Κατοχή

Ο Γεώργιος Παπανδρέου γράφει για τον Εμφύλιο στις 10 Δεκεμβρίου 1943

Εβδομήντα χρόνια μετά υπάρχουν ακόμα κάποιοι που πεισματικά αρνούνται να αποδεχτούν ότι ο Εμφύλιος ξεκίνησε μέσα στην Κατοχή. Ίσως το ακόλουθο απόσπασμα από επιστολή του Γεωργίου Παπανδρέου στον Γ. Σιάντο, σταλμένη στις 10 Δεκεμβρίου 1943, τους βοηθήσει να ξεκαθαρίσουν κάποια πράγματα.

(Πηγή: Σ. Γρηγοριάδης, Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας, Εκδ. Polaris, 2009, σελ. 512)

Γράφει ο Παπανδρέου:

«Ονομάζομεν εμφύλιον πόλεμον την σύγκρουσιν μεταξύ εθνικών ομάδων και αγωνιστών που συνεργάζονται με τους Συμμάχους και πολεμούν τον εισβολέα.

Την σύγκρουσιν με ομάδες και άτομα που οργανώνει ο Κατακτητής, θεωρούμεν όχι εμφύλιον, αλλ’ αντικατοχικόν πόλεμον (αντιστασιακόν). Και θέλομεν να εκφράσομεν την αμέριστον συμμετοχήν μας εις το γενικόν αίσθημα της αγανακτήσεως  όλων των αληθινών Ελλήνων δια τον τρόπον της μεταχειρήσεως των ιερών αναπήρων μας.

Το ΚΚΕ ως ηγετική δύναμις του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, δίπλα εις τους εθνικούς τίτλους του δια τον απελευθερωτικόν αγώνα, βαρύνεται δυστυχώς και με ευθύνας εμφυλίου πολέμου. Η διάλυσις πολλών εθνικών ομάδων – Κωστοπούλου, Παπαϊωάννου, Ψαρρού – αποτελούν ευθύνας του. Αν όμως τας ευθύνας αυτάς τας θεωρεί αμφισβητουμένας, παραμένει αναντίρρητος και ακεραία η ευθύνη δια την τελευταίν του γενικήν επίθεσιν κατά του ΕΔΕΣ.

Το καθήκον όλων των Ελλήνων, και ανέκαθεν αλλά προπάντων τώρα που εγγίζει η απελευθέρωσις, είναι να συνταχθώμεν εις Ενιαίον Εθνικόν Μέτωπον εναντίον του Κατακτητού και των οργάνων του.

Αλλά η πραγματοποίησις της εθνικής ενώσεως δεν θα είναι δυνατή, εφ’ όσον η σημαία του εθνικού αγώνος χρησιμοποιείται δια την προετοιμασίαν της μετακατοχικής δυναμικής επικρατήσεως».

Βλέπουμε ότι ήδη από τον Δεκέμβριο του 1943 ήταν ξεκάθαροι και απολύτως κατανοητοί οι όροι του παιγνιδιού: είχε ξεκινήσει εμφύλιος πόλεμος, με έπαθλο τη μετακατοχική εξουσία. Όσα ακολούθησαν, ως τον επόμενο Δεκέμβρη, δεν ήταν βέβαια αναπόφευκτα, αλλά ήταν σταθμοί μιας λογικής αλληλουχίας. Μόνο που η μία πλευρά είχε μαζί της τους Βρετανούς – και η άλλη δεν είχε απολύτως κανένα έρεισμα πέρα από την πειθώ των όπλων της, η οποία, όπως αποδείχτηκε, δεν ήταν αρκετή για να επικρατήσει αυτή στον Εμφύλιο του Δεκεμβρίου ’44, όπου κρίθηκαν τα πάντα.

*

Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη στις 21 Αυγούστου 1944, στη Ρώμη. Ο κοντός δίπλα στον Παπανδρέου είναι ο Τσώρτσιλ.

