Τοπόσημα

Χάρος 

Ο Αχιλλέας Παπαϊωάννου στο βιβλίο του «η παρέλαση των γιγάντων» αναφέρει ότι οι τρεις τελευταίοι υπερασπιστές του «Χάρου», μαχητές του ΔΣΕ, όταν εξοντώθηκε η διμοιρία τους και εξαντλήθηκαν τα πυρομαχικά τους, βούτηξαν αγκαλιασμένοι στο κενό. Ήταν οι Γιάννης Δούρος, Νίκος Χατζηβασιλείου και Θάνος Δημητρίου. Μου έλεγαν ότι η μαχήτρια Κωνσταντινιά (η οποία ήταν παρούσα στο προχθεσινό συνέδριο της ΕΔΙΑ στο Νεστόριο (https://panosz.wordpress.com/2010/07/01/civil_war-59/) ήταν η μοναδική από τη διμοιρία που σώθηκε γιατί τραυματίστηκε και συνελήφθη από τον τακτικό στρατό. Όμως, από μια έρευνα στο δίκτυο προκύπτει ότι μάλλον διέφυγε προς τους δικούς της και τους ακολούθησε στην εξορία, μετά την ήττα. Την αναφέρω γιατί περιγράφει (βλ. στη συνέχεια) τη μάχη στο Χάρο, στο τέλος της οποίας   τοποθετείται το περιστατικό της ομαδικής αυτοκτονίας των τριών.

Το ΚΚΕ, συνεχίζοντας το δικό του πόλεμο των μνημείων, αντικατέστησε πρόσφατα το παλιό λιτό μνημείο που υπήρχε εκεί (φωτογραφία του υπάρχει στο βιβλίο του Άγγελου Σινάνη ο Γράμμος και τα μαστοροχώρια της Κόνιτσας) με το νέο και επιβλητικό που φαίνεται στη φωτογραφία. Όπως και το παλιό, φέρει την επιγραφή τιμή και δόξα στους σταυραετούς του ΔΣΕ. Η χορευτική σύνθεση των τριών ένοπλων νέων στο ανάγλυφο είναι υποβλητική, αλλά όλα τα χαλάνε οι τεράστιες φτερούγες αγγέλων – καθώς παραπέμπουν άμεσα σε μέλλουσα ζωή και… Δευτέρα Παρουσία!

*

Η Κωνσταντινιά Καρυοφίλη βγήκε στο βουνό στα 18, γιατί όπως λέει οι χωροφύλακες στο Αργος Ορεστικό την έδειραν άγρια και την κούρεψαν. Η ηγεσία του ΔΣΕ την κατέταξε στους κομάντος και, εκτιμώντας τη γενναιότητά της στις μάχες, της ανέθεσε τη διοίκηση διμοιρίας. Στη μάχη του Χάρου ήταν η ψυχή και το μυαλό του τάγματος των ανταρτών που υπερασπίζονταν τον αυχένα και τη χαράδρα. «Η εντολή ήταν εάν κάναμε τρία βήματα πίσω από το χαράκωμα θα μας εκτελούσαν οι δικοί μας», θυμάται. Για τον ΔΣΕ ο αυχένας έπρεπε να κρατηθεί πάση θυσία ώστε να μην αποκλειστεί ο διάδρομος ενδεχόμενης διαφυγής των δυνάμεών του προς την Αλβανία. Οι μάχες άρχισαν στις 14 Ιουνίου και τέλειωσαν στις 21 Αυγούστου του 1948 με τον περίφημο ελιγμό των ανταρτών και το πέρασμά τους στο Βίτσι. «Εγιναν τιτανομαχίες εδώ. Το αίμα κυλούσε ποτάμι. Το πυροβολικό και η αεροπορία έκαναν σκόνη τα πάντα, οι ναπάλμ έκαιγαν και τις πέτρες ακόμη, αλλά εμείς στα χαρακώματα κρατούσαμε. Ο στρατός επιχειρούσε διαρκώς εφόδους, αλλά εμείς τους θερίζαμε. Με το που σκοτωνόταν ένας συναγωνιστής μου ή ένας στρατιώτης έκλαιγα. Ελεγα μέσα μου: Θεέ μου, γιατί να χύνεται ελληνικό αίμα;». Τη ρώτησα εάν, αφού έβλεπε ότι ο αγώνας ήταν προδομένος και μάταιος, σκέφτηκε να λιποτακτήσει. «Οχι. Ετρεμα στην ιδέα ότι εάν έφευγα ή με έπιαναν αιχμάλωτη θα με βασάνιζαν όπως έγινε με την αστυνομία. Προτιμούσα να πεθάνω παρά να πέσω στα χέρια του εχθρού. Γι’ αυτό ένας από τους συμπολεμιστές μου είχε εντολή να με σκοτώσει αμέσως εάν εκτιμούσε ότι κινδύνευα να συλληφθώ».

