Σύγχρονη διαχείριση

Η μετανεωτερικότητα στη διαχείριση της μνήμης του Εμφυλίου: ένα μνημείο πεσόντων 

Το μνημείο που είναι στημένο στο Νεστόριο ίσως αποτελέσει υπόδειγμα για τα μνημεία του μέλλοντος, στους δήμους ή τα χωριά που θα θελήσουν να εντάξουν τον Εμφύλιο σε μια κοινή (κοινά αποδεχτή) αφήγηση. Ας αφήσουμε την (ανεπανάληπτη!) αισθητική κατά μέρος και ας δούμε  λίγο τα μηνύματα που εκπέμπει αυτή η εικαστική και συνάμα πολιτική μαρτυρία.

Πρώτη παρατήρηση, η ένταξη των νεκρών του Εμφυλίου σε ένα ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο: η εκκίνηση γίνεται από το 1904, από την έναρξη δηλαδή του Μακεδονικού Αγώνα. Ακολουθούν η Μικρασιατική Εκστρατεία, ο ελληνοϊταλικός πόλεμος του  ’40 και η Κατοχή, μέχρι να φτάσουμε στο ψητό: τη διαχείρηση της μνήμης του Εμφυλίου, που είναι και το συντριπτικά σημαντικό, αν κρίνουμε από τις δεκάδες εγγραφές ονομάτων. Ωστόσο, αξίζει να σταθούμε λίγο περισσότερο στο μήνυμα της κεντρικής πλάκας: «…αλλά και για πανανθρώπινες ιδέες και αξίες όπως ο καθένας τις εννοούσε». Είναι η εντελώς μετανεωτερική (=σούπα) προσέγγιση στην Ιστορία, η οποία επιχειρεί να αφησει ικανοποιημένες ταυτόχρονα όλες τις πλευρές, αφού ο «καθένας» μπορεί να αισθάνεται δικαιωμένος. Όπως και «όλοι». Αλλά αυτό ακριβώς δεν οδηγεί, μέσα από ένα δρόμο στρωμένο με καλές προθέσεις,  στην επ’ άπειρον αναβολή του αναστοχασμού για τα πεπραγμένα των πολιτικών  (και φυσικών, πολλές φορές) προγόνων μας;

Η διαφορά του μηνύματος που εκπέμπει το μνημείο στο Νεστόριο με τα μηνύματα των πλευρών που επιμένουν σε μια άκαμπτη ιδεολογική – πολιτική διαχείριση της μνήμης, είναι χαρακτηριστική.

Δείτε σχετικά:

https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/06/03/gcw-212/

Το πιο χαρακτηριστικό ίσως μνημείο του Εμφυλίου, ως τη δεκαετία του 70, όταν κυριαρχούσε η επίσης επιλεκτική ιστορική «θεώρηση» των νικητών, πριν έρθει η εποχή όπου θα κυριαρχούσε η ιστορική «θεώρηση» των ηττημένων:

https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/01/30/gcw-14/

*

Το μνημείο του Νεστορίου αμφισβητεί και τα μεν και τα δε, επιχειρώντας να δικαιώσει τους πάντες. Πρόκειται για κάτι ρηχό και εν τέλει απολίτικο, αλλά δεν αποκλείεται να το μιμηθούν τα σύμβολα μνήμης του μέλλοντος, καθώς μοιάζει πολιτικά επιτυχές και αποτελεσματικό.

Πηγή: Η μετανεωτερικότητα στη διαχείριση της μνήμης του Εμφυλίου: ένα μνημείο πεσόντων | Η καλύβα ψηλά στο βουνό

*

(Από τα σχόλια στην ανάρτηση της καλύβας)

Μαίρη Λέφκοβιτς στο History Lesson (σελ 5):

«Essentially postmodernism is a form of skepticism combined with self-consciousness. Its adherents believe that no historical narrative can be considered authoritative, because writers always have political motives, whether they are aware of them or not.
Postmodernists, in short, believe that there is no such thing as objectivity. Every claim is suspect, especially if it is generally accepted as true. The motives of every historian must therefore be scrutinized, except those of post-modernists themselves.»

Σαν αφηρημένο σχήμα εφαρμόζεται και στην περίπτωσή μας. Δηλαδή όψεις της ιστορίας που εντάσσονται σε πλέον διαφορετικές προοπτικές συνδυάζονται κατά το δοκούν.

Στην περίπτωση αυτή άξονας του συνδυασμού είναι το μοτίβο «οι πανανθρώπινες ιδέες και αξίες όπως ο καθένας τις εννοούσε». Εδώ προφανώς τονίζεται το ευγενές στοιχείο υψηλών επιδιώξεων ανεξάρτητα από τα ίδια τα περιεχόμενα των αξιών.

Πάντως αυτό που δείχνουν με ενάργεια οι εικόνες είναι ότι πρώτον η ιστορία της περιόδου που αποτυπώνεται παύει να πολιτικοποιεί τις ιστορικές συγκρούσεις του παρόντος (δηλ. οι συγκρούσεις του παρελθόντος δεν αποτελούν λόγο διαχωρισμών στο παρόν) και δεύτερον, η αξίωση για υπέρβαση των διαχωρισμών του παρελθόντος είναι το πολιτικό αίτημα της σήμερον. Δηλαδή αντίπαλος τώρα είναι όποιος αξιώνει την επιβολή διαιρετικών τομών σήμερα με βάση τους πολέμους αυτούς.

Και μία επιπλέον παρατήρηση: η κατανόηση γίνεται στο πλαίσιο της εθνικής ιδεολογίας. Δηλαδή η δικαίωση δεν εγγίζει τους Βούλγαρους κομιτατζήδες. Ευτυχώς, υπάρχουν κι όρια στη λογική των κατασκευαστών του μνημείου.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s