Ζαχαριάδης

O Ζαχαριάδης για το «Μακεδονικό»

Η 7η Πλατιά Ολομέλεια της ΚΕ και της ΚΕΕ του ΚΚΕ συνήλθε στις 18-24/2/1957, στη Ρουμανία. Ήταν η Ολομέλεια που διέγραψε τον Ζαχαριάδη από μέλος του Κόμματος.
Η Απόφαση διακήρυξε ότι το ΚΚΕ αγωνιζόταν για το δικαίωμα της «ισοτιμίας των Σλαβομακεδόνων»:
Οι σλαβομακεδόνες της Ελλάδας θα βρουν τα δίκαιά τους μόνο σε μια ακατάλυτη ενότητα με τον ελληνικό λαό.
Ήταν, προφανώς, ένα από τα θέματα μέσω των οποίων επιχειρήθηκε να χτυπηθεί πολιτικά ο Ζαχαριάδης. Ο οποίος, φυσικά, απάντησε:
Το Μακεδονικό ήταν ένα λάθος πολιτικό – σεχταριστικό που έγινε για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας και που κρατήθηκε λανθασμένα περισσότερο, μπορούσε για ένα διάστημα να το δεχτούμε εφόσον βοηθούσαμε τους συντρόφους Βουλγάρους στον αγώνα που κάνανε για να χτυπήσουν το κομιτάτο στην προετοιμασία της επανάστασής τους εκεί, γιατί το κομιτάτο ήταν βασική δύναμη της Αντίδρασης στη Βουλγαρία και στηρίζονταν σ’ αυτό, Μακεδονία κλπ. και το βουλγάρικο κόμμα βγήκε με το ενιαία και ανεξάρτητη Μακεδονία και Θράκη που σήμερα ουσιαστικά, ας πούμε, περισσότερο προσθέτει… Αυτό μας κόστισε εμάς πολιτική απομόνωση.

Πηγή: Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, 1949-1968, Β’ Τόμος, Σύγχρονη Εποχή, σελ. 375-386

Σχόλιο καλύβας: προξενεί εντύπωση η ελαφρότητα (;) με την οποία ο κορυφαίος Έλληνας κομμουνιστής ηγέτης ανακεφαλαιώνει την ως τότε πολιτική του ΚΚΕ για την Μακεδονία. Η οποία, όπως έχουμε τονίσει σε προηγούμενα ποστ της ενότητας για τον Εμφύλιο, είχε παίξει σημαντικότατο ρόλο – ειδικά στην τελευταία φάση του Εμφυλίου, οπότε επανήλθε το ζήτημα της αυτοδιάθεσης.

Πηγή: O Ζαχαριάδης για το «Μακεδονικό» | Η καλύβα ψηλά στο βουνό

Από τη συζήτηση στην ανάρτηση της καλύβας

(δικό μου)

ουσιαστικά το Μακεδονικό λύθηκε στα 1923-26, όταν υλοποιήθηκε η ανταλλαγή των πληθυσμών – γεγονός που επισφραγίστηκε με τη στρατηγική ήττα της Βουλγαρίας στον Β’ παγκόσμιο πόλεμο, μετά την οποία αναγκάστηκε να αποχωρήσει από τις κατειλημμένες περιοχές της Μακεδονίας.

Νέα απόπειρα «λύσης» (άλλης από αυτή που υφίσταται) οδηγεί με μαθηματική βεβαιότητα σε πόλεμο μεταξύ των ενδιαφερομένων (Ελλάδα, Βουλγαρία, Αλβανία και ΠΓΔΜ) ο οποίος εύκολα θα εμπλέξει και άλλους γείτονες.

Αυτό ίσχυσε ήδη μια φορά (στα 1941) καλυμμένο όμως από τη Γερμανική επέλαση στα Βαλκάνια.

Με τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, η αλλαγή των συνόρων ξανάγινε της μόδας. Μια μόδα που την πλήρωσαν ήδη ακριβά οι Σέρβοι, οι Κροάτες, οι Βόσνιοι (απ’ όλες τις ποικιλίες), οι Κοσοβάροι κλπ. Ακόμα και οι Σλαβομακεδόνες της ΠΓΔΜ, που θέλοντας να αλλάξουν τα σύνορα (αυτό υποδηλώνει το Μακεδονία σκέτη) έχουν κρατηθεί ως τώρα στο διεθνές περιθώριο (ΝΑΤΟ και ΕΕ).

