτημάτων, απόρριψής τους και συντριβής του φορέα τους από τις εγχώριες και εξωτερικές δυνάμεις που έβλεπαν την πραγμάτωσή τους ως υπαρξιακή απειλή.

    Η Βρετανία, κυρίαρχη δύναμη στη Μεσόγειο, επιθυμούσε ένα προσωποπαγές καθεστώς υπό τον Γεώργιο Β΄ για τη διατήρηση της Ελλάδας στη βρετανική σφαίρα επιρροής και την αποτροπή ενδεχόμενης σοβιετικής κυριαρχίας. Προτιμητέο μέσο επίτευξης του στόχου ήταν ο εγκλωβισμός του ΕΑΜ ως μειοψηφούσας συνιστώσας σε κυβέρνηση «εθνικής ενότητας» υπό τον έως τότε αντιμοναρχικό Γεώργιο Παπανδρέου, τον οποίο στις 26 Απριλίου 1944 οι Βρετανοί όρισαν πρωθυπουργό της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης του Καΐρου. Ο πολιτικός εγκλωβισμός του ΕΑΜ φάνηκε να επιτυγχάνεται στις 20 Μαΐου, όταν οι αντιπρόσωποί του υπέγραψαν στη Διάσκεψη του Λιβάνου το «Εθνικόν Συμβόλαιον». Τα ανταρτικά σώματα τέθηκαν υπό τις διαταγές της «κυβέρνησης εθνικής ενότητας», στην οποία το ΕΑΜ κλήθηκε να συμμετάσχει με πέντε δευτερεύοντα υπουργεία, ενώ προβλέπονταν εκλογές και δημοψήφισμα μετά την απελευθέρωση χωρίς να αποκλείεται η επιστροφή του βασιλιά πριν από το δημοψήφισμα. Η ηγεσία του ΚΚΕ δεν αποδέχθηκε τη συμμετοχή στην κυβέρνηση «εθνικής ενότητας» παρά μόνον τρεις μήνες αργότερα. Οπως εξήγησε το ΚΚΕ στις οργανώσεις του, τον Αύγουστο του 1944, η άρνηση συμμετοχής θα επέσειε κατηγορίες για παρεμπόδιση της εθνικής ενότητας. Εν τω μεταξύ, και ενώ στην «Ελεύθερη Ελλάδα» το ΕΑΜ υλοποιούσε μέρος του πολιτικού, κοινωνικού και πολιτιστικού προγράμματός του, στο Κάιρο ο Παπανδρέου αναγνώριζε την ανάγκη μιας απροσδιορίστου περιεχομένου «επανάστασης» στη χώρα· μόνο που, όπως έλεγε στον Γιώργο Σεφέρη τον Ιούλιο 1944, την «επανάσταση» δεν θα την έκανε «ο συρφετός» του ΕΑΜ αλλά η «επαναστατική Κυβέρνηση» του ιδίου.

    Στις 21 Αυγούστου 1944, έπειτα από αίτημά του, ο Παπανδρέου συνάντησε στη Ρώμη τον Τσώρτσιλ και του ζήτησε τη συνδρομή των βρετανικών όπλων για τη διάλυση του ΕΛΑΣ. Ο Τσώρτσιλ, ωστόσο, είχε ήδη αποφασίσει από τον Σεπτέμβριο του 1943 την αποστολή βρετανικών στρατευμάτων στην Ελλάδα. Καθώς το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ κυριαρχούσε σε ολόκληρη σχεδόν τη χώρα, στις αρχές Οκτωβρίου ο Παπανδρέου ανησυχούσε, όπως εκμυστηρεύτηκε στον Κωνσταντίνο Τσάτσο, πως «αν πληροφορούνταν οι ελασίτες ότι φθάναμε στην Αθήνα σχεδόν γυμνοί, μπορούσαν να κάνουν ένα γιουρούσι και να κυριαρχήσουν στην πρωτεύουσα». Γι’ αυτό, στις 8 Οκτωβρίου, διεμήνυσε στους Βρετανούς να σπεύσουν ενόσω παρέμεναν ακόμη Γερμανοί στρατιώτες σε ελληνικό έδαφος: διαφορετικά, «θα ήταν δύσκολο να εξηγήσουμε τους λόγους της αποστολής βρετανικών στρατευμάτων μετά την πλήρη αποχώρηση του εχθρού». Ομως, «γιουρούσι» δεν έγινε και η κυβέρνηση Παπανδρέου έφθασε χωρίς κανένα εμπόδιο στην απελευθερωμένη Αθήνα στις 18 Οκτωβρίου 1944.

    Προσηλωμένο ήδη από τις παραμονές της 4ης Αυγούστου στη θεωρία των σταδίων της επανάστασης και στη συγκρότηση λαϊκού μετώπου, το ΚΚΕ είχε αναβάλει επ’ αόριστον την προοπτική επαναστατικής ρήξης και αναζητούσε συμμάχους ακόμη και εντός του αστικού πολιτικού και κοινωνικού χώρου. Στην αναζήτηση αυτή, το ΕΑΜ λειτουργούσε νομιμοποιητικά για το ΚΚΕ, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις ανάδυσης ενός πλειοψηφικού πολιτικού και κοινωνικού ρεύματος που θα διεκδικούσε την εξουσία μέσω της εκλογικής διαδικασίας. Στις 19 Οκτωβρίου, η κομματική ηγεσία έκανε αυστηρές συστάσεις σε κομματικά μέλη που αδημονούσαν για την έλευση της «Λαϊκής Δημοκρατίας» και την «κατάληψη» της εξουσίας: οι εν λόγω απόψεις ήταν «έξω από το πλαίσιο της πολιτικής του ΕΑΜ» και «δυσκολεύουν το αγκάλιασμα καινούργιων στρωμάτων» σε έναν αγώνα «εθνικοαπελευθερωτικό» για την «εξασφάλιση της τάξης και της ομαλής πολιτικής ζωής». Τον Νοέμβριο εστάλησαν οδηγίες στις κομματικές οργανώσεις να συνεργαστούν με τους συμμάχους και να αναλάβουν συντονισμένη προσπάθεια προσέγγισης των μεσαίων στρωμάτων.

    «Ναίδες» ή στο «άγριο θηρίο»;

    Εν τούτοις, οι δύο διεκδικητές της εξουσίας είχαν αυτοεγκλωβιστεί σε πολιτικές εκχώρησης. Στο όνομα της ομαλής μετάβασης, το ΚΚΕ και το ΕΑΜ είχαν εκχωρήσει στη νομιμοφάνεια της κυβέρνησης «εθνικής ενότητας» ένα μεγάλο μέρος της πολιτικής και κοινωνικής ισχύος που διέθεταν κατά την απελευθέρωση. Ο αυτοεγκλωβισμός του αστικού κόσμου ήταν επίσης συνειδητός αλλά περισσότερο επωφελής για τον ίδιο. Η λογική του κόσμου αυτού, κατά τον Σεφέρη, ήταν «μονοκόμματη και απελπιστική» – είτε «οι Αγγλοι θα μας προστατέψουν» είτε «οι Ρώσοι θα μας φάνε»: «Θα είμαστε είτε ναίδες είτε μπουκιά στο στόμα ενός άγριου θηρίου. […] Καθαρά ψυχολογία πανικού τελειωμένων ανθρώπων».

    Επιδιώκοντας την εξουδετέρωση του ΕΑΜ, στα τέλη Νοεμβρίου οι Βρετανοί κατηγόρησαν τον Παπανδρέου για «δειλία και αβουλία» έναντι του ΚΚΕ, καθώς στις διαπραγματεύσεις για την αποστράτευση των ενόπλων σχηματισμών και τη δημιουργία εθνικού στρατού συνέκλιναν οι ανταγωνισμοί για το σύνολο των εξουσιών. Για τον Παπανδρέου προείχε η εξουδετέρωση του ΕΑΜ με πολιτικά μέσα, αλλά και με στρατιωτικά εάν αυτό καθίστατο αναγκαίο. Ο αυτοεγκλωβισμός φάνηκε τον Νοέμβριο 1944, όταν προσπάθησε να ελιχθεί και να επιτύχει πολιτικό συμβιβασμό, ενώ τρεις μήνες νωρίτερα είχε ζητήσει βρετανική ένοπλη βοήθεια για τη διάλυση του ΕΛΑΣ.

    Από τους πρώτους νεκρούς στη Συμφωνία της Βάρκιζας

    Μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων για την αποστράτευση και την προσπάθεια του Παπανδρέου να επιρρίψει τις ευθύνες στην Αριστερά, την 1η Δεκεμβρίου το ΕΑΜ ζήτησε γενική αποστράτευση· την επομένη παραιτήθηκαν από την κυβέρνηση οι εαμικοί υπουργοί και αναγγέλθηκε διαδήλωση για τις 3 Δεκεμβρίου. Στις 11 το πρωί της Κυριακής, 3 Δεκεμβρίου 1944, όταν η κεφαλή της ειρηνικής διαδήλωσης έφτασε μπροστά από τις ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις που βρίσκονταν παρατεταγμένες στο Αρχηγείο της Αστυνομίας, στη γωνία των οδών Πανεπιστημίου και Βασιλίσσης Σοφίας, απέναντι από το ξενοδοχείο της Μεγάλης Βρετανίας, η αστυνομία άνοιξε πυρ κατά των διαδηλωτών. Νεκροί έπεσαν τουλάχιστον δεκαπέντε. Στις 4 Δεκεμβρίου, μονάδες του εφεδρικού ΕΛΑΣ επιτέθηκαν σε αστυνομικά τμήματα, αλλά απέφυγαν να συγκρουστούν με τις βρετανικές δυνάμεις.

    Οι στρατιωτικές ενέργειες του ΕΛΑΣ στην αρχή των Δεκεμβριανών ήταν περιορισμένες και αποσκοπούσαν στην αντικατάσταση του Παπανδρέου. Η προοπτική αυτή φάνηκε εφικτή στις 4 – 5 Δεκεμβρίου, όταν αυτός υπέβαλε την παραίτησή του και όλα τα ελληνικά πολιτικά κόμματα συμφώνησαν στην ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον 84χρονο αρχηγό του Κόμματος Φιλελευθέρων Θεμιστοκλή Σοφούλη. Η λύση απετράπη από τον Τσώρτσιλ, ο οποίος τηλεγράφησε στον Βρετανό πρέσβη «να εξαναγκάσει τον Παπανδρέου να πράξει το καθήκον του. Εάν υποβάλει την παραίτησή του, θα πρέπει να κλειδωθεί σε ένα δωμάτιο ώσπου να ξαναβρεί τα λογικά του».

    Με στόχο τη στρατιωτική συντριβή του αντιπάλου, το πρωί της 6ης Δεκεμβρίου, ο βρετανικός στρατός άρχισε τις επιχειρήσεις εναντίον του ΕΛΑΣ, ενώ η βρετανική κυβέρνηση απέρριπτε τις προτάσεις του ΕΑΜ για ειρήνευση (αντιβασιλεία, γενική αποστράτευση, νέα κυβέρνηση και διεθνή επιτροπή για τη διερεύνηση των αιτίων της σύγκρουσης). Στην αρχή των Δεκεμβριανών, ο ΕΛΑΣ υπερίσχυε των αντιπάλων του λόγω της αριθμητικής υπεροχής του. Οι Βρετανοί εισηγήθηκαν τη χρησιμοποίηση των Ταγμάτων Ασφαλείας εναντίον του ΕΛΑΣ, και η κυβέρνηση Παπανδρέου ενέδωσε, προκαλώντας την μήνιν του ΕΑΜ. Σύντομα από την Ιταλία άρχισαν να φθάνουν ενισχύσεις που τελικά ανέβασαν τον αριθμό των βρετανικών δυνάμεων στην Ελλάδα σε 80.000 – 90.000, αναγκάζοντας μετά τα μέσα Δεκεμβρίου τον ΕΛΑΣ να περιοριστεί σε αμυντικές ενέργειες.

    Στις 3 Ιανουαρίου 1945, σχηματίστηκε νέα κυβέρνηση υπό τον Νικόλαο Πλαστήρα, ο οποίος είχε ήδη αποκλείσει κάθε ενδεχόμενο διαπραγμάτευσης. Την ημέρα των Χριστουγέννων, ο Μιχάλης Κύρκος του είχε ζητήσει να αναλάβει πρωτοβουλία για συμβιβαστική λύση. Η απάντηση του Πλαστήρα ήταν ότι «δεν θ’ αφήσω ’γω τον Θανάση τον Κλάρα να σφάξει την Ελλάδα»: οι εαμίτες και οι ελασίτες «είναι κοινοί δολοφόνοι», «πίνουν αίμα» και «πρέπει να εξοντωθούν μέχρις ενός για να ησυχάσουμε όσοι απομείνουμε».

    Στις 4 – 5 Ιανουαρίου, ο ΕΛΑΣ υποχώρησε από την Αθήνα, λίγες ημέρες αργότερα συμφωνήθηκε ανακωχή, και τον Φεβρουάριο του 1945 υπογράφτηκε η Συμφωνία της Βάρκιζας. Οσοι απέμειναν δεν «ησύχασαν» για μερικά χρόνια ακόμη.

    Εγκλωβισμός της ιστορικής έρευνας

    Στις πρώτες ημέρες του Δεκεμβρίου, ενώ οι συγκρούσεις είχαν ξεσπάσει στην Αθήνα, εκ μέρους της ηγεσίας του ΚΚΕ ο Πέτρος Ρούσος εξήγησε σε αξιωματούχους του Κ.Κ. Βουλγαρίας ότι το κόμμα του, γνωρίζοντας ότι δεν θα λάμβανε εξωτερική βοήθεια, «ήταν έτοιμο για όλους τους συμβιβασμούς, όλες τις παραχωρήσεις, που θα συνοδεύονταν όμως από ένα ελάχιστο εγγυήσεων για το κίνημά μας. Αλλά η θέση του Παπανδρέου ήταν σαφής, δεν θα υπήρχαν τέτοιες εγγυήσεις»: «ο άλλος δρόμος που είχαμε ήταν να υπερασπιστούμε τις θέσεις μας. Ηταν δύσκολος αλλά το κόμμα τον βρήκε σωστό». Τα Δεκεμβριανά ήταν αντίσταση στην αυθαιρεσία των Βρετανών και του Παπανδρέου, η οποία, κατά τον Αμερικανό πρέσβη στην Αθήνα, συνίστατο στη «μεταχείριση» των Ελλήνων από τους Βρετανούς «σαν να ήταν ιθαγενείς της Βρετανικής Αυτοκρατορίας».

    Πολιτικά διακυβεύματα, ιστοριογραφικές μόδες και διακυμάνσεις στο ακαδημαϊκό χρηματιστήριο έχουν συμβάλει στον εγκλωβισμό της μελέτης των Δεκεμβριανών, αλλά και της δεκαετίας του ’40, στην αντιπαράθεση μεταξύ ενός ηρωικού αφηγήματος και μιας αντίληψης ότι το ΕΑΜ και το ΚΚΕ στα χρόνια εκείνα ήταν τρομοκρατικές οργανώσεις. Το ΕΑΜ, ως εκδοχή και όχημα νεωτερικότητας, παραμένει στα αζήτητα ενός ερευνητικού χώρου που ρέπει προς τον κατακερματισμό και την καταμέτρηση πτωμάτων: από τις συλλήψεις και τις συνοπτικές εκτελέσεις που διέπραξαν και οι δύο πλευρές στα Δεκεμβριανά, εκείνες που συντηρήθηκαν στη μνήμη και χρησιμοποιήθηκαν για τον πολιτικό αποκλεισμό του ΕΑΜ μετά τη Βάρκιζα ήταν οι υπερβάσεις και οι αντεκδικήσεις της ΟΠΛΑ και του ΕΛΑΣ και, κυρίως, η απόφαση της ηγεσίας του ΚΚΕ για τη σύλληψη ομήρων.

    * Ο κ. Θανάσης Δ. Σφήκας είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς και Ελληνικής Ιστορίας του 20ού αιώνα στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Αναδημοσίευση από την Καθημερινή της 3/4/2011

    (σύνδεσμος, στο προηγούμενο σχόλιο)

    Μου αρέσει!

  3. Τα Δεκεμβριανά στις ανατολικές συνοικίες της Αθήνας
    http://tvxs.gr/news/taksidia-sto-xrono/ta-dekembriana-stis-anatolikes-synoikies-tis-athinas

    Οι κάτοικοι των ανατολικών συνοικιών της Αθήνας, ήταν οι νέοι κάτοικοι της πρωτεύουσας. Μόλις 22 χρόνια πριν το Δεκέμβριο του 1944, πολλοί από αυτούς ακόμη λιγότερα, εγκαταστάθηκαν ως πρόσφυγες από τα παράλια της Μ. Ασίας στις έως τότε πευκόφυτες εκτάσεις που μετά την άφιξή τους ονομάστηκαν Υμηττός, Βύρωνας και Καισαριανή. Η πολιτική αστάθεια και το δυσμενές οικονομικό κλίμα, με αποκορύφωμα την πτώχευση του 1932, είχαν ως συνέπεια την οικονομική και κοινωνική περιθωριοποίηση μεγάλου μέρους των κατοίκων των φτωχών προσφυγικών συνοικισμών. Ιδιαίτερα στην αμιγώς εργατική Καισαριανή – καθώς σε Βύρωνα και Υμηττό υπήρχαν κάποιες περιπτώσεις «ευκατάστατων» προσφύγων – οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης, η ανεργία και οι χαμηλές αμοιβές των ανειδίκευτων εργατών, που αποτελούσαν την πλειοψηφία του ανδρικού ενεργού πληθυσμού, δημιούργησαν τεράστια προβλήματα επιβίωσης. Η προσπάθεια επίλυσης των προβλημάτων διαβίωσης στο πλαίσιο της κοινότητας και των προσφυγικών ενώσεων, προσέδωσε συλλογικό χαρακτήρα στις διεκδικήσεις των κατοίκων των ανατολικών συνοικιών, ενσωματώνοντας παράλληλα στοιχεία της νέας ταυτότητας που αναδείκνυε την πολιτισμική τους ετερότητα, τα στοιχεία δηλαδή που τους χώριζαν (έθιμα, ένδυση, τρόποι διασκέδασης, κουζίνα) από τους παλαιοελλαδίτες κατοίκους της πόλης.

    Του Μενέλαου Χαραλαμπίδη

    Για τους κατοίκους των ανατολικών συνοικιών, η προβληματική ενσωμάτωση στην ελληνική κοινωνία του Μεσοπολέμου, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στις επιλογές τους κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Πέρα από τις όποιες ιδεολογικές παραμέτρους, η μαζική τους ένταξη στο ΕΑΜ, η συμμετοχή τους δηλαδή στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα, λειτούργησε και ως ένας τρόπος ένταξής τους στην ελληνική κοινωνία, προσφέροντας παράλληλα ένα όραμα για τη μεταπολεμική Ελλάδα, όπου πολλές από τις ανεκπλήρωτες προσδοκίες του Μεσοπολέμου θα μπορούσαν να υλοποιηθούν.

    Ήδη από τη δεκαετία του 1930, το Κομμουνιστικό Κόμμα είχε δημιουργήσει στέρεες βάσεις στην Καισαριανή και το Βύρωνα, με τον αγώνα των τοπικών του κομματικών και εξωκομματικών οργανώσεων για την βελτίωση της καθημερινότητας των κατοίκων. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής το ΕΑΜ παρουσίασε μια νέα προοπτική. Οι πρόσφυγες των λαϊκών συνοικιών της Αθήνας και του Πειραιά υπήρξαν μέρος των κοινωνικών δυνάμεων που, μέσα από τις γραμμές του εαμικού αντιστασιακού κινήματος, αναδύθηκαν στο προσκήνιο των πολιτικών εξελίξεων. Ήταν οι άνθρωποι που βίωσαν την εαμική αντιστασιακή εμπειρία και κυρίως τα όσα αυτή υπόσχονταν για το μεταπολεμικό μέλλον, ως μια ευκαιρία ανατροπής των προπολεμικών πολιτικών και οικονομικών συσχετισμών που τους στερούσαν μια αξιοπρεπή διαβίωση. Ήδη λοιπόν πριν το ξέσπασμα του Δεκέμβρη, οι κάτοικοι των ανατολικών συνοικιών είχαν διαλέξει στρατόπεδο, μια επιλογή που τους καταδίκασε σε πολυετείς διώξεις μετά το τέλος της Κατοχής.

    Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, οι ανατολικές συνοικίες της Αθήνας αποτελούσαν μια ενότητα στο πλαίσιο της εαμικής οργανωτικής δομής στην πρωτεύουσα. Στον 6ο Τομέα του ΕΑΜ της Αθήνας υπάγονταν η Ηλιούπολη, το Κατσιπόδι (Δάφνη), το Δουργούτι (σήμερα τμήμα του Ν. Κόσμου), ο Ν. Κόσμος, ο Υμηττός, η Γούβα, ο Βύρωνας (που διαιρούταν σε Βύρωνα, Ν. Ελβετία και Κοπανά), το Μετς, το Παγκράτι, η Καισαριανή, τα Κουπόνια (Κάτω Ιλίσια), τα Ιλίσια και του Ζωγράφου. Οι ανατολικές συνοικίες υπήρξαν πεδίο σφοδρών ένοπλων αναμετρήσεων. Σε αυτές σημειώθηκαν οι περισσότερες και πλέον σκληρές συγκρούσεις ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και τα Σώματα Ασφαλείας που είχαν τη συνδρομή των γερμανικών δυνάμεων. Η δωσίλογη κυβέρνηση του Ιωάννη Ράλλη, υιοθετώντας την αντίληψη περί συλλογικής ευθύνης, στοχοποίησε τις ανατολικές συνοικίες λόγω της έντονης δράσης των εαμικών οργανώσεων σε αυτές. Αυτή η τακτική είχε ως αποτέλεσμα τη συσπείρωση των κατοίκων τους γύρω από τις εαμικές οργανώσεις και την μετατροπή των ανατολικών συνοικιών σε προπύργια του ΕΑΜ. Η εμπειρία της Κατοχής (κατοχικός λιμός, τρομοκρατία των δυνάμεων κατοχής, μαζικές εκτελέσεις, μπλόκα, εμφάνιση αντιστασιακών οργανώσεων) μετέβαλε βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις. Για τους κατοίκους των ανατολικών συνοικιών, όπως και για ένα μεγάλο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας, η προπολεμική πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα σαρώθηκε από τις εξελίξεις, από τη ρήξη της Κατοχής. Η επιλογή τους να στηρίξουν το ΕΑΜ βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στην αναζήτηση μιας νέας προοπτικής, μιας ελπίδας για καλύτερη ζωή για όσους επέζησαν της τεράστιας δοκιμασίας της κατοχικής περιόδου.

    Από την Απελευθέρωση στον Δεκέμβρη

    Στις ανατολικές συνοικίες οι τελευταίες εβδομάδες πριν από την απελευθέρωση, πέρασαν με συνεχείς και μαζικούς εορτασμούς για την επικείμενη νίκη του ΕΑΜ. Σύμφωνα με οργανωτική κατάσταση του 6ου Τομέα του ΕΑΜ, τον Οκτώβριο του 1944 η ΕΠΟΝ αριθμούσε σε Καισαριανή, Βύρωνα, Παγκράτι, Ζωγράφου, Γούβα και Κουπόνια, 7.283 μέλη.[1] Αν σε αυτά συνυπολογιστούν τα μέλη του ΕΛΑΣ και της Εθνικής Αλληλεγγύης, τουλάχιστον 10.000 κάτοικοι των συνοικιών αυτών εντάχθηκαν κατά τη διάρκεια της Κατοχής στις εαμικές οργανώσεις, με ένα ακόμη μεγαλύτερο αριθμητικά τμήμα τους να ανήκει στην πολιτική τους επιρροή. Την περίοδο αυτή, τέλη Σεπτεμβρίου 1944, συγκροτήθηκε στην Καισαριανή το Πρότυπο Τάγμα του ΕΛΑΣ. Το Τάγμα απαρτίζονταν από τέσσερις λόχους, δυνάμεως περίπου 120 ανδρών ο κάθε ένας καθώς και από ένα λόχο διοίκησης με περίπου 80 άνδρες. Εκτός από το Πρότυπο Τάγμα, στις ανατολικές συνοικίες δραστηριοποιούνταν και τα συνοικιακά Τάγματα του ΕΛΑΣ που υπάγονταν στο 2ο Σύνταγμα της Ιης Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ Αθηνών. Το Πρότυπο Τάγμα συγκροτήθηκε από επίλεκτες δυνάμεις του ΕΛΑΣ όλων των ανατολικών συνοικιών και σηματοδότησε, από κοινού με τη δημιουργία δύο ακόμη Πρότυπων Ταγμάτων (ένα με έδρα τη συνοικία του Γκύζη και ένα ακόμη στον Πειραιά) την προσπάθεια μετατροπής του «εφεδρικού» ΕΛΑΣ της Αθήνας σε οργανωμένο στρατιωτικό σώμα. Έτσι, για πρώτη φορά μαζικά και οργανωμένα, μαχητές και μαχήτριες του ΕΛΑΣ απέκτησαν στρατώνες (το Πρότυπο Τάγμα Καισαριανής είχε έδρα το σχολείο του Βενιζέλου επί της κεντρικής λεωφόρου), ομοιόμορφη και πλήρη στρατιωτική ένδυση (κυρίως γερμανικές στολές και λίγες ιταλικές), επαρκή οπλισμό και συστηματικό συσσίτιο.

    Στόχος λοιπόν των αξιωματικών του Προτύπου Τάγματος, αλλά και της στρατιωτικής ηγεσίας του ΕΛΑΣ σε ολόκληρη την Αθήνα, ήταν να μετατρέψουν τον λεγόμενο «εφεδρικό» ΕΛΑΣ, σε άρτιο μάχιμο σώμα. Οι συνήθειες της Κατοχής, όπου η ανάγκη άφηνε περιθώρια για αυτοσχεδιασμούς, είχαν πλέον παρέλθει. Η Ημερήσια Διαταγή που εξέδωσε η Ιη Ταξιαρχία, στην οποία υπάγονταν όλες οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ των νοτιοανατολικών συνοικιών, στις 11 Οκτωβρίου 1944, την παραμονή δηλαδή της απελευθέρωσης της Αθήνας από τη γερμανική κατοχή, έδινε το νέο στίγμα του ΕΛΑΣ· πειθαρχία, ομοιομορφία, άριστη εμφάνιση, συντονισμός:

    «Οι περίπολοι θάναι ντυμένοι ομοιόμορφα με το σήμα του ΕΛΑΣ εις τα δίκοχα και οι βαθμοφόροι θα φέρουν τα διακριτικά των. Αυστηρώς παραγγέλει το Συν/μα ουδεμία περίπολος θα ξεκινά από το Φρουραρχείο της εάν προηγουμένως δεν επιθεωρείται από το επιλοχία του λόχου και τον διμοιρίτη αξιωματικό υπηρεσίας, μπότες και άρβυλλα στυλβομένα, κουμπομένοι όλοι οι μαχητές με ομοιόμορφον οπλισμόν, ο δε βαθμοφόρος με εξάρτηση και περίστροφο…»[2]

    Από τη στιγμή που ο μεγάλος αγώνας κερδήθηκε, η αποχώρηση των κατακτητών ήταν πλέον γεγονός, ο ΕΛΑΣ καλούνταν να κερδίσει μια ακόμη μεγάλη μάχη, «να κερδήσωμε την μεγάλη έκπληξη στα μάτια των συμμάχων μας και όλης της ανθρωπότητας, να παρουσιασθούμε σαν στρατός επιβολής, με πειθαρχία, εμφάνηση και ταχήτητα πρωτοφανή και πρωτότυπο στην εκτέλεση διαταγών.»[3]

    Στρατιωτικός Διοικητής του Προτύπου Τάγματος Καισαριανής τοποθετήθηκε ο Ταγματάρχης Πυροβολικού, Ορέστης Βαλαλάκης, καπετάνιος ο Παναγιώτης Αρώνης, επιτελής ο Μάνος Ιωαννίδης και επικεφαλής λόχων: ο Γιώργος Βουτυράς από τον ΕΛΑΣ της Γούβας στον 1ο, ο Γιώργος Στριλάκος από τον ΕΛΑΣ του Πειραιά στο 2ο, ο Αντώνης Στριλάκος επίσης από τον ΕΛΑΣ Πειραιά στο 3ο και ο Γιάννης Σταυρόπουλος από τον ΕΛΑΣ Καλλιθέας στο 4ο. Το Πρότυπο Τάγμα, όπως και τα άλλα Τάγματα του ΕΛΑΣ των ανατολικών συνοικιών, υπάγονταν στην Ιη Ταξιαρχία. Έδρα της Ιης Ταξιαρχίας ήταν ένα σπίτι της οδού Οδεμησίου στη Ν. Ελβετία. Στρατιωτικός Διοικητής της Ιης Ταξιαρχίας τοποθετήθηκε ο Αντισυνταγματάρχης Πυροβολικού, Στάθης Δεληβοριάς, καπετάνιος ο Γιάννης Λογοθέτης, Β΄ καπετάνιος ο Γιώργος Σπανός και επιτελάρχης ο Αντισυνταγματάρχης Ιππικού, Τάσος Λάμπρου. Η Ιη Ταξιαρχία είχε δύο Συντάγματα. Το 1ο Σύνταγμα κάλυπτε τις περιοχές Αγ. Ελεούσα, Τζιτζιφιές, Καλλιθέα, Παλαιά και Νέα Σφαγεία, Κουκάκι, Πλάκα, Ν. Σμύρνη, Φάληρο, Αγ. Βαρβάρα, Γλυφάδα, Βούλα, Βουλιαγμένη. Το 2ο Σύνταγμα είχε υπό τον έλεγχό του τις περιοχές Ν. Κόσμος, Δουργούτι, Αγ. Ιωάννης Βουλιαγμένης, Κατσιπόδι (Δάφνη), Υμηττός, Βύρωνας, Καισαριανή, Κουπόνια (Κάτω Ιλίσια), Ιλίσια, Ζωγράφου.[4]

