1821

Δεν ήταν αγνές ψυχές ήταν μεγάλες. Κι οι μεγάλες ψυχές είναι πάντα επικίνδυνες

Η φράση του τίτλου είναι του Νίκου Καζαντζάκη, από την Αναφορά στον Γκρέκο. Τη χρησιμοποιεί όταν μιλάει για τους ανθρώπους που θεμελίωσαν τη νεότερη Ελλάδα, με αφορμή την πασίγνωστη αποστροφή του Καραϊσκάκη με τις τρουμπέτες και τα τουμπερλέκια. Μου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση όταν την πρωτοείδα στην Αναφορά,μαθητής ακόμα στο Γυμνάσιο. Και δεν την ξέχασα ποτέ.

Θα αναρωτηθείτε γιατί σας τα λέω αυτά, σαββατιάτικα. Χθες βράδυ τελείωσα το βιβλίο της Βάσως Ψιμούλη Σούλι και Σουλιώτες («γκουμούτσα» κατά τον Νίκο Σαραντάκο) και πέρασα το πρωινό περιδιαβαίνοντας στο διαδίκτυο: μάχη του Σέλτσου (μου διέφευγαν οι λεπτομέρειες), Καραμπελιάς, συνωστισμένες στο Ζάλογγο, εθνολαϊκισμός και εθνομηδενισμός κλπ.

Μην ανησυχείτε, δεν ακολουθεί κείμενο 4.000 λέξεων. Απλά κάνω μια ενδεικτική καταγραφή στο ηλεκτρονικό μου ημερολόγιο για το Σάββατο 27 Απριλίου, σωτηρίου έτους 2013.

Πηγή: Δεν ήταν αγνές ψυχές ήταν μεγάλες. Κι οι μεγάλες ψυχές είναι πάντα επικίνδυνες | Η καλύβα ψηλά στο βουνό

(Επιλογή – αποσπάσματα – από τα σχόλιά μου στην ανάρτηση της καλύβας)

Γκολ από τα αποδυτήρια, τα οποία ο Καραμπελιάς τα κάνει γαργάρα, προτιμώντας να αναδεικνύει τριτεύοντα: το γένος Μπότσαρη ήταν ο σημαντικότερος σύμμαχος του Αλή στον αγώνα του κατά του Σουλίου. Άσχετα αν ΜΕΤΑ ο Αλής τους πετσόκοψε, στο Σέλτσο. Και τέτοια γκολ υπάρχουν πάμπολλα – και για τους Τζαβελαίους και για τους Κουτσονικαίους – ακόμα και για τους Ζερβαίους. Οι μόνοι που δεν είχαν συνομιλίες παράδοσης/ συνεργασίας / χρηματισμού με τον Αλή ήταν οι… προλετάριοι., δηλαδή τα μικρά φτωχά γένη, δηλ. οι περισσότεροι από όσους έμειναν με τον Σαμουήλ στο Κούγκι – από απελπισία γιατί κανείς δεν τους υπολόγιζε, ούτε ο Αλής ούτε οι δικοί τους. Άστα να παν σταδιάλα! Οι φάρες Μπότσαρη (κυρίως) και Τζαβέλλα πλήρωσαν ακριβά την αφροσύνη τους ή, καλύτερα, την προσήλωσή τους στις πατροπαράδοτες μη-εθνικές, ακόμα και μη-κοινοτικές αντιλήψεις, αλλά κάποια μέλη τους επιβίωσαν και πρωταγωνίστησαν στη συνέχεια και στην Επανάσταση. Πολλά άλλα σουλιώτικα γένη τα έφαγε το σκοτάδι, είτε αμέσως, είτε στην αιχμαλωσία του Αλή…

*

Για να μη σε αφήσω με την απορία, το διατυπώνω επιγραμματικά: η μετάβαση των Σουλιωτών από το αν-εθνικό στάτους της πατριάς στην ιδέα του έθνους είναι πραγματικά case-study που δικαιώνει 100% τη θεωρία της εθνογένεσης στις αρχές του 19ου αιώνα. Πλην, αυτό δεν έχει γενικότερη (καθολική) ισχύ, αφού τα πρώτα σημάδια «εθνικής» συγκρότησης των νεο-Ελλήνων υφίστανται (ενδεικτικά) από το 1204 και εντεύθεν.