(Και με δική μας ευθύνη – ως τη στιγμή που επίσημα δεχτήκαμε και προτείνουμε τη σύνθετη ονομασία για όλες τις χρήσεις)

A, ώστε αυτό ήτανε, εντάξει, ΟΚ ρε φίλε, δεν έγινε και τίποτε…Αυτό ήταν απλώς το Μακεδονικό. Είπα και εγώ…

Πόσες χιλιάδες στήθηκαν στο απόσπασμα με το Γ’ ψήφισμα ειδικά για το παραπάνω «σεχταριστικό λάθος»; Πόσοι αρνήθηκαν να αποκηρύξουν το ΚΚΕ και με πρόσχημα «την απόσχιση εδάφους της επικράτειας…» εκτελέστηκαν; Πόσοι βαφτίστηκαν «κατάσκοποι» του εχθρού, σαν απλά μέλη του ΚΚΕ που στο επέμενε να παραμένει με το όπλο παρά πόδας;

Προφάσεις; Ναι, αλλά τι έφταιγαν οι ΔΣΕ Πελοποννήσου, για παράδειγμα, που εξοντώθηκαν μέχρι ενός για ένα θέμα που στο κάτω κάτω αμφιβάλλω αν το ήξεραν; Ηξερε, βέβαια το Κόμμα!

Στη βάση αυτή, το ΚΚΕ (3ο Έκτακτο Συνέδριο [26/11 – 3/12/1924] ), υιοθέτησε τη σχετική απόφαση του 5ου Συνεδρίου της Κομμουνιστικής Διεθνούς (Μόσχα, 17/6 – 8/7/1924) και μιλούσε [το ΚΚΕ] για καταπιεζόμενες [από την Ελλάδα] εθνικές μειονότητες και για «ανεξάρτητη Μακεδονία και Θράκη» !!

Τον Δεκέμβριο του 1935 (6ο Συνέδριο), το ΚΚΕ επικύρωσε την απόφαση της ηγεσίας του [Απρίλιος 1935] για ‘αντικατάσταση’ (καιροσκοπική, ωστόσο, προσωρινού χαρακτήρα και μηδέποτε ουσιαστικώς εφαρμοσθείσα!…) του παραπάνω συνθήματος με το σύνθημα «πλέρια ισοτιμία στις μειονότητες»….

Σε συνέντευξή του στην Αγγλίδα δημοσιογράφο Elisabeth Barker το 1946, ο Ζαχαριάδης είχε δηλώσει:
«… τα ζητήματα των συνόρων του Βορρά έπρεπε να διευθετηθούν με βάση την αυτοδιάθεση…»

Είναι απολύτως βέβαιο πλέον ότι χωρίς την αποφασιστική στήριξή του από τη Γιουγκοσλαβία, το ΚΚΕ δεν θα τολμούσε τότε να εξωθήσει τα πράγματα ως την εμφύλια ρήξη.
Εξίσου βέβαιο φαίνεται ότι ο Τίτο δεν θα είχε παράσχει την στήριξη αυτή, αν προηγουμένως ο Ζαχαριάδης δεν είχε δηλώσει ρητά στο Βελιγράδι ότι το ΚΚΕ είναι σαφώς υπέρ της αυτοδιάθεσης των Σλαβομακεδόνων, η οποία βεβαίως εξυπηρετούσε απολύτως τη μακροπρόθεσμη γιουγκοσλαβική πολιτική στο «Μακεδονικό», δηλαδή την απόσχιση της [ελληνικής] «Μακεδονίας του Αιγαίου» και τη συνένωσή της με τη γιουγκοσλαβική Μακεδονία !!

Κι αν επιπλέον ληφθεί υπόψιν ότι οι Σλαβομακεδόνες αποτελούσαν μέχρι και τα 3/5 [14.000 στις 25.000!!] του ΔΣΕ (αρχές 1949), είναι πολύ δύσκολο να μην οδηγηθεί κανείς στο συμπέρασμα ότι άξονας και καταλύτης του Εμφυλίου υπήρξε η αξιοποίηση (εκμετάλλευση;) από το ΚΚΕ του πόθου των Σλαβομακεδόνων για την ‘εθνική αποκατάστασή’ τους.