    Για τους ανθρώπους που συμμετείχαν στο αντιστασιακό κίνημα, αλλά και για αυτούς που τους ενίσχυσαν με ποικίλους τρόπους, η απελευθέρωση σηματοδότησε την επιστροφή στην ομαλότητα. Το κλίμα που κυριαρχούσε ανάμεσα στους κατοίκους των ανατολικών συνοικιών, ήταν αυτό της αναμονής για τη διεξαγωγή ελεύθερων εκλογών, σύμφωνα και με τη δέσμευση του ΚΚΕ ήδη από το πρώτο τρίμηνο του 1943, όταν κυκλοφόρησε ως προγραμματική του διακήρυξη το κείμενο με τίτλο Λαοκρατία και σοσιαλισμός, στο οποίο δεσμεύονταν για το σχηματισμό, μετά την απελευθέρωση, Προσωρινής Κυβέρνησης «απ’ όλα τα εθνικά κόμματα και οργανώσεις, που δέχονται την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας. Η Προσωρινή κυβέρνηση θα προκηρύξει αμέσως ελεύθερο πανελλαδικό δημοψήφισμα για τον καθορισμό του πολιτεύματος (βασιλεία ή δημοκρατία). Η Προσωρινή Κυβέρνηση θα προκηρύξει ελεύθερες εκλογές για Συνταχτική Εθνοσυνέλευση, που θα συντάξει και θα ψηφίσει το Σύνταγμα.»[5]

    Ακόμη και τα στελέχη του ΕΛΑΣ είχαν εισέλθει σε μια προοπτική ομαλής εξέλιξης. Χαρακτηριστικές ήταν οι συζητήσεις ανάμεσα στους αξιωματικούς του Πρότυπου Τάγματος Καισαριανής. Όπως θυμάται ο καπετάνιος του Τάγματος Παναγιώτης Αρώνης, πολλοί από τους συναγωνιστές του εξέταζαν την πιθανότητα να κάνουν χρήση της δυνατότητας που τους έδινε μέτρο της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, να ενταχθούν στον εθνικό στρατό, αποφοιτώντας από τη Σχολή Ευελπίδων με το βαθμό του υπολοχαγού και όχι του ανθυπολοχαγού, ως αναγνώριση για τη συμβολή τους στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα.[6]

    Αυτό το κλίμα άρχισαν να επισκιάζουν, από τα μέσα του Νοέμβρη του 1944, οι πρώτες προστριβές ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και τα βρετανικά στρατεύματα. Σύμφωνα με εαμικές πηγές, στις 20 Νοεμβρίου Βρετανοί στρατιώτες επιχείρησαν να αφοπλίσουν τον ελασίτη Λουμπάρ στην Καισαριανή. Μετά την παρέμβαση του διοικητή του Προτύπου Τάγματος και αφού απειλήθηκε χρήση όπλων από την πλευρά των ελασιτών, οι Βρετανοί αποχώρησαν. Μια εβδομάδα αργότερα, η Ορεινή Ταξιαρχία που έδρευε στο Γουδί, ξεκίνησε τριήμερα στρατιωτικά γυμνάσια στην περιοχή ανάμεσα στην Καισαριανή και τα Κουπόνια (περιοχή που σήμερα βρίσκεται η Πανεπιστημιούπολη). Η πρόκληση αυτή για τον ΕΛΑΣ αλλά και τους κατοίκους της Καισαριανής, κορυφώθηκε όταν αδέσποτη σφαίρα σκότωσε τον 12χρονο Δουρμούση στην αυλή του σπιτιού του. Τέλος, την 1η Δεκεμβρίου, Βρετανοί στρατιώτες επιχείρησαν τον αφοπλισμό ελασίτη μπροστά από το αστυνομικό τμήμα Παγκρατίου. Η εμπλοκή του διμοιρίτη του Προτύπου Τάγματος Βασίλη Σαραντόπουλου είχε ως αποτέλεσμα το θανάσιμο τραυματισμό του από ριπή αυτομάτου όπλου.[7]

    [1] Οργανωτική κατάσταση μήνα Οχτώβρη 1944 6ου Τομέα ΕΠΟΝ Αθήνας, Αρχείο ΕΠΟΝ, Ενότητα Α. Αθήνα, Νο 38, Α.Σ.Κ.Ι. Σε αυτή την οργανωτική κατάσταση ξεχωρίζουν οι δύο συνοικίες που είχαν τη σημαντικότερη συμβολή στην ανάπτυξη του εαμικού αντιστασιακού κινήματος στην περιοχή, η Καισαριανή με 2.750 μέλη και ο Βύρωνας (ο οποίος χωριζόταν σε Βύρωνα και Νέα Ελβετία) με 2.110 μέλη.
    [2] Γιάννης Κυριακίδης, Εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας 1941-1945. Βιβλίο ΙΙ. Το Ι/1 Τάγμα του ΕΛΑΣ της Αθήνας και το αρχείο του, Νέα Σμύρνη 1985, σελ. 95.
    [3] Ό.π., σελ. 95.
    [4] Ορέστης Μακρής,Ο ΕΛΑΣ της Αθήνας. Άνεμος λευτεριάς στις ανατολικές και νότιες συνοικίες 1941-1945. Χρονικό, Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή 1985, σελ. 311-320.
    [5] ΚΚΕ, Επίσημα κείμενα, τόμος Ε 1940-1945, Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 1981, σελ. 134-135.
    [6] Παναγιώτης Αρώνης, συνέντευξη στον γράφοντα, 5-10-2010.
    [7] Οι ανατολικές συνοικίες τον Δεκέμβρη του 1944. Έκδοση της 6ης Αχτίδας της Κ.Ο.Α., Αθήνα 1945, επανέκδοση, Αθήνα, Ιστορικές Εκδόσεις 1976, σελ. 8-9.

    Μου αρέσει!

  4. Κυριε Πανο, διαφωτιστικα, οντως, ολα τα αρθρα και ιδιως το πρωτο αλλα νομιζω οτι και παλι, δεν καλυπτουν ολα τα κενα και δεν απαντουν ολες τις αποριες. Τι περιμενε να παρει απο τη μαχη του Δεκεμβρη το Εαμ, που δεν πηρε απο την αδεια Αθηνα του Οκτωβρη; Αν επιλεγει εκουσιως την ανοικτη διαμαχη του Δεκεμβρη, γιατι δεν χρησιμοποιει το Γενικο Στρατηγειο του και τον κυριο ογκο των δυναμεων του; Γιατι , χανοντας στην αθηνα, υπογραφει τη Βαρκιζα, αφοπλιζοντας τον Ελας, ανα την Ελλαδα; Διοτι ναι μεν, το κλιμα στη βαση του λαου ειχε αντιστραφει απο τα γεγονοτα του Δεκεμβρη, αυτο ομως δεν μπορουσε ακομη να διαφανει απο το Γεναρη ή το φλεβαρη του 45. Ολα αυτα ψαχνουν την απαντηση στο συνολικο ερωτημα: επεχειρησε το εαμ να καταλαβει βιαια την εξουσια ή οχι; ηταν ο δεκεμβρης αυτη η αποπειρα; γιατι ο λεγομενος πρωτος γυρος, οπως αποδειχθηκε απο την ανετη αποβαση παπανδρεου και αγγλων, δεν ηταν. Θα με ενδιεφερε ειλικρινα η δικη σας αποψη περι αυτων.

    Μου αρέσει!

    1. Αγαπητέ jt,

      ας τα πάρουμε με τη σειρά.

      Το ΕΑΜ τον Οκτώβρη πήρε κάτι μοναδικό: συμμετείχε ως (υποτίθεται) ισότιμο μέλος στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, του Παπανδρέου. Είχε αναγνωριστεί δηλαδή ως νόμιμος παίχτης της πολιτικής σκηνής. Αυτό συνέβαινε για πρώτη φορά στην Ιστορία: τις προηγούμενες δεκαετίες οι δυνάμεις του ΕΑΜ (κυρίως το ΚΚΕ) ήταν συνήθως υπό διωγμό / σε παρανομία.

      Το Δεκέμβρη δεν επρόκειτο να κερδίσει τίποτα, αντιθέτως προσπαθούσε να μη χάσει τα πάντα: ο επιζητούμενος αφοπλισμός του ΕΛΑΣ, σε συνδυασμό με την επιστροφή του βασιλιά (που επιδίωκαν οι Άγγλοι) σήμαινε νέα δικτατορία, με πρώτα θύματα τα μέλη του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ (που σε πολλές περιπτώσεις είχαν ξεσαλώσει κατά τη διάρκεια του Κατοχικού Εμφυλίου). Γι’ αυτό έγιναν τα Δεκεμβριανά.

      Δεν χρησιμοποίησε το Γενικό Στρατηγείο του για δύο λόγους:

      1. Δεν ήθελε να πάρει την εξουσία ( = να κάνει πραξικόπημα, όπως πρότεινε ο Βελουχιώτης στη σύσκεψη της Λαμίας). Ήθελε να πιέσει (με σύγκρουση) για να αποτρέψει τον κίνδυνο να βρεθεί χωρίς τη δύναμη του ένοπλου ΕΛΑΣ. Γι’ αυτό αρκούσαν (νόμιζε η ηγεσία) οι δυνάμεις του εφεδρικού ΕΛΑΣ της Αθήνας + κάποιες μονάδες από κοντινές περιοχές.

      2. Ήθελε (και νόμιζε πως θα μπορούσε να το πετύχει) να μη συγκρουστεί με τους Άγγλους. Αν έφερνε τον Άρη στην Αθήνα η σύγκρουση μαζί τους θα ήταν αναπόφευκτη.

      Είναι προφανές ότι η ηγεσία του ΚΚΕ έκανε (διπλό) λάθος εκτίμησης:
      – στις δυνατότητες του εφεδρικού ΕΛΑΣ της Αθήνας, και
      – στο μέγεθος της εμπλοκής των Άγγλων, στο πλευρό των κυβερνητικών δυνάμεων.

      Από τα μέσα του Δεκέμβρη ήταν πλέον σαφές ότι ο ΕΛΑΣ (το ΚΚΕ) πάλευε κυρίως για να αποφύγει τη συντριβή. Κάτι που δεν απόφυγε τελικά. Σε κανένα σημείο του Δεκέμβρη δεν ετέθη ζήτημα εξουσίας. Καλύτερες θέσεις για έναν συμβιβασμό ζητούσε το ΕΑΜ (το ΚΚΕ)

      Προς το τέλος, στα Χριστούγεννα, έκανε άλλο ένα τραγικό λάθος εκτίμησης: θεώρησε ότι η επίσκεψη του Τσόρτσιλ στην Αθήνα γινόταν από αδυναμία (των Άγγλων) – ενώ συνέβαινε ακριβώς το αντίθετο. Γι’ αυτό στη σύσκεψη ο Σιάντος πρόβαλε απαιτήσεις που δεν μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές (έδωσε άλλοθι στον Τσόρτσιλ να προχωρήσει ως την απόλυτη συντριβή του ΕΛΑΣ, για την ακρίβεια)

      Με λίγα λόγια: θέμα εξουσίας δεν υπήρχε το Δεκέμβρη. Υπήρχε ένα θέμα ισχύος / συσχετισμών δύναμης, ενόψει των εξελίξεων – οι οποίες δεν απέκλειαν και τα πλέον δυσμενή σενάρια για το ΕΑΜ.

      Θεωρώ ότι το ΕΑΜ παρασύρθηκε από τη δυναμική των γεγονότων και το τρομερό λάθος της ηγεσίας του (υπερεκτίμηση του ΕΛΑΣ, υποεκτίμηση των Άγγλών ΚΑΙ της κυβερνητικής πλευράς) και δεν προσπάθησε όσο θα έπρεπε για να αποφύγει τη σύγκρουση του Δεκέμβρη – την οποία δεν είχε την παραμικρή πιθανότητα να κερδίσει, έστω με τους όρους που ανάφερα (όχι εξουσία, καλύτερη συμφωνία)

      Το ίδιο θα συνέβαινε αν τη μάχη της Αθήνας την έδινε το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ, με όσες δυνάμεις μπορούσε να χρησιμοποιήσει. Έστω κι αν πρόσκαιρα επικρατούσε στο κέντρο της Αθήνας. Γιατί τα μεγάλα μείον για το ΕΑΜ θα ήταν και πάλι τα ίδια:

      1. Ανεφοδιασμός και κίνηση μονάδων του ΕΛΑΣ προς Αθήνα και εντός του πεδίου των συγκρούσεων
      2. Επισιτισμός του λαού ΚΑΙ των μεγάλων μονάδων του ΕΛΑΣ
      3. Πλήρης απουσία πολιτικής / υλικής ενίσχυσης από τις φίλιες (στο ΕΑΜ – έτσι νόμιζε) χώρες.

      Τα 1 και 2 τα κρατούσαν στα χέρια τους οι Άγγλοι με τη δύναμη πυρός και τα μέσα (αεροπορία, τεθωρακισμένα) που είχαν και στα οποία ο ΕΛΑΣ δεν μπόρεσε ούτε κατά διάνοιαν να αντιπαρατεθεί. Το 3 είχε ήδη κανονιστεί μεταξύ Τσόρτσιλ και Στάλιν.

      Το αποτέλεσμα του Δεκέμβρη ήταν εξαρχής δεδομένο.

      Μου αρέσει!

  5. Συμπληρώνω, για τη Βάρκιζα.

    Η υπογραφή αυτής της συμφωνίας ήταν «υποχρεωτική». Ο ΕΛΑΣ δεν είχε την παραμικρή πιθανότητα να συνεχίσει τον αγώνα (κατά των Άγγλων) παρά τους λεονταρισμούς και τα μεγάλα λόγια που ακουγόντουσαν.

    (…και ακούγονται ακόμα και στις μέρες μας)

    Τα προβλήματα του ανεφοδιασμού και του επισιτισμού, σε συνδυασμό με τη συντριπτική υπεροχή των αντιπάλων, ήταν ανυπέρβλητα.

    Η μεγάλη μάζα του λαού είχε πλέον ξεκάθαρη άποψη για το ποιός ήταν ο τελικός νικητής. Συμπεριλαμβανομένου του κόσμου του ΕΑΜ. Ακόμα και των μελών του ΚΚΕ: στη μεγάλη τους πλειοψηφία δεν ανακατεύτηκαν ξανά σε εμφύλιες συγκρούσεις – εκτός αν συνέβη παρά τη θέλησή τους.

    Αν η κυβέρνηση (και οι Άγγλοι) ήταν περισσότερο έξυπνοι θα έδιναν γενική αμνηστία (πλην των κορυφαίων δοσιλόγων).

    Αν δεν ήταν ανόητοι (ή σε αδιέξοδο, λόγω κατάρρευσης της Βρετανικής Αυτοκρατορίας) δεν θα ανάθεταν την τήρηση της Συμφωνίας στις παρακρατικές συμμορίες – κάτι που έγινε εν μέρει για λόγους οικονομίας (έλλειψης πόρων).

    Η έλλειψη αμνηστίας και η τρομοκρατία των συμμοριών στην επαρχία οδήγησαν στην ολοκληρωτική σύγκρουση 1946 – 49. Με την προσθήκη της τυχοδιωκτικής ηγεσίας Ζαχαριάδη και των επιδιώξεων του Τίτο.

    Μου αρέσει!

  6. Αγαπητε κυριε Πανο , ευχαριστω θερμα για την απαντηση. Θεωρω οτι ο μονος που κανει πραξικοπημα τις μερες αυτες ειναι ο Παπανδρεου, αρνουμενος τη συν-διαλυση ιερου λοχου και Ο.Τ., γεγονος που αν συνεβαινε, δεν θα ακολοθουσε ο δεκεμβρης. Αλλα φυσικα, καθεις εφ ω εταχθη… Νομιζω οτι η απαντηση σας αφενος απαντα στα μυθευματα ακροδεξιων και αλλων, περι δηθεν βιαιης αποπειρας καταληψης της εξουσιας απο το εαμ και αφετερου αναδεικνυει την εξοργιστικη ανεπαρκεια της ηγεσιας του Κκε να διαβασει συσχετισμους και προθεσεις. Τοσο εξοργιστικη που πολλες φορες μου φαινεται απιστευτη και με κανει να την ξεχναω, στην προσπαθεια απαντησης των «γιατι».
    Υ.γ. Το μπλογκ σας δεν ειναι απλα πολυ καλο, ειναι πολυτιμο.

    Μου αρέσει!

    1. Για να έχουμε όσο γίνεται καθαρή εικόνα:

      Το Δεκέμβρη ναι μεν το ΕΑΜ δεν έθεσε θέμα εξουσίας, αλλά αυτό δεν μπορούσε να το γνωρίζει κανένας (ούτε οι αντίπαλοι, ούτε οι οπαδοί του) γιατί από το φθινόπωρο του 1943 (ένα χρόνο μόλις πριν) και ιδίως εντός του 1944 είχε προηγηθεί ο Κατοχικός Εμφύλιος.

      Πάλι με συνεχείς αντιφάσεις (του ΚΚΕ, που περνούσαν στο ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ): Από τη μια η γραμμή της εθνικής ενότητας και της συνεργασίας των οργανώσεων (μεταξύ τους και με τους συμμάχους) και από την άλλη η πολιτική «εκκαθάρισης των μετόπισθεν», το «λεπίδι στην αντίδραση», τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, οι δολοφονίες της ΟΠΛΑ κλπ.

      Το ΕΑΜ είχε χάσει την πολιτική αξιοπιστία του (ουσιαστικά, είχε χάσει το παιγνίδι) με τις πράξεις και τις αντιφάσεις του κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Δημιούργησε, κυριολεκτικά, την αντίπαλη παράταξη. Η οποία το έτρεμε – και δεν το εμπιστευόταν για κανένα λόγο. Ούτε ήθελε συμβιβασμό μαζί του (ενώ το ΕΑΜ αυτό επιδίωκε, τον καιρό του Δεκέμβρη). Ήθελαν τη συντριβή του, ειδικά αφού εκτιμούσαν ότι μπορούσαν να το πετύχουν – και οι Άγγλοι (ειδικά ο Τσόρτσιλ) το ίδιο.

      Δεν ήταν θέμα «κακίας», ήταν το αποτέλεσμα της σύγκρουσης με τον ΕΔΕΣ, της διάλυσης ΟΛΩΝ των άλλων ένοπλων ομάδων της Αντίστασης στη χέρσα Ελλάδα, της δολοφονίας του Ψαρρού κλπ

      Αυτό για το οποίο τους αποδίδεται ευθύνη (και στους Άγγλους) είναι ότι δεν υπολόγισαν, με τη σειρά τους, σωστά: Δεν αρκέστηκαν στη νίκη, ήθελαν εμμονικά τη συντριβή του εαμικού κινήματος και τη βιολογική/ οικονομική / κοινωνική, πέρα από την πολιτική, εξόντωση των μελών του.

      Αλλά όταν δεν δίνεις καμιά διέξοδο στον ηττημένο, μπορεί να το πληρώσεις πολύ ακριβά (ο Σουν Τσου το έχει πει αυτό)

      Μόνο που εκτός από τους υπεύθυνους (που πολλοί έκαναν και καριέρα) πλήρωσαν πανάκριβα η χώρα και οι Έλληνες, στην τραγωδία 1946-49

      Μου αρέσει!

  7. Δεν ειναι,ομως, κυριε Πανο, μεχρι ενος σημειου,δικαιολογημενη η συμπεριφορα του εαμ – ελας εναντι των αλλων οργανωσεων κατα την Κατοχη; διοτι.πχ ο Εδες, εκτος απο τον Πυρομαγλου, διαθετει τον εδες αθηνων ,τις μετανοιες του ζερβα στο βασιλια και την αποστολη επικρατησης που εχει.λαβει απο την αγγλικη στρατιωτικη αποστολη. Η εκκα, μαζι με τον ψαρρο και τον μπακιρτζη, διαθετει τον δεδουση και την.πλειοψηφια των αξιωματικων του να ειναι μοναρχικοι και στην πορεια ανοικτα συνεργαζονενοι με τους γερμανους. Για τις υπολοιπες οργανωσεις (Ε.Σ. , παο, Χ, τσαους αντων) το μονο που δεν εκαναν ειναι να πολεμουν τους γερμανους, εν αντιθεσει του ποσο προθυμοι ηταν να πολεμησουν τον Ελας. Τα ταγματα ασφαλειας της Πελοποννήσου εξοπλιστηκαν απο τους γερμανους (και οπως φαινεται υπο την ενθαρυνση αγγλων και Καιρου). Δεν θεωρειτε οτι η καχυποψια του εαμ προς ολους αυτους , που εφερε και τη δυναμικη απαντηση απο τον ελας , ηταν σε καποιο βαθμο δικαιολογημενη; Φυσικα δεν μπορω να διαφωνησω στα ζητηματα που η καχυποψια αυτη στρεφοταν κατα του αθωου πληθυσμου με το καταστροφικο συνθημα πας μη εαμιτης γκεσταπιτης και εκφραζοταν με στρατοπεδα συγκεντρωσης αθωων ανθρωπων.

    Μου αρέσει!

  8. Αν το δούμε μ’ αυτή την οπτική (αν ήταν δικαιολογημένος ο ένας ή ο άλλος) δεν βγαίνει άκρη. Μάλλον δεν βγαίνει εύκολα άκρη.

    Η ελληνική κοινωνία υπέστη ένα τρομερό σοκ με την Κατοχή, αλλά δεν έπαψε να έχει τη συνέχειά της. Με βασιλόφρονες, αντικομμουνιστές κλπ. Όλοι αυτοί δεν θα αντιδρούσαν σε ενέργειες του ΕΑΜ, όπως αυτές που αναφέρεις; Με δεδομένο ότι παράλληλα με την Αντίσταση γινόταν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο προετοιμασία για κοινωνική επανάσταση.

    Στις εκτιμήσεις μας πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί, γιατί εύκολα μπορεί να αναπαράγουμε τα παγιωμένα στερεότυπα της προπαγάνδας. Πχ ο ΕΣ, δηλαδή αρκετές εκατοντάδες αξιωματικοί και μαχητές, δεν βγήκαν στο βουνό για να πολεμήσουν τον ΕΛΑΣ, αλλά για να στήσουν ένοπλη αντίσταση, σε συνεννόηση με τη Μέση Ανατολή και με τη στήριξή της. Αναγκάστηκαν όμως να διαλυθούν, υπό την ασφυκτική πίεση του ΕΛΑΣ, ο οποίος δεν αναγνώριζε το δικαίωμα ύπαρξης άλλων οργανώσεων πλην του ιδίου.

    Το ίδιο συνέβη με τον Ψαρρό και το 5/42. Επίσης με τον ΕΔΕΣ, ο οποίος γλίτωσε την ολοκληρωτική συντριβή τους πρώτους μήνες του ’44 επειδή το ΚΚΕ είχε αποφασίσει (ενώ η σύγκρουση συνεχιζόταν) να φτιάξει την ΠΕΕΑ και δεν άφησε τον Βελουχιώτη να «τελειώσει» τη δουλειά.

    Ο μόνος που επιτέθηκε πρώτος στον ΕΛΑΣ ήταν ο Τσαους – Αντων (Φωστερίδης) ο οποίος διέβλεψε σωστά τον κίνδυνο που διέτρεχε. Αυτός όμως δεν ήταν συνεργάτης των Γερμανών, αλλά πολεμούσε συστηματικά τους Βούλγαρους κατακτητές της περιοχής του.

    Φυσικά οι Άγγλοι είχαν στο σχεδιασμό τους την πιθανότητα χρησιμοποίησης των Ταγμάτων εναντίον του ΕΛΑΣ. Αυτό όμως δεν συνέβη παρά στα Δεκεμβριανά, γιατί στο μεταξύ είχε μεσολαβήσει η συμφωνία της Γκαζέρτας, όπου ο ΕΛΑΣ μπήκε υπό τις διαταγές του Σκόμπυ και χρησιμοποιήθηκε ο ίδιος για την ασφαλή έλευση της κυβέρνησης Παπανδρέου, των υπολειμμάτων του Ελληνικού Στρατού και Βρετανικών ενόπλων δυνάμεων.

    Για όλα αυτά υπάρχουν ξεχωριστές αναρτήσεις στις «Σημειώσεις» (στην ενότητα «πόλεμος – κατοχή – απελευθέρωση» και στην ενότητα «Βελουχιώτης»), αλλά δεν υπάρχει λόγος να σε φορτώνω με συνδέσμους. Άλλωστε αυτά τα θέματα επανέρχονται συνεχώς, καθώς είναι οι ρίζες του Εμφυλίου.

    Μου αρέσει!

  9. Δεν έχω λόγο να αμφισβητώ αυτά που γράφετε. Εξάλλου η μόνη προσδοκία είναι η αναζήτηση της αλήθειας πάνω και πέρα από παραταξιακούς οπαδισμούς, στην οποία οι αναρτήσεις που αναφέρετε, όντως, βοηθούν σημαντικά. Απλώς βάζω στην κουβέντα και τη διάσταση που μόνο υπό το πρίσμα της καυτής Ελλάδας του 1943 – 44 μπορεί να γίνει πλήρως αντιληπτή. Την δυναμική αντίδραση δηλαδή του ΕΛΑΣ, ενός στρατού ο οποίος αναμφισβήτητα πολεμά τους κατακτητές και που η μόνη πολιτική επιδίωξή του είναι η μη επιστροφή του βασιλιά και το μη πισωγύρισμα στα μεταξικά χρόνια, έναντι οργανώσεων οι οποίες ενδεχομένως να δίνουν τον αντι-ΕΑΜικό παρά τον αντι-κατοχικό αγώνα. Το δικαίωμα δηλαδή της ύπαρξης το αναγνώριζαν και σε άλλους, το δικαίωμα του (έστω και διττού) ρόλου τους δεν αναγνώριζαν.

    Μου αρέσει!

  10. -γιατι το κκε υπεγραψε την καζερτα και δεν κατελαβε την αθηνα μετα την απελευθερωση

    «Τότε γιατί προσήλθατε σε συνομιλίες με τους Αγγλους;» ρωτάει ο Τίτο, και ο εκπρόσωπος του ΚΚΕ αφήνει να εννοηθεί ότι υπέγραψαν τις συμφωνίες του Λιβάνου και της Καζέρτας για να παραπλανήσουν τους Βρετανούς ώστε να μη στείλουν ισχυρά στρατεύματα στην Ελλάδα. «Το κάναμε για να καταστήσουμε ανέφικτη την εναντίον μας επέμβαση», φέρεται από το έγγραφο να απάντησε ο Αναστασιάδης.
    ακριβως το ιδιο αναφερουν και οι ιωαννιδης και τζημας. βεβαια παραβιασαν τη συνθηκη της καζερτας με την εισοδο του ελας στη θεσσαλονικη ισως ηθελαν να τεσταρουν τυχον αντιδρασεις των βρετανων.
    ενας ακομα λογος ηταν η αδυναμια του ελας αθηνων που ουσιαστικα αρχιζε να εξοπλιζετε λιγο πριν την απελευθερωση (οκ ειχε αποκτησει και καποια οπλα μετα την συνθηκολογηση των ιταλων)τα περιγραφει πολυ ωραια ο ιωαννιδης κοσμο ειχαμε αλλα δεν ειχαμε οπλα.
    εκτος απο οπλισμο (αρκετα πολυβολα ευγενικη προσφορα των αμερικανων) εστειλε και λιρες για αγορες απο τους αποχωρησαντες γερμανους. κατι αναλογο εκαναν και οι ακροδεξιοι που προετοιμαζαν πραξικοπημα συμφωνα με το γελοιο αρθρο του λυμπερατου. παρολες τις δηθεν προσπαθειες των γερμανων να αποτρεψουν τον ελας αθηνων να εξοπλιστει (βλεπε αρθρο λυμπερατου) τα καταφερε μια χαρα και σχεδον εξαπλασιασε τις δυναμεις του.

    – στα δεκεμβριανα δεν ελαβε μονο ο ελας της αθηνας αλλα και μοναδες της στερεας και της πελοποννησου οι οποιες και ειχαν και τις μεγαλυτερες απωλειες
    ο χαραλαμπιδης κανει μια υποτιθεται ενδιαφερουσα υποθεση οτι αρκετοι απο τους νεκρους των δεκεμβριανων αγνωστου ταυτοτητας ηταν μελη του ελας πελοποννησου, βεβαια στοχος του ειναι να ξεπλυνει το κομμα απο τις κατηγοριες για μαζικες εκτελεσεις αμαχων. μια θειτσα που κανει διδακτορικο στο παντειο και εχει ασχοληθει με το νομο ευβοιας σε σχετικη ερωτηση σε συνεδριο προ διετιες ειπε οτι ο ελας ευβοιας ειχε πανω απο 1000 απωλειες. μαλλον εντελως φανταστικος ο αριθμος αλλαμπορει και ενδεικτικος. οι μοναδες που επιτεθηκαν εναντιον του ζερβα και που αν ειχαν στραφει εναντιον της αθηνας το κκε θα ειχε θριαμβευσει προερχονταν κυριως απο τη μακεδονια και θα εφταναν στην αττικη μετα απο κανα μηνα. μεταφορικα μεσα δεν υπηρχαν εκτος απο καποια που απαλλοτριωσαν απο τους βρετανους στο βολο και οι ελασιτες ηταν αναγκασμενοι να βαδιζουν τη νυχτα ωστε να αποφευγουν τις αεροπορικες επιδρομες. τα περιγραφει πολυ ωραια για μια ακομα φορα ο ιωαννιδης μπαζαμε δυναμεις και αυτοι τις αλεθαν με τα αεροπλανα.

    – ο τσορτσιλ υποτιθεται ηθελε να συντριψει το εαμ και για αυτο δεν δεχοταν οποιοδηποτε συμβιβασμο.
    ο ιωαννιδης στην 11η ολομελεια του κκε (απριλιος 45):

    θα μπορουσε κανεις απαριθμωντας κατα σειρα τα λαθη αυτα να πει οτι ηταν καταστροφικο το λαθος που δεν καναμε τη συμφωνια στις 18 του δεκεμβρη εγκληματικο που δεν την καναμε οταν ηρθε ο τσορτσιλ και αχαρακτηριστο στις 1 γεναρη

    ειχε προηγηθει προταση του σκομπι στις 12 δεκ και που και αυτη φυσικα την απεριψαν

    και ο σιαντος:

    εδω ευθυνομαι περισσοτερο εγω απο τα αλλα μελη του ΠΓ υπερεκτιμησα το ρολο το δικο μας και μπροστα στην ελπιδα οτι θα εφτανε ενισχυση δεν ειδα ως που μπορουν να φτασουν τα ανθρωπινα ορια

    και παλι ο ιωαννιδης

    επρεπε να βγουμε να κανουμε πολεμο και να στηριξουμε τις πλατες μας στον τιτο; επρεπε να καταλαβουμε οτι ο τιτο δεν μας εδινε καμια ενισχυση.