*

ΣΑΘ:

Σας ρώτησα ευθέως:
“Αρνείστε την κυριαρχία αν όχι την [ουσιαστικά] “τρομοκρατία” τής αριστερής και αριστερίστικης ‘διανόησης’ στα ελληνικά πανεπιστήμια επί δεκαετίες τώρα;”
Και απάντηση επί της ουσίας ΔΕΝ πήρα.

Ευθεία απάντηση: η ερώτηση είναι πέρα για πέρα λάθος (ως προς τη διατύπωσή της). Δεν είναι καν ερώτηση, είναι διαπίστωση (απόφανση, μάλλον), η οποία τίθεται υπό τύπον take it or leave it, όπως λέμε στο χωριό μου. Όπως συμβαίνει συνήθως, η πραγματικότητα είναι περίπλοκη, αντιφατική και… πεισματάρα: αρνείται να χωρέσει σε παρόμοιες διατυπώσεις.

Παρεμπίπτον: Όσο και να σας φαίνεται περίεργο, ο Καραμπελιάς μου είναι συμπαθής και (ως συγγραφέας) ενδιαφέρων. Απλά δεν τον θεωρώ, από ένα σημείο και μετά αξιόπιστο. Άλλο το ένα και άλλο το άλλο.

(Βεβαίως υπάρχουν και οι ξαφνικοί, αναπάντεχοι και παθιασμένοι έρωτες – όπως αυτοί των παραδοσιακών μη- αριστερών, προς τον Κ, ο οποίος έγινε ακόμα και τραγούδι, ως… αναρχοκομμουνιστής: μεγάλο και ενδιαφέρον θέμα, αλλά δεν είναι του παρόντος

http://ardin-rixi.gr/archives/5033

http://ardin-rixi.gr/archives/4957

Το άρθρο στο ΑΡΔΗΝ το δίνω σε λινκ, παραπάνω, για να το διαβάσει κάθε ενδιαφερόμενος. Επαναλαμβάνω (ίσως γίνομαι κουραστικός) ότι ΔΕΝ με ενδιαφέρει ούτε κατ’ ελάχιστον η αντιπαράθεση Ψιμούλη / Καραμπελιά σε θέματα πιασάρικα μεν, εντελώς ασήμαντα δε.

_

(Τα σημαντικά εντοπίζονται): Στην απόδοση ελληνικής εθνικής συνείδησης στους Σουλιώτες εξαπανέκαθεν και στην παρασιώπηση του γεγονότος ότι το Σούλι το έδωσαν στο πιάτο (ο μεζές ήταν σκληρός, βέβαια) στον Αλή οι ίδιοι οι Σουλιώτες. Πρωταρχικά οι Μποτσαραίοι και δευτερευόντως οι φάρες Τζαβέλα / Κουτσονίκα. Ήτοι σχεδόν ολόκληρη η «αριστοκρατία» του Σουλίου.

*

Καραμπελιάς:

Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, λοιπόν, οι μελλοντικοί επιστήμονες και πνευματικοί άνθρωποι της χώρας ωθούνταν σε διαστρεβλώσεις, αποσιωπήσεις, πνευματική ανεντιμότητα, υποταγή στις αυθεντίες. Γιατί όχι και στις παραποιήσεις στοιχείων, δεδομένου ότι, ούτως ή άλλως, η ιδιοτέλεια, ταξική και ιδεολογική, κυριαρχούσε σε αυτόν τον χώρο; Γιατί λοιπόν και η Β.Ψ. να μην αποσιωπήσει κάποια στοιχεία, και εν τέλει να μην παραποιήσει ορισμένα άλλα, ώστε να αποδείξει, όπως λέει στην απάντησή της, πως οι Σουλιώτες «γεννήθηκαν Αρβανίτες, έζησαν Σουλιώτες, πέθαναν Έλληνες»[35]: δηλαδή ότι, στο Σούλι, δεν κατοίκησαν ποτέ Έλληνες, αλλά έγιναν με τον θάνατό τους, ποιος ξέρει ίσως και μετά θάνατον! Πέρα από την ύβρη που ενέχει αυτή η απάντηση, είναι ίσως μια ειλικρινής απόφανση και διευκρινίζει τους στόχους της. Αυτό έθετε ως στόχο ο «χώρος» και αυτό έπρεπε να αποδείξει. Όσο για την αλήθεια, τόσο το χειρότερο γι’ αυτήν.

http://ardin-rixi.gr/archives/4957

Ευχαριστώ, αλλά ΔΕΝ θα πάρω.