http://www.radioargos.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=1735:2009-09-15-12-25-05&catid=9:2008-12-29-17-11-54&Itemid=23

Πηγή: Χάρος | Η καλύβα ψηλά στο βουνό

Επιλογή από τα σχόλια την ανάρτηση της καλύβας

(δικό μου)

«Γι’ αυτό ένας από τους συμπολεμιστές μου είχε εντολή να με σκοτώσει αμέσως εάν εκτιμούσε ότι κινδύνευα να συλληφθώ»

Τα ίδια λόγια σχεδόν μου αφηγήθηκε ο φιλόλογος και ποιητής Γιάννης Μότσιος, που στα ογδόντα του ανεβοκατεβαίνει το Γράμμο με άνεση εφήβου: «Μας είχαν στείλει, δώδεκα άτομα, ανιχνευτές, να μετράμε τη δύναμη του εχθρού, για να δούμε αν θα γίνει επίθεση στο γράμμο ή στο Βίτσι. Εγώ ήμουν κρυπτογράφος (ασυρματιστής). Επειδή πέφταμε συνέχεια σε ναρκοπέδια, είχα πει σ’ ένα συναγωνιστή, αν δει ότι τραυματίστηκα και δε μπορώ να αυτοκτονήσω, να με σκοτώσει και να φύγει. Για τον εθελοντή, ήταν αδιανόητο να πιαστεί αιχμάλωτος».

Τον ρώτησα αν στα 1948 και ’49 πίστευαν στη νίκη. «Μέχρι την τελευταία στιγμή» ήταν η απάντηση.

Πάνο:

Αν δεν κάνω λάθος, το «αρχικό» μνημείο των «τριών» τελευταίων υπερασπιστών (του «Χάρου» όπως γράφετε), που «βούτηξαν αγκαλιασμένοι στο κενό», (και το οποίο αντικαταστάθηκε πρόσφατα από αυτό με τις αγγελικές φτερούγες που εμφανίζεται στη φωτογραφία σας), δεν ήταν τοποθετημένο στο ύψωμα «Χάρος» (1627), αλλά αρκετά δυτικότερα στη θέση Σπανούρα, κοντά στον Πύργο (1761).
Για την ακριβή θέση των τοποθεσιών αυτών, δες το βιβλίο «Γράμμος. Στα βήματα του Δ.Σ.Ε.», (εκδ. ‘Σύγχρονη Εποχή’, Αθήνα 2009), σελ.96-97. Στη σελίδα 96 μάλιστα του βιβλίου αυτού,δημοσιεύεται και η φωτογραφία του συγκεκριμένου «παλιού» μνημείου, (με τη λεζάντα: «Το μνημείο στη Σπανούρα»), όπου, με λίγη προσπάθεια, μπορεί κανείς να διαβάσει: «1. ΗΛΙΑΔΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ, 2. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ ΘΑΝΟΣ, 3. ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΓΙΑΝΝΗΣ, 4. ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΝΙΚΟΣ. ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΣΤΟΥΣ ΣΤΑΥΡΑΕΤΟΥΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ».
Το μνημείο αυτό, το φωτογράφισα και ο ίδιος τον περασμένο Μάιο. [Τη φωτογραφία που τράβηξα,…. ελπίζω να τη λάβετε στο προσωπικό σας e-mail]. Στο «παλιό» μνημείο, λοιπόν, εμφανίζονται 4 και όχι 3 μαχητές. Και από αυτούς, μόνο ο 4ος (Νίκος ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ) εμφανίζεται και στο καινούριο μνημείο των τριών, πλέον, και όχι των 4 «σταυραετών του Δ.Σ.Ε.» Οι άλλοι 2 (του νέου μνημείου), εμφανίζονται για πρώτη φορά. Διευκρινίζω ότι επίσης στη σελίδα 96 του παραπάνω βιβλίου, (στο κείμενο), γίνεται λόγος για 3 και όχι για 4 μαχητές.

