ΔΣΕ

Οι επιθετικές δραστηριότητες του ΔΣΕ 

Νομίζω ότι ένα συνοπτικό χρονολόγιο των επιθετικών δραστηριοτήτων του ΔΣΕ είναι χρήσιμο σε όσους ασχολούνται με την ιστορία της εποχής. Αυτό που ακολουθεί βασίζεται στο ευρύτερο χρονολόγιο που παραθέτει ο Νίκος Μαραντζίδης στο βιβλίο του Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας, εκδ. Αλεξάνδρεια, 2010.

Από τη μελέτη του χρονολογίου προκύπτουν, καταρχήν, τα ακόλουθα συμπεράσματα:

  • Ο ΔΣΕ επέδειξε μια πραγματικά αξιόλογη / πυκνή δραστηριότητα, σε ολόκληρο το χώρο της ηπειρωτικής Ελλάδας.
  • Η συντριπτική πλειοψηφία των επιθέσεών του σε πόλεις και κωμοπόλεις ήταν αποτυχημένες. Ακόμα και εκεί που κατέλαβε πόλεις (Καρδίτσα, Νάουσα, Καρπενήσι) αναγκάστηκε να αποχωρήσει, σε λίγες μέρες, ενώ η επιμελητειακή και στρατολογική εκμετάλλευση αυτών των καταλήψεων είναι ζήτημα αν υπερκάλυψε τις απώλειες.
  • Ωστόσο, η πολιτική σημασία και ο αντίχτυπος των επιθέσεων σε πόλεις, χωριά και Σταθμούς της Χωροφυλακής υπήρξε εξαιρετικά σημαντική.
  • Το πυκνό χρονολόγιο των επιθέσεων στην Πελοπόννησο θέτει υπό αμφισβήτηση την άποψη (και του Μαραντζίδη) ότι η ύπαρξη και οι όποιες επιτυχίες του ΔΣΕ βασιζόταν αποκλειστικά στη βοήθεια των βόρειων γειτόνων, υποδεικνύοντας ότι το «φαινόμενο ΔΣΕ»  είναι περισσότερο σύνθετο.
  • Όταν ο Εμφύλιος είχε κριθεί (τέλος 1948, αρχές 1949) ο ΔΣΕ καταγράφει τις πιο σημαντικές επιθέσεις του. Άλλες από αυτές ήταν προσωρινές επιτυχίες (Καρδίτσα, Νάουσα, Καρπενήσι) με μεγάλη πολιτική / ψυχολογική σημασία, άλλες όμως εξελίχτηκαν σε πραγματικές καταστροφές (Θεσσαλονίκη, Λεωνίδιο, Φλώρινα, Μεταξάδες)

Αλλά θα μας δοθεί η ευκαιρία να τα συζητήσουμε όλα αυτά στα σχόλια, τώρα ή σε άλλη ευκαιρία.

*

Χρονολόγιο επιθέσεων ΔΣΕ (πλην Γράμμου – Βίτσι)

 

1946

31.3.1946          Επίθεση σε Σταθμού Χωροφυλακής στο Λιτόχωρο

24.6.1946          Επίθεση σε Νέους Πόρους Κατερίνης

1.9.1946              Κατάληψη Κοτύλης Γράμμου

13.9.1946          Κατάληψη Λιβαδιού Ελασσόνας

28.10.1946      Επίθεση σε Νάουσα

31.12.1946      Επίθεση σε Υπάτη

1947

 