Δεν θα κρίνω το έργο της Ψιμούλη (όπως δεν έκανα και για τη Ρεπούση) με τέτοιου είδους αφετηρίες, θεωρώντας δηλαδή ότι εκεί μέσα υπάρχει δόλος, ανεντιμότητα, ιδιοτέλεια, πλατυποδία, πιτυρίδα κλπ.

Από το βιβλίο της Ψ. παίρνω τις πληροφορίες που με ενδιαφέρουν – και αυτό είναι όλο. Το ίδιο κάνω (έκανα) και με τα βιβλία του Καραμπελιά, ως το «1204» – μετά έπαψα να τον παρακολουθώ γιατί… ξέφυγε.

Επαναλαμβάνω ότι τα περί Ζαλόγγου / Λένης κλπ δεν με ενδιαφέρουν, πολύ περισσότερο δεν με ενδιαφέρουν όταν χρησιμοποιούνται στα πλαίσια μιας αντιπαράθεσης που στοχεύει να «αποδείξει» δόλους, ιδιοτέλειες κλπ.

*

Το Μεσολόγγι βρίσκεται δυο δεκαετίες μετά (από την πτώση του Σουλίου). Και κάποιος που έκανε (ως φάρα/ γένος) ένα λάθος είκοσι χρόνια πριν (ακριβώς γιατί δεν σκεφτόταν με όρους έθνους / κοινότητας, αλλά με όρους φάρας), δε σημαίνει ότι δεν τροποποίησε / άλλαξε άρδην τις αντιλήψεις του.

Για να ξεφύγουμε λίγο από τους Σουλιώτες, τυπική περίπτωση πραγματικά εντυπωσιακής μεταλλαγής είναι ο Καραϊσκάκης, που αλλιώς ξεκίνησε και αλλιώς τερμάτισε τη συμμετοχή του στη μεγάλη Επανάσταση. (Σημειωτέον ότι ο πατέρας του ήταν μεταξύ αυτών που καταδίωκαν τους Σουλιώτες μετά την παρασπονδία του Αλή, στα 1804).

*

δεξιός:

…αλλά τώρα πρέπει να έχουμε γίνει σοφότεροι για τα κίνητρα όλης αυτής της υστερίας που ήσαν ελάχιστα αριστερά.

Προφανώς ένας από τους δυο μας ήταν μετανάστης, χωρίς τακτική επαφή με την Ελλάδα, εκείνη την περίοδο. Γιατί εγώ θυμάμαι την υστερία να κυριαρχεί… στους εξ αίματος και απευθείας απογόνους του Σωκράτη – είτε χουντικοί ήταν, είτε παραδοσιακού τύπου δεξιοί, είτε «αριστεροί» (αριστερούς μαϊντανούς τους αποκαλούσα) είτε ο Παπαθεμελεύς, είτε το ΚΚΕ (σεμνά, αυτό), είτε ο Καραμπελεύς, είτε το αντίφωνο βαρύφωνο- πωστολέγανε. Ακόμα και οι πόντιοι (πάσης κατηγορίας) είχανε σκαρφαλώσει ομοθυμαδόν στα κάγκελα!