Μπορεί μήπως κάποιος ειδήμων να (μας) ξεκαθαρίσει πόσοι και ποιοι τελικά ήταν οι «σταυραετοί του Δ.Σ.Ε.» και πού ακριβώς «πήδηξαν στο κενό»; Στο Χάρο ή στη Σπανούρα όπου και το μνημείο;
Και κάτι τελευταίο:
Με α π έ ρ α ν τ ο σεβασμό στη μνήμη όσων έδωσαν στη ζωή τους ένα τέτοιο ιδανικό-συγκλονιστικό τέλος, για λόγους ιστορικής ακριβείας και μόνον, θα ήθελα να ρωτήσω: Υπάρχει σχετική ΑΞΙΟΠΙΣΤΗ μαρτυρία συγκεκριμένου ατόμου (ποιου;) βασισμένη σε «ιδία αντίληψη» ή κάπου αλλού, για το τέλος αυτών των 3 (ή 4) ανθρώπων; Δεδομένου ότι ήταν, όπως λέγεται, οι ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΙ που είχαν απομείνει ζωντανοί, ποιος παρέδωσε στην ιστορική Μνήμη τα του τέλους τους; Η Κωνσταντινιά Καρυοφίλη, που -όπως γράφετε-ήταν η μόνη που επέζησε από τη μονάδα της (τραυματισμένη), δεν αναφέρει κάτι τέτοιο στο κείμενο στο οποίο παραπέμπετε.http://www.radioargos.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=1735:2009-09-15-12-25-05&catid=9:2008-12-29-17-11-54&Itemid=23
Τους είδε, ίσως, ή τους άκουσε κάποιος (ποιος;) που ήταν κάπου κοντά; Ποια, τέλος πάντων, είναι η αξιόπιστη ιστορική πηγή;
Ας μη σπεύσουν τυχόν κακόπιστοι να «βγάλουν μαχαίρια». Εν τιμή, δεν υπαινίσσομαι ότι δεν έχουν έτσι τα πράγματα. Απλά ρωτάω για να μάθω, επειδή δεν μπόρεσα να εξακριβώσω ο ίδιος. Γιατί αν πράγματι υπήρξε (και δεν είναι καθόλου απίθανο να υπήρξε) τέτοιο τέλος, πρόκειται για μια απ’ τις πολύ μεγάλες στιγμές της (ως επί το πλείστον τραγικής) ιστορίας μας……

(δικό μου)

Τα ονόματα των «τριών» (και την αφήγηση της αυτοκτονίας τους) την αναφέρει ο Αχιλλέας Παπαϊωάννου στο βιβλίο του.

Η σύγχυση γύρω από τα ονόματα που αναφέρετε είναι γνωστή – κάνει λόγο γι’ αυτή ο Άγγελος Σινάνης στο βιβλίο του (έχει και φωτογραφία του παλαιού μνημείου – αν και νομίζω ότι πρόκειται για το α’ στη σειρά, ενώ εσείς έχετε φωτογραφίσει το β’ και εγώ το γ’. Από τις τρεις φωτογραφίες προκύπτουν ΤΡΙΑ διαδοχικά μνημεία, στο ίδιο σημείο. Στο γ’ δε γίνεται καμιά αναφορά σε ονόματα, αλλά το μνημείο έχει τρεις και όχι τέσσερις μορφές, συνεπώς υιοθετείται έμμεσα και πάλι η πρώτη εκδοχή – τουλάχιστον για τον αριθμό των μαχητών που αυτοκτόνησαν).

Προσωπικά δεν έχω ακούσει ή διαβάσει μαρτυρία από κάποιον αυτόπτη μάρτυρα. Υποθέτω ότι οι μοναδικοί αυτόπτες ήταν οι άντρες του τακτικού στρατού, που κατέλαβαν το Χάρο.

Απ’ ό,τι κατάλαβα πρόκειται για τον Πύργο Κοτύλης. Δε γνωρίζω αν υπάρχει άλλο ύψωμα με το όνομα Χάρος και που βρίσκεται, διαπίστωσα ωστόσο ότι οι πάντες ταυτίζουν τον Πύργο με το Χάρο (στην τοποθεσία του Πύργου). Αν διαβάζει κάποιος γνώστης ας μας τα ξεκαθαρίσει.

Λοιπόν, ο Σινάνης γράφει (σελ. 161):

«Για άγνωστους λόγους αυτή η πλάκα (σημ: με τα ονόματα των τριών, που αναφέρονται στο ποστ) αντικαταστάθηκε με νεώτερη που, εκτός του Νίκου Χατζηβασιλείου αναφέρει τα ονόματα άλλων αγωνιστών που φέρονται να θυσιάστηκαν εκεί».