    -οι στοχοι του κκε στα δεκεμβριανα. φυσικα να παρει την εξουσια. αν επικρατουσε δε θα αναλαμβανε αμεσως τη διακυβερνηση θα σχηματιζοταν κυβερνηση συνασπισμου υποτιθεται εθνικης ενοτητας που θα οργανωνε εκλογες σε ελεγχομενο περιβαλλον με το κομμα να εχει τον ελεγχο στρατου αστυνομιας. ακριβως δηλ το ιδιο σεναριο με τις περισοτερες χωρες της ανατολικης ευρωπης. για αυτο απαιτησαν τα υπουργεια εσωτερικων και δικαιοσυνης και το υφυπουργειο στρατιωτικων και τη διεξαγωγη εκλογων και δημοψηφισματος μεσα σε ενα διμηνο. θυμιζω στις εκλογες του 46 μια απο τις αιτιες της αποχης ηταν η μη εκκαθαριση των εκλογικων καταλογων. εκκαθαριση που προφανως ηταν αδυνατη ενα τριμηνο μετα την απελευθερωση

    -πιθανοτητες επιτυχιας του σχεδιου του κκε. πολυ λιγες απο τη στιγμη που δεν καταφερε να επιβληθει και να καταλαβει το κεντρο της αθηνας τις πρωτες μερες πριν την αποστολη ενισχυσεων

    Μου αρέσει!

  11. @ Πάνος

    Τα έχουμε ξαναπεί στην ένδοξη «Καλύβα», αλλά κάπου σας χάνω.

    Επιμένετε ότι τον Δεκέμβριο του 1944 ούτε υπήρχε ούτε ετέθη θέμα εξουσίας, και ότι το ΚΚΕ δεν ήθελε, τότε, να πάρει την εξουσία.
    Ο Φαράκος, πάντως, αλλά και η σύγχρονη (μη φιλοκομμουνιστική) ιστορική έρευνα, διαφωνούν μαζί σας.
    Δηλαδή; Αν οι δυνάμεις τού Τσακαλώτου (Γουδί – Σχολή Χωροφυλακής) και το Σύνταγμα Χωροφυλακής Αθηνών (Μακρυγιάννη) δεν κρατούσαν όπως κράτησαν (με τη βοήθεια, βεβαίως, των Άγγλων) τις πρώτες κρίσιμες μέρες, ή αν ο Σκόμπυ είχε προχωρήσει στην υλοποίηση της (αρχικής) βεβιασμένης απόφασής του να εγκαταλειφθεί η Αθήνα και οι συμμαχικές δυνάμεις να συμπτυχθούν στο Φάληρο, (απόφασης η οποία ματαιώθηκε και λόγω τής σθεναρής αντίδρασης του Τσακαλώτου), δεν θα είχε το ΚΚΕ καταλάβει την εξουσία;
    Είμαι σε θέση να ξέρω ότι ο εγκυρότατος Ι. Ιατρίδης πιστεύει σήμερα ότι, από τη στιγμή που η κατάσταση έφτασε στην ανάφλεξη, το ΚΚΕ τα ‘δωσε όλα για τη νίκη και, (συνακολούθως), για την εξουσία.

    Αν δεν είχε τεθεί τότε θέμα εξουσίας τού ΚΚΕ, αν δηλαδή δεν υπήρχε άμεσος κίνδυνος σοβιετοπόιησης της Ελλάδας, γιατί χρειάστηκε τόσο επείγουσα και τόσο δραστική επέμβαση των Άγγλων και του ίδιου του Τσώρτσιλ προσωπικά; Γιατί χρειάστηκε, την ώρα τής έσχατης ανάγκης, να εξοπλισθούν του σκοτωμού και να χρησιμοποιηθούν εναντίον τών ΕΑΜοΕΛΑΣιτών, ακόμα και οι μισοί περίπου (12.000) από τους συνολικά 27.000 κρατούμενους ταγματασφαλίτες, προκειμένου να σωθεί η Αθήνα και συνακολούθως η Ελλάδα; Παρεμπιπτόντως, για ποιον «εφεδρικό ΕΛΑΣ» μιλάτε; Στα Δεκεμβριανά έλαβαν μέρος μαζικά δυνάμεις τού κανονικού (και όχι μόνο του εφεδρικού) ΕΛΑΣ. Εκτός από το αιχμαλωτισθέν (παραδοθέν;) 2ο σύνταγμα του Νικηφόρου, έχουμε το 5ο ανεξάρτητο σύνταγμα, το 6ο της Κορίνθου, το 2ο της Τριπόλεως, το 42ο και το 52ο σύνταγμα της 8ης μεραρχίας κλπ. (Δες π.χ. Σ. Μουμτζής, «Η κόκκινη βία», τόμος Α΄σελ. 158 επ.).

    Γράφετε ακόμα ότι η κυβέρνηση και οι Άγγλοι «ανέθεσαν» (!!) την τήρηση της Συμφωνίας τής Βάρκιζας στις παρακρατικές συμμορίες.
    Νομίζω ότι ένα τέτοιο συμπέρασμα είναι ιστορικά ατεκμηρίωτο. Δικό μου συμπέρασμα είναι ότι η τότε κυβέρνηση δεν είχε τη δύναμη και τα μέσα να ελέγξει την εκρηκτική κατάσταση που προέκυψε και να συγκρατήσει / εξουδετερώσει τις έξαλλες αντικομμουνιστικές παρακρατικές ομάδες που λύσσαγαν να πάρουν εκδίκηση για το ποτάμι άδικο αίμα που είχαν χύσει οι ΕΑΜοΕΛΑΣίτες επί Κατοχής, ως επί το πλείστον στο πλαίσιο της εκκαθάρισης (από το ΚΚΕ) της «αντίδρασης».
    Υπήρξαν, ασφαλώς, και περιπτώσεις που το κράτος ανέχθηκε ή και στήριξε σιωπηρά κάποιες από αυτές τις «συμμορίες». Από εκεί, όμως, μέχρι το σημείο να λέμε ότι το κράτος τούς «ανέθεσε» την τήρηση της συμφωνίας αυτής, η απόσταση είναι τεράστια.

    Γράφετε, τέλος, ότι η έλλειψη αμνηστίας (δικαστικές διώξεις) και η τρομοκρατία τών «συμμοριών» στην επαρχία, οδήγησαν στην τελική αναμέτρηση του 1946-49. Τα σχέδια του Ζαχαριάδη και ο ρόλος τού Τίτο (Μακεδονικό), δεν είναι παρά απλή «προσθήκη» για σας.
    Τα ίδια ακριβώς ισχυρίζεται ο Μαργαρίτης και ο Περισσός.
    Αν τα πράγματα είναι τόσο απλά, πώς εξηγείται η μαζική απόκρυψη μη παραδοθέντος οπλισμού μετά τη Βάρκιζα;
    Γιατί το ΚΚΕ έσπευσε να στείλει εκτός Ελλάδος (και να εντάξει εκεί σε εντατικό πρόγραμμα επαναστατικής επιμόρφωσης) 5000 στελέχη του, πριν καλά-καλά ξεσπάσει η γνωστή ως «Λευκή Τρομοκρατία»;

    Και κάτι τελευταίο: Όπως εξελίχθηκε η κατάσταση, πράγματι το ΚΚΕ (ΕΛΑΣ) δεν είχε τη δυνατότητα να συνεχίσει τον αγώνα κατά των Άγγλων και των κυβερνητικών δυνάμεων στο κέντρο, λόγω της εκεί συντριπτικής πλέον υπεροχής τών αντιπάλων του, γι αυτό και (το ΚΚΕ) κατέφυγε στον «συμβιβασμό» της Βάρκιζας. Από τη Λαμία, όμως, κι απάνω, το ΕΑΜ και ο ανέπαφος εκεί ΕΛΑΣ κυριαρχούσαν, και οι Άγγλοι, την κρισιμότατη εκείνη για την έκβαση του όλου πολέμου ώρα, δεν ήσαν ούτε διατεθειμένοι ούτε έτοιμοι να εμπλακούν σε μια -εξαιρετικά δύσκολη- πανελλήνιας κλίμακας επιχείρηση συντριβής τους.
    Το ΚΚΕ χρησιμοποίησε τη Βάρκιζα ως απλή «ανάπαυλα» για να κερδηθεί πολύτιμος χρόνος για τη συνέχεια. (Δες Ν. Ζαχαριάδης, υπόμνημα προς την ηγεσία τού ΚΚΣΕ και τον ίδιο τον Στάλιν προσωπικά, από 13.5.1947, στο «Ο Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεως» του Φ. Ηλιού, σελ. 93).
    Αυτό εξηγεί και τη μαζική απόκρυψη μη παραδοθέντων όπλων, και το Μπούλκες.
    Η «Λευκή Τρομοκρατία», όσο κι αν ζόρισε πραγματικά το ΚΚΕ, δεν ήταν παρά «βούτυρο στο ψωμί του» για τη σχεδιαζόμενη συνέχεια.

    Να είστε καλά

    Μου αρέσει!

    1. Αγαπητέ ΣΑΘ,

      ευχαριστώ για το πολύ ενδιαφέρον σχόλιο. Επιφυλάσσομαι για «συνολική» απάντηση.

      *

      Δείτε κάτι που είδα – και είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον (αν και πάλι όχι πλήρες!)
      Δυστυχώς η πλατφόρμα της academia.edu δεν υποστηρίζει αναπαραγωγή σε μπλογκ – ελπίζω να μη έχετε πρόβλημα πρόσβασης στην πηγή:

      Γιώργος Θ. Μαυρογορδάτος
      τ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών
      Υπήρχε σχέδιο στα Δεκεμβριανά;

      https://www.academia.edu/9790328/%CE%A5%CF%80%CE%AE%CF%81%CF%87%CE%B5_%CF%83%CF%87%CE%AD%CE%B4%CE%B9%CE%BF_%CF%83%CF%84%CE%B1_%CE%94%CE%B5%CE%BA%CE%B5%CE%BC%CE%B2%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%AC_

      Μου αρέσει!

    2. Αν και το άρθρο τού καθηγητή Μαυρογορδάτου το είχα υπ’ όψιν μου, σας ευχαριστώ για τη φιλική υπόδειξή του. Πρωτοδημοσιεύτηκε στο ένθετο της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ της 4.12.2014 «70 χρόνια από τα Δεκεμβριανά», το οποίο έτυχε να έχω. Το άρθρο απαντά στο συγκεκριμένο ερώτημα και μόνον, και δεν επιχειρεί να καλύψει το θέμα «Δεκεμβριανά» γενικότερα. Προσωπικά το βρίσκω εξαιρετικό.
      Γράφοντας παραπάνω ότι η σύγχρονη (μη φιλοκομμουνιστική) ιστορική έρευνα, διαφωνεί με το συμπέρασμά σας (ότι στα Δεκεμβριανά δεν είχε τεθεί θέμα εξουσίας και ότι το ΚΚΕ δεν ήθελε τότε την εξουσία), είχα υπ’ όψιν μου και το συγκεκριμένο άρθρο τού Μαυρογορδάτου, ο οποίος γράφει:
      «Για τη δικαιολόγηση αυτής της ανόητης διεξαγωγής τών επιχειρήσεων [από την πλευρά τού ΚΚΕ], έχει διατυπωθεί η εξίσου ανόητη θεωρία ότι όλα αυτά ήσαν τάχα μόνο ‘άσκηση πίεσης’ και όχι απόπειρα κατάληψης της εξουσίας με τα όπλα»…

      Εξαιρετικός είναι ο σεμνός αυτός ιστορικός και στο βιβλίο του (έργο ζωής) «1915 Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΙΧΑΣΜΟΣ», το οποίο είμαι βέβαιος ότι γνωρίζετε.

      Για τη σημερινή θέση τού επίσης σπουδαίου Ι. Ιατρίδη, (ως προς το εάν το ΚΚΕ επιχείρησε ή όχι να καταλάβει τότε την εξουσία), έχω ήδη κάμει λόγο στο πρώτο μου σχόλιο.
      Εκτός από τον Μαυρογορδάτο και τον Ιατρίδη, διαφωνούν με τη θέση σας οι Φαράκος, Λαζαρίδης, Κολιόπουλος, Καλύβας, Μαραντζίδης, Σφέτας, Μιχαηλίδης, Κόντης, Χατζηβασιλείου, Μουμτζής, και πλήθος άλλων -καθόλου τυχαίων- ιστορικών ερευνητών τής περιόδου.

      Προσωπικά με ενδιαφέρει περισσότερο ο (ακόμα όχι απολύτως διευκρινισμένος) ρόλος τού Στάλιν και του Δημητρόφ στην οργάνωση / έκρηξη / εξέλιξη των Δεκεμβριανών, η Βάρκιζα ως «συμβιβασμός» και «ανάπαυλα» του ΚΚΕ προκειμένου να κερδηθεί πολύτιμος χρόνος για την ανασύνταξη και την οργάνωση νέας προσπάθειας από καλύτερες θέσεις, καθώς και το στήσιμο του Μπούλκες και των άλλων στρατοπέδων επαναστατικής επιμορφώσεως των χιλιάδων στελεχών του ΚΚΕ.

      Μου αρέσει!

  12. Για τον Εθνικό Διαχασμό, με βάση το βιβκλίο του Μ (αλλά όχι μόνο)
    https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/02/25/gcw-195/

    *

    Για το «σχέδιο» των Δεκεμβριανών ανέβασα πριν λίγο κάτι
    https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/12/11/gcw-698/

    *

    Για τα υπόλοιπα, θα επανέλθω (εδώ ή σε νέα ανάρτηση)

    Μου αρέσει!

  13. γραφει ο ΣΑΘ για 12000 ταγματασφαλιτες που ενταχθηκαν στην εθνοφυλακη ειναι ο αριθμος που δινει ο σπαης και αναπαραγουν πολλοι ιστορικοι. στο γουδι ηταν κλεισμενοι 1200. οι υπολοιποι 11000 που ηταν κρυμμενοι και εμφανιστηκαν ξαφνικα με την εναρξη των εχθροπραξιων και που υπηρετουσαν πριν μεταφερθουν στην αθηνα

    για τις δυνατοτητες επιτυχιας του κκε

    στις 21 δεκεμβριου ο μακμιλαν εγραψε στον ιντεν οτι εξαιτιας της ανεπαρκειας των βρετανικων δυναμεων στην αρχη των συγκρουσεων μολις που αποφυγαμε μιας πρωτης ταξεως καταστροφη και μιας ευρειας κλιμακας σφαγη στρατιωτων και διπλωματων. στις 12 ιανουαριου ο λιπερ εγραψε οτι κατα τη διαρκεια του δεκεμβριου βρεθηκαν σε εξαιρετικη δυσκολη θεση εδω η οποια θα μπορουσε να γινει καταστροφικη αν ο αντιπαλος ηταν περισοτερο θρασυς.

    τις παραπανω αποψεις παραθετει ο σφηκας σε ανακοινωση του που εκανε στο συνεδριο του απθ δρομοι του δεκεμβριου το σχετικο βιβλιο κυκλοφορησε πριν λιγες μερες.

    στο ιδιο η ιωαννα παπαθανασιου συνδεει την περιπτωση της ελλαδας με αυτη του βελγιου ενταξει ακριβως το ιδιο ειχε κανει κ ο οικονομιδης πριν πολλα χρονια στο δικο του βιβλιο οι προστατες οκ γνωστο και σε σας
    και στο βελγιο υπηρχε κριση αφοπλισμου με παραιτησεις των κομμουνιστων υπουργων διαδηλωση που κτυπηθηκε πριν προσεγγισει κυβερνητικα κτιρια. χωρις νεκρους με 40 τραυματιες δημοσιευσε η πραβδα αρθρο οπου υποστηριζε οτι η αντισταση δεν επρεπε να αφοπλισθει
    εδω η αναδημοσιευση απο το ριζοσπαστη

    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=65&pageid=20150&id=-1&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASKASFASTASLASXASR&CropPDF=0

    σε αυτες τις εξελιξεις και τη γραμμη που εδωσε η πραβδα αποδιδει η παπαθανασιου τη σκληρυνση της γραμμης του κκε στο τελευταιο δεκαημερο του νοεμβριου. βεβαια δεν αναφερει τη βασικη διαφορα των δυο περιπτωσεων την παρουσια εκατονταδων χιλιαδων αγγλοαμερικανων στρατιωτων. κατα την ιδια ο αφοπλισμος των αντιστασιακων αποδειχτηκε μεγαλο λαθος τουλαχιστον στο βελγιο καθως ακολουθησε η μεγαλη αντεπιθεση των γερμανων στις αρδεννες εντελως χαζο συμπερασμα φυσικα βεβαια αμφιβαλω αν το πιστευει πραγματικα

    στη σελιδα 101 σημειωση 38 αναφορα στο μπλογκ του πανου και στο ποστ με την εγγραφη του ημερολογιου του π κανελλοπουλου

    τελη νοεμβριου συναντηθηκαν οι τορεζ σταλιν οπου ο γαλλος εθεσε το θεμα αφοπλισμου και δεχτηκε τις φιλικες συμβουλες του πατερουλη

    στους δρομους του δεκεμβριου υπαρχει και ενα αρθρο του μιχαηλιδη με τιτλο Οι όμηροι των Δεκεμβριανών στη Γιουγκοσλαβία
    ειναι αυτο εδω

    http://repository.edulll.gr/edulll/bitstream/10795/3487/3/3487_01_3.5.1.%20%CE%9C%CE%B9%CF%87%CE%B1%CE%B7%CE%BB%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%82.pdf

    ως γνωστον το κκε δε συνελαβε ομηρους μονο απο την αθηνα αλλα απο ολη την ελλαδα και για καποιους απο τη βορεια ελλαδα υπηρχε η πληροφορια οτι κατεληξαν σε γειτονικες χωρες
    για τους ομηρους της αθηνας συμφωνα με τη βρετανικη πρεσβεια ηταν 9000. συμφωνα με την αμερικανικη 15000. αναφερει ο μιχαηλιδης οτι τον απριλιο υπηρχαν 466 αιτησεις αγνοουμενων ομηρων μονο απο την αθηνα. αρα εγω υπολογιζω οτι ο μινιμουμ αριθμος ατομων που εκτελεστηκαν απο το κκε ειναι γυρω στις 2000 (εκτελεσεις στην αθηνα+εκτελεσεις ομηρων καποιοι ομηροι ειχαν εκτελεστει κοντα στην της αθηνα) συμφωνα με το ντειβιντ κλοουζ ενα στελεχος της οπλα ειπε σε αμερικανο αξιωματουχο (δεν αναφερει ονομα αλλα μαλλον προκειται για τον κουβαρα) οτι ο αριθμος των εξουσιοδοτημενων εκτελεσεων ηταν 600 ενω δεν αρνηθηκε οτι εγιναν και μη εξουσιοδοτημενες.

    τωρα για το αριθμο 4000 ομηρων που βρηκαν το θανατο και αναφερουν διαφοροι (πχ ο τσουκαλας που οκ μονο αντικομμουνιστη δεν μπορεις να τον χαρακτηρισεις το βιβλιο του η ελληνικη τραγωδια ειναι απο τα χειροτερα που εχουν γραφτει) ισως προερχεται απο δημοσιευματα και υπολογισμους εφημεριδων της εποχης αναφερει ενα σχετικο ο μιχαηλιδης.

    εκτελεσεις εγιναν και εκτος αθηνων φυσικα.γραφει ο κωνστανταρας (αγωνες και διωγμοι) οτι μεταφερθηκαν αιχμαλωτοι απο την ανατολικη μακεδονια στον εβρο οπου εγιναν δεκαδες εκτελεσεις αθωων που συμφωνα παντα με τον κωνστανταρα το μονο τους παραπτωμα ηταν οτι ασκησαν κριτικη κατα του εαμ θεωρηθηκαν αντιδραστικοι ή εξεφρασαν φιλοαγγλικα αισθηματα

    Μου αρέσει!

    1. Πολλοί Ταγματασφαλίτες βρισκόντουσαν υπό περιορισμό στις Σπέτσες. Εκεί πχ ήταν όσοι παραδόθηκαν στην Τρίπολη, ίσως και ο ίδιος ο Παπαδόγκωνας. Πιθανότατα και αυτοί της Πάτρας. Από τις Σπέτσες μεταφέρθηκαν στην Αθήνα. Σε άλλα σημεία υπήρχαν οι Ταγματασφαλίτρες του Αγρινίου, της Εύβοιας κλπ. Δεν τα έχω επισημάνει αυτά. Πάντως ο αριθμός 12.000 μοιάζει υπερβολικός και δεν γίνεται εύκολα πιστευτός. Ομοίως οι 650 εκτελεσμένοι από τον ΕΛΑΣ όμηροι στη διαδρομή Θεσσαλονίκη – Αριδαία. Πως γίνεται να μην υπάρχει ούτε ένα δρομάκι, ούτε η παραμικρή εκδήλωση μνήμης γι’ αυτούς; Η θεσσαλονίκη ήταν τότε ένα μεγάλο χωριό! (Ακόμα είναι)

      Για τους νεκρούς του Δεκέμβρη στην Αθήνα τα έχουμε ξαναπεί. Όσο και να το παιδεύουμε ο συνολικός αριθμός των νεκρών από οποιαδήποτε αιτία (μαζί με τους 1500 θανάτους «από ασθένεια») δεν ξεπερνάει τους 5.000, σύμφωνα με επίσημες ανακοινώσεις της Εισαγγελίας και της Ιατροδικaστικής Υπηρεσίας της εποχής εκείνης. Υπάρχει σχετικό ποστ τις «σημειώσεις»:

      https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/12/03/gcw-662/

      Μου αρέσει!

  14. καλα ενταξει τα εχω δει τα ποστ
    στις σπετσες ειχαν συγκεντρωθει οσοι ειχαν οχυρωθει στην τριπολη οπως γραφεις οι ταγματασφαλιτες της πατρας συγκεντρωθηκαν στον αραξο και μεταφερθηκαν νομιζω σε στρατοπεδο συγκεντρωσεως στην ιταλια οι ταγμασφαλιτες της μεσσηνιας παρεμειναν στην περιοχη τους ποιοι μενουν ποσοι υπηρετουσαν στα ταγματα στην πελοποννησο. πανω απο 9000; αρκετοι σκοτωθηκαν σε μαχες στην απελευθερωση και εκκτελεστηκαν

    τωρα για τα νουμερα των θυματων δεν ξερω αν σε αυτα που δινει η ιατροδικαστικη υπηρεσια περιλαμβανονται μονο αμαχοι, οσοι εκτελεστηκαν εκτος λεκανοπεδιου ή και οσοι ελαβαν μερος στις μαχες καποιοι υπολογιζουν τους τελευταιους σε περιπου 5-6000 συν 250 περιπου βρετανοι
    τερατωδης ειναι ο αριθμος που δινει ο κωστοπουλος 2000 εκτελεσμενοι οπαδοι του εαμ δεν μας εξηγει πως προεκυψε οπως και ενας αλλος που ειχε δωσει ο μαργαριτης για 3000 νεκρους πολιτες εξαιτιας των αεροπορικων επιδρομων.

    Μου αρέσει!

  15. Είπα ήδη ότι ο αριθμός των 10.000 φαίνεται υπερβολικός. Δεν κάνω εικασίες αν τελικά ήταν 2, 4, 6 χιλιάδες κλπ. Τόσος κόσμος άλλωστε παίζει την κολοκυθιά!

    Το αυτό για τους θανάτους των Δεκεμβριανών. «Εκτιμήσεις» δε μετράνε περισσότερο από το «κουβέντα να γίνεται». Μετράει μόνο η καταγραφή – κι αυτή την έκανε η Εισαγγελία Αθηνών και ο Καψάσκης.

    Μου αρέσει!

  16. ΥΓ. Οι Ταγματασφαλίτες της Μεσσηνίας είχαν τη χειρότερη τύχη (Καλαμάτα, Μελιγαλάς, Γαργαλιάνοι, Πύλος, συνολικά πάνω από 2.000 νεκροί, οι περισσότεροι εκτελεσμένοι ως αιχμάλωτοι) Εκτός από εκείνους στο Κιλκίς, που είχαν παρόμοια. Αν θυμάμαι σωστά κάποιοι μεμονωμένοι που επέζησαν κρατήθηκαν στην Ιταλία.

    Μου αρέσει!

  17. Στην από 15.11.1955 γνωστή έκθεσή του, ο Γεώργιος Τολιόπουλος, διοικητής τού Τάγματος Ασφαλείας Αγρινίου, (δυνάμεως 800 ανδρών), το οποίο έδρασε στην περιοχή από την 21.2.1944 μέχρι την 14.9.1944, γράφει ότι από της συλλήψεώς τους (30.9.1944) μέχρι την 10.3.1945, οι άνδρες τού τάγματος αυτού παρέμειναν φυλακισμένοι στις καπναποθήκες Παναγόπουλου στο Αγρίνιο, όπου και υπέστησαν «μαρτύρια άτινα η ανθρωπίνη διάνοια δεν δύναται να συλλάβη». Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, κατά την περίοδο των Δεκεμβριανών, 300 περίπου αξιωματικοί και οπλίτες τού τάγματος αυτού μεταφέρθηκαν δέσμιοι στον Πλάτανο Ναυπακτίας. Ύστερα από έναν περίπου μήνα, γράφει ο Τολιόπουλος, οι άνδρες αυτοί ξαναμεταφέρθηκαν στο Αγρίνιο.

    Μου αρέσει!

  18. σε παλια εκπομπη του ρ/σ κοκκινο με νικολακοπουλο και σακελλαροπουλο ο τελευταιος ειπε οτι ειχαν μεταφερθει στο γουδι οι τ/σ απο σπετσες στη wikipedia γραφει οτι:
    Ο Δ. Παπαδόγονας ακολουθώντας την εντολή παραδόθηκε και με κάποιες ομάδες του φέροντας ελάχιστο ελαφρύ οπλισμό διεκπεραιώθηκαν από τους Βρετανούς αρχικά στις Σπέτσες και από εκεί στο στρατόπεδο Γουδί στην Αθήνα.

    Μου αρέσει!

  19. οκ στους ταγματασφαλιτες της τριπολης προσθετουμε 400 της κορινθου συν φυσικα και οσους υπηρετουσαν στην αθηνα τελος παντων δεν ειμαι σιγουρος αν ολη η δυναμη της τριπολης μεταφερθηκε στην αθηνα

    στο τευχος 56 του αντι υπαρχει ονλαιν στο σαιτ του μπαντειου ο κουβαρας ελληνοαμερικανος πρακτορας του oss σε συναντηση του με τον ιωαννιδη:

    “Ἀνοιξε. λοιπόν, τήν καρδιὰ του στην πρώτη συναντηοη μας μετά τόν Δεκεμβρη ἒγινιε στὰ Τρίκαλα στίς 2 ψεβρουαρισυ I945. καί μσῠ εἶπε μερικες αλήθιες, Μσῡ ὡμολόγησε λαθη ἐκ μερους τσῦ EAM καί τοῦ Κσμμουνιστικοῠ Κομματος λαθη ὅπως εἶπε, ὑπολογισμου καί κακῆς κρισης
    – δεν ὑπολόγισαν σωστα τίς ἀγγλικες διαθέσεις.
    – δεν περίμεναν ὅτι οἱ ’Άγγλσι θα επαιρναν μέρος σε ἑλληνικο ἐμφύλιο πόλεμο
    – οπωσδηποτε δεν περίμεναν πώς οἱ ιδιοι θα μπλεκοντουσαν σε εμφύλιο πολεμο
    λειισ. (Av περιιιεναν τετοιο πράμα, θα μῖπορουσαν νά εἶχαν καθαρίσει τήν
    κατασταση οτίς πρωτες λίγες μερες, ὅταν ὁ εΛΑΣ εἶχε την πρωτοβουλία καί οῖ “Ἀγγλοι δὲν εἶχαν αξιόλογες δυνάμεις στη διαθεση τους).
    οκ για το τριτο σημειο ο ιωαννιδης απο οτι φαινεται και στη συνομιλια που ειχε με τον παπαπαναγιωτου αλλαξε γνωμη θεωρει οτι πηγαιναν για συγκρουση

    με λιγα λογια συμφωνει απολυτα με την εκθεση σιαντου. δεν περιμεναν επεμβαση των αγγλων ισως ειχαν και καποιες διαβεβαιωσεις απο εξω οτι δε θα επεμβουν ή μαλλον οτι δεν μπορουσαν να διαθεσουν δυναμεις

    για οποιον ενδιαφερεται (οκ μαλλον κανεις) παλι στο αντι στα τευχη 177, 178, 180 συνεντευξη του παπαπαναγιωτου (που δεν ηταν τυχαιο προσωπο ειχε εργαστει στο τμημα ιστοριας της κε του κκε και ειχε προσβαση σε αρχειακο υλικο) στο φοιβο οικονομιδη. ισως λυθουν καποιες αποριες για την υποτιθεμενη αντιφατικη πολιτικη που ακολουθησε του κκε

    το τηλεγραφημα σιαντου προς τον ελας για προετοιμασια επιθεσης εναντιον του ζερβα με ημερομηνια 2 δεκεμβριου δηλαδη μια μερα πριν τη διαδηλωση επιβεβαιωνει και ο μακριδης αλλα απο οτι καταλαβαινω θεωρει οτι το αγνοησαν

    η επιθεση εναντιον των δυναμεων του τσαους αντων που και αυτος ειχε αναγνωριστει ως συμμαχικος στρατος ειχε ξεκινησει στις 1 δεκεμβριου:

    Γίνεται σύσκεψις την 29/ΧΙ/44 διά τον αφοπλισμόν των ανταρτών και τίθενται αι βάσεις ενεργείας, αλλά είναι πλέον αργά. Μετά παραίτησιν των Εαμικών Υπουργών το εναντίον των Αρχών ρεύμα ογκούται. Ο «αγαπητός» Στρατιωτικός Διοικητής μετονομάζεται εις «Εθνοπροδότην» και «Αντιδραστικόν» και την 1/12/44 λίαν πρωϊ ξεσπά η λαίλαψ.
    ΣΤ. Η ΣΥΡΡΑΞΙΣ
    Εις τας περιοχάς ΠΑΡΑΝΕΣΙΟΥ, ΚΑΛΛΙΦΥΤΟΥ, και ΠΕΤΡΟΥΣΗΣ οι Ελασίται προσβάλλουν αιφνηδιαστικώς τους Εθνικιστάς (αντίγραφον υπ αριθμ.27). Αποστολή επί τόπου εις τα σημεία συγκρούσεως Αξιωματικών της Α.Σ.Δ. ομού μετ Άγγλων τοιούτων με διαταγάς (αντίγραφον υπ αριθμ.2 ουδέν αποτέλεσμα φέρουν. Η αδελφοκτόνος σύρραξις συνεχίζεται με πολλά θύματα. Ενεργούνται συλλήψεις αστών εις τας πόλεις.-
    Την 4-12-44 οι Εθνικισταί στερούμενοι πολεμοφοδίων και τροφών αναγκάζονται να υποχωρήσουν

    https://stratistoria.wordpress.com/1945/08/30/19450830-asdamth-ekthesis-pepragmenon/

    και τελος ενα σχολιο για τους συγχρονους ιστορικους απολογητες του κκε (δεν αφορα τον πανο μην παρεξηγηθει αλλωστε υποσχεθηκε οτι θα απαντησει στο σαθ οταν βρει χρονο) που υποστηριζουν οτι το κκε στα δεκεμβριανα παλευε για καλύτερες θέσεις στον ανταγωνισμό που γινόταν στην Ελλάδα δεν προκειται να δεχτουν ποτε οτι στοχος του ηταν η εξουσια γιατι αν το κανουν θα παραδεχτουν οτι η πολιτικη του ηταν η βασικη αιτια για τον εμφυλιο

    Μου αρέσει!

