Ενδιαφέροντα

Μία συστηματική γενοκτονία 

 

maos_great_famine_the_history_of_chinas_most_devastating_catastrophe_1958_62

Jasper Becker

25 September 2010

The spectator

 Μετάφραση: Γιάννης Μαστοράκης

‘Δεν πρέπει να αποδέχεσαι  έτοιμες συνταγές για το πώς να  ενεργείς στη ζωή σου,  ούτε να ακολουθείς τις επιλογές και τις διαδρομές άλλων ανθρώπων.   Πρέπει να κάνεις τις δικές σου επιλογές  και τις δικές σου διαδρομές’.

Τα παραπάνω λόγια δείχνουν   πόσο πολλοί  άνθρωποι, ακόμα και σήμερα,  εξακολουθούν να θαυμάζουν  τον Πρόεδρο Μάο, καθώς την χρονιά που μας πέρασε η Διευθύντρια  δημοσίων  σχέσεων του Λευκού Οίκου,  Anita Dunn,  χωρίς αιδώ περιέγραψε τον άνθρωπο αυτό ‘ ως ένα από τους αγαπημένους της πολιτικούς φιλοσόφους’  επειδή, όπως ανέφερε στους τελειόφοιτους ενός Αμερικανικού πανεπιστημίου,  ο Μάο μας έδειξε ότι

‘Δεν πρέπει να αποδέχεσαι  έτοιμες συνταγές για το πώς να  ενεργείς στη ζωή σου,  ούτε να ακολουθείς τις επιλογές και τις διαδρομές άλλων ανθρώπων.  Πρέπει να κάνεις τις δικές σου επιλογές  και τις δικές σου διαδρομές’.

Great-leap-harvest

Σε μια λαμπρή του  εργασία, η οποία έχει στηριχτεί σε  πολύ επιμελημένες και ενδελεχείς έρευνες των Κινεζικών αρχείων, ο Καθηγητής  FrankDikötter,  μας αποκαλύπτει μερικά  καινούργια συγκλονιστικά  στοιχεία  και μερικές άγνωστες πλευρές,  που  μας επιτρέπουν να μάθουμε πώς ο Μάο  αγνοούσε απόλυτα τις συμβουλές των άλλων.  Ξεκίνησε την τρομερή μαζική κολεκτιβοποίηση της αγροτικής Κινεζικής γης το 1958,  ένα κίνημα  που ονομάστηκε ‘το Μεγάλο Άλμα προς τα Εμπρός’ και το οποίο μέσα σε 4 χρόνια ήταν υπεύθυνο για το θάνατο 45.000.000 ανθρώπων.   Ο Μάο οργάνωσε το κίνημα αυτό σε μια φάση που οι κρατικές υπηρεσίες δήμευαν  ήδη την τροφή των αγροτών  και  παρ όλο που ήδη είχαν σκοτωθεί  και σε  προηγούμενες φάσεις  της κολεκτιβοποίησης    εκατομμύρια άνθρωποι της υπαίθρου.    Όλα αυτά τα έκανε ο Μάο παρά τις συμβουλές των Σοβιετικών ηγετών, οι οποίοι θυμόντουσαν  πολύ καλά πώς οι πολιτικές της αναγκαστικής κολεκτιβοποίησης του   Λένιν και του Στάλιν είχαν σκοτώσει δεκάδες εκατομμύρια  ανθρώπους.

BreakingStones_LRG

Διάφοροι εξέχοντες ερευνητές του φαινομένου των λιμών, όπως ο  JustinLin Yifu, κορυφαίος οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, έχουν προσπαθήσει να δικαιολογήσουν τον Μάο, υποστηρίζοντας  ότι, σε αντίθεση με τον Στάλιν,  δεν ήταν ένα τέρας,  το οποίο να  έχει πραγματοποιήσει όλα αυτά που του καταμαρτυρούν εσκεμμένα και ενσυνείδητα.  Όλοι αυτοί οι θάνατοι υπήρξαν αποτέλεσμα κακής εφαρμογής της  (ορθής) πολιτικής του.   Οι αγρότες θα έπρεπε να έχουν το δικαίωμα να εγκαταλείπουν τις κομμούνες εθελοντικά, αλλά  σε γενικές γραμμές το σύνολο του σχεδίου  του Μάο  ήταν υπέροχο.  Ακόμα και ο κορυφαίος Αμερικανός σινολόγος JohnKing Fairbanks θεώρησε ως το μεγαλύτερο επίτευγμα του Μάο,   τη βελτίωση της ζωής ενός μεγάλου  μέρους του αγροτικού πληθυσμού.