Συνεπώς έχουμε ΔΥΟ μνημεία (το παλιό και το πρόσφατο- πρέπει να στήθηκε πριν λίγες βδομάδες). Στο παλιό έγινε αλλαγή της πλάκας με τα ονόματα (εξ’ ου και η δική μου παραδρομή, ότι υπήρξε και τρίτο μνημείο). Επαναλαμβάνω ότι το καινούριο ΔΕΝ αναφέρει κανένα όνομα, έμμεσα όμως δέχεται ότι επρόκειτο για τρεις μαχητές και όχι τέσσερις.

Η φωτογραφία στο λινκ του «Ρ» είναι από την αρχική πλάκα (2.000 μΧ).

http://www2.rizospastis.gr/story.do?id=402806&publDate=22/8/2000

Τα ονόματα στη δεύτερη (φωτογραφία Θεοδωρόπουλου, Μάιος 2010) είναι: Ηλιάδης, Θεοδωρίδης, Θεοδώρου και Χατζηβασιλείου.

Φωτογραφικό (και όχι μόνο) για το Χάρο από το Σκύλο της Βάλια Κάλντα:

http://valiacaldadog.blogspot.com/2010/10/blog-post_30.html

Πάνο, Σπύρο Α. Θεοδωρόπουλε και λοιποί φίλοι χαιρετώ απο τη δροσερή Ελάτη Τρικάλων.

Θα προσπαθήσω με αυτά που γνωρίζω να ΄΄ξεκαθαρίσω΄΄ το θέμα του μνημείου (ων)στην θέση Σπανούρα στον Χάρο της Κοτύλης.
Το 1991 δεν υπήρχε κανένα μνημείο. Το 1992 ο Νίκος Ντίνης (κοινοτάρχης του χωριού Κυψέλη τότε) μου είπε οτι «έκαναν και μνημείο στο Χάρο». Αυτό δεν επιβεβαιώθηκε στην επιτόπια επίσκεψή μου το 1996, και ούτε υπολείμματα του υπήρχαν, αν υποθέσουμε οτι κάποιοι το κακοποίησαν (όπως έγινε με τον »τάφο του Γιαννούλη και πρόσφατα με τον αδριάντα του Π. Κόκκαλη). Το πρώτο μνημείο που αντίκρυσα και φωτογράφησα (αυτό δημοσιεύω στο βιβλίο μου Γράμμος σελ 160) ήταν στις 05/Ιουνίου/2001. Σε αυτό το λιτό μνημείο αντικαταστάθηκε η μεγαλογράμματη μαρμάρινη σκαλιστή πλάκα που έγραφε σε επτά σειρές: Γράμμος – Βίτσι / 1946 – 1949 / Τιμή και Δόξα / Στους / Σταυραετούς / του / Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Η πέτρινη βάση παρέμεινε ίδια με κάποιες μικρές παρεμβάσεις τσιμεντοκονιάματος για την επανένωση των αρμών της πέτρας. Η δεύτερη μαρμάρινη πλάκα που τοποθετήθηκε στην ίδια βάση (βλ. φωτό στο βιβλίο »Γράμμος» Σύγχρονη Εποχή σελ 96) έγραφε τα τέσσερα ονόματα, μεσολαβούσε ένα κενό και συνέχιζε με τους ίδιους μεγαλογράμματους στίχους σε τέσσερις όμως σειρές: Τιμή και Δόξα στους / Σταυραετούς του / Δημοκρατικού / Στρατού Ελλάδας. Αυτή τοποθετήθηκε τον Ιούνιο του 2007 μετά το River Party του Νεστορίου, απο τη νεολαία του κόμματος που συμμετείχε στην εκδήλωση στο Νεστόριο,(πληροφορία μόνιμου κατοίκου της Ν. Κοτύλης). Το 2010 (πιθανώς πάλι τον Ιούνιο που είναι η καθιερωμένη εκδήλωση με κατάθεση στεφάνων)ξεθεμελιώθηκε το παλιό μνημείο και στη θέση του στήθηκε το νέο, χωρίς αυτή τη φορά αναφορά ονομάτων, όπως και στο πρώτο. Συνολικά λοιπόν έχουμε τρία μνημεία, το ένα (το δεύτερο)αναφέρει τα τέσσερα ονόματα.

Οι «τρεις του Χάρου» σύμφωνα με τα δύο βιβλία του Αχιλλέα Παπαιωάννου (Αχιλλέας Ιω. Παπαϊωάννου, Ο Αληθινός Γράμμος, εκδόσεις Μπίμπη Θεσσαλονίκη χ.χ. [2005] σελ 89 – 90. Του ίδιου, Η παρέλαση των γιγάντων (2008)σ.σ 61, 63, 205)είναι οι: Γιάννης Δούρος, Νίκος Χατζηβασιλείου, Θάνος Δημητρίου.