  20. Ουδέποτε είπα ότι

    «το κκε στα δεκεμβριανα παλευε για καλύτερες θέσεις στον ανταγωνισμό»

    γιατί αυτό θα σήμαινε ότι δεν έχω πάρει είδηση τι γινόταν τότε.

    Δεν υπήρχε κανένας «ανταγωνισμός», αλλά ένας αγώνας ζωής ή θανάτου. Στη διάρκεια της Κατοχής το ΚΚΕ είχε το ρόλο το θύτη, αλλά ΠΡΙΝ το Δεκέμβρη ήταν πια έτοιμο για το ρόλο του θύματος και αντιμετώπιζε την ολοκληρωτική πολιτική και φυσική (βιολογική) εξόντωση για τον κόσμο του. Αυτό προσπάθησε να αποφύγει, καταρχήν. Και, ταυτόχρονα, να διατηρήσει μια ισχυρή παρουσία στη νόμιμη πολιτική ζωή. Αυτό δηλαδή που πέτυχαν το ΚΚ Ιταλίας και το ΚΚ Γαλλίας. Μπορεί λόγω καλύτερης πολιτικής κουλτούρας στις χώρες τους – το πιθανότερο όμως επειδή βρισκόντουσαν εκεί μερικά εκατομμύρια Αμερικανοί και Άγγλοι στρατιώτες και δεν τους έπαιρνε τους ντόπιους για πολλά πολλά.

    Τα περί επιδίωξης κατάληψης της εξουσίας από το ΚΚΕ το Δεκέμβρη τα θεωρώ παραμύθια της Χαλιμάς. Τα οποία, φυσικά, δεν λέγονται χωρίς πολιτικούς / ιδεολογικούς λόγους: πάνω σ’ αυτά τα παραμύθια (ή τις μισές αλήθειες) βασίστηκε η ελληνική πολιτική τάξη για δεκαετίες.

    Μου αρέσει!

  21. καλα δεν αναφερομουν σε σενα εγραψα ιστορικοι-απολογητες το εχει πει ο φιλιππος ηλιου και το επαναλαμβανουν μονοτονα ολοι οι αριστεροι ιστορικοι πχ προσφατα κειμενα των παπαθανασιου και νικολακοπουλου
    εσυ επιμενεις οτι παλευε για ενα εντιμο συμβιβασμο καλα αυτο δεν διαφερει και πολυ απο το σχημα του ηλιου. οταν εχεις χρονο απαντησε τι εννοεις με τον ορο συμβιβασμο υπο ποιους ορους και με ποιους θα εκανε αυτο το συμβιβασμο που επιδιωκε το κκε

    γραφεις σε αλλο ποστ και κατι που συμφωνω : «Αυτό όμως δεν μπορούσαν να το ξέρουν, με ορισμένη βεβαιότητα, οι απέναντι εμπλεκόμενοι»
    σε αυτο εχεις απολυτο δικιο ακομα και οι στοχοι του κκε να ηταν αυτοι που λες και δεν περιγραφεις ακριβως οι αντιπαλοι του μετα απο οσα ακολουθησαν μαχη της αθηνας σφαγες ομηρους κτλπ κτλπ και φυσικα οσα ειχαν προηγηθει την περιοδο της κατοχης ειχαν ολους τους λογους να μην εμπιστευονται το κκε. βγηκε ο σιαντος το 1945 και ειπε οτι εγινε ουσιαστικα παρεξηγηση και οτι εγινε ενα κινημα που δεν επρεπε να γινει και οτι ο δεκεμβρης δεν ηταν πραξικοπημα αλλα ενοπλη διαμαρτυρια καταδικασε και ο ζαχαριαδης τα εγκληματα του κκε χαρακτηριζοντας τα υπερβασιες και ολα καλα και ολα ωραια. οι αστοι πολιτικοι απο την αλλη δε θα ειχαν την ιδια αποψη βλεπεις δεν ειχα θητευσει στην κουτβ και δε ειχαν σπουδασει μαρξισμο λενινισμο και θεωρουσαν οτι το κκε θα προσπαθουσε ξανα να επιχειρησει την καταληψη της εξουσιας με τη βοηθεια αυτη τη φορα των γειτονικων κρατων και για αυτο ηθελαν να το τσακισουν ή εστω να το περιορισουν τις δυνατοτητες του να το πετυχει.

    Μου αρέσει!

  22. Ποτέ δεν είπα

    «παλευε για ενα εντιμο συμβιβασμο»

    αλλά (συνήθως) ότι επιδίωκε

    «έναν αποδεκτό συμβιβασμό»

    (που θα εξασφάλιζε την πολιτική και φυσική επιβίωση – και δευτερευόντως την ισχύ- του εαμικού κινήματος και, φυσικά, του ΚΚΕ)

    Η εντιμότητα έχει τόση σχέση εδώ, όση και ο φάντης με το ρετσινόλαδο.

    Πρόκειται για ζητήματα ισχύος / επιβίωσης, μετά από υψηλές επιτεύξεις και τρομακτικά λάθη (εγκλήματα)

    ΔΕΝ είναι περίεργο που όλα πήγαν κατά διαβόλου, για όλους. Και για τους Άγγλους. Και για τους ημεδαπούς νικητές – αν εξαιρέσουμε κάποιους απατεώνες / αεριτζήδες, που έχτισαν πολιτικές / οικονομικές καριέρες σπεκουλάροντας στον Εμφύλιο.

    Κατά συρροήν στις δεκαετίες που ακολούθησαν, αλλά και ως τις μέρες μας.

    Μου αρέσει!

  23. Όσο για τους στόχους του ΚΚΕ, δεν τους περιγράφω επακριβώς γιατί (προφανώς) δεν τους ταυτίζω με τις δημόσιες εξαγγελίες – αφετηρίες της διαπραγμάτευσης. Εύλογα οι πραγματικοί στόχοι ήταν ένα ή περισσότερα κλικ πιο κάτω.

    Γιατί το ΚΚΕ είχε ήδη χάσει την πολιτική του δυναμική, ήταν ολοφάνερη η στρατιωτική του αδυναμία (εκτός από τους μη έχοντες επαφή με την πραγματικότητα) και η επικείμενη κρίση στους κόλπους του, λόγω των διαφωνιών των στελεχών του ΚΚΕ με τους συμμάχους τους της Κατοχής.

    Από την άλλη, ο σταθερός στόχος της κυβερνητικής παράταξης και των Άγγλων δεν αφήνει περιθώρια για αμφισβητήσεις / παρερμηνείες.

    Δεν τον κρίνω ως καλό ή κακό, γιατί δεν χρησιμοποιώ ποτέ τέτοια κριτήρια.

    Τον αξιολογώ ως σωστό ή λάθος σε σχέση με τις χώρες και τα συμφέροντά τους (τα κυρίαρχα συμφέροντα που εξέφραζαν οι πολιτικές)

    Με αυτή την οπτική, η εμμονή στη σύγκρουση (μέσω της επιμονής στην αποστράτευση χωρίς διασφαλίσεις) ήταν από λάθος έως βλακώδης.

    Εκ του αποτελέσματος.

    Τόσο όσο ήταν και οι χειρισμοί του ΚΚΕ, που νόμισε ότι με το πραξικόπημα του Δεκεμβρίου θα πετύχει τους στόχους του, ενώ ήταν πασιφανές ότι από τη σύγκρουση (που άρχισε με δική του πρωτοβουλία) θα έχανε κατά κράτος.

    Μου αρέσει!

  24. @ Πάνος

    Γράφετε: «Τα περί επιδίωξης κατάληψης της εξουσίας από το ΚΚΕ το Δεκέμβρη τα θεωρώ παραμύθια της Χαλιμάς».

    Με αυτό το πνεύμα, γιατί δεν είναι «παραμύθι τής Χαλιμάς» η θέση ότι τον Δεκέμβριο το ΚΚΕ δεν επιδίωξε την κατάληψη της εξουσίας δια των όπλων, και ότι μοναδικός του στόχος ήταν τότε ένας «αποδεκτός συμβιβασμός» που θα εξασφάλιζε την πολιτική και φυσική επιβίωση -και δευτερευόντως την ισχύ- του εαμικού κινήματος και του ίδιου του ΚΚΕ;

    Έτσι, όμως, άκρη δεν βγαίνει…

    Δεν είναι οι χαρακτηρισμοί (άμεσοι ή έμμεσοι) που προάγουν μια τέτοια συζήτηση, αλλά η ψύχραιμη και έντιμη ερμηνεία των πηγών.

    Μου αρέσει!

  25. η αντιδραση των γερμανων και της εξοριστης κυβερνησης δοσιλογων:

    Τον ίδιο καιρό οι Γερμανοί ξέρετε τι θέση είχανε πάρει; Τόσο αυτοί όσο και η κυ­βέρνηση δοσιλόγων του Τσιρονίκου, που είχε έδρα την Βιένη και είναι ελάχιστα γνωστή, εκόπτοντο υπέρ του ΕΑΜ.
    Ο Αλέξανδρος Παπάγος που τότε βρισκό­ταν στην Γερμανία αιχμάλωτος των Ναζί, ανα­φέρει στο βιβλίο του «Δύο χρόνια στα στρατό­πεδα συγκεντρώσεως τα Α’ περιόδου, σελ. 63):
    «Αι πρώται εξ’ Ελλάδος και μέσω Τουρ­κίας ληφθείσαι πληροφορίαι τας οποίας ανέγραψεν ο Γερμανικός τύπος και εξεμεταλλεύθη κατά τας ραδιοφωνικάς εκπομπάς η προ­παγάνδα του Αρ. Γκαίμπελς, μας προεκάλεσαν ανέκφραστον οδύνην. Οι Γερμανοί εις τας καθημερινάς ανακοινώσεις των έχυνον το δηλητήριόν των ισχυριζόμενοι ότι όπου απεχώρει ο στρατός των εξαπελύετο η αναρχία, ο εμ­φύλιος πόλεμος, η κρατική αποσύνθεσις. Αυ­τά ελέγοντο εις την Γερμανικήν διάλεκτον διά την εσωτερικήν κατανάλωσιν. Εις την Ελληνικήν όμως εκπομπήν, ως αργότερον επληροφορήθην, ηκολουθείτο διάφορος πολιτική. Ο πο­λύς εκφωνητής του Γερμανικού ραδιοσταθ­μού, ο περιβόητος Κυριάκης, έπλεκε καθημε­ρινώς το εγκώμιον των επαναστατών του «ΕΛΑΣ» υποσχόμενος ταχίστην εκ Γερμανίας αρωγήν εις όπλα και παροτρύνων αυτούς να ρίψουν εις την θάλασσαν τον επί των Ελληνι­κών εδαφών αποβιβασθέντα Αγγλικόν στρατόν. Εις μιαν δε των εκπομπών αυτών εξώρκισε με στόμφον τους στασιαστάς να ανθέξουν επί δύο μήνας εν αναμονή του Γερμανικού στρατού ο οποίος θα επανήρχετο εις την Ελλά­δα διά να εκδιώξη τους Άγγλους κατακτητάς.
    Ποίον ύψος θρασύτητος και αναίδειας απητείτο διά να ομιλούν περί κατακτητών οι Γερμανοί οι λεηλατήσαντες την Ελλάδα, οι ανασκάψαντες αυτήν απ’ άκρου εις άκρον, οι πυρπολήσαντες εκατοντάδες χωρίων της, οι θανατώσαντες χιλιάδας πολιτών της, οι σκορπίσαντες εις το πέρασμα των το πένθος και την συμφοράν.
    Και ως να μη ήρκει η καθημερινή αυτή α­ντεθνική προσπάθεια τον περιβόητου Κυριάκη, ανεγνώσθη από ραδιοφώνου και διάγγελ­μα προς τον «ΕΛΑΣ» τον αυτοτιτλοφορηθέντος Προέδρου μιας δήθεν Ελληνικής κυβερ­νήσεως. Η κυβέρνησις αύτη εσχηματίσθη εν Βερολίνω υπό του Έκτορος Τσιρονίκου. Ο κατάπτυστος ούτος άνθρωπος έχων την αναισχυντίαν να ομιλή εξ ονόματος της Ελλάδος, εξέφρασε προς τους επαναστάτας την βαθυτάτην ευγνωμοσύνη του Έθνους διά τον ηρωϊκόν των αγώνα εναντίον των Άγγλων εισβολέ­ων, όπως απεκάλεσε τους Συμμάχους μας ελευθερωτάς».

    Μου αρέσει!

  26. Τα πρακτικα της συσκεψης Τιτο με τα στελεχη του ΚΚΕ Ανδρεα Τζημα και Στεργιο Αναστασιαδη:

    http://emfilios.blogspot.gr/2016/12/44.html

    Μερικα ενδιαφεροντα αποσπασματα:

    ΚΚΕ: Εμείς ήρθαμε σε συμφωνία με τον Παπανδρέου, πρώτον επειδή μπορούσαμε καθώς όλη η δύναμη είναι στα δικά μας χέρια. Δεύτερον, οι Άγγλοι ξεκίνησαν πάρα πολύ να ασκούν πίεση στην Ελλάδα … Μας απείλησαν ακόμη ότι αν δεν δημιουργήσουμε κυβέρνηση ενότητας θα μας επιτεθούν με στρατό. Εμείς συνεχίζουμε αυτή τη συνεργασία με τον αντιδραστικό Παπανδρέου καθότι είμαστε μόνοι, επειδή οι Άγγλοι στ’ αλήθεια θα μας επιτίθονταν.

    Τιτο: Γιατί ακούτε τους Άγγλους;
    ΚΚΕ: Για να αποφευχθεί η επέμβασή τους εναντίον μας.

    ΚΚΕ: Γι’ αυτό ήρθαμε σ’ εσάς. Αυτοί ενισχύουν όλο και περισσότερο τις προβοκάτσιές τους. Εμείς θα θέλαμε να γνωρίζουμε αν η πατρίδα μας έχει προδοθεί από την άλλη πλευρά. (!!!!!)

    Υπογραμμίζουν επίσης ότι “κόκκινη γραμμή” στις συνεννοήσεις τους με τον Παπανδρέου είναι η συμπερίληψη όλων των ΕΑΜικών αξιωματικών στο νέο εθνικό στρατό. Όπως χαρακτηριστικά λένε: “Αν αυτό δεν εκπληρωθεί, δεν θα παραδώσουμε τα όπλα.

    “Αυτά τα πλοία δεν έρχονται στα λιμάνια μας, αλλά κάθονται με το ψωμί στην ανοιχτή θάλασσα. Αυτοί λένε το εξής: όσο δε συμφωνείτε να έρθει ο βασιλιάς στην Ελλάδα, δεν θα έχετε ψωμί. Κι αυτό είναι το μεγαλύτερο ζήτημα απ’ όλα. Μόνο η Αθήνα κι ο Πειραιάς έχουν περίπου 1.200.000 κατοίκους. Πώς θα τους ταΐσουμε

    Δικα μου συμπερασματα

    – Η συμμετοχη του ΚΚΕ στην κυβερνηση και η συμφωνια της Καζερτας εγινε υπο την πιεση της στρατιωτικης επεμβασης των Αγγλων και οχι γιατι δήθεν ειχε εγκαταλειψει την ιδεα της πραξικοπηματικης καταληψης της εξουσιας, οπως υποστηριζουν οι συγχρονοι απολογητες του.

    – Η ηγεσια του ΚΚΕ δεν ειχε ενημερωθει για τη συμφωνια Σταλιν-Τσορτσιλ αλλα δεν ηταν και τοσο αφελης οσο νομιζουμε.

    – Ο ορος που εθεσε το ΚΚΕ για διαλυση της Ορεινης Ταξιαρχιας και του Ιερου Λοχου και που υποτιθεται επαιξε το σημαντικοτερο ρολο στην κριση αποστρατευσης ειχε δευτερευουσα σημασια. Το ομολογει αλλωστε και ο Σιαντος στη συσκεψη των πολιτικων. Ηταν προφαση.
    Στοχος του ηταν ο ελεγχος του νεου στρατου μεσω του δικαιωματος βετο στοδιορισμο των αξιωματιικων.
    Συμφωνα με τον Κανελλοπουλο (βλεπε πρακτικα της συσκεψης) το ΚΚΕ απο ενα καταλογο 292 αξιωματικων, υποψηφιων, αν δεν κανω λαθος, να αναλαβουν υπηρεσια στην εθνοφυλακη διεγραψε 281.

    – Η επισιτιστικη κριση και η τροφοδοσια ειδικα της πρωτευουσας επαιξε σημαντικο ρολο στις οποιες αποφασεις και ενεργειες των κομμουνιστων

    Και ενα σχετικο αρθρο για τη συσκεψη οκ το ειχες βαλει σε αλλο ποστ.

    http://www.kathimerini.gr/793827/article/epikairothta/ellada/o-tito-eixe-proteinei-na-mh-dialy8ei-o-elas

    Μου αρέσει!

  27. http://www.e-dromos.gr/%ce%bc%ce%b9%ce%b1-%ce%bb%ce%b1%cf%8a%ce%ba%ce%ae-%ce%b5%ce%be%ce%ad%ce%b3%ce%b5%cf%81%cf%83%ce%b7-%ce%b5%ce%bd%ce%ac%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%b1-%cf%83%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%b9%ce%bc%cf%80%ce%b5%cf%81/

    αρθρο του Σκαλιδακη με το γελοιο τιτλο Μια λαϊκή εξέγερση ενάντια στον ιμπεριαλισμό
    ενα αποσπασμα: (βασικα το μοναδικο σημειο με το οποιο συμφωνω)

    «Ο ΕΛΑΣ προσπάθησε, ακόμα και την ύστατη ώρα, να διαχωρίσει τους Βρετανούς από τους Έλληνες αντιπάλους του, και εξουδετερώνοντας τους τελευταίους, να αναγκάσει τους πρώτους σε πολιτικό συμβιβασμό

    Εφόσον δεν έγινε κατορθωτό να εξουδετερωθούν οι Έλληνες αντίπαλοι, η Χωροφυλακή, η Ορεινή Ταξιαρχία, τα μέλη της αντικομμουνιστικής «Χ», οι αναβαπτισμένοι ταγματασφαλίτες και να γίνει με κάποιους όρους μια διαπραγμάτευση με τους Βρετανούς, ο χρόνος ήταν εναντίον του ΕΛΑΣ. Η εκδοχή της εμπλοκής των μεγάλων μονάδων του ΕΛΑΣ Μακεδονίας, που θα ήθελαν ένα εύλογο χρονικό διάστημα να προσεγγίσουν την πρωτεύουσα πεζοπορώντας στο καταχείμωνο υπό τους βρετανικούς βομβαρδισμούς, πιθανόν δεν θα αντέστρεφε την εξέλιξη των πραγμάτων.»

    Μου αρέσει!

  28. «Δρόμοι του Δεκεμβρίου».
    Από τον Λίβανο στην Αθήνα, 1944

    Το βιβλίο παρουσίασαν:
    • Φίλιππος Κάραμποτ, Ιστορικός Ερευνητής
    • Σωτήρης Ριζάς, Διευθύνων Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Νεώτερου Ελληνισμού Ακαδημίας Αθηνών
    • Λουκιανός Χασιώτης, Επίκουρος Καθηγητής τμ. Ιστορίας και Αρχαιολογίας Α.Π.Θ.
    • Ευάνθης Χατζηβασιλείου, Καθηγητής τμ. Ιστορίας και Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών

    Τη συζήτηση συντόνισε ο εκδότης του Επίκεντρου, Πέτρος Παπασαραντόπουλος.
    + νικολακοπουλος, λαμπατος (αρκετα ενδιαφερουσα η συντομη παρεμβαση του)

    Αρέσει σε 1 άτομο

  29. @ Grenade

    Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η θέση που υποστήριξε κάποιος ακροατής, ότι ήταν αδύνατον να επιχειρήσει το ΚΚΕ αυτό που επιχείρησε στα Δεκεμβριανά, χωρίς την έγκριση του Στάλιν. Το πώς ακριβώς δόθηκε στο ΚΚΕ το πράσινο φως, μένει να εξιχνιασθεί. Ο Λαζαρίδης, πάντως, έχει γράψει ότι ο Ιωαννίδης δεν φύσαγε ούτε τη μύτη του χωρίς την έγκριση του «Πατερούλη».
    Ωραία το έθεσε ο Χατζηβασιλείου: Ακλόνητα στοιχεία ότι ο Στάλιν δεν έδωσε το Ο.Κ. για τα Δεκεμβριανά, δεν υπάρχουν. (Όπως, βέβαια, δεν υπάρχουν ακλονητα στοιχεία για το ότι το έδωσε). Αν το ΚΚΕ κέρδιζε, ο Στάλιν θα έπαιρνε τη δόξα, προσδένοντας στο κόκκινο άρμα του και την Ελλάδα. Αν το ΚΚΕ έχανε, ο Στάλιν θα έκανε (όπως και έκαμε) κριτική, ισχυριζόμενος ότι δεν ήξερε τίποτα για τον φόνο…
    Είναι η άποψη που έχω υποστηρίξει και ελόγου μου.

    Μου αρέσει!

  30. Ναι γνωριζω. Συμφωνω μαζι σας. Θυμαμαι και τη σχετικη κουβεντα που ειχε γινει στο αλλο μπλογκ για το τηλεγραφημα Δημητροφ. Υπαρχει μεγαλη πιθανοτητα να εχει πλαστογραφηθει η ημερομηνια του τηλεγραφηματος.
    Στο βιβλιο που παρουσιαστηκε (δειτε σχολιο πιο πανω) υπαρχει και κειμενο της Ι. Παπαθανασιου με αναφορα σε αρθρο της πραβδα στα τελη Νοεμβριου που προετρεπε τις αντιστασιακες οργανωσεις να μην παραδωσουν τον οπλισμο τους. Και ως γνωστον η πραβδα δεν ηταν τυχαια εφημεριδα. Σιγουρα το αρθρο δεν εδωσε πρασινο φως για συγκρουση αλλα γραμμη για σκληρυνση της στασης του κκε.

    Για μια ακομα φορα απογοητευτηκα απο τον Ευ Χατζηβασιλειου (καλα παρακολουθησα μονο το διαλογο στο τελος της παρουσιασης). Τι να πει κανεις. Λεει ο Νικολακοπουλος οτι η προταση του εαμ ηταν για μεικτο σωμα στρατου. Και ο Χατζηβασιλειου συμφωνει σχεδον μαζι του. Το κανει απο αγνοια; Απο ευγενεια; Δεν μπορω να καταλαβω.

    Πρωτον δεν ηταν αυτη η τελικη προταση του εαμ αλλα η αποστρατευση ολων των στρατιωτικων σωματων ελας, εδες, ορεινη ταξιαρχια, ιερος λοχος. Οι βρετανοι αλλα και οι ελληνες αστοι πολιτικοι ειχαν ξεκοψει οτι δε θα δεχονταν την αποστρατευση ορεινης ταξιαρχιας και ιερου λοχου που θεωρουσαν οτι ηταν τακτικος στρατος και οχι σωμα εθελοντων. Σημειωση υποστηριζουν καποιοι οτι οι βρεττανοι εφερναν στην αθηνα ταγμασφαλιτες και χωροφυλακες για να τους χρησιμοποιησουν ως εφεδρεια για την επικειμενη συγκρουση που προετοιμαζαν. Πως εξηγουν την αποστολη του ιερου λοχου στο Αιγαιο. Και ο Ι.Λ. ηταν επιλεκτο σωμα, ο προδρομος των σημερικων ΛΟΚ.

    Δευτερον οσα αναφερει ο Νικολακοπουλος ηταν προφασεις του Σιαντου με τις οποιες διαφωνουσε ακομα και ο Ιωαννιδης. θα εστελνε η κυβερνηση την ταξιαρχια του ελας στην Κρητη και η ορεινη ταξιαρχια που θα εμενε στην Αθηνα θα εκανε πραξικοπημα; Γελοιοτητες.

    Πολυ καλη η παρεμβαση του Γαβριηλ Λαμπατου. Στο βιβλιο γραφει οτι ο ιστορικος ερευνητης Νασος Παπαντωνιου διεξηγαγε ερευνα για τις εκτελεσεις της πολιτοφυλακης και διαπιστωσε οτι τα βιβλια θανατων σε ορισμενα νοσοκοκομεια της Αττικης ειχαν καταστραφει.

    Το αναφερω γιατι ο συγκεκριμενος ερευνητης ειχε μιλησει σε σεμιναριο ιστοριας του δ Κηφισιας με θεμα: Η Εθνική Πολιτοφυλακή και η δράση της στις συνοικίες της Αθήνας» Συντονιστης των σεμιναριων ειναι ο κ Β Αγτζιδης. https://kars1918.wordpress.com/2014/09/
    Μια και παρακολουθει το blog θα μπορουσε να μας ενημερωσει για το τι ειπωθηκε (αν δεν βαριεται και αν το επιθυμει φυσικα)

    Ο Λαμπατος ειπε αν καταλαβα καλα οτι ειναι αδυνατον να προσδιορισουμε τον αριθμο των εκτελεσθεντων. Ισως αυτο γινει οταν ανοιξει τα αρχεια του το κκε (δηλ οταν γινει η δευτερα παρουσια) Σιγουρα τα στελεχη του θα ειχαν καταγραψει καθε ενεργεια της οπλα/πολιτοφυλακης
    (καλα αν εχουν σωθει τα αρχεια απο εκεινη την περιοδο)
    σημειωση1 τμημα των αρχειων του κκε ειχε υπεξαιρεθει απο μελη του κκε εσωτερικου και βρισκεται σημερα στα ασκι
    σημειωση2 ο ερασιτεχνης ιστορικος Μ-Σ ειχε πει σε συνεντευξη του οτι τα τετραδια της οπλα υπαρχουν στη ΓΑΔΑ

    Μου αρέσει!

  31. @ grenade

    Το αρθρο τής Πραβδα (Ι. Παπαθανασίου) δένει θαυμάσια με το (κατά Μ.-Σ.) υποκλαπέν τηλεγράφημα του Βελουχιώτη, το οποιο ο Πάνος έσπευσε (αθεμελίωτα κατά τη γνώμη μου) να χαρακτηρίσει ως πλαστό.

    Τουλάχιστο οι ακόμα επτασφράγιστοι φάκελοι που φυλάσσονται στη Μόσχα (αλλά και στο Λονδίνο), θα ανοίξουν πριν από τη Δευτέρα Παρουσία (που θα ανοίξουν τα αρχεία του ΚΚΕ)…

    Τα τετράδια της ΟΠΛΑ στη ΓΑΔΑ; Έχει πει τέτοιο πράγμα ο Μακρής – Στάικος;
    Ακούγεται απίστευτο.
    Λέτε η κυβέρνηση Τσίπρα, μετά τους φακέλους τών «εθνικά υπόπτων», να βγάλει στη φόρα και τα τετράδια αυτά; Χλωμό το βλέπω…

    Αν οι Άγγλοι ετοίμαζαν σύγκρουση με τον ΕΛΑΣ, ούτε τον Ιερό Λόχο θα έστελναν για μπάνια, ούτε θα ήταν ουσιαστικά ξεβράκωτοι στρατιωτικά στην Αθήνα.

    Τους «Δρόμους τού Δεκεμβρίου» δεν τους έχω.

    Μου αρέσει!

  32. Το τηλεγραφημα του βελουχιωτη αφορα την Βαρκιζα δεν εχει σχεση με τα δεκεμβριανα.

    Την ιδια περιοδο νοεμβριο του 44 ειχε συναντηθει ο τορεζ γγ του κκ γαλλιας με το σταλιν και ζητησε τη συμβουλη του για τα οπλα. Ο σταλιν προτεινε να τα κρυψουν.
    Με το αρθρο της πραβδα (γραφω και σε παραπανω σχολιο μου) και την περιπτωση του Βελγιου που ειχε αρκετα κοινα σημεια με τη χωρα μας ειχε ασχοληθει και ο Φ. Οικονομιδης στο πολυ καλο του βιβλιο οι προστατες.
    Ενταξει μετριο μαλλον το βιβλιο. Στο προγραμμα και στις περιληψεις του συνεδριου αναφεροταν οτι θα συμμετεχουν και οι δορδανας : Τα Δεκεμβριανά της Θεσσαλονίκης: Όμηροι, μαζικοί τάφοι και το ζήτημα της κυριαρχίας στην πόλη
    και Βάϊος Καλογρηάς: Ο «κόκκινος Δεκέμβρης»: μια ερμηνευτική προσέγγιση. και αλλοι αλλα δεν υπαρχουν οι ανακοινωσεις τους στην εκδοση του βιβλιου

    http://www.hist.auth.gr/el/dekemvriana2014

    Μου αρέσει!

  33. @ grenade

    Δεν είπα ότι αφορά τα Δεκεμβριανά.
    Εννοώ ότι η εντολή (τέλη Ιανουαρίου ’45) τού Βελουχιώτη για την απόκρυψη του οπλισμού τού ΕΛΑΣ (τηλεγράφημα), συνάδει και με τη γραμμή τής «Πράβδας» περί μη παράδοσης του οπλισμού από τις αντιστασιακές οργανώσεις.
    Ναι, για τον Δορδανά το άκουσα (βίντεο). Η ανακοίνωσή του δεν συμπεριελήφθη στον τόμο. Εξήγηση γι αυτό, δεν δόθηκε.
    Έχω ιδίαν αντίληψιν περί Χατζηβασιλείου. Είναι καλός, αλλά μερικές φορές πετάει κάτι απίστευτες «πατάτες»…
    Αν ακούσετε πόσο απαξιωτικά εκφράσθηκε κάποτε (εντελώς στον βρόντο) για τον Ζέρβα, θα καραφλιάσετε.
    Βέβαια, μετά την επίθεση που δέχθηκε, τα μάζεψε…Έχει γράψει ένα εξαιρετικό, κατά τη γνώμη μου, βιβλίο με τίτλο: «Βιώματα του Μακεδονικού Ζητήματος, Δοξάτο Δράμας 1912-1946» (Πατάκης 2014). Δεν ξέρω αν το έχετε υπ’ όψιν.

    Μου αρέσει!