Πηγή: Ο Γεώργιος Παπανδρέου γράφει για τον Εμφύλιο στις 10 Δεκεμβρίου 1943 | Η καλύβα ψηλά στο βουνό

Advertisements

2 σκέψεις σχετικά με το “Ο Γεώργιος Παπανδρέου γράφει για τον Εμφύλιο στις 10 Δεκεμβρίου 1943”

  1. Από τα σχόλια στην ανάρτηση της καλύβας

    Petefris

    Αγαπητέ Πάνο, ο Γεώργιος Παπανδρέου απευθύνεται στο ΚΚΕ με την διπλωματική πρόταση «Το ΚΚΕ ως ηγετική δύναμις του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, δίπλα εις τους εθνικούς τίτλους του δια τον απελευθερωτικόν αγώνα, βαρύνεται δυστυχώς και με ευθύνας εμφυλίου πολέμου. Η διάλυσις πολλών εθνικών ομάδων – Κωστοπούλου, Παπαϊωάννου, Ψαρρού – αποτελούν ευθύνας του. Αν όμως τας ευθύνας αυτάς τας θεωρεί αμφισβητουμένας, παραμένει αναντίρρητος και ακεραία η ευθύνη δια την τελευταίν του γενικήν επίθεσιν κατά του ΕΔΕΣ.»
    Ο Παπανδρέου λέει δηλαδή ότι το ΚΚΕ έως τον Δεκεμβριο 1943 διαθέτει «εθνικούς τίτλους», αλλα και «βαρύνεται δυστυχώς με ευθύνας εμφυλίου πολέμου». Οχι ότι ξεκίνησε εμφύλιο! αυτές οι ευθύνες αφορούν τέσσερα σώματα: Κωστόπουλου, Παπαιωάννου, Ψαρρού και Ζέρβα(ΕΔΕΣ) . Ο Παπανδρέου δεν σκοπεύει να ανατρέψει το στάτους κβο όπως δημιουργήθηκε μετά την διάλυση των τριών οργανώσεων και την εξόντωση πολλών στελεχών τους. Προφανώς πιέζει γιά να σταματήσει η επίθεση στον ΕΔΕΣ. Παραβλέπει την συνεργασία ΕΔΕΣ και Γερμανών, που μπορεί να έχει τα σκοτεινά ή παράλογα σημεία της, μπορεί να ήταν ελιγμός, σύμφωνοι, αλλα κανένας δεν υποστήριξε ότι δεν υπηρξαν επαφές με Ναζί- εξάλλου και από τα αρχεία των Γερμανών, είναι σαφές ότι δεν ήθελαν να δίνουν όπλα στους αιτούντες,επειδή τα όπλα τους με ευχέρεια περνούσαν ως λάφυρα στα χέρια των αριστερών…
    Είναι εξαιρετικά προβληματική αυτή η προσπάθεια να βγεί από την μύγα ξύγκι, ιδίως στην αλλαγή της τεχνικής ορολογίας.Κι αυτά δεν καλύπτονται από την παρανάγνωση και τις σκοπιμότητες της Βουλης, μήτε από το βάφτισμα των συνεργατών των στρατευμάτων κατοχής ως απελπισμένων χωρικών που «αναγκάστηκαν», επομένως δεν είχαν «ηθικό έρεισμα παραγωγής εμφύλιας σφαγής, άρα υπέστησαν τον εμφύλιο επειδή το ΚΚΕ τον κήρυξε προώρως». Ανάθεμά με κι άν κήρυξε εμφύλιο.Οι εμφύλιοι δεν κηρυσσονται. Πραγματοποιούνται.Εμφύλιο έχουμε όταν μιά κρατική υπόσταση (στην περίπτωσή μας η «εθνική») αμφισβητείται από μιάν άλλη, στην περίπτωσή μας, φιλοσοβιετική. Κι αυτά γίνονται όταν υπάρχουν αμφότερες οι υποστάσεις, δηλαδή μετά την Βάρκιζα. Εως την απελευθέρωση, έχουμε ομάδες πίεσης ή συγκρουόμενες, αλλα στο πλαίσιο της αντίστασης. Δεν ξέρω πουθενά στον κόσμο άλλον ορισμό γιά εμφύλια σύρραξη. Ακόμη και στο 1821, εμφύλιοι υπήρξαν όταν υφίστατο «γκουβέρνο» και οι αντίπαλοί του…

    (δικό μου)

    Πετεφρής:

    Ο Παπανδρέου λέει δηλαδή ότι το ΚΚΕ έως τον Δεκεμβριο 1943 διαθέτει “εθνικούς τίτλους”, αλλα και “βαρύνεται δυστυχώς με ευθύνας εμφυλίου πολέμου”. Οχι ότι ξεκίνησε εμφύλιο!