Η Jung Chang,  της οποίας  η οικογενειακή ιστορία με τον τίτλο ‘Άγριοι κύκνοι’ πούλησε 13 .000.000 αντίτυπα παγκοσμίως, μας λέει ότι  όταν έγραφε το βιβλίο της αυτό, δεν ήξερε τις αληθινές αιτίες του μεγάλου λιμού. Η ίδια μεγάλωσε στην επαρχία  Sichuan,   εκεί όπου 10.000.000 άνθρωποι οδηγήθηκαν από ασιτία στο θάνατο, μαζί και ο πατέρας της ο οποίος ήταν ένα αρκετά υψηλόβαθμο  Κομματικό στέλεχος:

great_leap

Μόνο όταν άρχισα να μελετώ  το βιβλίο γα το Μάο, με τον τίτλο ‘  Η άγνωστη Ιστορία’,  άρχισα να αντιλαμβάνομαι ότι η βασική αιτία για τα εκατομμύρια των θανάτων ήταν ότι ο Μάο δήμευε  συστηματικά την τροφή των αγροτών  –  αν και γνώριζε καλά ότι απ` αυτήν εξαρτιόταν ο λαός του  για να εξασφαλίσει την επιβίωσή του -,  προκειμένου να  την πουλήσει στο εξωτερικό και να αποπληρώσει  έτσι τα δάνεια που είχε πάρει για να ιδρύσει την πολεμική  του (και κυρίως τη πυρηνική του )  βιομηχανία.

Το αρχειακό υλικό  που συγκεντρώθηκε από τον  Dikötter,  που είναι σήμερα Καθηγητής  Ανθρωπιστικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο του  Hong Kong,  επιβεβαιώνει την άποψη ότι ο Μάο και ολόκληρη η Κινεζική ηγεσία όχι μόνο δεν αγνοούσε ή δεν είχε ελλιπή ενημέρωση για το μεγάλο λιμό, αλλά  ήταν ενήμεροι γι` αυτόν ανά πάσα στιγμή. Και μας παρουσιάζει σε όλη της την έκταση τη βία η οποία ασκήθηκε  κατά των αγροτών:

Maos-great-famine

Οι μαζικές δολοφονίες συνήθως δεν συνδέονται με τον ίδιο το Μάο και το Μεγάλο Άλμα προς τα Εμπρός, και έτσι η Κίνα συνεχίζει να ευνοείται από τη σύγκρισή της πχ με την Καμπότζη ή με την Σοβιετική Ένωση.  Αλλά ένα πρόσφατο και άφθονο αρχειακό υλικό μας αποδεικνύει ότι ο καταναγκασμός, ο τρόμος και η συστηματική βία ήσαν τα θεμέλια του Μεγάλου Άλματος, και ανάμεσα στα έτη 1958 έως το 1962, από μια πρώτη προσέγγιση, ένα ποσοστό κάπου 6 έως 8 % εξ εκείνων που πέθαναν υπέστησαν φρικτά βασανιστήρια μέχρι θανάτου ή σκοτώθηκαν με συνοπτικές διαδικασίες – ανεβάζοντας στα 3.000.000 τους θανάτους αυτού του είδους.  