  34. Ξερω οτι καταγεται απο το δοξατο δεν εχω διαβασει φυσικα το βιβλιο.
    Τι ειχε πει για το Ζερβα και που;

    Εδω απο το Ριζοσπαστη η τελικη προταση του εαμ: http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin.asp?c=65&dc=30&db=11&da=1944

    Το εαμ υποστηριζε οτι οι βρετανοι επιθυμουσαν την πραξικοπηματικη επιστροφη του βασιλια πριν γινει δημοψηφισμα και θα χρησιμοποιουσε την ορεινη ταξιαρχια για να το πετυχει.
    Γραφει ο Λαζαριδης οτι με την τελικη τους προταση θα διαλυονταν ολες οι ελληνικες δυναμεις και θα εμεναν στη χωρα μονο τα βρεταννικα στρατευματα;:Τι θα εμποδιζε τον Τσορτσιλ να επαναφερει το βασιλια;

    Ο Νικολακοπουλος και οι λοιποι συγχρονοι απολογητες ισχυριζονται οτι οι Βρεττανια επιθυμουσε τη διατηρηση της ελλαδας στην δικη της σφαιρα επιρροης. Αυτο θα το πετυχαινε με την παλινορθωση και για αυτο προκαλεσε και τον εμφυλιο. Ολες οι αστικες πολιτικες δυναμεις ηταν φιλοβρεττανικες, μοναδικη περιπτωση να μεινει η ελλαδα εκτος βρεττανικης επιρροης ειναι να παρει την εξουσια το εαμ/κκε. Αν το καταφερνε η συνεχεια ειναι γνωστη σε ολους μας.

    Οπως πολυ σωστα ειπε ο ακροατης το κεντρικο ζητημα στα δεκεμβριανα ηταν ο αφοπλισμος του ελας. Τα υπολοιπα που ανεφερε ο Νικολακοπουλος περι παλινορθωσης, τιμωριας των δοσιλογων ειναι σαλτσες.

    Μια και αναφερατε το τηλεγραφημα Βελουχιωτη προ Βαρκιζας, οι Βρεττανικες μυστικες υπηρεσιες ειχαν απο τις 15 Νοεμβριου την πληροφορια οτι ο ελας προετοιμαζε πραξικοπημα στην Αθηνα και ειχαν ενημερωσει τον Αμερικανο πρεσβη. Συμφωνα με τον τελευταιο περιμεναν το αριστερο πραξικοπημα για τις 6 Δεκεμβριου. Δεν ειναι γνωστο αν ειχαν υποκλεψει καποια διαταγη οπως και στο τηλεγραφημα Β. βεβαια υπαρχει και η πιθανοτητα οι σχετικες πληροφοριες να ηταν μια ηθελημενη διαδοση προς του αμερικανους για να τουςπροετοιμασουν για την επικειμενη συγκρουση.

    81. Μετά τόν πόλεμο ό Άντρέας Μούντριχας — Ό ρεστης — δημοσίευσε στήν «Απογευματινή
    », στίς 30.10.1958 τό παρακάτω τηλεγράφημα, που δέν μπορέσαμε νά έπαληθεύσουμε:
    «Συνταγματάρχην Παπασταματιάδην. Πάτρας.
    ’Υπουργοί μας παρητήθηκαν. Α νά γκ η άπόλυτος διαλύσετε άμέσως Έθνοφυλακήν μέ πολιτικά
    καί έν άνάγκη μέ βίαια μέσα. Πολιτοφυλακή παραμένει θέσιν της. Κατάστασις κρισιμω-
    τάτη, άγόμεθα πρός σύγκρουσιν. Προετοιμάσετε μεταφοράν μέρους δυνάμεών σας διά ξηρδς
    πρός Μέγαρα, είτε διά θαλάσσης πρός όρμον Γερμανού. Πραγματοποιήσετε μετακίνησιν άμα
    πέρατι προετοιμασίας άνευ έτέρας διαταγής.
    2.12.1944 Γέρος (Σιάντος)

    το τηλεγραφημα απο το βιβλιο του χατζη η νικηφορα επανασταση που χαθηκε

    Μου αρέσει!

  35. https://scholarship.tricolib.brynmawr.edu/handle/10066/13130
    Στο τευχος του Σεπτεμβριου αφιερωμα στα Δεκεμβριανα. Γραφουν οι Γερολυματος, Ολε Σμιτ, Ιατριδης
    Εκανα λαθος το ΕΑΜ επανηλθε την επομενη με νεα προταση.
    Ζητουσε αποστρατευση ολων των μοναδων ή μεικτο σωμα. Βεβαια οι δυο προτασεις ουσιαστικα δεν διαφερουν μεταξυ τους. Με την αποστρατευση της ορεινης ταξιαρχιας δεν διαφωνουσαν μονο οι Βρεττανοι αλλα και ολοι σχεδον οι αστοι πολιτικοι. Δειτε σχετικα τα φυλλα της εφημεριδας Ελευθερια εκεινης της περιοδου.

    Μου αρέσει!

  36. Δεκέμβρης 1944
    Το παρελθόν και οι χρήσεις του
    Συλλογικό έργο
    Κείμενα: Μενέλαος Χαραλαμπίδης, Μάριος Αθανασόπουλος, Πολυμέρης Βόγλης, Στράτος Δορδανάς, Φίλιππος Κάραμποτ, Τάσος Σακελλαρόπουλος, Μάγδα Φυτιλή, Κώστας Παλούκης, Ελένη Κυραμαργιού, Ελένη Κούκη, Ελένη Πασχαλούδη, Ιωάννα Παπαθανασίου, Κώστας Κατσούδας, Αλεξάνδρα Πατρικίου

    Νεα κυκλοφορια απο τις εκδοσεις Αλεξανδρεια με τα πρακτικα απο το προ διετιας συνεδριο των ΑΣΚΙ. Μαλλον δεν περιλαμβανει την ανακοινωση του Κωστοπουλου.

    http://pandemos.panteion.gr/index.php?op=record&type=0&q=%CF%84%CF%83%CE%AC%CF%84%CF%83%CE%BF%CF%82&page=1&scope=0&lang=el&pid=iid:14379
    Απο το παραπανω λινκ μπορειτε να κατεβασετε το βιβλιο του Θεμιτσοκλη Τσατσου, υπουργου στην Κυβερνηση Εθνικης Ενοτητας του Γ Παπανδρεου, Ο Δεκέμβριος 1944

    Μου αρέσει!

  37. Φίλιππος Κάραμποτ – Αλεξάνδρα Πατρικίου, «Η πρακτική της ομηρίας και οι προσλήψεις της: Μια πρώτη προσέγγιση», στο Πολυμέρης Βόγλης κ.ά. (επιμ.), Δεκέμβρης 1944. Το παρελθόν και οι χρήσεις του, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2017, σ. 193-218

    http://emfilios.blogspot.gr/2017/05/blog-post.html

    Συμφωνα με το Ριζοσπαστη ο αριθμος των ομηρων ηταν 11000 αρα ο πραγματικος αριθμος θα ναι 11000+

    Μου αρέσει!

  38. Ένα κείμενο της τελευταίας στιγμής,[ii] από τα έγγραφα που κατασχέθηκαν στα γραφεία του ΕΑΜ, στην οδό Κοραή 4, δίνει μία εικόνα του τί πρόκειται να ακολουθήσει. Εδώ, ένα απόσπασμα:
    Καθήκοντα πολιτών και στρατιωτών:

    -Άμεση τοποθέτηση σε θέσεις μάχης, των στρατιωτικών δυνάμεων και των κομμουνιστικών μονάδων.
    -Στρατιωτική δράση σε κάθε τομέα.
    -Συγκέντρωση του πλήθους στο κέντρο της πόλης.
    -Αυστηρός έλεγχος των μετακινήσεων.
    -Όλες οι μονάδες να είναι έτοιμες για δράση.
    -Τοποθέτηση συνδέσμων ανάμεσα στα βουνά και στην πόλη.
    -Εντοπισμός στρατιωτικών στόχων.
    -Σκοπός μας είναι να θέσουμε υπό τον έλεγχό μας, τουλάχιστον τα 8/10 της πόλης, από την πρώτη στιγμή. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στους Άγγλους.
    -Κάθε δουλειά πρέπει να σταματήσει.
    -Στόχος μας είναι το κέντρο της Αθήνας.
    -Οι κομμουνιστές πρέπει να δραστηριοποιηθούν στην κατασκοπεία και στην αντικατασκοπεία (…).

    [ii] TNA WO 204/8903 (αδημ.). Το κείμενο, στην αγγλική του μετάφραση, δεν φέρει ημερομηνία. Από το περιεχόμενό του όμως, συνάγεται ότι έχει συνταχθεί στις 2 Δεκεμβρίου του 1944. Εξ ού και η ιδιαίτερη σημασία του.

    To αποσπασμα απο αρθρο του Π Μακρη-Σταικου
    http://www.elzoni.gr/html/ent/948/ent.50948.asp

    Μου αρέσει!

  39. http://62.103.28.111/multimediasim/REC.ASP?ID=100832&prid=100833&pform=100100&pfms=100003
    Δεκέμβρης 1944: πολιτικές διαστάσεις και αποτιμήσεις

    Συζητούν ο Ηλίας Νικολακόπουλος, η Ιωάννα Παπαθανασίου και ο Σωτήρης Ριζάς

    Η τρίτη εκπομπή του κύκλου με θέμα τα «Δεκεμβριανά» εστιάζει στις πολιτικές διαστάσεις της ένοπλης σύγκρουσης που έμεινε γνωστή στην ιστορία ως «η μάχη της Αθήνας». Τί ήταν εντέλει ο Δεκέμβρης του ’44; Τί σήμαινε για τις εμπλεκόμενες πολιτικές δυνάμεις και ποιες εξελίξεις δρομολόγησε στην πολιτική σκηνή; Πώς βιώθηκε από τους πρωταγωνιστές του, αλλά και πως αποτιμήθηκε από τους αντιπάλους που θα υπέγραφαν τον Φεβρουάριο του 1945 τη Συνθήκη της Βάρκιζας;

    Καλα κλασσικα για τα δεκεμβριανα ευθυνονται ολοι οι αλλοι εκτος απο το ΚΚΕ.
    Βεβαια γυρω στο 8-9 λεπτο η κ Ι Παπαθανασιου αναφερει οτι η αποφαση για συγκρουση απο το κομμα ειχε ληφθει στα τελη Νοεμβριου και επαναλαμβανει αυτο που ειχε υποστηριξει και ο Ιωαννιδης. Ενταξει τι να ξερει ο Ιωαννιδης οκ ηταν και στο νοσοκομειο εκεινη την περιοδο.

    Μου αρέσει!

  40. ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ ΚΟΑ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΟΥ ΕΒΕΡΤ
    Λιγες μερες μετα την καταστολη του δεκεμβριανου κινηματος ο αστυνομικος διευθυντης Αθηνων Αγγελος Εβερτ, καλεσε τους αξιωματικους του ΙΙ γραφειου της αστυνομικης διευθυνσης και τους ανακοινωσε οτι τα αρχεια της ΚΟΑ βρισκονταν σε ενα αχυρωνα στο χωριο των Θηβων, Χλεμποσταρι
    Την ιδια μερα οι αστυνομικοι Δημητρης Παπαιωαννου και Β. Παπασταθοπουλος, γνωστοι για την αντιστασιακη τους δραση στην οργανωση «Μιδας 614» κατα την περιοδο της κατοχης, μαζι με τους αστυνομο Χαραλαμπιδη και αρχιφυλακα Σκορδαλο Αντ., εφυγαν με το προσωπικο αυτοκινητο του Εβερτ για το Χλεμποσταρι.
    Απο τις στρατιωτικες αρχες Αθηνων ειχαν εφοδιασθει με την απαραιτητη αδεια μετακινησης.
    Μετα απο ερευνες στον αχυρωνα, που τους υπεδειξε ο Εβερτ βρηκαν δυο μπαουλα τα οποια με στρατιωτικο αυτοκινητο τα μετεφεραν στην Αθηνα.
    Μεσα στα μπαουλα βρεθηκαν χιλιαδες καρτες με ονοματεπωνυμα αντικομμουνιστων, απορρητα εγγραφα και πολλα αλλα στοιχεια, τα οποια χρησιμοποιηθηκαν απο τις υπηρεσιας ασφαλειας.
    Ο Εβερτ ουδεποτε αποκαλυψε τον πληροφοριοδοτη του, αλλα ο Θωμας Μπωμαν αφησε να εννοηθει οτι η πληροφορια δοθηκε απο καποιον μεγαλο του ΕΑΜ.

    (Δημήτρης Γυφτόπουλος-Μυστικές αποστολές στην εχθροκρατούμενη Ελλάδα)

    Ο γραμματέας του κόμματος Γιώργης Σιάντος αποδοκίμασε, όμως, άμεσα τη θέση του Βελουχιώτη. Σε μια σύσκεψη στελεχών της Κομματικής Οργάνωσης Αθήνας, όπου μάλιστα τα κομματικά
    στελέχη φάνηκε με σαφήνεια ότι υποστήριζαν τη στρατιωτική επιλογή, ο Σιάντος έδειξε ότι θεωρούσε τη σύγκρουση αναπόφευκτη. Δεν έλαβε όμως στρατιωτικά μέτρα. Η στρατιωτική κατάσταση δεν ήταν ευνοϊκή ούτε για το ΚΚΕ . Προκειμένου να εξασφαλίσει τη δυνατότητα αποφασιστικού πλήγματος, ο ΕΛΑΣ έπρεπε να συγκεντρώσει στην Αττική το μεγαλύτερο μέρος των δυνάμεών του ανά την επικράτεια. Κίνηση τόσο εκτεταμένη δεν μπορούσε να περάσει απαρατήρητη ούτε ήταν δυνατή, καθώς ο ΕΛΑΣ δεν διέθετε μηχανοκίνητα μεταφορικά μέσα ούτε βέβαια το οδικό δίκτυο ήταν σε καλή κατάσταση. Εξάλλου, η de facto εξουσία του ΕΑΜ στην ύπαιθρο στηριζόταν σε σημαντικό βαθμό στον ΕΛΑΣ και η αποχώρησή του θα σήμαινε κάποιο κενό εξουσίας.

    (Σ Ριζας- Ελληνων Ιστορικα-Δεκεμβριανα ΟΙ μαχες των 33 ημερων)
    Μαλλον αναφερεται στην συναντηση για την οποια γραφει κ ο Μουμτζης:

    «αχτίφ των στρατιωτικοπολιτικών στελεχών Αθήνας – Πειραιά του ΚΚΕ που έγινε στην Αθήνα στις 20-22 Νοεμβρίου, στο οποίο πρωτοστάτησε ο Μπαρτζιώτας (Γραμματέας της κομματικής οργάνωσης Αθήνας) και συμμετείχε και χαιρέτισε και ο Σιάντος» (σελ. 146). «Όμως, αντιλήφθηκε (σημ: ο Σιάντος) για δεύτερη φορά μέσα σε τρεις μέρες ότι η παράδοση των όπλων του ΕΛΑΣ είναι μία πολιτική που το Πολιτικό Γραφείο δεν μπορεί να ελέγξει και να επιβάλει στα ανώτερα κομματικά στελέχη» (σελ. 147)»
    Δινει καμια περαιτερω πληροφορια ή διευκρινηση στο βιβλιο του; (Ο Μουμτζης);

    Μου αρέσει!

  41. O Μουμτζής το αναλύει νομίζω (ότι δεν μπορούσε το ΠΓ να επιβάλει αφοπλισμό). Το έχω δει όμως και αρκετά παλιότερα, σε σχόλια της καλύβας, άρα έχει συζητηθεί και πριν.

    Μου αρέσει!

  42. περιοδικο του Ελευθερου Τυπου μπορειτε να το βρειτε ονλαιν ειχε ανεβει παλιοτερα και στο σαιτ της εφ. ο Ριζας ειχε γραψει το πρωτο κειμενο

    Μου αρέσει!

    1. Προσπάθησα, αλλά δεν το βρήκα. Δεν είμαι καθόλου καλός με τα διαδικτυακά. Μπορείτε να μου δώσετε συγκεκριμένο link; Ευχαριστώ.

      ΥΓ: Για το τι λέει, (αν λέει), ο Μουμτζής, (δες παραπάνω), θα το ψάξω.

      Μου αρέσει!

    1. @ Grenade
      Ευχαριστώ πολύ.
      Διέτρεξα τα κείμενα του Ριζά, του Αλβανού και του Γιαννόπουλου.
      Το κείμενο του τελευταίου, περιέχει πολλά (και εξαιρετικά ενδιαφέροντα) στοιχεία, άγνωστα στο ευρύτερο αναγνωστικό κοινό. Θα μου άρεσε να το δω στις «Σημειώσεις».
      Δεν ξέρω, όμως, πώς γίνεται να κατεβάσεις κείμενο από το Scribd (όπου και βρίσκεται, μαζί με τα άλλα) χωρίς να πληρώσεις.

      Μου αρέσει!

  43. Άποψή μου είναι ότι αυτό, (ότι δηλαδή το ΠΓ του ΚΚΕ δεν μπορούσε να επιβάλει τον αφοπλισμό στα ανώτερα στελέχη τού κόμματος), είναι συμπέρασμα του Μουμτζή.

    Μου αρέσει!

  44. Ένα σημείο καίριας σημασίας που ΔΕΝ έχει τονιστεί όσο πρέπει (ούτε και στις «Σημειώσεις») σχετικά με τα Δεκεμβριανά, είναι ότι οι νεκροί τού Συντάγματος ΔΕΝ ήταν η αιτία που προκάλεσε τη ρήξη. Ήταν απλώς η αφορμή.
    Είναι πλέον απολύτως τεκμηριωμένο βιβλιογραφικά ότι η σύγκρουση του ΚΚΕ με τους αντιπάλους του, (που είχαν μεθοδεύσει τον αφοπλισμό και την κατ’ αυτόν τον τρόπο εξουδετέρωσή του), είχε αποφασιστεί ήδη μέσα στο πρώτο 2ήμερο του Δεκεμβρίου.
    Όλα ήταν λεπτομερώς σχεδιασμένα και έτοιμα.
    Για την 4η Δεκεμβρίου, το σχέδιο προέβλεπε γενική πολιτική απεργία.

    «Η διαμόρφωση νέων πολιτικών ισορροπιών που θα αποκαθιστούσαν τον ρυθμιστικό και πρωταγωνιστικό ρόλο τού ΚΚΕ, θα γινόταν είτε στις 3.12.1944 με την κατάληψη από το συγκεντρωμένο πλήθος κυβερνητικών κτηρίων και την κατάλυση τής πολιτικής τάξης που θέσπισε το σύμφωνο του Λιβάνου, είτε με τα όπλα….. Άλλωστε, αυτό ήταν και το μοντέλο κατάληψης της εξουσίας που διδασκονταν στα πανεπιστήμια της Σοβιετικής Ένωσης τα στελέχη τών κομμουνιστικών κομμάτων που φοιτούσαν σ’ αυτά. Ήταν η τεχνική τού πραξικοπήματος του Λένιν τον Οκτώβριο του 1917. Οργανωμένες ένοπλες και άοπλες ομάδες κομματικών μελών, καταλαμβάνουν καίριας σημασίας κρατικά κτήρια, παραλύουν κάθε κρατική λειτουργία και, στη συνέχεια, αναλαμβάνουν κεντρικά τη διεύθυνση του κράτους. Αυτός είναι ο ορισμός τής λενινιστικής κατάληψης της εξουσίας»

    (Δες Σάκης Μουμτζής, «Η κόκκινη βία 1943-1946», Επίκεντρο 2013, σελ. 149-150)

    Αλλά σε ποιους να τα πεις αυτά; Τουλάχιστο επτά στους δέκα (;) Έλληνες θα σου πουν (αν τους ρωτήσεις) ότι κάποιοι παγκάκιστοι δολοφόνησαν αθώους, ειρηνικούς διαδηλωτές, πράγμα που έκαμε να ξεσπάσει ο οργή τού λαού και έτσι ξεκίνησε ο «Μεγάλος Δεκέμβρης»…

    Μου αρέσει!

  45. Εχει καμια παραπομπη σημειωση στο βιβλιο του; (εννοω ο Μουμτζης) Μαλλον το συγκεκριμενο σημειο χρειαζοταν καλυτερη τεκμηριωση.

    Τελος παντων γραφει ο Ροδακης (δειτε το ποστ για το σιαντο)
    «Η απόφαση για τα Δεκεμβριανά πάρθηκε από το Π.Γ. στις 27 /προς της 28/11/1944. Το μεσημέρι αντιπροσωπία του ΚΚΕ και του ΕΑΜ από τους Ζεύγο, Σβώλο και Τσιριμώκο, επισκέφτηκαν τον Γ. Παπανδρέου και του έδωσαν ένα κείμενο που θα οδηγούσε στην αποστράτευση του ΕΛΑΣ, χωρίς να οδηγηθούμε σε σύγκρουση. Και ενώ όλα έδειχναν ότι λυνόταν κατά ένα τρόπο αυτό το θέμα (και λυνόταν με βάση το νόημα που είχε η Καζέρτα και ο Λίβανος, δηλαδή με ένα είδος παράδοσης), το βράδυ της ίδιας μέρας το Π.Γ. του ΚΚΕ συνεδριάζει και αναιρεί τη θέση του.Πρόσχημα για την αναίρεσή τους αυτή στάθηκε κάποια διατύπωση στην ανακοίνωση του Γ. Παπανδρέου για τη συμφωνία. Έχουν πάρει την πληροφορία ότι κάπου στα τέλη Δεκέμβρη 1944 θα συνερχόταν η Συνδιάσκεψη των Μεγάλων. Έκριναν ότι θα μπορούσαν με διάφορα μέσα να αναβάλουν την παράδοση των όπλων ως τη σύγκληση της Συνδιάσκεψης! Την πρόταση για την τακτική αυτή την κάνει ο Δ. Παρτσαλίδης. Ή ΓΓ δέχεται την άποψη αυτή.»

    Η διαταγη επιχειρησεων του Α’ ΣΣ (δηλ του ΕΛΑΣ Αθηνων), η επανασυσταση της κε του ΕΑΜ, η επιθεση στον Τσαους Αντων και η διαταγη του Σιαντου για διαλυση της πολιτοφυλακης και επιθεση στο Ζερβα ειχαν προηγηθει της διαδηλωσης.
    Βεβαια οι αριστεροι υποστηριζουν οτι ολα τα παραπανω ηταν μετρα πιεσης ή προληψης σε περιπτωση πραξικοπηματος της κυβερνησης και οτι η συμφωνια της Καζερτας δεν ισχυε μετα και την παραιτηση των εαμικων υπουργων.

    Συμφωνα με τον Παπαπαναγιωτου το 36ο συνταγμα του ΕΛΑΣ (διοικητης ταγμ Θ Ζουλας) ενω κατευθυνοταν προς την Ηπειρο επιτεθηκε σε τμημα της ινδικης μεραρχιας που εδρευε στο Κρυονερι (μαλλον Αχαιας) και το διελυσε. Αυτη η ενεργεια ειχε σαν αποτελεσμα να καθυστερησει κατα 2-3 μερες η επιθεση εναντιον του ΕΔΕΣ και αντιστοιχα η επιστροφη του Γενικου Στρατηγειου και των τμηματων του στην Αθηνα. (Αναμνησεις Ιωαννιδη)

    Μου αρέσει!

    1. @ Grenade
      «Εχει καμια παραπομπη σημειωση στο βιβλιο του; (εννοω ο Μουμτζης) Μαλλον το συγκεκριμενο σημειο χρειαζοταν καλυτερη τεκμηριωση.»

      Όχι, δεν έχει. Συμφωνώ ότι εδώ η τεκμηρίωση υστερεί πολύ.

      Μου αρέσει!

  46. Και οι δύο πλευρές ετοιμαζόντουσαν για τη σύγκρουση από βδομάδες (δεν εννοώ μονάχα στρατιωτικά), χωρίς να μπορούν να φανταστούν καν αυτό που θα ακολουθούσε. Η 3η Δεκέμβρη είναι περισσότερο συμβολική παρά ουσιαστική.

    ΥΓ. Ο Ροδάκης είναι ενδιαφέρων, αλλά σαφώς χρωματισμένος (εντός των πλαισίων του ενδο-αριστερού αλληλοσπαραγμού)

    Μου αρέσει!

  47. Γιατί ο ΕΛΑΣ δεν κατέλαβε την Αθήνα τον Οκτώβριο του 1944 μετά την αποχώρηση των Γερμανών; Τι είχε συμφωνήσει με τους Βρετανούς και τον ΕΔΕΣ ένα μήνα πριν την απελευθέρωση…
    Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/giati-o-elas-den-katelave-tin-athina-ton-oktovrio-tou-1944-meta-tin-apochorisi-ton-germanon-ti-iche-simfonisi-me-tous-vretanous-ke-ton-edes-ena-mina-prin-tin-apeleftherosi/

    Ενας ακομα λογος η διασκεψη Τσορτσιλ-Σταλιν ( Συμφωνία των ποσοστών): H Τέταρτη Διάσκεψη της Μόσχας, γνωστή και ως Διάσκεψη του Τολστόι λόγω του κωδικού ονόματος της Τολστόι, μεταξύ των Συμμάχων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έλαβε χώρα στη Μόσχα από τις 9 Οκτωβρίου έως τις 19 Οκτωβρίου του 1944.

    ΣΑΘ
    Μηπως μπορειτε να δει τι γραφει ο Μουμτζης για τους ορους που εθεσε ο Σιαντος στη συσκεψη των πολιτικων;

    Μου αρέσει!

    1. Αν εννοείτε τη σύσκεψη στο Υπ. Εξωτερικών (27/12/1944):
      Κατά τον Μουμτζή, ο Σιάντος έθεσε ως σημείο εκκίνησης της διαπραγμάτευσης τη συμφωνία τού Λιβάνου.
      Ζήτησε να τιμωρηθούν οι δωσίλογοι και να εκκαθαριστεί ο κρατικός μηχανισμός. Προσδιόρισε το πώς εννοούσε αυτός τη δημιουργία Εθνικού Στρατού (δεν παραθέτει λεπτομέρειες). Ζήτησε το 40-50% των υπουργείων, και απαραιτήτως τα υπουργεία Εσωτερικών και Δικαιοδύνης και τα Υφυπουργεία Άμυνας και Εξωτερικών…

      Μου αρέσει!

  48. 92). Εφημερίς: «Η ΕΛΛΑΣ»- 3 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1945

    Η ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΕΑΜΟΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΥ ΔΙΑ ΤΗΝ ΣΤΑΣΙΝ ΤΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1944