Μετά τη ρήξη Τίτο – Στάλιν και τη ‘σύνταξη’ του ΚΚΕ με τον δεύτερο, η 5η Ολομέλεια (Αλβανία, 30 – 31 Ιανουαρίου 1949) υποσχόταν, ως γνωστόν, στους Σλαβομακεδόνες «πλήρη εθνική αποκατάσταση»∙ όχι, πλέον, στην αγκαλιά του Τίτο και της διευρυμένης «Μακεδονίας» του, αλλά αυτή τη φορά στα πλαίσια μιας [βουλγαρικής και πάλι εμπνεύσεως] ανεξάρτητης Μακεδονίας που θα συμπεριελάμβανε και τα 3 τμήματα (ελληνικό, γιουγκοσλαβικό, βουλγαρικό) της Μακεδονίας, μιας κατασκευής σαφώς αντι -Τιτικής.

Με δεδομένα όλα αυτά, δεν φαίνεται πέρα για πέρα άδικη η κλασική ‘αντικομμουνιστική’ θέση περί «σλαβοκινήτων», «προδοτών» κ.τ.λ.
(«Προδοτών», βεβαίως, με την παραδοσιακή έννοια του όρου. Διότι οι κομμουνιστές, όταν εκτελούν το ‘διεθνιστικό καθήκον’ τους δεν αισθάνονται ότι «προδίδουν» την πατρίδα τους. Πάνω από την (εθνική) πατρίδα τους οφείλουν να βάζουν την παγκόσμια κομμουνιστική πατρίδα….
Κι αυτήν ακριβώς την «αίρεση» πλήρωσαν πανάκριβα∙ και αυτοί και η Ελλάδα).

Η θέση του ΚΚΕ για το «Μακεδονικό» και τους Σλαβομακεδόνες, στη ρευστότητά της, έδινε πάντα αφορμή για σκόπιμες και μη παρανοήσεις. Ακόμα και η άρνησή του να συμμετάσχει στα συλλαλητήρια για το όνομα των Σκοπίων το 1990, αποδιδόταν τότε στην «αντεθνική» του εν γένει φυσιογνωμία.

Παρότι η ρευστότητα στις διατυπώσεις του προπολεμικού ΚΚΕ, (καθώς και σ’ αυτές της 5ης Ολομέλειας), πόρω απείχε από το να οδηγεί τους εχθρούς και τους φίλους του σε ασφαλή συμπεράσματα, ο καλόπιστος μελετητής δεν θα πρέπει να κάνει το λάθος να διαβάσει τις θέσεις αυτές με εθνικιστικούς όρους. Γιατί αν για τον εθνικισμό, αυτοδιάθεση σημαίνει ανεξάρτητο μονοεθνικό κράτος, στον κόσμο (και μάλιστα στις χώρες του σοβιετικού μπλοκ) δοκιμάστηκαν και διάφορα άλλα μοντέλα.

Η Σοβιετική Ένωση, λειτούργησε όσο λειτούργησε, ως Συνομοσπονδία Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών. Στον ΟΗΕ μάλιστα, η Ουκρανία είχε δική της θέση και ψήφο. Η Τιτοϊκή Γιουγκοσλαβία λειτούργησε ως ομοσπονδία. Η Τσεχοσλοβακία λειτούργησε ως ενιαίο κράτος, αν και προήλθε ως ένωση δύο κρατών. Η Κομμουνιστική Διεθνής, προέκρινε την ένωση των Βαλκανίων κατά το πρότυπο της Σοβιετικής Ένωσης, την εποχή που ο Ουίλσων προωθούσε την ιδέα μιας συνομοσπονδίας για τα Βαλκάνια. Και βεβαίως, η δυτικής εμπνεύσεως προσέγγιση είχε τους υποστηρικτές της και στο αστικό στρατόπεδο: Ενδεικτικά θα αναφέραμε τον Παπαναστασίου, αλλά και την αντιστασιακή ΠΕΑΝ του Κανελλόπουλου, που στην παρουσίαση των θέσεών της διεκήρυττε και την μεταπολεμική ένωση των Βαλκανίων (αν και αργότερα η Οργάνωση προσχώρησε σε σκληρές εθνικιστικές θέσεις). Άλλα μοντέλα με εθνοτική ποικιλομορφία, απαντούσε κανείς και στο δυτικό κόσμο, όπως στην Ελβετία και τη Γερμανία, αλλά και αργότερα στην βραχύβια δικοινοτική Κύπρο.