 

Advertisements

1 thought on “Δεν ήταν αγνές ψυχές ήταν μεγάλες. Κι οι μεγάλες ψυχές είναι πάντα επικίνδυνες”

  1. φ.μπ

    Antonis Lazarou Οι «ψυμουλικοί» παραγνωρίζουν το γεγονός ότι αυτοί οι Αρβανίτες Σουλιώτες είχαν υιοθετήσει ήδη σε ικανοποιητικό βαθμό την ιστορική ταυτότητα των Ρωμιών-Ελλήνων. Οι καραμπελικοί» παραγνωρίζουν το γεγονός ότι, αυτές οι σουλιώτικες φάρες, ακόμα και αν είχαν σχηματίσει αίσθηση πως ανήκουν ιστορικά-πολιτισμικά στο ελληνικό γένος (εθνοπολιτισμική συνείδηση), δεκάρα δεν έδιναν για το κοινό συμφέρον αυτού του γένους (που είναι ακριβώς αυτό που λέμε εθνοπολιτική ή national συνείδηση).
    Σε κάποιο σημείο γράφετε για το κομβικό 1204: αυτό που έγινε τότε, ήταν, ακριβώς, η επανανακάλυψη της ιδέας ότι «είμαστε Έλληνες» σε ιστορικό (εθνοπολιτισμικό) επίπεδο. Η ουσιαστικότερη εθνοπολιτική σκέψη ανιχνεύεται σε κείμενα ελάχιστων διανοητών, όπως του Πλήθωνα ή των φιλενωτικών που επηρεάστηκαν από το πολιτικό μοντέλο των πόλεων-κρατών της αναγεννησιακής Ιταλίας (για το θέμα αυτό υπάρχει το βιβλίο της Τόνιας Κιουσοπούλου «Βασιλεύς ή Οικονόμος»).

    *

    Kwstas Tzortzis Ειναι δύσκολο και επικίνδυνο να κρίνει καποιος, το πολιτικό και πολιτισμικο επιπεδο των λαων της εποχής εκείνης,με γνώμονα την σημερινή πολιτική συνειδητοτητα. Τότε,ήταν η εποχη των μεγάλων αυτοκρατοριων, και οι λαοί υποτελεις πότε στον ενα και πότε στον αλλο.

    *

    Γιώργος Θωμαΐδης Panos Zervas Υπάρχουν δυο αναγνώσεις στο άρθρο: Από τη μία, μια «λεπτομερειακή» : το ότι οι Σουλιώτες πολεμούσαν μεταξύ τους, δεν δικαιώνει τη θεωρία της εθνογένεσης τον 19ο αιώνα από μόνο του και ορθότατα γυρνά στο άρθρο το ρολόι (και) πιο πίσω. Σε συνθήκες δουλείας αιώνων χωρίς πολιτικό εθνικό σημείο αναφοράς, υπάρχει πάντα περίπτωση συνεργασίας με έναν κατακτητή, με τον οποίο συχνά υπήρχαν και βιολογικές και πολιτιστικές συγγένειες και συνύπαρξη αιώνων. Από την άλλη πλευρά, σε μια παράλληλη ανάγνωση, η εξιδανικευση των ανθρώπων που δημιούργησαν το ελληνικό κράτος, είναι μια λαθεμένη επιλογή από την πλευρά των ιθυνόντων του κράτους και πολλών ιστορικών, διότι ο πληθυσμός χάνει την ικανότητα να αντιληφθεί ότι οι άνθρωποι (και οι ομάδες) μαθαίνουν και βελτιώνονται μέσα στο χρόνο. Συνεπώς, η φράση «δεν ήταν αγνές ψυχές, ήταν μεγάλες» αποτελεί εξαιρετική επιλογή, όπως και η σαφής αναφορα στο ότι είναι ανάγκη να έχουμε όλη τη μεγάλη εικόνα. Τώρα το εάν οι Σουλιώτες ένιωθαν όλοι Έλληνες, σε ποιό βαθμό, πως (τι σήμαινε Έλληνας για έναν κάτοικο της Σύρου, τι για έναν Καραμανλή που ήξερε καλά και την «πατριαρχική» ελληνική και τι για έναν Σαρακατσάνο στην Πίνδο και τι για εναν Αρβανίτη;) και από πότε ακριβώς (ελληνοφωνία υπάρχει σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας πρακτικά αδιάκοπτα επί χιλιάδες χρόνια, αλλού υπήρξε πιο πολύπλοκη εικόνα), είναι ένα άλλο θέμα. Στο οποίο η αλήθεια πάντα βοηθάει πάρα πολύ. Με δυο λόγια, πολύ ωραίο άρθρο, όπως πάντα θα έλεγα.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s