Αναρίθμητοι άλλοι άνθρωποι στερήθηκαν εσκεμμένα την τροφή τους και αναγκάστηκαν να οδηγηθούν στο θάνατο από την πείνα. Πολλοί περισσότεροι χάθηκαν, επειδή ήσαν πολύ γέροι, αδύναμοι ή άρρωστοι για να εργαστούν – και άρα ανίκανοι να εξασφαλίσουν τα  προς το ζην τους.  Άνθρωποι σκοτώνονταν επιλεκτικά επειδή είχαν το λάθος ταξικό υπόβαθρο, επειδή έσερναν τα πόδια τους, επειδή ήσαν αθυρόστομοι, ή απλά επειδή δεν ήσαν αρεστοί, για οποιοδήποτε λόγο, στον άνθρωποι που χειρίζονταν την κουτάλα στην κρατική καντίνα.

Επρόκειτο,  μας λέει ο ίδιος ιστορικός για  ‘μια από τις πιο τρομερές μαζικές δολοφονίες που έχει υποστεί  η ανθρωπότητα σε ολόκληρη την ιστορία της,  αλλά  επίσης επρόκειτο και για μια  καταστροφή   οιουδήποτε ανθρώπινου έργου  το οποίο ευρίσκονταν μέσα στην ακτίνα δράσης του Κόμματος.  Επρόκειτο για ‘τη μεγαλύτερη κατεδάφιση  σπιτιών στην ανθρώπινη ιστορία’ –   ξεπερνώντας κατά πολύ τα βομβαρδισμένα οικήματα   του Β` Παγκοσμίου Πολέμου’.

0f21f8b9608da33353906482b1bb55fe_1M.png

Ο Dikötter  φέρνει στο φως ντοκουμέντα τα οποία αποδεικνύουν ότι το 30 έως το 40%  των οικημάτων της χώρας  μετετράπησαν σε ερείπια:

Σπίτια (πλίνθινα ) κατεδαφίστηκαν για να  προσφέρουν το γόνιμο χώμα τους στις καλλιεργήσιμες γαίες,  για να χτιστούν καντίνες, για να  μετεγκατασταθούν οι χωρικοί, για να ανοιχτούν  ευθείες οδοί,  και γενικότερα για να δώσουν ‘χώρο’ σε ένα καλύτερο μέλλον ή απλά για να τιμωρήσουν τους ιδιοκτήτες των κτισμάτων αυτών.

Το βιβλίο αυτό ρίχνει φως και σε πολλές άλλες πλευρές του μεγάλου λιμού, αλλά η μεγάλη του σπουδαιότητα έγκειται στο ότι μας υπενθυμίζει  πόσο έχουμε ανάγκη να αναθεωρήσουμε κάποιες απόψεις  μας και να κατανοήσουμε καλύτερα την ιστορία του  20ο αιώνα. Αν  αθροίσουμε τους αριθμούς των νεκρών από τους λιμούς που προκλήθηκαν από τους Κομμουνιστές ηγέτες  στην Κίνα, στη Σοβιετική Ένωση ( ο Λένιν και ο Στάλιν επιστάτησαν σε 3 τέτοιους λιμούς) , στην Καμπότζη, στη Βόρεια Κορέα, στην Αιθιοπία και στη Μοζαμβίκη, φτάνουμε σε ένα  σύνολο  90 .000.000 νεκρών.  Μπορεί να θεωρήσετε ότι όλο αυτό το φαινόμενο θα άξιζε μιας καλύτερης αντιμετώπισης από την επιστημονική κοινότητα, αλλά έχουν περάσει 50 χρόνια μέχρις ότου ένας επαγγελματίας ερευνητής, όπως ο Dikötter, αποδώσουν  τον Κινεζικό λιμό με  ένα τόσο σημαντικό βιβλίο.