Τον Αχιλλέα Παπαιωάννου τον ρώτησα πως γνωρίζει αυτά τα ονόματα και όχι ένα τέταρτο ή πέμπτο. Μου απάντησε ώς εξής: Δεν γνωρίζω που βρήκαν αυτά τα τέσσερα ονόματα που εκτός ενός, είναι λάθος. Εγώ μαχόμουν εκεί κοντά και μάθαμε τα μαντάτα και τη θυσία των παλικαριών. Εγώ τον έζησα τον Χάρο (δεν αναφέρει Σπανούρα) και σημείωσα τα ονόματα σε χαρτί. Αυτός ο Ηλιάδης Χαράλαμπος που μου λές ότι γράφουν στην πλάκα ήταν ταγματάρχης με καταγωγή από τα χωριά του Κιλκίς τραυματίστηκε στις μάχες του Πύργου της Κοτύλης (όχι του Χάρου λοιπόν). Μετά τον τραυματισμό του, ήταν να τον αντικαταστήσει ο πολιτικός επίτροπος Ευθυμιάδης Θεόδωρος και ο Ηλιάδης να πάει στο νοσοκομείο. Αυτός (ο πολιτικός επίτροπος που ήταν σαν υποδιοικητής) δείλιασε και δεν φρόντισε για τον Ηλιάδη που ξεψύχησε από αιμορραγία. Αυτά μου είπε (και δημοσιεύω εδώ για πρώτη φορά) ο Αχιλλέας Παπαϊωάννου σε τηλεφωνική επικοινωνία 17/12/09, ω21:25.

Πιστεύω οτι πρέπει να εμπιστευτούμε τη μαρτυρία του Παπαιωάννου, όταν μάλιστα κανένας άλλος μαχητής – μαχήτρια του Δ.Σ.Ε. δεν έχει εκφέρει άλλη άποψη.

Στην τοποθεσία τώρα.
Σύμφωνα με τον χάρτη της Ανάβασης αλλά και μαρτυρίες ντόπιων η θέση που βρισκόταν και βρίσκεται το μνημείο λέγεται Σπανούρα. Αυτή η θέση είναι ταυτόσημη με τον »Χάρο». Η θέση »Πύργος» (όπου παρατηρητήριο – πυροφυλάκιο) δεν πρέπει να συγχέεται με την Σπανούρα ή τον Χάρο. Αν π.χ. μηδενίσουμε τον χιλιομετρητή μας στο μνημείο στη Σπανούρα, έχουμε την εξής χιλιομέτρηση. 250μ. κεντρικός δρόμος, δεξιά προς Κοτύλη, αριστερά προς Πύργο και Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης. Εμείς πάμε προς Πύργο. 850μ. δεξιά μπλέ πινακίδα με λευκή λαδομπογιά και χωματόδρομος προς Πύργο, ευθεία Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης. Εμείς πάμε προς Πύργο. 1850μ. θέση Πύργος όπου παρατηρητήριο – πυροφυλάκιο στα 1761μ. υψόμετρο. Βλέπουμε δηλαδή οτι το μνημείο στη θέση Σπανούρα απέχει 1850μ. απο τη θέση Πύργος.

Ευχαριστώ για το χρόνο σας. Πιστεύω να βοήθησα ώστε να λυθούν κάποιες απορίες.

Άγγελος

Αγαπητέ κ. Σινάνη

Νομίζω ότι η ταύτιση της Σπανούρας με το Χάρο είναι λάθος!

1.- Στις σελίδες 96-97 (διάγραμμα – χάρτης) του προσεγμένου βιβλίου – οδηγού «Γράμμος. Στα βήματα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας», (‘Σύγχρονη Εποχή’ 2009), το ύψωμα Χάρος (1627μ.) διαφοροποιείται σαφέστατα από τη Σπανούρα (όπου και το μνημείο). Ακριβέστερα, η Σπανούρα βρίσκεται στο μέσον περίπου της απόστασης μεταξύ Χάρου και Πύργου Κοτύλης.

2.- Όπως ξανάγραψα παραπάνω, στη σελ. 94 του ίδιου βιβλίου δημοσιεύεται εξαιρετικός στρατιωτικός χάρτης της περιόδου του Εμφυλίου – από το αρχείο του ΚΚΕ, στον οποίο το ύψωμα αυτό (το ‘1620’ της Δ. Ι. Στρατού) φέρει το όνομα Khara (1620μ.) και όχι Kharo ή Kharos! Στον ίδιο χάρτη, οι Σπανούδες (Spanoudhes) [Σπανούρες] εμφανίζονται κανονικά στο μέσο της απόστασης μεταξύ Χάρου και Πύργου (Pirgos, 1758μ).