7.1.1947              Επίθεση σε Διδυμότειχο

13.2.1947          Επίθεση σε Φυλακές Σπάρτης – απελευθέρωση 176 κρατουμένων

25.3.1947          Επίθεση σε Δελφούς

3.4.1947              Επίθεση σε Στ. Χωροφυλακής σε Αλμυρό, Σούρπη και Πλάτανο

29.4.1947          Επίθεση σε Νυμφαίο

8.5.1947              Επίθεση σε Βέροια

12.5.1947          Επίθεση σε Στ. Χωροφυλακής Σκοπού Φλώρινας

28.5.1947          Επίθεση σε Φλώρινα. Κατάληψη για αρκετές ώρες

30.5.1947         Επίθεση σε Κιλκίς

4.6.1947             Επίθεση σε Σταθμό Χωροφυλακής Αράχωβας

25.7.1947         Επίθεση σε Γρεβενά

27.9.1947         Επίθεση σε Ιτέα Φλώρινας

18.10.1947     Κατάληψη Μετσόβου. Αποχώρηση τις 31/10

21.10.1947      Επίθεση σε Έδεσσα. Κατάληψη ολίγων ωρών

25.10.1947      Επίθεση σε Γιαννιτσά. Κατάληψη ολίγων ωρών

4.11.1947          Επίθεση σε Άμφισσα

14.11.1947      Επίθεση σε Κομοτηνή

25.11.1947      Επίθεση σε Αμαλιάδα

7.12.1947          Επίθεση σε Σουφλί

8.12.1947          Επίθεση σε Αταλάντη. Αποχώρηση μετά από ώρες μάχης

25.12.1947      Επίθεση σε Κόνιτσα. Λήξη επίθεσης στις 6/1/1948

1948

 

23.1.1948     Επίθεση σε Αίγιο

9.2.1948              Κανονιοβολισμός της Θεσσαλονίκης

23.2.1948          Επίθεση σε Γύθειο. Απελευθέρωση 25 κρατουμένων

2.3.1948              Επίθεση σε Νέα Αγχίαλο Μαγνησίας

9.3.1948              Επίθεση σε Τρόπαια Γορτυνίας. Διάλυση 14ου Τάγματος Εθνοφρουράς

12.3.1948          Επίθεση σε Καλάβρυτα

7.4.1948              Επίθεση σε Κομοτηνή

11.4.1948          Επίθεση σε Καλάβρυτα. Τριήμερη μάχη

5.4.1948              Επίθεση σε Διακοφτό. Κατάληψη Σταθμού Χωροφυλακής

24.6.1947          Επίθεση σε Ζαχάρω Ηλείας

18.7.1948          Επίθεση σε Καρδίτσα

28.7.1948          Επίθεση σε Πολύγυρο Χαλκιδικής. Κατάληψη ολίγων ωρών

22.8.1948          Επίθεση σε Αίγιο

30.8.1948          Επίθεση σε Δημητσάνα

13.10.1948      Επίθεση σε Ζαχάρω Ηλείας

3.11.1948          Επίθεση σε Χρυσούπολη Καβάλας

20.11.1948      Επίθεση σε Πτολεμαΐδα

11.12.1948      Κατάληψη Καρδίτσας. Αποχώρηση στις 13/12/1948

23.12.1948      Επίθεση σε Έδεσσα

28.12.1948   Δεύτερος βομβαρδισμός της Θεσσαλονίκης

1949

 

11.1.1949     Κατάληψη Νάουσας. Αποχώρηση στις 14/1/1949

19.1.1949     Κατάληψη Καρπενησίου. Αποχώρηση στις 8/2/1949

21.1.1949     Επίθεση σε Λεωνίδιο

8.2.1949       Επίθεση σε Σέρρες

12.2.1949     Επίθεση σε Φλώρινα

19.3.1949     Επίθεση σε Άρτα

15.5.1949     Επίθεση σε Μεταξάδες Έβρου. Πενθήμερη μάχη

Πηγή: Οι επιθετικές δραστηριότητες του ΔΣΕ | Η καλύβα ψηλά στο βουνό

Από τη συζήτηση στην καλύβα

@Πάνος

(πολύ βιαστικά)
«Το πυκνό χρονολόγιο των επιθέσεων στην Πελοπόννησο θέτει υπό αμφισβήτηση την άποψη (και του Μαραντζίδη) ότι η ύπαρξη και οι όποιες επιτυχίες του ΔΣΕ βασιζόταν αποκλειστικά στη βοήθεια των βόρειων γειτόνων, υποδεικνύοντας ότι το «φαινόμενο ΔΣΕ» είναι περισσότερο σύνθετο.»

Σίγουρα, αλλά τα όπλα στον ΔΣΕ Πελοποννήσου έρχονταν αποκλειστικά από την Αλβανία. Όταν απέτυχαν να καταλάβουν τη Ζαχάρω για να παραλαμβάνουν εύκολα τα όπλα και το τελευταίο καϊκι αναγκάστηκε να κάνει τον γύρω της Πελοποννήσου μέχρι το Λεωνίδιο (όπου και το βύθισε το Ελληνικό Ναυτικό) τελείωσε ουσιαστικά και το Αντάρτικο. Σημειωτέον ότι πουθενά στα παράλια Μεσσηνίας και Λακωνίας δεν μπορούσε να πλησιάσει Αλβανικό πλεούμενο, αφού ελέγχονταν από Ομάδες συνεργαζόμενες με τον Ελληνικό Στρατό.