Ας πάρουμε την περίπτωση του Καθηγητή Amartya Sen, ο οποίος έχει λάβει το βραβείο Νόμπελ για την εργασία του που συσχετίζει τους λιμούς με την ανάπτυξη. Επιλέγει να μελετήσει το λιμό του 1943 της Βεγγάζης, όταν βρίσκονταν  κάτω από  Βρετανική κυριαρχία, ο οποίος κόστισε 3.000.000 νεκρούς. Επίσης μελέτησε τους λιμούς της Αιθιοπίας και του Σαχέλ της δεκαετίας του 1960 και 1970 αντίστοιχα. Στη συνέχεια διατύπωσε μια  θεωρία,  σύμφωνα με την οποία ‘ ένας λιμός οφείλεται σε  μια εξαπλούμενη κατάρρευση  των δικαιωμάτων’. Με άλλες λέξεις, ο λιμός και η φτώχεια δεν αφορούν κυβερνήσεις οι οποίες δημεύουν  βίαια τα προϊόντα των αγροτών και περιορίζουν τις αγορές, αλλά αφορούν εκείνες που  αποτυγχάνουν να  παρέμβουν αρκετά στις αγορές και να τις  αναγκάσουν να αναγνωρίσουν  τα δικαιώματα τους.

Ο ίδιος επιστήμονας δημοσίευσε αργότερα μαζί με άλλους συναδέλφους του, ένα τρίτομο έργο με τίτλο, Η Πολιτική Οικονομία των Λιμών, το οποίο κατά κάποιο τρόπο δεν καταπιάνεται καθόλου με την εξέταση του λιμού  του Μάο ή με κάποιους άλλους, οι οποίοι  επισυνέβησαν κάτω από κομμουνιστικά καθεστώτα.  Από τη δεκαετία του 1980, όμως ,   ήδη γνωρίζαμε ότι πάνω από 20.000.000 άνθρωποι είχαν πεθάνει κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Άλματος και ο Robert Conquest είχε ήδη δημοσιεύσει το έργο του που είχε τον τίτλο ‘Η συγκομιδή της Θλίψης’, στο οποίο περιείχε  το θλιβερό απολογισμό των λιμών της Σοβιετικής Ένωσης. . .

Η απροθυμία του  να συνδέσουμε τον κομμουνισμό με το φαινόμενο της μαζικής πείνας, ή απλά να εξατάσουμε αυτή την εκδοχή, είναι κάτι το  πολύ παράξενο.  Κανείς δεν έχει ποτέ συνηγορήσει υπέρ του να εφαρμοστούν κάπου αλλού  πχ οι  πολιτικές της πολεμικής περιόδου της Ινδίας ή του  Haile Selaisse της Αιθιοπίας. Αλλά  οι πολιτικές του Μαοϊσμού και της κολεκτιβοποίησης των χωραφιών του τρίτου κόσμου προωθούνται ήδη αναγύρο στον κόσμο από τις υπηρεσίες του ίδιου του ΟΗΕ και πολλών άλλων διεθνών υπηρεσιών βοήθειας και έχουν  υιοθετηθεί  από μια εντυπωσιακή  σειρά  διανοουμένων και πολιτικών –από τη Simone de Beauvoir μέχρι το  François Mitterrand.  Ανταρτικά κινήματα  διχάζουν ακόμα πολλές χώρες,  από το Περού μέχρι την Ινδία και από το Νεπάλ μέχρι τις Φιλιππίνες.

Ο Καθηγητής Sen,  ο οποίος υπήρξε σύμβουλος της τελευταίας Κυβέρνησης των Εργατικών,  ακόμα πιστεύει ότι ‘η Κίνα σαφώς έχει ωφεληθεί αρκετά από τη δέσμευση για ίσα κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα της  αυταρχικής της ηγεσίας,  εν σχέσει  με την Ινδία που έχει δημοκρατικό πολίτευμα’, επειδή,   συμπληρώνει ο ίδιος, οι Κινέζοι  έχουν επιτύχει περισσότερο στο να βελτιώσουν την υγειονομική τους περίθαλψη και να αυξήσουν το προσδόκιμο του  μέσου όρου της ζωής τους.

Όμως , τα στοιχεία που παραθέτει ο  Dikötter  και που  τα έχει ανακαλύψει στα Κινεζικά αρχεία  εγείρουν αμφιβολίες για την πιο διάσημη  θέση του  Sen,   ότι οι λιμοί λαμβάνουν χώρα εκεί που δεν υπάρχει ελευθερία στην πληροφόρηση.  Ο τελευταίος έχει πει:

Η Κινεζική ηγεσία η ίδια δεν αισθάνθηκε  την ανάγκη να αλλάξει την πολιτική της εν μέρει επειδή δεν είχε  αρκετή πληροφόρηση για το μέγεθος της αποτυχίας του Μεγάλου Άλματος προς το Εμπρός… επειδή δεν υπήρχε  ελεύθερος τύπος και άλλες μορφές  δημόσιας επικοινωνίας.