    ΕΝ ΟΨΕΙ ΤΩΝ ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΩΝ
    ΤΟΥ ΠΡΩΗΝ ΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. Λ. ΛΑΜΠΡΙΑΝΙΔΗ
    Την 20ην Νοεμβρίου 1944 ο κ. Ζέβγος, υπουργός Γεωργίας με επισκέφθη στο Υπουργείον Στρατιωτικών και μου παρεπονέθη ότι έχω τοποθετήσει αξιωματικούς στα συγκροτηθέντα Τάγματα Εθνοφυλακής απ΄ αυτούς που υπηρέτησαν στα προδοτικά Τάγματα Εθνοφυλακής και πήραν μέρος με τους Γερμανούς στα μπλόκα της Πρωτεύουσας». Παρεπονείτο στο ίδιο σημείωμα ότι «οι εις το Σχολείον Χωροφυλακής κρατούμενοι της Ειδικής Ασφαλείας ήσαν χωρισμένοι σε λόχους».
    Μου παρέδωκε και σχετικό σημείωμα, φυσικά ανυπόγραφο(φαίνεται ότι η υπογραφή αποτελεί αστική πρόληψι), σαν ένα είδος «ρηματικής διακοινώσεως». Δεν είχα βέβαια καμμίαν υποχρέωσιν να προσυνεννοούμαι με τους Υπουργούς της άκρας αριστεράς διά την τοποθέτησιν των κ α τ ω τ έ ρ ω ν αξιωματικών στα τάγγματα Εθνοφυλακής. Φυσικά η χρησιμοποίησις αξιωματικών που υπηρέτησαν στα Τάγματα Ασφαλείας ήτο απαράδεκτος από την Κυβέρνησιν της Εθνικής Ενότητος σύμφωνα και με τα πανηγυρικάς δηλώσεις του Πρωθυπουργού της Απελευθερώσεως. Και εδόθη το σημείωμα εις τας Υπηρεσίας του Υπουργείου προς εξακρίβωσιν. Πράγματι απεδείχθη ότι αρκετοί από τους εν λόγω αξιωματικούς είχον υπηρετήσει στα Σώματα Ασφαλείας. Αλλά μερικοί από αυτούς που ανεφέροντο στο σημείωμα υπερέτουν εις τας τάξεις του ΕΛΑΣ, άλλοι ως σύμβουλοι εξ απορρήτων του Στρατηγείου του ΕΛΑΣ και άλλοι με βαθμόν ανωτέρων αξιωματικών ενώ στο Στράτευμα ύφερον τον βαθμόν ανθυπασπιστού!! Το βράδυ στο Υπουργικόν Συμβούλιον βρήκα ευκαιρίαν κατά το διάλειμμα να πω στον κ. Ζέβγον το γεγονός αυτό. Μου εδηλώθη με απάθειαν, ότι «θα συνέβη κάποιο λάθος».
    ‘Ητο φυσικόν να μη θέλω να παραμείνω πλέον ως Υπουργός των Στρατιωτικών.
    Ύστερα από μερικές ημέρες και συγκεκριμένως την 27ην Νοεμβρίου, έλαβον χώραν τα γνωστά πλέον γεγονότα της συμφωνίας με το Κ.Κ.Ε. για την αποστράτευσιν των στρατιωτικών σχηματισμών και την αιφνιδιαστικήν υπαναχώρησιν της 28ης Νοεμβρίου, την 29ην ο κ. Σβώλος επεσκέπτετο τον Πρωθυπουργόν κ. Παπανδρέου διά να καταλήξη να εκμυστηρευθή την εντύπωσίν του, ότι η μεταβολή του Κομμουνιστικού Κόμματος υπήρξεν απότομος και ανεξήγητος. Την επομένην 30 Νοεμβρίου ο κ. Σβώλος και όλοι οι υπουργοί της Άκρας Αριστεράς κ.κ. Ασκούτης, Τσιριμώκος, Πορφυρογένης, Ζέβγος και ο υφυπουργός κ. Αγγελόπουλος δεν ενεφανίσθησαν στα υπουργεία των. Και μοί ανετέθη να τους επισκεφθώ διά να διευκρινίσω την απόφασίν των.
    Με το σχέδιον της αποφάσεως της Κυβερνήσεως που προέβλεπε την παράδοσιν της υπηρεσίας της Πολιτοφυλακής εις την Εθνοφυλακήν από 1ης Δεκεμβρίου και με ένα σημείωμα σε χωριστό χαρτί, ότι «αποτελεί θέμα εμπιστοσύνης» επήγα το απόγευμα της 1ης Δεκεμβρίου και με ένα σημείωμα σε χωριστό χαρτί, ότι «αποτελεί θέμα θέμα εμπιστοσύνης» επήγα το απόγευμα της 1ης Δεκεμβρίου στη συνάντησι με τους 4 υπουργούς. Με τους κομμουνιστάς υπουργούς κ.κ. Πορφυρογένην και Ζέβγον δεν κατωρθώθη εκείνη την ημέρα η τηλεφωνική επικοινωνία, διότι δεν «βρέθηκαν» σε κανένα τηλέφωνο.
    Η συνάντησίς μας πραγματοποιήθηκε στάς 4 το απόγευμα της 1ης Δεκεμβρίου και διήρκεσε έως την 1μ.μ. σε ένα σπίτι της οδού Καρνεάδου. Από καιρού σε καιρόν εξηφανίζοντο οι συνομιληταί, διά να συσκεφθούν κάπου αλλού με άλλους αφίνοντάς με στην συντροφιά της κυρίας Σβώλου και απανήρχοντο με την στερεότυπον αρνητικήν απάντησίν των, να υπογράψουν το κείμενον της Υπουργικής Αποφάσεως. Τι έλεγεν η Κυβερνητική αυτή Απόφασις: Ότι η Πολιτοφυλακή οφείλει να παραδώση υπηρεσίαν την 1ην Δεκεμβρίου στην εθνοφυλακήν, η οποία από την ιδίαν ημέραν αναλαμβάνει την τήρησιν της τάξεως. Πρέπει να σημειωθή, ότι υπήρχε προηγουμένη Απόφασις της Κυβερνήσεως, υπογραφείσα της 5ην Νοεμβρίου και φέρουσα τας υπογραφάς όλων α ν ε ξ α ι ρ έ τ ω ς ό λ ω ν των μελών της Κυβερνήσεως της Εθνικής Ενώσεως και σύμφωνα προς την οποίαν 1) η εθνική Πολιτοφυλακή του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ τάσσεται υπό τας διαταγάς της Κυβερνήσεως και των αντιπροσώπων της μέχρι της 1ης Δεκεμβρίου, οπότε θα παραδώση υπηρεσίαν και θα παύση υφισταμένη καθ΄ άπασαν την Ελλάδα. Παρακάτω προβλέπεται η σύστασις «Προσωρινής Εθνοφυλακής» η οποία θα παραλάβη υπηρεσίαν την 1ην Δεκεμβρίου.
    Κατά την σχεδόν εννεάωρον ως άνω συζήτησιν επέμεινα στο επιχείρημα της υποχρεώσεως που είχαν να υπογράψουν το κείμενον, αφού είχαν υπογράψει την παλαιοτέραν Απόφασιν, και τούτο, διότι το εναντίον θα εσήμαινεν ανακολουθίαν και παραίτησιν από την Κυβέρνησιν και απαρχήν εμφυλίου πολέμου, που μπορούσε να αποτρέψη ίσως η παραμονή των στην Κυβέρνησιν, εφόσον θα επεγυμνώνετο πλέον το Κ.Κ.Ε. Ο κ. Σβώλος κάποτε με θερμενόμενος στην άρνησί του, άλλοτε δε αποθαρρυνόμενος από τους άλλους παρόντας τρείς Υπουργούς, επέμενε λέγων: «Τι σημασίαν έχει και να υπογράψω την εν λόγω απόφασιν αφού δεν πρόκειται να εκτελεσθή η απόφασις εφόσον δεν φέρει τας υπογραφάς των κομμουνιστών Υπολογών;»
    Εκεί όμως επάνω στην Ανατολική Μακεδονία τα γεγονότα ξέσπασαν πολύ πιο γρήγορα. Στην Δράμα είχε την έδραν της η Κυβερνητική Αντιπροσωπεία και ο Στρατιωτικός Διοικητής. Αι εθνικιστικαί αντάρτικαί ομάδες είχαν την επίβλεψιν των συνόρων, καθηλωμέναι στην αποστολήν αυτήν από προηγουμένην δικήν μας απόφασιν σύμφωνα με την οποίαν τους ενεπιστεύθημεν την φύλαξιν του συνοριακού τομέως, όπου εσημειούντο επιδρομαί των Βουλγάρων. Επρόκειτο βέβαια περί αποφάσεως, που πήραμε μαζί με τους εκπροσώπους του Βρετανικού Αρχηγείου της Μέσης Ανατολής στην δύναμιν του οποίου υπήγοντο από έτους περίπου. Αυτό για να αποφύγωμε την σύγκρουσιν με τας δυνάμεις του ΕΑΜ, που κατείχον την πεδιάδα. Λοιπόν, ότε ακόμη στην Αθήνα συνεζητείτο η αποστράτευσις των εθελοντικών σχηματισμών και ο Αρχηγός του Κ.Κ.Ε. συνεζήτει, γύρω από ένα φλυτζάνι καφέ με «τον Πρωθυπουργόν της εμπιστοσύνης των» (έτσι εδήλωνε στον Υπουργόν της Μ. Βρεττανίας κ. Ήντεν) στην Δράμαν, στας 27 Νοεμβρίου ήρχηζεν η αιφνιδιαστική επίθεσις κατά του Κυβερνείου πρώτα με ένα «λαϊκό» συλλαλητήριο του οποίου ηγούντο οι Διοικηταί του Συντάγματος του ΕΛΑΣ στην Δράμαν. Και την 1ην Δεκεμβρίου ήρχισεν η επίθεσις με πυροβολικό κατά των νώτων των εθνικιστικών ανταρτικών ομάδων, η προσοχή των οποίων ήτο εστραμμένη στα σύνορα, στους Βουλγάρους τώρα που κατά σατανικήν σύμπτωσιν παρετηρούντο ύποπτοι κινήσεις των καθ΄ όλον το μήκος των συνόρων…Έτσι στην Β. Ελλάδα δεν περίμεναν, για να αρχίσουν την επίθεσιν τας συνεννοήσεις μας για την διευθέτησιν των στρατιωτικών μας ζητημάτων.
    Λ. ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ

    ΟΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΤΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ
    ΤΟΥ ΠΡΩΗΝ ΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΘΕΜ. ΤΣΑΤΣΟΥ
    Το ξεκαθάρισμα, ποιόν βαραίνουν οι ευθύνες για τα Δεκεμβριανά, είνε ένα πολιτικό καθήκον. Έγράφησαν από πολλούς, πολλά. Μέσα στην φευγαλέαν ύλη των καθημερινών εφημερίδων εχάθηκαν επειράριθμα στοιχεία και σβύσανε, χωρίς να τις προσέξη κανείς, πολλές χρήσιμες παρατηρήσεις. Ο κομμουνισμός από την άλλη μεριά, καταπιεσμένος από ταβάστακτο βάρος της ευθύνης του, αράδιασε σωρό βιβλίων και δημιούργησε μύθους. Κι΄ ακούραστος ακόμα γράφει. Ήταν ασυγχώρητο να μένουν αναπάντητες οι ψευδολόγες απολογίες κ΄ οί συκοφαντικές δικαιολογίες. Κι΄ από την ερευνά μας για το ζήτημα αυτό, που εκθέτομε εις το βιβλίο μας «Ο Δεκέμβριος 1944», βγαίνουμε ξεκάθαρα τα συμπεράσματα:
    α) Το έγκλημα του Δεκεμβρίου βαραίνει ακέραιο το Κ.Κ.Ε. κι΄ ιδιαίτερα την ηγεσία του. Είχεν ύπουλα προετοιμάσει εις υλικές του προϋποθέσεις και την πολιτική του σκηνοθεσία. Κι΄ εξαπέλυσε με ψυχρόν υπολογισμό τον εμφύλιο πόλεμο.
    β) Όλες όμως οι δικαιολογίες, που σοφίστηκε το Κ.Κ.Ε., είν΄ άντεχνα κατασκευάσματα. Ξεσκεπαστήκανε και η χρησιμοποίησι τους ακόμα τώρα φανερώνει την αγωνία, που κατέχει σήμερα τους ηγέτες του Κ.Κ.Ε., μετά τις καταστρεπτικές συνέπειες του Δεκεμβρίου.
    γ) Εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες είδανε μονομιάς την αλήθεια. Το έγκλημα της Στάσεως έσχισε το εαμικό προσωπείο κι΄ απεκάλυψε την αληθινή μορφή του ΕΑΜ. Και μεσ΄ από τα ρήγματα, που ανοίξανε με το σεισμό του Δεκεμβρίου, ξεπετάχτηκεν η ελληνική ψυχή. Το ΕΑΜ, σαν οργάνωσι, σαν ηγεσία, υπήρξε πειθήνιον όργανο του ΚΚΕ. Μα η μεγάλη εαμική μάζα, που καλόπιστα δέχτηκε τα εθνικά συνθήματα στο καιρό της Κατοχής, ξεχώρισεν από την πρώτη μέρα της Στάσεως τη θέσι της.
    δ) Η Ε.Λ.Δ. έχει κι΄ αυτή μεγάλες πολιτικές ευθύνες, γιατί, με το νοθευμένο κριτήριό της, δε στάθηκεν ικανή να ορθώση ανάστημα κατά του Κ.Κ.Ε., πιστεύοντας-χωρίς μεγάλη στην αρχή βεβαιότητα- πως το Κ.Κ.Ε. διαπράττει ένα λάθος κι΄ όχι ένα έγκλημα. Και το κόμμα των Φιλελευθέρων δεν είνε, δυστυχώς, απηλλαγμένον από ευθύνες.
    Μα περ΄ από τα παραπάνω συμπεράσματα βγαίνει ακόμα ένα, με τεράστια πολιτική σημασία: Το Κ.Κ.Ε. ατενίζει άμεσα πιά την οδό την επαναστατική. Το έγκλημα του Δεκεμβρίου δημιούργησε τον επαναστατικό μύθο.
    Ο κομμουνισμός όταν ανοίγεται σ΄ ένα δρόμο, σαν εκείνον που ακολούθησε το Δεκέμβριο, ανοίγεται μόνον αφού λογαριάση καλά την απώτερη ωφέλειά του, από τον εμφύλιο σπαραγμό, θάνε ο μύθος «λαϊκής αντίστασης του Δεκέμβρη».
    Μ΄ αυτόν, όλα τα παιδιά θα δηλητηριάζονται. Μ΄ αυτόν, η δίψα της «εκδίκησης» θα μεγαλώνη. Μ΄ αυτόν θα ξεπερνάνε το στάδιο του δισταγμού στη συνείδησι των πιο στοχαστικών.
    Ο κομμουνισμός, μόλις θα βρή κατάλληλην ευκαιρία, θα ζητήση να χρησιμοποιήση τη βία για να καταλάβη οριστικά την εξουσία και να καταργήση κάθε δημοκρατικήν ελευθερία. Αυτό είναι το νόημα του Δεκεμβρίου. Και ταυτόχρονα ξεκαθαρίζει κ΄ η απορία, γιατί δεν έκαναν οι κομμουνιστές στις 12 Οκτωβρίου ό,τι κάνανε στις 3 Δεκεμβρίου:
    Στις 12 Οκτωβρίου οι κομμουνιστές:
    α) Ενόμιζαν ότι σημαντικές βρεττανικές δυνάμεις θ΄αποβιβασθούνε στην Ελλάδα.
    β) Επίστευαν ότι ο Γ. Παπανδρέου, στο θεμελιώδες ζήτημα του αφοπλισμού, δε θα υποχωρούσε ποτέ.
    γ) Νομίζανε πως έχουνε σκηνοθετήσει κατάλληλην αφορμή διαφωνίας.
    Θα μπορούσε να προσθέση κανείς ότι στις 12 Οκτωβρίου γνωρίζανε πως ήταν απίθανη κάθε υποστήριξι από το εξωτερικό. Στις 3 Δεκεμβρίου φαίνεται ότι επίστευαν ότι θα μπορούσε το «κίνημα της αντίστασης» των γειτονικών χωρών (Γιουγκοσλαβίας, Βουλγαρίας, Αλβανίας) να τους βοηθήση και πως η Μεγάλη Βρεττανία δε θα μπορούσε να παρέμβη.
    Κ΄έτσι, έγινεν ο Δεκέμβριος με τις σφαγές, τις λεηλασίες τους εμπρησμούς, όλη η φρίκη του εμφυλίου πολέμου. Και τώρα τη στολίζουν αυτή την ιστορία και την πλέκουνε μέσα σ΄ ένα μύθο, γιομάτον ηρωισμούς κ΄ ηθικήν ανωτερότητα.
    Το γδύσιμό της όμως από τα ψεύτικα στολίδια της, η αποκάλυψι του εγκλήματος, με την ύπουλη προπαρασκευή του, είναι καθήκον εθνικό. Όχι για να εμπνεύση μίσος στη νέα γενεά. Το μίσος δεν είνε ποτέ δημιουργική αφετηρία στην ιστορία ενός λαού. Μα για να φανερώση την αλήθεια και να γίνη, μια για πάντα, η θλιβερή πείρα, δίδαγμα. Η γνώσι της ιστορίας του είνε πάντα η πυξίδα, που δε λαθεύει και οδηγεί την πορεία ενός έθνους.
    ΘΕΜΙΣΤ. ΤΣΑΤΣΟΣ

    Αρθρα των υπουργων της κυβερνησης Παπανδρεου Λαμπριανιδη και Τσατσου απο την εφημεριδα «Η ΕΛΛΑΣ»

    http://rozosotiris.blogspot.gr/2017/03/092-1943-49.html

    Μου αρέσει!

  49. «Το Νοέμβρη του 1944 οι εθνικιστές ενισχύονταν με Βούλγαρους φασίστες και Πομάκους, ενώ παράλληλα σκότωναν, λήστευαν και τρομοκρατούσαν τους κατοίκους του 7ου Συνοριακού Τομέα και επιτίθονταν τη νύχτα κατά τμημάτων του ΕΛΑΣ Δράμας και της ΕΠ στα φυλάκια των προαστίων της Δράμας, όπως στο Γυμνάσιο Αρρένων στις 30 του Νοέμβρη. Ο λαός της Δράμας, όταν πληροφορήθηκε τη στρατολόγηση Βουλγάρων φασιστών και Πομάκων αλλά και την αποστολή βαρέως οπλισμού στους εθνικιστές από τους Άγγλους, διαμαρτυρήθηκε με συλλαλητήριο στις 27 του Νοέμβρη και στράφηκε κατά του Κυβερνείου (του σημερινού κτιρίου της Εθνικής Τράπεζας), των γραφείων της ΑΣΔΑΜΘ. Την επόμενη ημέρα έφτασε αεροπορικώς στη Δράμα ο επιτελάρχης του στρατηγού Σκόμπυ ταξίαρχος Σπρίνχολ. Σε σύσκεψη, στην οποία πήραν μέρος από την 6η Μεραρχία του ΕΛΑΣ ο στρατιωτικός διοικητής Νίκος Σιγανός και ο επιτελάρχης Κώστας Κωνσταντάρας (Λογοθέτης), ο αρχηγός της Βρετανικής Συμμαχικής Αποστολής ταξίαρχος Κεϊνμπόιντ κατηγόρησε για τα γεγονότα αυτά, παραβλέποντας τα αίτια, το στρατιωτικό διοικητή Γιώργο Γλύπτη και τον καπετάνιο Θωμά Πάλλα (Κόζιακα) του 26ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ.

    Επειδή οι εθνικιστές προκαλούσαν με τις ενέργειες τους αλλά υπήρχε η πληροφορία ότι οι Άγγλοι θα έστελναν από τη Θεσσαλονίκη στη Δράμα στις 3 ή 4 του Δεκέμβρη ταξιαρχία της 4ης Ινδικής Μεραρχίας (1.200 στρατιώτες) με 7 τεθωρακισμένα», η 6η Μεραρχία του ΕΛΑΣ αποφάσισε να αφοπλίσει τους εθνικιστές. Η έγκριση από την ΟΜΜ του ΕΛΑΣ για τη διάλυση των τμημάτων των εθνικιστών ήρθε στην 6η Μεραρχία στις 28 του Νοέμβρη. Το βράδυ της επόμενης ημέρας καθορίστηκε το επιχειρησιακό σχέδιο της 6ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ. Την 1η του Δεκέμβρη τα τέσσερα συντάγματα της 6ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ -το 21ο, το 25ο, το 26ο και το 81ο- θα επιτίθονταν κατά των θέσεων των εθνικιστών στο Νικηφόρο -το 25ο και το 26ο-, στη Μικρόπολη, τον Ξηροπόταμο και την Πετρούσα αλλά και προς την Καλλίφυτο και το Νικηφόρο -το 21ο- και στο Παρανέστι -το 81ο. Οι δυνάμεις των εθνικιστών του Φωστηρίδη (Αντών Τσαούς) με τις ενισχύσεις από τα Τάγματα Ασφαλείας ανέρχονταν σε 4.000 άνδρες περίπου, ενώ η 6η Μεραρχία του ΕΛΑΣ διέθετε 5.500-6.500 αντάρτες και παρέταξε αρχικά 4.600 αντάρτες αλλά και 425 αντάρτες -ένα εμπειροπόλεμο τάγμα το οποίο έστειλε η ΟΜΜ του ΕΛΑΣ σιδηροδρομικώς στο Φωτολίβος και έπειτα στη Δράμα στις 2 του Δεκέμβρη. Οι μάχες ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και τους εθνικιστές διεξήχθησαν σε τρεις φάσεις, 1-4 του Δεκέμβρη η πρώτη, 4-7 του Δεκέμβρη η δεύτερη και 7-17 του Δεκέμβρη η τρίτη.»

    Νικόλαος Θ. Γεωργιάδης, Οι αγώνες της αριστεράς στην περιοχή της Δράμας, Δράμα 2006

    http://users.sch.gr/symfo/sholio/istoria/kimena/1941.drama.htm

    συμφωνα με αυτη τη μαρτυρια η εγκριση για την επιθεση στις δυναμεις του Τσαους Αντων δοθηκε στις 28/11, φυσικα προηγηθηκαν προκλησεις των εθνικιστων, αυτο ελειπε, και η αντιδραση του «λαου» που οργανωσε συλλαλητηριο (πολλες συμπτωσεις) «στις 27 του Νοέμβρη και στράφηκε κατά του Κυβερνείου (του σημερινού κτιρίου της Εθνικής Τράπεζας), των γραφείων της ΑΣΔΑΜΘ».

    Μου αρέσει!

  50. «αναφερει ο μιχαηλιδης οτι τον απριλιο υπηρχαν 466 αιτησεις αγνοουμενων ομηρων μονο απο την αθηνα.»

    Το υπουργείο των Εσωτερικών επί μήνες ολόκληρους δημοσίευε ανακοίνωση να υποβάλουν οι συγγενείς αγνοουμένων τα στοιχεία τους στο αρμόδιο τμήμα του υπουργείου. Τελικά για 740 αγνοούμενους ζητήθηκαν πληροφορίες και όχι για 7000. Αλλά και από αυτούς πολλοί βρέθηκαν στην Ελ Ντάμπα όπως π.χ. συνέβη με τον ανώτερο υπάλληλο του υπουργείου Πρόνοιας Αλτηγό.
    (απο το σχολιο στο ποστ ποσοι ηταν οι νεκροι του Δεκεμβρη). Η συνεντευξη του Ζ δημοσιευθηκε στο Ριζοσπαστη στις 2/6/1945

    http://webtv.ert.gr/afieromata/__trashed-102/

    11Οκτ2017 – 12 Οκτωβρίου 1944 – Οι Μέρες της Απελευθέρωσης

    Γιατί στην Ελλάδα γιορτάζουμε την επέτειο του «Όχι» -της έναρξης δηλαδή του Ελληνοϊταλικού Πολέμου- και όχι την ημέρα της Απελευθέρωσης;

    Σε μια εκπομπή-αφιέρωμα στην Απελευθέρωση της Αθήνας, που παρουσιάζουν η Μαριλένα Κατσίμη και ο Πιέρρος Τζανετάκος, αναζητούμε την απάντηση πέρα από το εθνικό αφήγημα και συμβάλλουμε στο δημόσιο διάλογο.

    Στο στούντιο, ο καθηγητής Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου Προκόπης Παπαστράτης, ο διευθυντής Ερευνών στο Κέντρο Έρευνας Ιστορίας Νεώτερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών Σωτήρης Ριζάς, και το μέλος του Τμήματος Ιστορίας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ Κώστας Σκολαρίκος. Από τη Θεσσαλονίκη, παρεμβαίνει ο καθηγητής Ιστορίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Γιώργος Μαργαρίτης.

    καλα αφορα την απελευθερωση

    ενταξει καταλαβαινουμε τι θα ειπωθηκε στην εκπομπη μονο απο τη συνθεση του πανελ και την παρουσια της (κατα τα αλλα υπεροχης) Μαριλενας Κατσιμη, μαλλον δικη της πατεντα η αναφορα περι εθνικου αφηγηματος κτλπ κτλπ λες και βρισκομαστε ακομα στο 1975,

    Μου αρέσει!

  51. Βάλανε 3 αριστερούς και φέρανε και τον Βερέμη, που είναι κεντρώος, για το ξεκάρφωμα. Τώρα προτίμησαν ένα κεντρώο, σε άλλες ανάλογες συζητήσεις μπορεί να φέρουν και κανα μετριοπαθή δεξιό, όπως είναι ο Ριζάς ή ο Χατζηβασιλείου – οι αναλογίες όμως πάντα είναι συντριπτικά υπερ των αριστερών, 3-1, 4-1, 5-2, τέτοια νούμερα, και εναντίον των μη-αριστερών (είτε αυτοί είναι κεντρώοι είτε δεξιοί).

    Οπότε, τι ζητάς τώρα και ‘συ ρε Γρενάδιε? Αντικειμενικότητα από την ΕΡΤ? 🙂
    Πάλι καλά να λέμε που φέραν στο πάνελ και έναν μη-αριστερό.

    Μου αρέσει!

  52. Σχετικα με το αν οι Ταγματασφαλιτες της Πατρας πολεμησαν στα Δεκεμβριανα,γνωριζω απο ταγματασφαλιτη του Ταγματος Ναυπακτου,το οποιο συμπτυχθηκε στην Πατρα και αργοτερα τους πηγαν στην Ιταλια,οτι κατα τη διαρκεια των Δεκεμβριανων,το πλοιο που τους μετεφερε περασε απο τον Πειραια.Οι Ταγματασφαλιτες ζητησαν οπλα για να πολεμησουν αλλα δεν τους επετραπη.Οσο για τη μαχη ΕΛΑΣ-Ινδων,που αναφερεται πιο πανω,εγινε στο Κρυονερι Αιτωλοακαρνανιας και οχι Αχαιας.

    Αρέσει σε 1 άτομο

  53. Πως μεταφερθηκαν στην Ιταλια απο την Πατρα μεσω Πειραια;

    «ΒΙΟΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΙ ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ» ΑΘΗΝΑ ΤΟ ΜΗΛΟΝ ΤΗΣ ΕΡΙΔΟΣ

    το γνωστο ντοκιμαντερ του Ρ. Μανθουλη

    ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΠΟΥΛΟΣ, αξιωματικός του Δημοκρατικού Στρατού ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Λ.ΖΑΟΥΣΗΣ, συγγραφέας ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΦΛΩΡΑΚΗΣ, διοικητής 1ης Μεραρχίας Δημοκρατικού Στρατού ΒΑΣΟΣ ΜΑΘΙΟΠΟΥΛΟΣ, ιστορικός της Αντίστασης ΑΝΤΟΝΙ ΗΝΤΕΝ, υπουργός εξωτερικών Αγγλίας ΒΙΑΤΣΕΣΛΑΒ ΜΟΛΟΤΟΦ, υπουργός εξωτερικών Σοβιετικής Ένωσης ΟΥΙΝΣΤΟΝ ΤΣΟΡΤΣΙΛ, πρωθυπουργός Μεγάλης Βρετανίας ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΡΚΑΣ, στρατηγός ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΤΖΑΝΕΤΗΣ, στρατηγός ΡΟΝΑΛΝΤ ΣΚΟΜΠΙ, άγγλος στρατηγός ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΗΛΙΟΥ, ιστορικός ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΑΡΑΦΗΣ, στρατιωτικός διοικητής του ΕΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ, πρωθυπουργός ΓΕΩΡΓΙΟΣ Β΄, βασιλιάς των Ελλήνων ΓΙΟΣΙΠ ΜΠΡΟΖ ΤΙΤΟ, πρόεδρος προσωρινής κυβέρνησης ανταρτών Γιουγκοσλαβίας ΦΡΑΓΚΛΙΝΟΣ ΡΟΥΣΒΕΛΤ, πρόεδρος ΗΠΑ ΙΩΣΗΦ ΣΤΑΛΙΝ, ηγέτης Σοβιετικής Ένωσης ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΖΕΡΒΑΣ, συνταγματάρχης ιδρυτής του ΕΔΕΣ

    Ο στρατηγος Κ. Κορκας ειναι ακομα εν ζωη υπαρχει βιντεο στο youtube απο προσφατη ομιλια του για τη μαχη της Φλωρινας

    Μου αρέσει!

    1. Ξεκινησαν απο την Πατρα στις 12 Δεκεμβριου,με το πλοιο Callisplalle,το οποιο «εδεσε» σε αποσταση απο το λιμανι του Πειραια.Κοντα τους,ηταν ενα αλλο πλοιο που φορτωνε ΕΛΑΣιτες για την Ελ-Νταμπα.Το πλοιο παρεμεινε δυο ημερες στον Πειραια,και την τριτη αναχωρησε για το στρατοπεδο συη Σικελια.Δεν τους επετραπη να πολεμησοουν,και τις ημερες αυτες παρεμειναν στο πλοιο.

      Μου αρέσει!

  54. http://press.ert.gr/2017/11/27/%cf%84%ce%b1-%ce%b4%ce%b5%ce%ba%ce%b5%ce%bc%ce%b2%cf%81%ce%b9%ce%b1%ce%bd%ce%ac-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%b7-%ce%bc%ce%ac%cf%87%ce%b7-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b1%ce%b8%ce%ae%ce%bd%ce%b1%cf%82-%cf%83%cf%84/

    Τα Δεκεμβριανά και η μάχη της Αθήνας στους «Ιστορικούς Περιπάτους» της ΕΡΤ1 05.12.2017
    27 Νοεμβρίου 2017
    ΝΕΑ ΕΚΠΟΜΠΗ
    ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΠΕΡΙΠΑΤΟΙ

    Με τη Μαριλένα Κατσίμη

    Οι «Ιστορικοί Περίπατοι» έχουν σκοπό να αναδείξουν πλευρές της ελληνικής Ιστορίας άγνωστες στο πλατύ κοινό με απλό και κατανοητό τρόπο.

    Η νέα εκπομπή-ντοκιμαντέρ επιχειρεί να παρουσιάσει την Ιστορία αλλιώς, την Ιστορία στον τόπο της. Με εξωτερικά γυρίσματα στην Αθήνα ή την επαρχία σε χώρους που σχετίζονται με το θέμα της κάθε εκπομπής και «εκμετάλλευση» του πολύτιμου Αρχείου της ΕΡΤ και άλλων φορέων.

    Ημερομηνία μετάδοσης: Τρίτη 5 Δεκεμβρίου 2017, στις 24:00

    Εκπομπή 4η: «Δεκεμβριανά: Η μάχη της Αθήνας»

    (δεν της παει η νεα κομμωση)

    Χαιλαιτς της εκπομπης για την απελευθερωση η αναφορα του μειλιχιου και γλυκυτατου Π. Παπαστρατη στη δολοφονια Ψαρρου, που την πληρωσε ακριβα το κινημα, λες και σκοτωσε μονο τον Ψαρρο ή λες η δολοφονια του ηταν ατυχημα, συν η αναφορα του Μαργαριτη στο δικαιωμα της «εργατικης» ταξης να καταλαβει για λογαριασμο της την εξουσια.

    Μου αρέσει!

    1. Ειναι λαθος το ειπωθεν στην εκπομπη,οτι τα Δεκεμβριανα ξεκινησαν 4 Δεκεμβριου.Ο ΕΛΑΣ επιτεθηκε στους Χιτες του Θησειου στις 3 Δεκεμβριου.Ειναι η πρωτη μαχη, ασχετη με τους νεκρους της διαδηλωσης στο Συνταγμα,η οποια δειχνει οτι το ΚΚΕ ηθελε να εξαλειψει καθε εστια αντιφρονουντων,και οι νεκροι στο Συνταγμα ησαν η αφορμη,και οχι η αιτια…

      Μου αρέσει!

  55. Ορθότατα διορθώνει παραπάνω ο Παναγιώτης και ειδικά το σχόλιο περί αφορμής και όχι αιτίας. Να μην ξεχνάμε οτι κατα την διάρκεια τηες συγκέντρωσης ένοιπλοι είχαν επιτεθεί σε διάφορα αστυνομικά τμήματα προκαλώντας τα γεγονότα της πλ. Συντάγματος

    Μου αρέσει!

  56. Για την επιθεση στο σπιτι του πρωθυπουργου στην οδο Β Σοφιας τι γνωριζετε; Ειπε στην εκπομπη ο Χαραλαμπιδης οτι οι αποψεις διιστανται για το ποιος επιτεθηκε πρωτος κτλπ και οτι σκοτωθηκαν 3 διαδηλωτες.
    Σε ενθετο της Καθημερινης ειχαν γραψει οτι ο γνωστος αρχιτεκτονας Αριστ. Προβελεγγιος εριξε χειροβομβιδα με δικη του πρωτοβουλια. Απο οτι ειδα υπαρχει κ διαφορετικη εκδοχη της ιστοριας με πρωταγωνιστη παλι τον Πρ.

    Επισης μηπως γνωριζετε ποσοι ταγματασφαλιτες ενταχθηκαν στην εθνοφυλακη και ποσοι χωροφυλακες ηρθαν απο την επαρχια;

    Μου αρέσει!

    1. ‘Σπαω» το κεφαλι μου μηπως θυμηθω σε ποιο βιβλιο της βιβλιοθηκης μου εχω διαβασει για τον Προβελεγγιο,αλλα που…Παντως,τον ανεφερε σαν αξιωματικο του ΕΛΑΣ,ηγουμενο πληθους κατα την επιθεση.Ανεφερε και το ονομα του φρουρου που τον συνελαβε,τραβωντας τον μεσα στο κτιριο,αλλα ουτε κι αυτο το θυμαμαι.Επισης,οτι ο Προβελεγγιος δικαστηκε για την πραξη του,χωρις και παλι να θυμαμαι το αποτελεσμα της ετυμηγοριας,αν αναφεροταν.Που θα μου παει,θα το βρω το βιβλιο…

      Μου αρέσει!

  57. https://www.academia.edu/34917325

    Η νικηφόρα επανάσταση που χάθηκε». Πενήντα χρόνια από τα Δεκεμβριανά του 1944. Μια εκδήλωση στην Φιλοσοφική Σχολή τον Δεκέμβρη του 1994

    Στη 2η εκδηλωση συμμετεχουν οι ιστορικοι κ μελετητες Φ. Ηλιου, Τ. Βερβενιωτη, Αγ. Ελεφαντης κ Γ. Μαργαριτης

    Μου αρέσει!