(δικό μου)

Γιάννη,

απ’ ό,τι γνωρίζω (και διόρθωσε με αν κάνω λάθος) μονάχα ένα (1) καΐκι με όπλα / πυρομαχικά / εξοπλισμό κατάφερε να φτάσει και να παραδώσει το φορτίο του στο ΔΣΕ Πελοποννήσου (είχε και νάρκες, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν πολλές φορές αντί για χειροβομβίδες ή και όλμους – που δεν υπήρχαν). Όλες οι άλλες απόπειρες απέτυχαν.

Συνεπώς τα όπλα του ΔΣΕ Πελοποννήσου προερχόταν και από καβάντζες (μετά τη Βάρκιζα) και από τη Χωροφυλακή (λάφυρα).

Επισημαίνω, τέλος, ότι για να «τελειώσει» το αντάρτικο στην Πελοπόννησο χρειάστηκε να εκστρατεύσει εκεί ο ίδιος ο Τσακαλώτος, με πολλαπλάσιες δυνάμεις και ασύγκριτα μεγαλύτερη δύναμη πυρός – και χρειάστηκε (επιπλέον) να ληφθούν σκληρές αποφάσεις (από τον ίδιο) για σύλληψη και εκτοπισμό (στη Μακρόνησο) χιλιάδων πολιτών, οι οποίοι ήταν «ύποπτοι».

Πάντως ο κύριος λόγος που ο ΔΣΕ της Πελοποννήσου δεν κυριάρχησε (προσωρινά, έστω) στο Μωριά ήταν η απελπιστική έλλειψη πυρομαχικών (και δύναμης πυρός), που τον χαρακτήριζε από την αρχή της δράσης του, μέχρι το τέλος. Δεν ήταν δηλαδή ποτέ σε θέση να δώσει μια «κανονική» μάχη και να την εκμεταλλευτεί πλήρως, λόγω αυτού του προβλήματος, που αποδείχτηκε καθοριστικό.

Δεν έλειπε, θέλω να πω, ούτε η βασική μάζα ανθρώπων (εθελοντών) στις τάξεις του ΔΣΕ, ούτε η οργάνωση, ούτε η επιχειρησιακή δυνατότητα, ούτε και η υποστήριξη από τον πληθυσμό (χαρακτηριστική η μεγάλη επιμελητειακή δραστηριότητα το χειμώνα του 1948 προς 1949, λίγο πριν το τέλος).