Εν τούτοις οι τοπικές  οργανώσεις του Κομ.  Κόμματος  της Κίνας συνέταξαν   άπειρους πίνακες με στατιστικά στοιχεία και αναφορές  για το μεγάλο λιμό, τα οποία και απέστειλαν προς την ηγεσία του Κόμματος.   Το συμπέρασμα λοιπόν, θα πρέπει να είναι –όπως παρατήρησε και ο προσωπικός γιατρός του ιδίου του Μάο,  Li Zhisui-  ότι ο Μάο απλά δεν νοιάζονταν για το ζήτημα αυτό. Για τους διανοούμενος όπως ο Μάο, οι πολιτικές θεωρίες μετράνε περισσότερο από τους νεκρούς.  Η Κίνα ακόμα δεν έχει ελευθεροτυπία, εν τούτοις εδώ και 30 χρόνια η οικονομία της βαδίζει πολύ καλά και δεν έχει υπάρξει έκτοτε λιμός  ή…  συζήτηση για ισότητα.

Πηγή: Μία συστηματική γενοκτονία | Η καλύβα ψηλά στο βουνό

Σημείωση: ορισμένες αναφορές του άρθρου (πχ για τον Λένιν ή τον Αμάρτια Σεν) έχουν υποστεί σκληρή κριτική, ως εντελώς λανθασμένες, στη συζήτηση που έγινε στην καλύβα. Ο αναγνώστης μπορεί να ανατρέξει εκεί. 

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Μία συστηματική γενοκτονία ”

  1. Το άρθρο αναφέρει αληθινά γεγονότα, αλλά θα πρέπει να αξιολογούμε παράλληλα / αντίστοιχα αντίστοιχες δράσεις του καθαρόαιμου καπιταλισμού. Πχ, στον 19ο αιώνα τη γενοκτονία των Ινδιάνων στις ΗΠΑ, όπου ο λιμός ήταν ένα από τα βασικά εργαλεία για την επίτευξή της, μέσω της στέρησης των πηγών τροφοδοσίας των ιθαγενών. Πχ, το συνεχή βιασμό της Αφρικής από τους λευκούς καπιταλιστές (τώρα πια και από τους Κινέζους ομοίους τους) με ποικίλους τρόπους, μερικοί εκ των οποίων οδήγησαν σε λιμό.

    Αν θέλουμε να πάμε λίγο παραπέρα τη σκέψη μας, αυτή η υπόθεση μας δείχνει ανάγλυφα και παραστατικά πόσο ίδιοι είναι ο καπιταλισμός και το κακέκτυπό του που εμφανίστηκε στην Ιστορία ως «κομμουνισμός». Κυριολεκτικά οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος. Η επικράτηση της «αυθεντικής» μορφής δε σημαίνει τίποτα περισσότερο από το ότι ήταν καλύτερη από τη χειρότερη.

    Πέρα όμως από την παντοδύναμη εγκληματική φύση των δύο (ίδιων κατά βάθος) συστημάτων, στον καπιταλισμό βρίσκει ευκολότερα τρόπους έκφρασης η φωτεινή πλευρά του ανθρώπου, την οποία κανένας δεν πρέπει να υποτιμά. Στο σημείο αυτό, το οποίο αποτελεί και την κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στα δύο συστήματα, ο κομμουνισμός ηττήθηκε κατά κράτος γιατί ήθελε σώνει και καλά να την ελέγξει, αντί να τη εκμεταλλευτεί για δημιουργία ακόμα μεγαλύτερου κέρδους, όπως κάνει συστηματικά ο (πολύ εξυπνότερος) πρόγονος και… κληρονόμος του.

    Βαθιά νερά όλα αυτά…

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s