    Κάθε αμφιβολία για το τι εννοεί ο Παπανδρέου διαλύεται, με την ανάγνωση της τελευταίας από τις παραγράφους που παρατίθενται: υπάρχει ήδη στέρεα και πλήρης αφήγηση (= ο Εμφύλιος διεξάγεται ήδη, με στόχο την μετακατοχική δυναμική επικράτηση).

    Παραβλέπει την συνεργασία ΕΔΕΣ και Γερμανών, που μπορεί να έχει τα σκοτεινά ή παράλογα σημεία της, μπορεί να ήταν ελιγμός, σύμφωνοι, αλλα κανένας δεν υποστήριξε ότι δεν υπηρξαν επαφές με Ναζί-

    Θεωρώ απίθανο ο Παπανδρέου να είχε μια τέτοια πληροφορία και να την «παράβλεπε», με βάση τη συνολική (και σταθερή στο χρόνο) ρητορική του κατά των συνεργατών. Από την άλλη μεριά, είναι λογικά ανεξήγητο να κατηγορείται για συνεργασία με τους Γερμανούς ο ΕΔΕΣ, που ήταν ο μοναδικός ένοπλος σχηματισμός που έλεγχαν απολύτως οι Άγγλοι.

    Εμφύλιο έχουμε όταν μιά κρατική υπόσταση (στην περίπτωσή μας η “εθνική”) αμφισβητείται από μιάν άλλη, στην περίπτωσή μας, φιλοσοβιετική.

    Κι όμως, αμφότερες οι «υποστάσεις» υπήρχαν στα 1943. Μη ξεχνάς ότι υπήρχε η εξόριστη (νόμιμη) κυβέρνηση, η μοναδική που αναγνωριζόταν από τους Συμμάχους – οι οποίοι ήταν και η πηγή δύναμης (όπλων / πολιτικής νομιμοποίησης) στην οποία προσέτρεχαν όλες οι ένοπλες αντιστασιακές ομάδες, του ΕΛΑΣ συμπεριλαμβανομένου. Οι Γερμανοί και η κατοχική κυβέρνηση αντιμετωπίζονταν ως εντελώς προσωρινές καταστάσεις. Δες χαρακτηριστικά τη φράση του Παπανδρέου «…αλλά προπάντων τώρα που εγγίζει η απελευθέρωσις».

    Τέλος, οι κατοχικές συγκρούσεις μπορεί και να μη λεγόντουσαν σήμερα «Εμφύλιος» και να είχαν ξεχαστεί, αν δεν υπήρχε η συνέχεια: η μαζική σφαγή των ΤΑ από τον ΕΛΑΣ μετά την αποχώρηση των Γερμανών, όταν τα (εξαιρετικά μαζικά – και αυτό πρέπει να λάβει πειστικές εξηγήσεις) ΤΑ περίμεναν τους Άγγλους και την κυβέρνηση Παπανδρέου για να παραδοθούν σε αυτούς (όπως και έγινε για όσους πρόλαβαν: Πάτρα, Τρίπολη, Αθήνα κλπ) και -κυρίως- τα Δεκεμβριανά – όπου πληρούται και τυπικά η απαίτηση για δύο «υποστάσεις» που συγκρούονται.

    Αλλά τα Δεκεμβριανά δεν θα γινόντουσαν ποτέ αν δεν είχε προηγηθεί ο κατοχικός Εμφύλιος, κατά τον οποίον ο ΕΛΑΣ αμφισβήτησε δια των όπλων τις επιλογές της νόμιμης κυβέρνησης και των Άγγλων – στους οποίους ο ίδιος αναγνώριζε 100% την ηγετική ευθύνη για την Αντίσταση και την μεταπελευθερωτική διακυβέρνηση της χώρας, όπως πανηγυρικά επιβεβαιώθηκε στη Διάσκεψη του Λιβάνου: παρθενογένεση στην Ιστορία δεν υφίσταται. Τα Δεκεμβριανά (=100% Εμφύλιος, by the book) ήταν μεθοδικά προετοιμασμένα και από τις δύο (σχηματισμένες και κυρίαρχες, ουσιαστικά χωρίς ενδιαμέσους) πλευρές ήδη από το 1943. Ως πολιτική στόχευση, εννοώ – ο τρόπος που υλοποιήθηκαν τα γεγονότα βασίστηκε στις συγκυρίες της στιγμής.