Στο παραπάνω πλαίσιο, η θέση του ΚΚΕ παλινδρομούσε μεταξύ της πολιτικής της αναγνώρισης των Σλαβομακεδόνων ως εθνικής μειονότητας με τα δικαιώματα μειονότητας (η θέση του ΕΑΜ), της φόρμουλας της εθνικής ισοτιμίας και της προσέγγισης της ανεξάρτητης Μακεδονίας, με ό,τι παραλλαγές θα μπορούσε να φανταστεί κάποιος ενδιάμεσα, αλλά πάντα στο πλαίσιο της ιδέας των Σοσιαλιστικών Βαλκανίων. (Αν η 5η Ολομέλεια υπήρξε εξόχως επικίνδυνη, δεν ήταν για την διακήρυξη περί «πλέριας αυτοδιάθεσης», αλλά για κάτι που δεν αποτυπώθηκε ποτέ στο κείμενό της: Πως η «νίκη» του ΔΣΕ, δεν θα μπορούσε να αφορά το σύνολο της Ελλάδας…)

Το Μακεδονικό μπορεί να λύθηκε το ’23-’26, σε ό,τι αφορά τις τότε διακρατικές ισορροπίες, αλλά η επίλυσή του δεν περιελάμβανε τους Σλαβομακεδόνες, που δεν είχαν συγκροτηθεί ακόμη σε έθνος, και των οποίων η εθνική συνείδηση ήταν διαφιλονικούμενη. Η εθνικιστική πολιτική της εποχής του μεσοπολέμου, δεν μπορούσε να χειριστεί το ζήτημα διαφορετικά από το να το κρύψει κάτω από το χαλί – ενώ απ’ την άλλη, η τυχοδιωκτική τακτική του ΚΚΕ, συνέβαλε ώστε το φαινόμενο να προσλάβει χαρακτηριστικά τραγωδίας.

Advertisements

5 σκέψεις σχετικά με το “O Ζαχαριάδης για το «Μακεδονικό»”

  1. Δεν ξέρω την πηγή του Τάσου (σωστός… ληξίαρχος) αλλά, αν θυμάμαι καλά, το αναφέρει ο ίδιος ο Ζ. στο «βιογραφικό» του.

    Στη βικιπαίδια πάντως το θεωρούν δεδομένο:

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CF%82_%CE%96%CE%B1%CF%87%CE%B1%CF%81%CE%B9%CE%AC%CE%B4%CE%B7%CF%82

    Μου αρέσει!

  2. «Στα 1905 ο πατέρας μου μετατέθηκε στα Σκόπια της Μακεδονίας, πάντα σαν εξπέρ της Ρεζί. Στα Σκόπια πρωτοπήγα στο σχολείο της Ελληνικής κοινότητας. Στα 1908 πήγαμε τα παιδιά με τη μητέρα μας στα Άδανα για να δει τους γονιούς της. Εκεί έζησα την τουρκική συνταγματική μεταπολίτευση και τη σφαγή των Αρμενίων. Ξαναγυρίσαμε στα Σκόπια, όπου μείναμε ως τους Βαλκανικούς πολέμους. Απ’ τα χρόνια που μείναμε στα Σκόπια έμειναν μέσα μου πολύ ζωηρές και έντονες οι παιδικές εντυπώσεις και αναμνήσεις απτόν ένοπλο και εξοντωτικό αγώνα που έκαναν τα χρόνια εκείνα οι μακεδόνες, Έλληνες, Βούλγαροι, Σέρβοι και Αλβανοί ενάντια στους Τούρκους και συναμεταξύ τους. Στα 1912 ήμουνα στη Θεσσαλονίκη όταν μπήκαν οι Έλληνες. Επειδή η Σερβία και η Ελλάδα δεν αναγνώριζαν τη Ρεζί, τον πατέρα μου τον μετέθεσαν στη Νικομήδεια στα 1913. Εκεί τελείωσα το δημοτικό εφτατάξιο σχολείο, και στα 1916-17 για 1 χρόνο πήγα στο γυμνάσιο στην Αδριανούπολη, όπου στο μεταξύ είχε μετατεθεί και βρισκότανε μόνος του ο πατέρας μας»

    http://zaxariadis.blogspot.gr/search/label/%CE%91%CF%85%CF%84%CE%BF%CE%B2%CE%B9%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%B9%CE%BA%CF%8C%20%CF%83%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CE%AF%CF%89%CE%BC%CE%B1

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s