  58. «Για τη δικαιολόγηση αυτής της ανόητης διεξαγωγής των επιχειρήσεων, έχει διατυπωθεί η εξίσου ανόητη θεωρία ότι όλα αυτά ήσαν τάχα μόνο «άσκηση πίεσης» και όχι απόπειρα κατάληψης της εξουσίας με τα όπλα. Αλλά το ΚΚΕ είχε ακόμη στη διάθεσή του άφθονα πρόσφορα μέσα για την άσκηση πίεσης: κωλυσιεργία (ιδίως στο ζήτημα του αφοπλισμού), διαδηλώσεις, απεργίες, ακόμη και «αυθόρμητες» σποραδικές επιθέσεις, που θα μπορούσαν να αποδοθούν «στην έξαψη των πνευμάτων»

    Από κανέναν, όμως, δεν θα μπορούσε να εκληφθεί σαν απλή «άσκηση πίεσης» η συντονισμένη επίθεση εναντίον αστυνομικών και χωροφυλάκων, ούτε βέβαια η θανάτωση των αιχμαλώτων, συχνά με ασύλληπτη αγριότητα. Όπως προκύπτει, τόσο από το σχέδιο όσο και από την εφαρμογή του, στόχος του ΚΚΕ ήταν να εξοντωθούν οι ελληνικές κυβερνητικές δυνάμεις (στην Αθήνα και στην υπόλοιπη Ελλάδα), ώστε μετά να γίνει διαπραγμάτευση με τους Βρετανούς από θέση ισχύος, με τετελεσμένο πλέον γεγονός την εξάλειψη όλων των Ελλήνων ανταγωνιστών του ΕΑΜ. Μέχρι και τις 27 Δεκεμβρίου, στη σύσκεψη των Ελλήνων πολιτικών, ο Σιάντος βαυκαλιζόταν με την ίδια αυταπάτη: ότι αρκούσε η απευθείας διαπραγμάτευση με τους Βρετανούς. Στον Δαμασκηνό που ρώτησε για τους όρους κατάθεσης των όπλων, ο Σιάντος αρχικά απάντησε:
    «Δουλειά δική μας με [τους] Άγγλους»

    Και αν ακόμη βρεθεί δικαιολογία για την αρχική προσδοκία του ΚΚΕ ότι οι Βρετανοί θα έμεναν αδρανείς, η άμεση διάψευσή της δεν οδήγησε σε εξίσου άμεση διόρθωση της πορείας. Αυτό είναι και το αποκορύφωμα της ανοησίας. Δεν έγιναν αμέσως δεκτοί οι όροι του Scobie, από τις 12 Δεκεμβρίου, που άφηναν τον ΕΛΑΣ ανέπαφο να αποχωρήσει από την Αττική, επιβάλλοντας μόνο αφοπλισμό του εφεδρικού ΕΛΑΣ και της Πολιτοφυλακής. Ακόμη και μετά την ήττα, στη σύσκεψη που έγινε κατά την επίσκεψη του Churchill, ο Σιάντος έθετε στις 27 Δεκεμβρίου εξωφρενικούς όρους, σαν να ήταν νικητής! Με αποτέλεσμα την άμεση διάλυση της σύσκεψης. Στην 11η Ολομέλεια της Κ.Ε. του ΚΚΕ (5-10 Απριλίου 1945) ο Ιωαννίδης επρόκειτο να θεωρήσει
    «λάθος αριστερού χαρακτήρα» ότι
    «δεν αρπάξαμε τις ευκαιρίες που μας δόθηκαν για να δώσουμε λύση. Καταστροφικό το λάθος που δεν κάναμε τη συμφωνία στις 18 του Δεκέμβρη, εγκληματικό που δεν την κάναμε όταν ήρθε ο Τσώρτσιλ και αχαρακτήριστο στην 1 του Γενάρη».

    Τα δεδομένα αυτά αναδεικνύουν απίστευτη τύφλωση εκ μέρους του ΚΚΕ, που δεν περιορίζεται αποκλειστικά στον Γιώργη Σιάντο, γραμματέα του κόμματος και αυτοδιορισμένο «αρχιστράτηγο» στα Δεκεμβριανά. Ο Ιωαννίδης π.χ. στις αναμνήσεις του κάνει λόγο για «ανωριμότητα» γενικά των μελών του Πολιτικού Γραφείου.»

    Αποσπασμα απο το γνωστο κειμενο του Μαυρογορδατου «Υπηρχε σχεδιο στα Δεκεμβριανα»
    Απανταει στη γνωστη θεωρια του Φ. Ηλιου, πιο πανω χαρακτηριζει τον υποτιθεται πεφωτισμενο Ελεφαντη ως αμετανοητο νοσταλγο και επιμονο μυθοπλαστη.

    Τελος παντων διαφωνω στο τελευταιο σημειο. Δεν ηταν θεμα τυφλωσης, το ΚΚΕ επεσε θυμα του επαναστατικου βολονταρισμου του, καλα ισως ειχαν δοθει και συμβουλες, διαβεβαιωσεις απεξω. Αλλα και παλι κατα τους ιδιους δεν ειχε χαθει ο πολεμος παρα μια μαχη. (δειτε τη συνομιλια Ιωαννιδη-Κουβαρα)

    Μου αρέσει!

  59. Για τον Α.Προβελεγγιο, το επεισοδιο εξω απο την πρωθυπουργικη κατοικια κτλπ κτλπ γκουγκλαρα και βρηκα αυτες τις εκδοχες

    «Στις 10:40 μια ομάδα περίπου 3.000 διαδηλωτών πήγαινε απειλητικά προς την πρωθυπουργική κατοικία. Πολλοί από αυτούς ήταν ένοπλοι. Όταν έφθασαν εκεί ο αστυνόμος Β΄ Γ. Κανελάκης ευρισκόμενος στην εξωτερική πόρτα σταμάτησε τον αρχηγό τους Προβελέγγιο. Αυτός πήγε στον Κανελάκη και τον ρώτησε αν θα χτυπούσαν οι στρατιώτες του με όπλα τους διαδηλωτές. Ο Κανελάκης τον ρώτησε ποιος είναι και του είπε ότι είναι αξιωματικός του ΕΛΑΣ. Ο Κανελάκης τον οδήγησε μέσα στο κτήριο, όπου οι αστυνομικοί τον αφόπλισαν, ενώ έξω οι διαδηλωτές με την ένοπλη ομάδα κρούσης άρχισαν να πυροβολούν και να ρίχνουν χειροβομβίδες. Οι επτά χωροφύλακες της εξωτερικής φρουράς μαζί με 15 που ήταν μέσα στο κτίριο αντιμετώπισαν πλήρως τους διαδηλωτές και τελικά τους διέλυσαν. «Από τις βολές εκείνες των διαδηλωτών τραυματίσθηκε ο αστυφύλακας Βασιλόπουλος».

    Ο αστυνομος Κανελακης εγινε αρχηγος της Αστυνομιας το 1965.

    «Για την ιστορική αλήθεια πρέπει να αναφέρω εδώ ότι τα πρώτα πυρά δεν ήταν εκείνα που έπεσαν στο χώρο γύρω στον Άγνωστο Στρατιώτη. Λίγη ώρα πριν, πλήθη της αριστεράς που κατέβαιναν από την Καισαριανή και το Βύρωνα και περνούσαν έξω από το σπίτι του Γ. Παπανδρέου, Βασ. Σοφίας 6, δέχτηκαν τα πυρά της προσωπικής φρουράς του, με επικεφαλής τον αστυνομικό Κανελλάκη. Ο Μακ Βη, πρεσβευτής των ΕΠΑ στην Αθήνα, και ο στρατιωτικός ακόλουθος της αμερικανικής πρεσβείας, αυτόπτες μάρτυρες, διαψεύδουν τον ισχυρισμό της κυβερνητικής ανακοίνωσης της 5.12.44, που αναφέρεται σε πυροβολισμούς και χειροβομβίδες από μέρους των διαδηλωτών (Σόλωνα Γρηγοριάδη σ. 170).»

    το αποσπασμα απο το βιβλιο του Νίκανδρου Κεπέση “Ο Δεκέμβρης του 1944”

    (βοηθος)στρατιωτικος ακολουθος ο γνωστος ιστορικος Γουιλιαμ Μακνιλ, κυκλοφορησε προσφατα το βιβλιο του «Η μεταμορφωση της Ελλαδας» με προλογο του γνωστου Καλυβα.

    Βεβαια οι ιδιοι υποστηριζαν οτι οι αστυνομικοι εβαλαν με ασφαιρα πυρα.
    Συμφωνα με κυβερνητικη εκθεση εκει σκοτωθηκε ενας διαδηλωτης και τραυματιστηκε βαρια ενας αστυνομικος.
    Παντα συμφωνα με το Σολωνα Γρηγοριαδη η ιδια εκθεση αναφερει οτι πριν πεσουν οι πυροβολισμοι στο Συνταγμα, οι διαδηλωτες σκοτωσαν εναν αρχιφυλακα και τραυματισαν τρεις αστυνομικους με χειροβομβιδες. Ο θανατος του αρχιφυλακα ειναι γεγονος αλλα κανεις δεν γνωριζει που και πως.

    Σε αλλο σημειο ο Σ. Γρηγοριαδης γραφει οτι ο Σιαντος ειχε ζητησει να αναβληθει ο αφοπλισμος των ανταρτικων τμηματων μεχρι τη ληξη του πολεμου (δειτε και πιο πανω τι γραφει ο Ροδακης).

    «Εδώ πάλι πρέπει να δούμε εμείς τις παλιές αιτίες και επιδράσεις παλιών λαθών που κάναμε, δεν μπορούμε σύντροφοι και πρέπει κάποτε να το πούμε δεν μπορούμε να ξεχνάμε ότι στην Αθήνα το Δεκέμβρη κάναμε πράγματα που ακόμα και σήμερα τα θυμάται ο κόσμος. Πάρτε να συ-
    γκρίνεται ψήφους Κολωνάκι και Κυψέλη Αγάμων. Κοινωνική σύνθεση περίπου η ίδια. Περισσότερους ψήφους παίρνουμε στο Κολωνάκι παρά Κυψέλη Αγάμων. Γιατί στο Κολωνάκι το Δεκέμβρη δεν ήμασταν και στην Κυψέλη Αγάμων ήμασταν και κατεβάζαμε από τις πολυκατοικίες κάτω, και τους στέλναμε στο Περιστέρι. Να το δούμε αυτό. Μείναμε κάτω, ύστερα ύπαιθρο επίσης.
    Εχουμε κάνει πράγματα στην ύπαιθρο και πρέπει να τα λέμε και πρέπει να τοπούμε, κάποτε. Κάψαμε χωριά, κάναμε. Αλλο τι κάναν αυτοί. Αυτοί νικήσανε όμως και τα ’χουν σκεπάσει τα δικά τους. Θα τους τα πούμε φυσικά και τους τα λέμε, αλλά έχουμε κάνει. Ο Κωστής με γράμμα μου από την Αθήνα κουβέντα που έγινε σε χωριό της Εύβοιας από τους αγρότες ψήφισαν σ’ ένα χωριό
    και την ήξερα από πρώτο χέρι γιατί την ήξερα από άνθρωπο που ήταν εκεί για τις εκλογές επίσημο άνθρωπο δηλ. σταλμένος για τις εκλογές και μιλούσαν την επαύριο στην πλατεία και πήγε να ψηφίσει. Οι μεν τσορμπατζήδες του χωριού είχαν ψηφίσει Δημοκρατική Ένωση, ο κόσμος δε, οι αγρότες, είχαν ψηφίσει ΕΡΕ. Και το πρωί τους λέγαν οι τσορμπατζήδες μεις ψηφίσαμε που είμαστε τέλος πάντων και σεις που είστε ξυπόλητοι ψηφίσατε ΕΡΕ; Αμ, λέει.
    Καλά να δοθεί αμνηστία για να βγουν αυτοί από τις φυλακές, αλλά θα ’ρθουν οι απέξω να μας σφάξουν. Έτσι είναι. Θα μου πείτε είναι επίδραση της αντίδρασης. Της προπαγάνδας της αντίδρασης, του εχθρού κλπ. Είναι, φυσικά και επίδραση της προπαγάνδας του εχθρού αλλά αυτά δε γίνονται άμα δεν είχαμε κάνει, και δε θα γινότανε, άμα δεν είχαμε κάνει και μια σειρά πράγματα που έχουμε κάνει, και πρέπει να τα πούμε κάποτε.»

    Απο ομιλια του Μ Πορφυρογενη στην 7η πλατια ολομελεια της κε του ΚΚΕ (1957)
    Κοιτα να δεις που ακομα και οι σταλινικοτεροι των σταλινικων παραδεχονταν πραγματα που διαφοροι συγχρονοι απολογητες δυσκολευονται να το κανουν.
    (το αποσπασμα για το Κολωνακι το εχουμε δει και σε αρθρο του protagon)

    Μου αρέσει!

    1. Ευχαριστω τον GRENADE,που με γλυτωσε απο το ψαξιμο.Λυπαμαι,που δε μπορω να του το ανταποδωσω,διοτι στις ερωτησεις που κανει για τους χωροφυλακες και τους ταγματασφαλιτες,δεν εχω δει ποτε αριθμους…

      Μου αρέσει!

  60. Χρονια πολλα και καλα

    Ειδα οτι αμφισβητησαν κατι που αναφερει ο Μουμτζης στο αρθρο του για το βιβλιο του Χαραλαμπιδη:
    «3) Δεν μνημονεύει ο συγγραφέας την αποστολή του Ζέβγου και της Χατζηβασιλείου στην έδρα της 2ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ , στις 2/12/ 1944 για να παραδώσουν τη διαταγή επιθέσεως του 2ου συντάγματος εναντίον της Ορεινής Ταξιαρχίας που ήταν στρατωνισμένη στου Γουδή. Η επίθεση ήταν προγραμματισμένη να γίνει τα ξημερώματα της 4ης Δεκεμβρίου 1944»

    «Στό 2ο Σύνταγμα (Διοικητής ταγματάρχης Μ.Παπαζήσης-καπετάνιος Νικηφόρος, (Δ. Δημητρίου) δόθηκε διαταγή, πού τή μετέφεραν προσωπικά οί Γ. Ζεΰγος καί X. Χατζηβασιλείου, νά κινηθεί
    τίς πρωινές ώρες τής 4ης τοΰ Δεκέμβρη, νά χτυπήσει καί νά καταλάβει τούς στρατώνες στό Γουδί, δπου βρισκόταν ή ‘Ορεινή Ταξιαρχία. Τό σύνταγμα αύτό ήταν τό έκλεκτότερο τής II Μεραρχίας, καλά οπλισμένο καί στελεχωμένο, δοκιμασμένο σέ πολλές μάχες μέ τούς Γερμανούς καί
    τούς ταγματασφαλίτες, γνωστό τότε μέ τό όνομα «Σύνταγμα τοΰ Νικηφόρου»

    Απο το βιβλιο του Χατζη Η νικηφορα επανασταση που χαθηκε (τομος δ)

    Το συνταγμα ειχε εδρα τη Θηβα. Δεν ξερω αν ξεκινησε απο εκει ή απο τη Χασια οπου ηταν και το αρχηγειο της ΙΙ μεραρχιας.
    (Ο Χατζης αναφερει οτι ειχε στρατοπεδευσει στην Κηφισια- τοσο κοντα στην Αθηνα;)

    Μου αρέσει!

  61. Ας μου επιτραπεί να παραθέσω εδώ ένα στοιχείο ενδεικτικό της αξιοπιστίας του ‘ γνωστού ερασιτέχνη ιστορικού’
    Από συζήτηση του Μακρή- Στάικου με τον Μαγκλίνη της Καθημερινής 11-12-2011
    http://www.kathimerini.gr/445154/article/epikairothta/ellada/aristeroi-kai-de3ioi-anatrafhkan-me-my8oys

    Μ.Σ.«Αρκετά με τους μύθους. Για παράδειγμα, ο Αρης Βελουχιώτης έφυγε για το βουνό για να οργανώσει τον ΕΛΑΣ τέλος Μαΐου του 1942. Μέχρι τον Νοέμβριο, που έγινε ο Γοργοπόταμος, είχε συνολικά 20 άνδρες. Η αντιστασιακή ομάδα με τη μεγαλύτερη δύναμη τότε ήταν του περίφημου Νικηφόρου Δημητρίου. Σοβαρή περίπτωση μαχητή, λοχαγός από την Ευελπίδων. Αυτός είχε μαζέψει κάπου 130 άτομα στη Μακεδονία και ένωσε τις δυνάμεις του με τον Αρη ακριβώς επειδή λάτρεψε τον Άρη. Αν όμως το πεις αυτό σε κάποιον, θα σε πει αντικομουνιστή, μοναρχοφασίστα, αναθεωρητή, τα πάντα».

    Μου αρέσει!

  62. Ενταξει μετα το φιλοχουντικο Καλυβα, τον αναξιοπιστο Μαραντζιδη αποδομησατε και το Μ-Σ.
    Αν θυμαμαι καλα απο το αλλο μπλογκ καποιοι ειχαν θετικη γνωμη για το «γνωστο ερασιτεχνη ιστορικο» ενω χαρακτηριζαν καποιους αλλους ιστορικους/δημοσιογραφους ως γκαου μπιου.
    Μετα ηρθε η κριση, η ριζοσπαστικοποιηση η αναγκη/υποχρεωση υπερασπισης της ιστοριας και των αγωνων της αριστερας κτλπ κτλπ

    Τελος παντων επειδη κατα 99% εισαι αυτος που αμφισβητησε τον Μουμτζη εχεις καποιο σχολιο για την αποστολη των Ζεβγου/Χατζηβασιλειου; Μηπως εκτελουσαν εντολες του λαου που δεν ειχε πεισθει απο το οικονομικο προγραμμα του Παπανδρεου;
    ( Προφανως το ριζοσπαστικο προγραμμα του εαμ ηταν εφαρμοσιμο και κοστολογημενο κατι σαν το προγραμμα Θεσσαλονικης)

    Μου αρέσει!

  63. Ως προς τι να γίνω σαφέστερος, Δημήτρη; Το απόσπασμα του Μ-Σ είναι όλο λάθος (άλλα αντ΄ άλλων) Το μόνο που δείχνει είναι προχειρότητα ή ανεμελιά, για ένα θέμα που εμφανώς ΔΕΝ έχει μελετήσει. Δεν υπάρχει κάτι λάθος εκ παραδρομής, ώστε να το σχολιάσει κανείς. Το αφήνεις και πας αλλού.

    Μου αρέσει!

  64. Ο Σοφουλης δε συμφωνουσε με την διατηρηση της ταξιαρχιας του ΕΛΑΣ. Τουλαχιστον αυτο καταλαβαινω εγω διαβαζοντας το διαλογο των ιστορικων Αλεξαντερ-Ριχτερ (καλα σε εισαγωγικα το ιστορικος σε οτι αφορα το Ριχτερ) στο συλλογικο τομο «Απο την Αντισταση στον Εμφυλιο»

    Ο Κων.Ρεντης, υπουργος των Φιλελευθερων και στενος συνεργατη του Σοφουλη, σε εκθεση του με ημερομηνια 29/10/1944 σημειωνε οτι η μη εγκαιρη αποστολη αξιολογης συμμαχικης δυναμης με την απελευθερωση ειχε «τραγικας συνεπειας» και επαναλαμβανε οτι η κυβερνηση ηταν συμμαχικη Παπανδρεου-Εαμιτων και επρεπε να αντικατασταθει απο μια αλλη οπου τα κομματα θα εκπροσωπουνταν αναλογικα προς την εκλογικη τους δυναμη του 1936. Το ΚΚΕ ειχε παρει σε αυτες τις εκλογες ενα ποσοστο γυρω στα 6%.
    Κατα τον Γασπαρινατο οι θεσεις Σοφουλη και κατ επεκατση του ΚΦ, για το σχηματισμο κυβερνησης,παρεμειναν σταθερες και μετα το ξεσπασμα της κρισης, αναφερει διαλογο του με τον Καφανταρη οπου κατ αυτον υποτιμα φανερα τη δυναμη του ΕΑΜ και την προθεση του Σοφουλη να προσφερει 2 υπουργεια στο ΚΚΕ. Ο Γασπαρινατος παραπεμπει σε φυλλο της ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (εφημεριδα του ΕΑΜ) με ημερομηνια 5/12 (αν δεν κανω λαθος)

    Τελος παντων ως γνωστον ο Παπανδρεου παραιτηθηκε για να αναλαβει πρωθυπουργος ο Σοφουλης αλλα ανακαλεσε την παραιτηση του μετα απο παρεμβαση του Τσορτσιλ. Κατα το Θ Τσατσο, στενο συνεργατη του Παπανδρεου, που κραζει το Σοφουλη στο βιβλιο του για τα Δεκεμβριανα, ο αρχηγος του ΚΦ ηθελε να αναλαβει πρωθυπουργος για την καλυτερη αντιμετωπιση του κομμουνιστικου κινδυνου, (τουλαχιστον αυτο ανεφερε στον Π). Γνωστες οι αποψεις διαφορων συγχρονων ιστορικων/απολογητων πχ Σφηκα, Λυμπερατου οτι η ωμη παρεμβαση Τσορτσιλ οδηγησε σε ναυαγιο τη λυση Σοφουλη με την οποια ειχαν συμφωνησει ολα τα κομματα, και κατα επεκταση τις οποιες ελπιδες για μια συμφωνια πριν την κλιμακωση της συγκρουσης. Σε τι ειδους συμφωνια θα εφταιναν οταν οι οροι που εθετε το ΚΚΕ ηταν μπετον καθ ολη τη διαρκεια του Δεκ και οι θεσεις Σοφουλη ηταν αυτες που περιεγραψα παραπανω.

    Συμφωνα με εγγραφο του ΕΛΑΣ μετα την απελευθερωση η δυναμη των αξιωματικων των ανταρκτικων μοναδων ηταν η εξης

    1. Μονιμοι
    α. Ανωτατοι 12
    β. Ανωτεροι 120
    γ. Κατωτεροι 520
    Συνολο μονιμων 702

    2. Εφεδροι
    α. Εφεδροι του τακτικου στρατου 1550
    β. Εφεδροι της σχολης Εφεδρων του ΕΛΑΣ 1263
    γ. Καπετανιοι ονομασθεντες δια της ΠΕΕΑ 2400
    Συνολο εφεδρων 5213
    Γενικον συνολον αξιωματικων του ΕΛΑΣ 5915

    αξιωματικοι του ΕΔΕΣ συνολον περιπου 800 εκ των οποιων πλεον του ημισεος πρεπει να λογισθουν ως μονιμοι
    Εν Αθηναις 24 Νοεμ. 1944 (απο ο ΕΛΑΣ και η Εξουσια τομος Β)

    Στον στρατο Μ.Α. υπηρετουσαν στα τελη του 1943 2500 αξιωματικοι (μαλλον και στα 3 οπλα) και το καλοκαιρι του 1944 γυρω στους 2000 (μαλλον μονο στο πεζικο) Δεν γνωριζω ποσοι απο αυτους ηταν μονιμοι, εφεδροι οπως και βαθμους κτλπ.
    Στα τ.α υπηρετουσαν περιπου 1000 αξιωματικοι.

    Οι αποτακτοι του 35 ηταν 2000 αλλα μολις 600 οσοι στην αρχη του πολεμου δεν ειχαν ξεπερασει το οριο ηλικιας συνταξιοδοτησης.

    Ως γνωστον ειχε συμφωνηθει στο νεο στρατο να ενταχθουν ολοι οι μονιμοι και αν το επιθυμουν οι εφεδροι αφου περασουν πρωτα απο σχετικη εκπαιδευση. Ισως το ΚΚΕ επιδιωξε να συμπεριλαβει στους εφεδρους και αυτους της σχολης του ΕΛΑΣ και τους καπετανιους. Μπορει και να ηθελε να κανει και στραταρχη το Βελουχιωτη ωστε να πεισθει για τις καλες προθεσεις της αλλης πλευρας που ως γνωστον προετοιμαζε πραξικοπημα (Οκ υπερβολη αυτο για το Β)
    Τελος παντων θα ηθελα να ξερω ποσοι ανωτεροι αξιωματικοι υπηρετουσαν στη Μ.Α.

    στοιχεια για τους αξιωματικους δειτε εδω

    https://www.academia.edu/2045111
    Η πολιτική της ΠΕΕΑ απέναντι στο σώμα των μόνιμων αξιωματικών

    Μου αρέσει!

  65. Στα τελη Νοεμβριου ο Γεωργιος στελνει επιστολη στους Βρετανους και διαμαρτυρεται για τη συνθεση της επιτροπης που ειχε αναλαβει τις κρισεις των αξιωματικων του νεου στρατου. Συμφωνα με το Γεωργιο η συντριπτικη πλειοψηφια των μελων ηταν φιλοεαμικοι (Μαντακας, Οθωναιος) και αποτακτοι βενιζελικοι (μεταξυ τους και ο στρατηγος Καθηνιωτης γνωστη η εκθεση του) ενω μολις 2 μελη της υπηρετουσαν στο στρατο κατα τη διαρκεια του ελληνοιταλικου πολεμου (Σ Ριζας «Απο την απελευθερωση στον εμφυλιο»)

    Φυσικα δεν γνωριζω τι ισχυει θα ειχε ενδιαφερον να γνωριζαμε τη συνθεση αυτης της επιτροπης, αναφερει ο Ρ και καποια αλλα ονοματα που δεν θυμαμαι αυτη τη στιγμη εκτος απο το στρατηγο Δρακο (φιλοβασιλικος) αν ισχυουν τα παραπανω μαλλον δεν δικαιολογειται η «καχυποψια» εκ μερους του ΕΑΜ/ΚΚΕ

    Μου αρέσει!

  66. «Ενώ το ζήτημα της διάλυσης ή της εκκαθάρισης της Χωροφυλακής παρέμενε ανοιχτό, την 22α Νοεμβρίου 1944 κατέφθασε στο λιμάνι του Πειραιά το ΙΙ Τάγμα Χωροφυλακής από την Αίγυπτο. Το ΙΙ Τάγμα Χωροφυλακής, λόγω έντονων πιέσεων και απειλών από μέρους του Ε.Α.Μ.-Ε.Λ.Α.Σ., μετά από διήμερη παραμονή στα πλοία τελικά δεν αποβιβάστηκε στον Πειραιά και κατευθύνθηκε στην Πρέβεζα, όπου και αποβιβάστηκε. Το ΙΙ Τάγμα Χωροφυλακής δραστηριοποιήθηκε στην Πρέβεζα μέχρι και την 20ή Δεκεμβρίου, συνδράμοντας τις δυνάμεις του Ε.Δ.Ε.Σ., οι οποίες ήταν περικυκλωμένες από τον Ε.Λ.Α.Σ. και κινδύνευαν να εκμηδενιστούν.»

    το συγκεκριμενο ταγμα θα ηταν καλα εκπαιδευμενο και εξοπλισμενο δηλ δεν θα ειχε καμια σχεση με τους κατσαπλιαδες ταγματασφαλιτες και τους χωροφυλακες που διεθεταν οπλισμο Α παγκοσμιου πολεμου

    «Την 22α Νοεμβρίου, ο Παπανδρέου επιθυμώντας να παράσχει περαιτέρω εγγυήσεις στο Ε.Α.Μ., προχώρησε στη δημιουργία του Ανωτάτου Στρατιωτικού Συμβουλίου. Το Συμβούλιο συγκροτήθηκε από δύο στρατηγούς του Ε.Λ.Α.Σ., από δύο δημοκρατικούς βενιζελικούς στρατηγούς και από δύο βασιλόφρονες στρατηγούς, εκ των οποίων κανείς δεν προερχόταν από τις τάξεις του Ε.Δ.Ε.Σ. ή του «Στρατού της Μέσης Ανατολής». Πρόεδρος του Ανωτάτου Στρατιωτικού Συμβουλίου τοποθετήθηκε ο στρατηγός Αλέξανδρος Οθωναίος. Το Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο επιφορτίστηκε με την ευθύνη της αξιολόγησης των ανώτατων αξιωματικών του Στρατού, οι οποίοι θα τοποθετούνταν στον Εθνικό Στρατό, και με την αξιολόγηση των ανώτατων αξιωματικών της Χωροφυλακής, οι οποίοι θα τοποθετούνταν στην Εθνοφυλακή.»

    Οι Βεντηρης, Σπηλιωτοπουλος, που υποτιθεται θα χρησιμοποιουσαν τους ταγμασφαλιτες για να σφαξουν τους εαμικους, ειχαν αντικατασταθει στα τελη Οκτωβριου αρχες Νοεμβριου, ο Σπηλιωτοπουλος μαλιστα παραιτηθηκε με δικη του πρωτοβουλια

    Μου αρέσει!

  67. «Μείζον ζήτημα για τη συγκρότηση της Εθνοφυλακής ήταν και αυτό των αξιωματικών, οι οποίοι θα την επάνδρωναν. Η κυβερνητική πλευρά κατηγόρησε την Αριστερά πως έθετε συνεχώς εμπόδια στη διαδικασία της επιλογής με την αρνητική στάση της, επιθυμώντας να προωθήσει τους εκλεκτούς της, καθώς η Εθνοφυλακή θα ήταν ο βασικός πυρήνας του Στρατού, που επρόκειτο να συγκροτηθεί στο μέλλον. Η Κυβέρνηση, χωρίς να δεσμεύεται από τη Συμφωνία του Λιβάνου, είχε επιτρέψει στο Κ.Κ.Ε. να συμμετάσχει αρχικά στην επιλογή των ανωτάτων αξιωματικών οι οποίοι θα διοικούσαν τα τάγματα της Εθνοφυλακής, με δικαίωμα veto. Αργότερα, το Κ.Κ.Ε. ζήτησε και πέτυχε να συμμετάσχει στην επιλογή και των κατώτερων αξιωματικών που θα επάνδρωναν τα τάγματα της Εθνοφυλακής. Το Κ.Κ.Ε. κάνοντας χρήση του δικαιώματος αυτού, προχώρησε στη διαγραφή και απόρριψη των 281 αξιωματικών από έναν πίνακα συνολικά 292 αξιωματικών, οι οποίοι είχαν πολεμήσει στον ελληνοϊταλικό πόλεμο και ήταν διαφόρων πολιτικών φρονημάτων αλλά ανήκαν και στις δύο προπολεμικές αστικές πολιτικές παρατάξεις.182»

    182 Ι.Α.Υ.Ε., 1945, Α΄ Πολιτική, Αριθμός 21.7, Επίσημη κυβερνητική έκθεση για τα Δεκεμβριανά προς πάσα διπλωματική αντιπροσωπεία.