3.- Στο χάρτη της ‘Ανάβασης’ ο Χάρος πρέπει να είναι το Ντίνα Κριθάρι (1627μ).

Νομίζω ότι τα στοιχεία αυτά είναι αμάχητα.

Αν σ ή μ ε ρ α οι ντόπιοι έχουν ταυτίσει (από άγνοια) το Χάρο με τη Σπανούρα, αυτό είναι άλλο ζήτημα.

Να είστε καλά!

Αγαπητέ Σπύρο Α. Θεοδωρόπουλε χαιρετώ απο την ηλιόλουστη Ελάτη Τρικάλων,

Είναι καλό να ασχολούμαστε με παλιότερες χαρτογραφήσεις, τότε που πιθανόν να υπήρχαν καλύτερα ενημερωμένοι ντόπιοι που γνώριζαν ασφαλώς, όχι μόνο τα τοπωνύμια, αλλά και ποιά περιοχή – τοποθεσία ανταποκρινόταν σε αυτά. Είναι εξίσου βέβαιο όμως οτι τα επίσημα τοπωνύμια που πολύτομου έργου του ΓΕΣ / ΔΙΣ βρίθουν λαθών όχι μόνο στις ονομασίες αλλά και στις τοποθεσίες που αυτές παραπέμπουν.

Εμείς σαν ερευνητές πρέπει να γνωρίζουμε να »διαβάζουμε» έναν χάρτη. Και ο προαναφερθείς στρατιωτικός, με εξαίρεση τα υψόμετρα και παρά τα »χρονάκια» του, είναι πράγματι αξιόπιστος. Βλέπουμε λοιπόν την ονομασία Khara (= Χάρος, σήμερα) στην βάση του βραχώδους σχηματισμού (σχεδόν δίπλα απο την παλιά Κοτύλη) και όχι στο ανώτερο »φρύδι» της αρχής του γκρεμού, στην τοποθεσία σπανούρες δηλαδή. Σπανούρες ονομάζονται γιατί πράγματι ακόμα και σήμερα, λόγω υψομέτρου και της έκθεσης στα καιρικά φαινόμενα, δεν φυτρώνει τίποτε μεγαλύτερο απο το γρασίδι, τα αγριολούλουδα και το βότανο ταραξάκο. Οι Σπανούρες λοιπόν, είναι το ψηλότερο σημείο του »Χάρου» και η παλιά Κοτύλη το χαμηλότερο. όποιο και να διαλέξουμε στην απεικόνηση για να εκφράσουμε την τοποθεσία, »Χάρο» θα τον ονομάσουμε.

Όσον αφορά την κορφή Ντίνα Κριθάρι (1620μ. υψ.) στον παλιό στρατιωτικό χάρτη (1627μ. υψ. στον χάρτη της Ανάβασης), δίπλα απο την ονομασία Khara (= Χάρος, σήμερα) αυτό ακριβώς (η γειτνίαση δηλαδή του τοπωνυμίου με το υψόμετρο), αποδεικνείει τον ισχυρισμό μου ότι αναφέρεται στην βάση του σχηματισμού, και όχι στην κορφή απο όπου έπεσαν οι τρείς μαχητές του Δ.Σ.Ε. (νεαροί αγωνιστές, Επονίτες).

Δεύτερη παρατήρηση για την κορφή Ντίνα Κρίθάρι είναι οτι βρίσκεται στο ανατολικότερο τμήμα του σχηματισμού του Χάρου, και δεν θα μπορούσε να έχει σχέση με τη θέση Σπανούρα (που βρίσκεται αρκετά δυτικότερα), απο όπου έπεσαν οι τρείς μαχητές.

Η τρίτη παρατήρηση αφορά την ανανέωση του χάρτη απο την Ανάβαση (έκδοση Οκτ.2010), όπου κάτω απο το τοπωνύμια της Σπανούρας, στο »φρύδι» (στο ανώτερο σημείο του γκρεμού δηλαδή) τοποθετεί το τοπωνύμιο Χάρος.