    Μου αρέσει!

  2. γραφει ο θεοτοκας , αριστεροι ιστορικοι τον θεωρουν απο τους πιο αντικειμενικους παρατηρητες της κατοχης, στο ημερολογιο του στις 14 απριλιου 1943 πριν δηλαδη τη διαλυση της υβε/παο, του ελληνικου στρατου στην πελοπονησσο και ενα χρονο πριν την τελικη και αιματηρη διαλυση του 5/42 με σχεδον 400 θυματα

    «η εντυπωση ειναι οτι οι κομμουνισιτκες ομαδες προσπαθουν να εδραιωθουν στην σπονδυλικη στηλη της ελλαδας, δηλαδη στις περιοχες που δεσποζουν στη γραμμη Αθηνας-Θεσσαλονικης. η στρατηγικη τους ειναι φανερη . ταυτοχρονα αρχισαν να παρουσιαζονται ως κοινωνικη επανασταση κα να εφαρμοζουν εδω και εκει ενα ειδος πρωτογονο σοβιετισμο. στις περιοχες αυτες φαινεται οτι κατορθωσαν να αποχτησουν το μονοπωλιο της στρατιωτικης δρασης, εκτοπιζοντας με διαφορους τροπους τ αντιθετα ανταρτικια στοιχεια. το πιο εντυπωσιακο επεισοδιο του ειδους αυτου ηταν το επεισοδιο σαραφη που εδωσε σε ολη την ελλαδα ενα προαισθημα εμφυλιου κοινωνικου πολεμου»

    η επιθεση εναντιον του εδες δεν ειχε καμια σχεση με την υποτιθεμενη συμφωνια κυριων του ζερβα με τους γερμανους. αυτη αν εγινε ακολουθησε της επιθεσης του ελας. φιλοεαμικοι ιστορικοι πχ φλαισερ υποστηριζουν οτι επαιξε ρολο η ακομψη αποπομπη των εκπροσωπων της αντιστασης στο καιρο κατι που οδηγησε την ηγεσια του κκε να πεισθει οτι οι βρετανοι θα επαναφερουν με τη βια το γεωργιο.
    μπορει να ειχε καποια σχεση αλλα βασικη αιτια ηταν η συνθηκολογηση των ιταλων ο εξοπλισμος με τα οπλα της μεραρχιας πινερολο και η πεποιθηση που ειχαν οτι οι γερμανοι ηταν ετοιμοι να αποχωρησουν.
    σε δυο αλλες περιπτωσεις στη διαλυση του 5/42 και τη δολοφονια ψαρρου και το κινημα στη μεση ανατολη το κκε ειχε αναλογες πληροφοριες για αποχωρηση γερμανων και αποβιβαση βρετανικων στρατευματων.
    σιγουρα υπηρχαν επαφες του ζερβα με τα κατοχικα στρατευματα και μαλλον θα ειχε ερθει σε καποια συμφωνια ανακωχης αλλα μετα τις συγκρουσεις με τον ελας ειχε ουσιαστικα διαλυθει πολεμωντας σε ορισμενες περιπτωσεις ταυτοχρονα με γερμανους και κομμουνιστες, ειχε ουσιαστικα απομονωθει σε μια μικρη περιοχη της ηπειρου δυτικα του αραχθου και ειχε διαταγη απο το στρατηγειο μεσης ανατολης να αναστειλει τα σαμποταζ μετα τα πολυ σκληρα αντιποινα των γερμανων.

    για κατοχικο εμφυλιο μιλαει και ο μαργαριτης στο αρθρο στο μνημωνα που ειχα βαλει σε αλλο σχολιο. ο ορισμος που δινει ο πετεφρης για τον εμφυλιο ειναι οτι ναναι

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s