    Δειτε και τα πρακτικα της συσκεψης της 27ης Δεκ, οσα ισχυριστηκε ο Κανελλοπουλος δεν διαψευστηκαν απο το Σιαντο.
    Στο παραπανω αποσπασμα δεν διευκρινιζει το χρονο διαγραφης, συμφωνα με τον Κ ηταν η επομενη μερα του διορισμου Σαρηγιαννη.

    Αληθεια μια και καποιοι βαριουνται να ψαξουν σε αρχεια κτλπ γιατι δεν αξιοποιουν τα πρακτικα της συσκεψης; πως «αξιοποιησε» ο αλλος τα τηλεγραφηματα την περιοδο της απελευθερωσης.

    «Η επιλογή των αξιωματικών της Εθνοφυλακής και του νέου Εθνικού Στρατού ήταν ζήτημα μείζονος σημασίας για την Κυβέρνηση. Το Υπουργικό Συμβούλιο, την 17η Νοεμβρίου, αποφάσισε πως οι αξιωματικοί οι οποίοι θα επάνδρωναν την Εθνοφυλακή και τον Εθνικό Στρατό, θα επιλέγονταν από το Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο, το οποίο συγκροτήθηκε εκείνη τη μέρα. Πρόεδρος του Ανώτατου Στρατιωτικού Συμβουλίου τοποθετήθηκε ο Αλέξανδρος Οθωναίος. Τα υπόλοιπα μέλη του ήταν οι στρατηγοί Θεόδωρος Μανέτας, Πτολεμαίος Σαρήγιαννης, Εμμανουήλ Μάντακας και οι στρατηγοί Καθενιώτης και Βλάχος. Επίσης, αποφασίστηκε πως οι εισηγητές των εκθέσεων αξιολόγησης θα προέρχονταν από τον χώρο των αντιστασιακών οργανώσεων, τον Στρατό της Μέσης Ανατολής και από τους υπηρετήσαντες στον προπολεμικό στρατό με εμπειρία από το Αλβανικό Έπος. Οι εισηγητές όφειλαν να αξιολογήσουν και να καταθέσουν τις εισηγήσεις τους για όλους τους αξιωματικούς που επιθυμούσαν να καταταγούν, συμπεριλαμβανομένων των εφέδρων και μονίμων αξιωματικών των αντιστασιακών οργανώσεων αλλά και εκείνων που υπηρέτησαν στα Τάγματα Ασφαλείας»

    Νομιζω μελος ηταν και ο στρατηγος Δρακος, δειτε πιο πανω σχετικα την επιστολη διαμαρτυριας του Γεωργιου.

    «Η μονομερής ενέργεια του Γ. Παπανδρέου να προχωρήσει στον διορισμό του Σαρηγιάννη δημιούργησε ενδοκυβερνητική ένταση με τους αστούς πολιτικούς που συμμετείχαν στο κυβερνητικό σχήμα. Οι τελευταίοι κατηγόρησαν τον Γ. Παπανδρέου πως δεν συμβουλεύθηκε τα υπόλοιπα συμπραττόμενα κόμματα για τον διορισμό του Σαρηγιάννη, παραβιάζοντας το πνεύμα της Συμφωνίας του Λιβάνου, στην οποία είχε προβλεφθεί πως η Π.Ε.Ε.Α., το Κ.Κ.Ε. και το Ε.Α.Μ. θα λάμβαναν το ένα τέταρτο του συνόλου των μελών του Υπουργικού Συμβουλίου και πως στα Υπουργεία Στρατιωτικών και Εσωτερικών θα τοποθετούνταν πάντα πρόσωπα κοινής εμπιστοσύνης όλων των πολιτικών κομμάτων και των αντιστασιακών οργανώσεων. Η μονομερώς όμως ενέργεια του Γ. Παπανδρέου με τον διορισμό του Σαρηγιάννη στη θέση του Υφυπουργού Στρατιωτικών είχε ως αποτέλεσμα να μην ενημερωθούν τα πολιτικά κόμματα, να μην επιτραπεί η διαπίστωση της ομόφωνης αποδοχής τους στο επιλεγέν από τον πρωθυπουργό πρόσωπο και επιπλέον να ανατραπεί η αναλογία που μέχρι τότε υφίστατο μεταξύ των κομμάτων στο Υπουργικό Συμβούλιο, προσφέροντας μία επιπλέον θέση στην Π.Ε.Ε.Α.-Κ.Κ.Ε. και το Ε.Α.Μ., κατά παράβαση της Συμφωνίας του Λιβάνου.

    Ο διορισμός του Π. Σαρηγιάννη και το πολιτικό ολίσθημα του Λ. Λαμπριανίδη επιτάχυναν τις ενδοκυβερνητικές διαπραγματεύσεις και οδήγησαν στην επίτευξη καταρχήν συμφωνίας μεταξύ του Γ. Παπανδρέου και των Υπουργών της κυβέρνησης που προέρχονταν από το Ε.Α.Μ. σχετικά με τη στελέχωση της Εθνοφυλακής με αξιωματικούς. Η συμφωνία προέβλεπε πως οι αξιωματικοί οι οποίοι θα τοποθετούνταν στην Εθνοφυλακή, από τον βαθμό του ανθυπασπιστή έως και τον διοικητή κάθε τάγματος, θα ήταν άτομα που δεν θα επιλέγονταν μονομερώς, αλλά θα τύγχαναν της εμπιστοσύνης και του Ε.Α.Μ. Στο πλαίσιο της συναφθείσας συμφωνίας, επιλέχθηκε και διορίστηκε κοινή συναινέσει και ο διοικητής του Τάγματος Εθνοφυλακής Αθηνών.

    Η επιτάχυνση των διαδικασιών ήταν τέτοια, ώστε την 27η Νοεμβρίου ανακοινώθηκε η τελική λίστα των αξιωματικών, οι οποίοι εντάσσονταν στην Εθνοφυλακήκαι επί της λίστας αυτής δεν διατυπωθήκαν οποιουδήποτε είδους αντιδράσεις για τα επιλεγέντα άτομα. Στη δύναμη των αξιωματικών που θα στελέχωναν την Εθνοφυλακή προστέθηκαν την 28η Νοεμβρίου ακόμα τριάντα αξιωματικοί από τις τάξεις του Ε.Λ.Α.Σ., οι οποίοι προτάθηκαν από το Ά Σ.Σ. προς τον Προσωπάρχη του Υπουργείου Στρατιωτικών το βράδυ της παραμονής της δημοσιοποίησης της συνολικής λίστας και οι οποίοι για τεχνικούς λόγους δεν πρόλαβαν να δημοσιοποιηθούν με τη λίστα της 27ης Νοεμβρίου, αν και έγιναν αποδεκτοί από το Υπουργείο Στρατιωτικών για να υπηρετήσουν στην Εθνοφυλακή.

    Η αρχική κυβερνητική ανακοίνωση για την ακολουθούμενη διαδικασία διάλυσης των ένοπλων αντάρτικων οργανώσεων περιείχε θετικά στοιχεία για το Ε.Α.Μ.-Ε.Λ.Α.Σ. Στον νέο Εθνικό Στρατό που επρόκειτο να συγκροτηθεί προβλέφθηκε η συμμετοχή χιλίων πεντακοσίων μονίμων αξιωματικών και πεντακοσίων «εφέδρων εκ μονίμων»196 αξιωματικών, οι οποίοι θα προέρχονταν από τις τάξεις του Ε.Α.Μ.-Ε.Λ.Α.Σ. καθώς και η πρόβλεψη πως η επάνδρωση του Εθνικού Στρατού και της Προσωρινής Εθνοφυλακής θα γινόταν με κληρωτούς197. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα να μπορεί να υπάρξει και πρόσθετη παρουσία πρώην στρατιωτών που είχαν υπηρετήσει στο Ε.Α.Μ., ενώ φαίνεται πως η πλειονότητα των στρατιωτών θα ήταν τελικά φιλικά προσκείμενοι προς αυτό.»

    Δειτε και το σχετικο αρθρο της Ελευθεριας και πιο πανω την αποψη Λαμπριανιδη για τους διορισμους.

    Η προταση των εαμικων για μεικτο σωμα στρατου ειχε απορριφθει απο τα αστικα κομματα, τα οποια φυσικα ηταν αντιθετα και με τη διαλυση της ορεινης ταξιαρχιας (πραιτωριανων κατα Καφανταρη, τη συγκεκριμενη δηλωση του Κ την εχουν κανει σημαια οι συγχρονοι απολογητες ξεχνωντας ορισμενες λεπτομερειες)

    «Η πρόταση αυτή απορρίφθηκε όμως τόσο από τον Σοφούλη όσο και από το Λαϊκό Κόμμα, καθώς θεωρήθηκε πως σε αυτή την περίπτωση θα επαναλαμβάνονταν οι ανταρσίες, οι οποίες είχαν ταλανίσει τον ελληνικό στρατό στη Μέση Ανατολή, γεγονός που θα μείωνε κατακόρυφα την μαχητική αξία της ΙΙΙ Ορεινής Ταξιαρχίας»

    «Στις δυνάμεις της Εθνοφυλακής κατατάχθηκαν και υπηρέτησαν κατά την περίοδο των Δεκεμβριανών πολλοί χωροφύλακες, που είτε είχαν αποταχθεί είτε ανήκαν σε Υπηρεσίες που είχαν διαλυθεί από τον Ε.Λ.Α.Σ. και οι οποίοι υπολογίζονται σε τριακόσιους ογδόντα επτά αξιωματικούς και ανθυπασπιστές και σε χίλιους διακόσιους οπλίτες»

    Ο αριθμος των χωροφυλακων που ηρθαν απο την επαρχια;

    τελος παντων τα παραπανω αποσπασματα απο τη διδακτορικη διατριβη του Π Κουσουλινη
    Η ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗ, Η ΕΘΝΟΦΥΛΑΚΗ ΚΑΙ Η ΕΘΝΟΦΡΟΥΡΑ ΣΤΗΝ ΜΕΤΑΚΑΤΟΧΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ, 1944-1949 (απθ) (θεωρω οτι εχει κανει ενα σημαντικο σφαλμα που αφορα τα Δεκεμβριανα αλλα οκ δεν πειραζει)

    Γενικα οι πτυχιακες εργασιες, δδ κτλπ του απθ δεν εχουν καμια σχεση με τις αντιστοιχες του Παντειου που ειναι ολιγον τι μονομερεις.

    Μου αρέσει!

  68. pandemos.panteion.gr/index.php?op=record&lang=el&pid=iid:5263

    Τίτλος: 3 Δεκεμβρίου 1944 – 11 Ιανουαρίου 1945 : οι πολιτικές εξελίξεις κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών και η στάση του αθηναϊκού τύπου

    Κύρια Υπευθυνότητα: Γιαννοπούλου, Δανάη-Μαρία

    Επιβλέπων: Παπαστράτης, Προκόπης

    μεταπτυχιακη εργασια εχει εκδοθει και σε βιβλιο με τιτλο Η μάχη της προπαγάνδας Τα Δεκεμβριανά του 1944 μέσα από τον αθηναϊκό Τύπο

    φυσικα εντελως στρατευμενη

    Μου αρέσει!

  69. απο το απο πανω λινκ:

    «στις 11 του Σεπτέμβρη, επισκέφτηκε την Ιταλία ο Αντρέας Τζήμας, ερχόμενος από τη Γιουγκοσλαβία. Εκεί συναντήθηκε με τον Ζεύγο και τον Πορφυρογένη. Συζήτησαν τα προβλήματα ταχτικής, κι ο Τζήμας ανάμεσα στ’ άλλα “θύμισε” στους άλλους δύο ένα πρόσφάτο άρθρο που διάβασε στο σοβιετικό περιοδικό Πόλεμος και Εργατική τάξη* Με αυτό το άρθρο καθοριζόταν η διαμόρφωση του πολιτικού καθεστώτος στο εσωτερικό κάθε χώρας που θα ελευθερωνόταν από τους Γερμανούς: «η μορφή της δημοκρατικής διαρρύθμισης του μεταπολεμικού καθεστώτος θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τα ποια στρατεύματα θα μπουν σε
    κάθε χώρα, τα σοβιετικά ή τα αγγλοαμερικάνικα».
    Από τη μελέτη και ανάλυση του άρθρου, έβγαινε με σαφήνεια το συμπέρασμα ότι η μορφή της “δημοκρατικής διαρρύθμισης” σε ό,τι αφορούσε την Ελλάδα εξαρτάται αποκλειστικά από τους Αγγλους, αφού στην Ελλάδα είχε καθοριστεί να μπουν αγγλικά στρατεύματα.
    Όπως θα φανεί, η επίδρασή του θα πρέπει να ήταν καταλυτική για τις αποφάσεις που πήραν αργότερα οι κομμουνιστές ηγέτες και καθόρισαν τους παραπέρα συμβιβασμούς της κομματικής ηγεσίας, τόσο απέναντι
    στην κυβέρνηση όσο και τους Άγγλους “συμμάχους”.
    Αυτή η μελέτη θα πρέπει να επηρέασε αποφασιστικά και τον Σιάντο να αναβάλει την κατάληψη της εξουσίας αμέσως μετά την αποχώρηση των Γερμανών.»

    Μου αρέσει!

  70. Σχολιαζω τις αποψεις Χαραλαμπιδη στην επετειακη εκπομπη της ΕΡΤ για την απελευθερωση της Αθηνας, προσπαθησα να βαλω λινκ αλλα δεν το δεχεται.
    Επαναλαμβανει τα γνωστα επιχειρηματα της αριστερας (δειτε παραπανω το βιντεο απο την παρουσιαση βιβλιου και την παρεμβαση νικολακοπουλου)

    -Το κκε αν ηθελε να καταλαβει την εξουσια, ο ΕΛΑΣ θα εμπαινε στην Αθηνα ως απελευθερωτης και μπλα μπλα μπλα.

    Αστοι πολιτικοι της εποχης εξηγουν τους λογους για τους οποιους το κκε τηρησε το σκελος της συμφωνιας της Καζερτας που αφορουσε την πρωτευουσα, μαλλον διεθεταν αυξημενη αντιληψη σε σχεση με διαφορους συγχρονους ιστορικους.

    Δειτε τι γραφουν πιο πανω οι Ρεντης και Θ Τσατσος:

    Ο Κων.Ρεντης, υπουργος των Φιλελευθερων και στενος συνεργατης του Σοφουλη, σε εκθεση του με ημερομηνια 29/10/1944 σημειωνε οτι η μη εγκαιρη αποστολη αξιολογης συμμαχικης δυναμης με την απελευθερωση ειχε «τραγικας συνεπειας».

    Θεμ Τσατσος: «Στις 12 Οκτωβρίου οι κομμουνιστές:
    α) Ενόμιζαν ότι σημαντικές βρεττανικές δυνάμεις θ΄αποβιβασθούνε στην Ελλάδα.
    β) Επίστευαν ότι ο Γ. Παπανδρέου, στο θεμελιώδες ζήτημα του αφοπλισμού, δε θα υποχωρούσε ποτέ.
    γ) Νομίζανε πως έχουνε σκηνοθετήσει κατάλληλην αφορμή διαφωνίας.
    Θα μπορούσε να προσθέση κανείς ότι στις 12 Οκτωβρίου γνωρίζανε πως ήταν απίθανη κάθε υποστήριξι από το εξωτερικό. Στις 3 Δεκεμβρίου φαίνεται ότι επίστευαν ότι θα μπορούσε το «κίνημα της αντίστασης» των γειτονικών χωρών (Γιουγκοσλαβίας, Βουλγαρίας, Αλβανίας) να τους βοηθήση και πως η Μεγάλη Βρεττανία δε θα μπορούσε να παρέμβη.»

    Για μενα τα πραγματα ειναι απλα, το κομμα γνωριζε και υπολογιζε το ενδιαφερον των Βρετανων για τη χωρα, σε διαφορετικη περιπτωση θα ειχε ανακηρυξει τη χωρα σε λαικη δημοκρατια πριν η οπισθοφυλακη των υποχωρουντων Γερμανων φτασει στη Θηβα.
    (Δειτε επισης τα πρακτικα της συναντησης Τιτο-αντιπροσωπειας ΕΑΜ, την μεταπολεμικη εκθεση Τζημα και φυσικα τις Αναμνησεις Ιωαννιδη-οκ επαναλαμβανομαι)

    -Τα ζητηματα που επρεπε να επιλυθουν εκτος της διαλυσης των ανταρτικων οργανωσεων και της δημιουργιας νεου στρατου, ηταν η τιμωρια των δοσιλογων και η αντιβασιλεια.

    Σχετικα με την τιμωρια των δοσιλογων, ο Σιαντος στο τελεσιγραφο προς Παπανδρεου (δειτε στο Ριζοσπαστη 30/11) εθεσε ως ορο την καταδικη των μεγαλων δοσιλογων μεχρι τις 10/12, φυσικα ακομα και αυτος γνωριζε οτι κατι τετοιο ηταν παντελως αδυνατο να γινει.
    Για μενα εθεταν τον συγκεκριμενο ορο ως δικαιολογια αναληψης των υπουργειων Εσωτερικων (ελεγχο σωματων ασφαλειας) και Δικαιοσυνης.
    Ολοι οι μεγαλοι δοσιλογοι καταδικαστηκαν σε βαριες ποινες (εις θανατο, ισοβια) ασχετα αν εκτελεστηκαν αυτες. Εξαιρεση η ηγεσια των ΤΑ που απαλλαχτηκε με δικαστικο βουλευμα.

    Σχετικα με το ζητημα της αντιβασιλειας, πρωτον αυτο τεθηκε μετα το ξεσπασμα της κρισης και δευτερον οπως μας ενημερωνει ο Κανελλοπουλος (δειτε τα πρακτικα της συσκεψης στις 27/12) η αντιπροσωπεια του εαμ ειχε ταχτει εναντιον της αντιβασιλειας στη συσκεψη της Καζερτας, θεωρουσε οτι αρκουσε η ασκηση της απο το υπουργικο συμβουλιο. Ολοι οι αστοι πολιτικοι στη συσκεψη (εκτος ισως του Καφανταρη) υποστηριξαν οτι οι κομμουνιστες εθεταν τον συγκεκριμενο ορο γιατι ηθελαν να αποφυγουν τη συζητηση για τον αφοπλισμο του ΕΛΑΣ.
    Κατα τη γνωμη μου ολη η συζητηση περι της αντιβασιλειας, ή της αρνησης του Γεωργιου Β να προβει σε δηλωση κτλπ, δεν εχει κανενα νοημα. Ως γνωστον ο Γεωργιος επεστρεψε στην χωρα μονο μετα το (νοθευμενο σε μεγαλο βαθμο) δημοψηφισμα του 46.

    Σχετικα με τη δημιουργια νεου στρατου, υπαρχει η ομολογια Σιαντου στη συσκεψη οτι η διαφωνια του περι ορεινης ταξιαρχιας κτλπ ηταν προφαση. Ο χαρακτηρισμος του Καφανταρη των στρατιωτων της ΟΤ ως πραιτωριανων, εχει γινει σημαια απο μερικους μερικους πχ Νικολακοπουλο, στη συγκεκριμενη δηλωση του Σιαντου δεν βλεπω να δινεται ιδιαιτερη βαρυτητα καλα ισως οι περισσοτεροι να την αγνοουν.

    Υποστηριζουν καποιοι οτι ο Παπανδρεου παραποιησε τη συμφωνια (προεβει σε λαθροχειρια κατα αυτους) και αλλαξε τη συνθεση του νεου στρατου απο 1+1 ταξιαρχιες σε 1+1+1. Ο Παπανδρεου επεμενε προσωπικα και υπεγραψε προεδρικα διαταγματα, τα οποια παρεδωσε στον φιλικα προσκειμενο στο ΕΑΜ υφυπουργο Σαρηγιαννη, στα διαταγματα η συνθεση του στρατου ηταν 1-1.
    (καλα ναι ξερω ισως στο σημειο αυτο επεμβει σχολιαστης και επαναλαβει τι γραφει ο Γασπαρινατος, οτι δεν πρωτοκολλησε τα διαταγματα, δεν το εκανε γιατι το εαμ επανηλθε την επομενη με νεες απαιτησεις).
    Το σιγουρο ειναι οτι η αρχικη συμφωνια σε κανενα σημειο δεν αναφερει την δημιουργια μεικτου σωματος, απλα σωματος που θα συμβολιζει την εθνικη ενοτητα.
    Μην ξεχναμε και την παρουσια την εθνοφυλακης που θα αναλαμβανε υπηρεσια στις αρχες Δεκεμβριου, οι αξιωματικοι της ειχαν διοριστει με τη συμφωνη γνωμη του ΚΚΕ.

    – Ο Τσορτσιλ τορπιλισε τη λυση της πρωθυπουργιας Σοφουλη που πιθανον θα εδινε διεξοδο στην κριση

    Για τις αποψεις Σοφουλη δειτε στα προηγουμενα σχολια. Συμφωνα με τον ιδιο οι παραχωρησεις του Γ Παπανδρεου προς το ΚΚΕ εθεταν σε κινδυνο τις ατομικες ελευθεριες του ελληνικου λαου.
    Δεν γνωριζω αν ειχε γινει καποια συμφωνια μεταξυ ΚΚΕ-Σοφουλη αλλα πολυ αμφιβαλω.

    -Μετα την αποριψη της λυσης Σοφουλη δεν υπηρχαν περιθωρια για οποιαδηποτε συμβιβασμο

    Οι συμμαχοι του ΚΚΕ στο ΕΑΜ ειχαν ταχθει υπερ της αποδοχης των ορων που ειχε θεσει ο Σκομπι στις 6/12 και ο Ιωαννιδης επρόκειτο να θεωρήσει
    «λάθος αριστερού χαρακτήρα» ότι «δεν αρπάξαμε τις ευκαιρίες που μας δόθηκαν για να δώσουμε λύση. Καταστροφικό το λάθος που δεν κάναμε τη συμφωνία στις 18 του Δεκέμβρη, εγκληματικό που δεν την κάναμε όταν ήρθε ο Τσώρτσιλ και αχαρακτήριστο στην 1 του Γενάρη».

    Μου αρέσει!

  71. Οκ το υπουργειο εσωτερικων δεν εχει σχεση με την τιμωρια των δοσιλογων αλλα με την εκκαθαριση των σωματων ασφαλειας.

    Σε καποιο σημειο της εκπομπης (οκ δεν την ειδα ολοκληρη εκανα ζαπινγκ) ο Χαραλαμπιδης επικαλειται αρθρο της εφημεριδας Ελευθερια για την κατασταση στην χωρα την περιοδο μετα την συμφωνια της Βαρκιζας. Για την αποψη της εφημεριδας στην προ Δεκεμβριανων περιοδο ειχα βαλει σε αλλο ποστ σχετικο αρθρο.κατηγορουσε το ΚΚΕ για το ναυαγιο των διαπραγματευσων και υποστηριζε οτι εθετε συνεχεια νεους ορους κτλπ κτλπ.

    Αρκετοι μη αριστεροι ιστορικοι πχ ΙΔ Στεφανιδης, Καλυβομαραντζιδηδες κτλπ δινουν ιδιαιτερη βαρυτητα στο ζητημα της αντιβασιλειας(κακως) και οχι στις διαπραγματευσεις για την ημερομηνια διεξαγωγης δημοψηφισματος, η επιμονη του ΚΚΕ για επισπευση του δεν ηταν και τοσο αθωα.

    Οσοι πειθονται απο την ειλικρινεια των κομμουνιστων σε οσα υποστηριζαν περι ακροδεξιου πραξικοπηματος, ας εξηγησουν ποιο ηταν το σχεδιο της αντιδρασης. Μηπως να κτυπησει την διαδηλωση στις 3/12 (αντε και την κηδεια την επομενη) και οι δυναμεις της να περιμενουν καρτερικα στα στρατοπεδα και στα αστυνομικα τμηματα την επιθεση των αντιπαλων τους; Οκ αυτο απαντηση σε σχολιο αλλου ποστ.

    Ξεφυλλιζα το νεο βιβλιο του Λαμπατου, ορισμενα ενδιαφεροντα στοιχεια.

    Το -43, μετα την συνθηκολογηση των Ιταλων, το κομμα ειχε θεσει σαν στοχο την καταληψη της εξουσιας.
    Η απελευθερωση της Αθηνας δεν ηταν και τοσο ειρηνικη, οπως υποστηριζουν διαφοροι αριστεροι ιστορικοι (οκ επικαλουνται τις αναφορες Σεπαρντ).
    Ο ΕΛΑΣ υπολογιζε σε 19000 ανδρες την δυναμη της αντιδρασης στην περιοχη της πρωτευουσας. Μαλλον υπερβολικος αριθμος, ισως τους παραπλανησε ο Σπηλιωτοπουλος. Ο ΕΛΑΣ Αθηνων ηταν στρατιωτικα αδυναμος για αυτο και ενισχυθηκε με οπλισμο.
    Ο Βελουχιωτης σε διαταγη του καλουσε να γινονται δεκτοι στην Εθνοφυλακη μονο αξιωματικοι που ειχαν διοριστει απο τον υφυπουργο Στρατιωτικων Σαρηγιαννη.
    Γραφει για τα τηλεγραφηματα Κοστοφ/Δημητροφ παραπεμποντας στο βιβλιο του Φαρακου Σχέσεις ΚΚΕ και Διεθνούς Κομμουνιστικού Κέντρου. Σε αυτο το σημειο μαλλον κανει λαθος.
    Τελος παντων συμφωνα με τον βουλγαρο ιστορικο Μπαεφ, οσο το κκε διατηρουσε την πρωτοβουλια στη μαχη της Αθηνας, η συμβουλη του παππου/Δημητροφ ηταν η συνεχιση του αγωνα, μετα την αφιξη βρετανικων ενισχυσεων, διευκρινησε οτι ηταν αδυνατη η βοηθεια απεξω και συμβουλεψε οτι οι συντροφοι δεν θα επρεπε να τραβηξουν το σχοινι στα ακρα. Το κομμα υποστηριξε οτι εγινε λαθος στην αποκρυπτογραφηση, φυσικα αυτο δεν ισχυει για το πρωτο τηλεγραφημα (Ο παππούς συμβουλεύει ο αγώνας να συνεχιστεί) καθως γνωριζουμε την απαντηση του Σιαντου, δεν γνωριζω τι ισχυει για το δευτερο.

    Η κατασταση στη χωρα την περιοδο της απελευθερωσης ηταν οπως την περιγραφει ο Ευανθης σε αρθρο του, δειτε το πρωτο σχολιο:

    «Μετά την απελευθέρωση, το ΕΑΜ ήδη ασκούσε την εξουσία στην Ελλάδα, μέσω της στρατιωτικής κατοχής της υπαίθρου (με μικρές εξαιρέσεις, π.χ. στην Ηπειρο). Η «κυβέρνηση Παπανδρέου» δεν ήλεγχε παρά ένα μέρος του κέντρου της Αθήνας. Το ΕΑΜ επιδίωκε να συντηρήσει μια περίεργη δυαρχία στη χώρα: μια τυπική ψευδοεξουσία της κυβέρνησης στο κέντρο της Αθήνας και μια ουσιαστική και σαφώς μονοκομματική εξουσία του ΕΑΜ παντού αλλού (αυτό που τότε ονομάστηκε «εαμοκρατία»). Εκλογές σε αυτή την κατάσταση δεν μπορούσαν να γίνουν – τουλάχιστον όχι χωρίς να προκύψουν εκλογικά «αποτελέσματα» αντίστοιχα με τα ανατολικοευρωπαϊκά των αμέσως επόμενων ετών… Ο Παπανδρέου στόχευε να τερματίσει την εαμική στρατιωτική κατοχή της υπαίθρου, επειδή χωρίς αυτό, το τελικό αποτέλεσμα θα ήταν, έτσι και αλλιώς, ένα μονοκομματικό εαμικό κράτος. Εδώ βρισκόταν η ουσία της διαφωνίας σχετικά με τις ένοπλες δυνάμεις, που αποτέλεσε την αφορμή για τα Δεκεμβριανά.»

    Ενταξει απο την στιγμη που οι αριστεροι ιστορικοι θεωρουν το ΕΑΜ «εκδοχή και όχημα νεωτερικότητας» (δειτε παλι στο πρωτο σχολιο το αρθρο του Σφηκα) προφανως δεν συμμεριζονται την αποψη του Ευανθη, δεν συμφερει πολιτικα να πουν ανοιχτα οτι το κομμα στοχευε να μετατρεψει την χωρα σε Αλβανια του Χοτζα, για αυτο και η (πετυχημενη) προσπαθεια μεταθεσης της συζητησης στους δοσιλογους, στην αντιβασιλεια κτλπ κτλπ

    Μου αρέσει!

    1. Το είδα πριν λίγο. Ο τίτλος της εφημερίδας είναι σαχλαμάρα. Αφόρητη φλυαρία + μονόπαντο, αλλά κλάμα δεν είχε 😉

      ΥΓ. Καταστροφική (για τη συζήτηση) η συντονίστρια.

      Μου αρέσει!

  72. Το είδα κι εγώ.

    Ένδεια στελεχών στην αριστερά, τα οποία μου θυμίζουν απουσιολογους της εποχής μου που η βαθμολογία τους βασίζονταν στην μεγάλη προσπάθεια και την αποστήθιση.

    Θεμελιώδες για 2 κόμματα που μεταπολιτευτικα δεν ξεπέρασαν το 13,13% έως το 2012.

    Μονόπλευρη παρουσίαση, προσπάθεια διέγερσης του θυμικού με την κατήχηση αλλά και έλλειψη στέρεων επιχειρηματων για το αν και πως θα μπορούσαν να πάρουν την εξουσία και ποια πορεία θα είχε η χώρα,…..

    Αν συνεχίσουν έτσι, ενδέχεται να μετατρέψουν αρκετούς αδέσμευτους αριστερους σε απολιτικους!

    ΥΓ Πάνο,

    Καλές γιορτές!

    Μου αρέσει!

  73. http://www.avgi.gr/article/10811/5112909/dekembriana-1944-parelthon-kai-paron

    συνοπτικα οι αποψεις τριων «εμβληματικων» προσωπικοτητων της αριστερης ιστοριογραφιας, Π. Βογλη, Η. Νικολακοπουλου, Ι. Παπαθανασιου, κατα τον δευτερο «Η στρατιωτική και πολιτική ήττα της εαμικής Αριστεράς στην Αθήνα καταγράφει το τέλος της ανοδικής πορείας του αντιστασιακού κινήματος, το τέλος των ελπίδων για κοινωνική αλλαγή.» Καλα ολοι καταλαβαινουν τι ειδους «κοινωνικη αλλαγη» εννοει, ασχετα αν δυσκολευονται να το ομολογησουν.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s