Κλείνοντας, θάθελα να παρατηρήσω και κάτι που δίνει εντελώς διαφορετική άποψη για την σημερινή ονομασία Χάρος. Όπως είδαμε στον στρατιωτικό χάρτη η τοποθεσία αναφέρεται σαν Khara. όμως ο χάρτης τυπώθηκε πολύ πριν τη θυσία των μαχητών. Τί έχουμε εδώ λοιπόν; Έχουμε το εξής παράδοξο. Khara στην παλαιοσλαβική, σλαβική σημαίνει καλός – έξοχος – υπέροχος και στη ρωσική Kharaso (=καλά). Πράγματι όποιος βρεθεί στο σημείο δεν μπορεί παρά να μείνει έκπληκτος απο την ωραιότητα του τοπίου, του καλού, έξοχου και ασφαλώς υπέροχου θεάματος.
Οι ντόπιοι, πιθανόν το γνώριζαν και τότε, ίσως να έλεγαν έλεγαν Khara (=Xάρα – Χαρά, υπέροχα κ.τλ.). Μετά το περιστατικό αυτη η ονομασία έγινε ίσως απο τους ντόπιους, ίσως πάλι απο κάποιους στρατιωτικούς που είχαν στα χέρια τους τον χάρτη, Χάρος.

Χαιρετώ,

Άγγελος

@ Άγγελος Σινάνης

Αγαπητέ κ. Σινάνη

Πριν το πάρω απόφαση ότι δεν μπορούμε να συνεννοηθούμε, κάνω μια τελευταία προσπάθεια.

1) Ας αφήσουμε στην άκρη τους χάρτες της Δ. Ι. Σ. [από την ‘αναξιοπιστία’ των οποίων προσπαθείτε να πιαστείτε για να στηρίξετε τη λαθεμένη κατά τη γνώμη μου θέση σας ότι Χάρος και Σπανούρα ταυτίζονταν], και ας επικεντρωθούμε στο στρατιωτικό χάρτη της σελ. 94 του βιβλίου – οδηγού «Γράμμος. Στα βήματα του ΔΣΕ».
Είναι εξαιρετικός στρατιωτικός χάρτης της περιόδου του Εμφυλίου, από τα αρχεία του ΚΚΕ.
Στον χάρτη αυτόν, επαναλαμβάνω, Χάρος (Khara) και Σπανούδες (Spanoudhes) [Σπανούδα ή Σπανούδες και Σπανούρα ή Σπανούρες] διαφοροποιούνται σαφέστατα! Οι Σπανούδες [Σπανούρα] (όπου και το μνημείο) εμφανίζονται στο μέσον περίπου της απόστασης μεταξύ Χάρου και Πύργου (Κοτύλης) [1758μ].
Είναι τουλάχιστο αστείο να ισχυρίζεστε ότι στον χάρτη αυτόν η ονομασία Khara («Χάρος») εμφανίζεται «στη βάση του βραχώδους σχηματισμού» κλπ., ενώ είναι ο λ ο φ ά ν ε ρ ο ότι η ονομασία αυτή (συνοδευόμενη από το υψόμετρο [1620] και το γνωστό ‘τριγωνάκι’), αναφέρεται στην κ ο ρ υ φ ή του!
Αν οι Σπανούδες [Σπανούρα] ήταν ‘το ψηλότερο σημείο’ του σχηματισμού, το τριγωνάκι και το υψόμετρο θα ήταν στις Σπανούδες και όχι στο Χάρο.

2) Σε χάρτη των σελ. 96-97 του ιδίου ως άνω βιβλίου (το οποίο -σημειωθήτω- είναι ‘ημιεπίσημη’ έκδοση του ΚΚΕ), ο οποίος έχει παραχθεί με το πρόγραμμα TOPONAVIGATOR της ΑΝΑΒΑΣΗΣ, η Σπανούρα εμφανίζεται και πάλι στο μέσο περίπου της απόστασης μεταξύ Χάρου (1627μ) και Πύργου (Κοτύλης) [1761μ].

3) Στη σελ. 92 του ιδίου βιβλίου, εμφανίζεται φωτογραφία του υψώματος Χάρος. Ο Χάρος της φωτογραφίας αυτής, δεν έχει κ α μ ί α απολύτως σχέση με τις πασίγνωστες φωτογραφίες (με το φοβερό γκρεμό) του φερόμενου ως Χάρου οι οποίες όμως είναι στην πραγματικότητα φωτογραφίες της Σπανούρας!!!

4) Είναι βέβαιο ότι το ΚΚΕ ξέρει καλύτερα από μας πού είναι ο Χάρος και πού η Σπανούρα. Ξέρει επίσης πολύ καλά ότι οι 3 (ή 4) ηρωϊκοί μαχητές του αυτοκτόνησαν ( αν η μαρτυρία Παπαϊωάννου ευσταθεί) στη Σπανούρα και όχι στο Χάρο.

5) Η βαρύγδουπη ονομασία ‘Χάρος’ είναι προφανές ότι «δένει» πολύ καλύτερα (απ’ ό,τι η πεζή ονομασία Σπανούρα) με τον πραγματικό ή θρυλούμενο θάνατο των τριών (ή των τεσσάρων).
Το μνημείο και οι τιμές είναι πιθανό να συνετέλεσαν ώστε με τα χρόνια οι ντόπιοι (και όχι μόνον αυτοί) να χρησιμοποιούν για την περιοχή Σπανούρα και το όνομα Χάρος. Και η ΑΝΑΒΑΣΗ, (στην τελευταία έκδοσή της -την οποία δεν έχω δει) απλώς πιστοποιεί την α λ λ α γ ή αυτή.-

Χαίρετε!

χωρίς διάθεση αντιπαράθεσης, καταθέτω μόνο ότι από τα επιτόπου συγκέντρωσα σε ανύποπτη εποχή: Χάρο ονόμαζαν οι ντόπιοι το πέρασμα ανάμεσα στη Σπανούρα και το 1627 (Γκουρούσια). Εκεί υπήρχε απόκρυμνο μονοπάτι απ το οποίο περνούσαν απ την Κοτύλη προς Νεστόριο. Χάρος από το θανατηφόρο του περάσματος. Εμεινε να λέγεται όλη η περιοχή χάρος και πέρασε έτσι στον αυστριακό χάρτη για τον οποίο γίνεται αναφορά. Η σωστή ονομασία των υψωμάτων είναι Γκουρούσια, Σπανούρα, Πύργος. Η ανάβαση χρησιμοποιεί τα ονόματα που δίνει η ΓΥΣ η οποία με τη σειρά της έχει κάνει αρκετές αυθαιρεσίες. Οι τρείς έπεσαν στο γκρεμό στις μάχες του 47 και η επίσημη αναφορά από το επιτελείο έγινε σε τεύχος του περιοδικού Δημοκρατικός Στρατός που κυκλοφορούσε τότε (δεν τόχω εύκαιρο τώρα). Οι μετέπειτα αναφορές για το 48 ανακατεύουν διαφορετικές μνήμες. Πράγματι υπήρχε μπερδεμα με το 3 ή 4 ονόματα καθώς υπήρχε άποψη να μπεί και το όνομα του αξιωματικού που τραυματίστηκε εκεί αλλά δεν πέθανε εκεί.

Advertisements

2 σκέψεις σχετικά με το “Χάρος ”

  1. Ο Τάκης Κωστόπουλος στο βιβλίο του «Με τους αντάρτες στη Δυτική Μακεδονία» (ΒΗΜΑ, Μαρτυρίες) αναφέρει δύο περιστατικά αυτοκτονιών: ένα στις 17.7.1947 και ένα στις 17.7 (!) 1948.

    Για το πρώτο γράφει, μιλώντας για τη δική του διμοιρία, για τη μάχη στο Χάρο (Πύργο Κοτύλης):

    «… σκοτώθηκαν πολλοί μαχητές και αρκετοί, για να μην πιαστούν αιχμάλωτοι, έπεσαν από τα βράχια, ανάμεσά τους και μια κοπέλα από την Κρεμαστή Καστοριάς (Σέμαση), η Ευαγγελία Τράμπα, και ο Χατζηβασιλείου Νίκος από το χωριό Πέτσανη Τσοτυλίου…» (σελ. 69)

    Για το δεύτερο:

    «Στις 17 Ιουλίου 1948, τα τμήματά μας οπισθοχώρησαν στον Πύργο Κοτύλης και, ενώ πήραν εντολή να φύγουν, αρνήθηκαν. Για να μην παραδοθούν, όμως, έπεσαν κάτω από το βράχο και σκοτώθηκαν ο διμοιρίτης Γιάννης Θεοδώρου, ο σκοπευτής Νίκος Χατζηβασιλείου και ο γεμιστής του πολυβόλου» (σελ. 79)

    Προφανώς πρόκειται για το ίδιο περιστατικό, που συνέβη το 1948. Σημειώνω την αναφορά μιας μαχήτριας, της Ευαγγελίας Τράμπα. Τα ονόματα των μαχητών που αυτοκτόνησαν πηδώντας στο κενό διαφέρουν από αυτά που αναφέρει ο Αχ. Παπαϊωνάννου, με εξαίρεση τον Νίκο Χατζηβασιλείου.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s