@ Πάνος
Γνωστή μεταφορά όπλων απ’ευθείας από την Αλβανία είναι πράγματι αυτή με ένα καϊκι το Ιούλιο του 1948 που έφερε Αγγλικά τουφέκια, μπαζούκας, νάρκες, κλπ. Πέραν αυτού υπάρχει το δεύτερο καϊκι με το μεγάλο φορτίο που βυθίσθηκε στην Τσακωνιά, ένα που γύρισε πίσω από την Ζάκυνθο και ένα ή δύο ακόμη που έφθασαν μέχρι τα παράλια της ολυμπίας και επέστρεψαν χωρίς να ξεφορτώσουν. Λόγω αυτών των όπλων από την Αλβανία (αυτών που ήρθαν και αυτών που αναμένονταν οι αριθμοί των ανταρτών αυξήθηκαν από εκατοντάδες σε χιλιάδες, σχηματίσθηκε διάταξη Μεραρχίας, και αποφασίστηκαν οι μεγάλες επιθέσεις που προκάλεσαν την αντίδραση του Στρατού (ενέργεια Τσακαλώτου) και τις εκκαθαριστικές της ΙΧ Μεραρχίας.
Όμως, οι αντάρτες της Πελοποννήσου χρησιμοποίησαν κυρίως όπλα του ΕΛΑΣ –αφού η πλειοψηφία των τουφεκιών τους μέχρι την άφιξη του καικιού ήταν Ιταλικά- και κάποια που ίσως πέρασαν από την Στερεά Ελλάδα μέχρι τις αρχές του 1947 μέσω Κορινθιακού (μετά έκλεισε αυτή η οδός).
Όπλα από τον Στρατό πήραν κυρίως σε δύο περιπτώσεις, τα πολλά όταν κατέλαβαν τα Καλάβρυτα (από τα οποία το μεγαλύτερο μέρος περιήλθε γρήγορα πάλι στα χέρια του Στρατού) και από την εξολόθρευση ενός τάγματος του Ε. Στρατού στο χωριό Βάγγου της Μεγαλόπολης. Όλα τα άλλα ήταν λίγα, που απλά αντικαθιστούσαν αυτά που έρριχναν στις αντίστοιχες επιθέσεις.
Δική μου πεποίθηση είναι ότι το αντάρτικο της Πελοποννήσου δεν ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένο, παρά τα πολλά άριστα στελέχη του, καλή οργάνωση επιμελητείας, και την κατάλληλη γιά αντάρτικο μορφολογία του εδάφους. Από ότι γράφεις αμφισβητώ μόνο την υποστήριξη του πληθυσμού, η οποία δεν μπορούσε να μετρηθεί όταν το αντάρτικο κυριαρχούσε στην κεντρική Πελοπόννησο («όλοι ήταν μαζί τους»). Η υποστήριξη του πληθυσμού έγινε άμεσα μηδενική την άνοιξη του ’49 όταν ο Στρατός τους είχε στο κυνήγι!
Τέλος, οι στρατιωτικές τους σχετικές επιτυχίες είναι μετρημένες στα δάκτυλα της μιά χειρός. Απελευθέρωση των κρατουμένων στη Σπάρτη, Καλάβρυτα, Βάγγου, Τρόπαια (διφορούμενη), και πέραν αυτών σχεδόν μηδέν. Αυτό που πραγματικά έκαναν είναι ότι έχυσαν πολύ αίμα αθώων αμάχων, και αιχμαλώτων χωροφυλάκων και στρατιωτών, καθώς και πολύ αίμα δικών τους ανταρτών κυρίως από τους βιαίως* στρατολογηθέντες που ήταν το πλήθος. Γιατί στην Πελοπόννησο οι πραγματικοί αντάρτες του 1946-49 δεν ήταν περισσότεροι από μερικές εκατοντάδες εκ των 3000 – 4000 που έφθασαν το φθινόπωρο του 1948. Τόσοι ήταν αυτοί που ανέβηκαν εθελοντικά στο βουνό το 1946 και μέχρι το καλοκαίρι περίπου του 1947. Γυναίκες εθελόντριες αντάρτισσες στην Πελοπόννησο ήταν μετρημένες στα δάκτυλα. (*) (στην πλειοψηφία τους ήταν όμως φιλικώς προσκείμενοι στους αντάρτες, όχι αντίθετοι).

ΥΓ/Ο Ζαχαριάδης έβαλε γερά το χέρι του στο αιματηρό τέλος του αντάρτικου της Πελοποννήσου με την αποστολή του «μέραρχου Στέφανου Γκιουζέλη» στην Πελοπόννησο, αγνώστων προηγουμένων περγαμηνών, ο οποίος εν αναμονή των όπλων εξ Αλβανίας πολλαπλασίασε τους αντάρτες (με άσχετους και αγύμναστους) και οργάνωσε τη διάταξη της Μεραρχίας!!

Γιαννης-2 «το δεύτερο καϊκι με το μεγάλο φορτίο που βυθίσθηκε στην Τσακωνιά». Ο Καμαρινός αναφέρει για αυτό μάλλον (Σεπτέμβριος 1948) ότι βυθίστηκε στον (εξαίρετο για μπάνιο) όρμο Φωκιανού (κάτω από το Λεωνίδιο, 12 χλμ από το χωριό Πηγάδι). Για τα άλλα βιβλιογραφία;
Καλή συνέχεια σε όλους.

βέβαια, ο Λέφας δίνει περισσότερες λεπτομέρειες (στοιχεία από εφημερίδα, ο Καμαρινός παραθέτει χωρίς παραπομπή. ειδικά στο θέμα του όγκου του υλικού -στο Λέφα- παίζει από 120 μέχρι τους 90 τόνους του δημοσιεύματος του Εμπρος το 1950). υπάρχει ζήτημα βιβλιογραφίας γενικά – και για την Πελοπόννησο ειδικά (και ο Μαργαρίτης πχ στην ιστορία του στο Λέφα κάνει παραπομπές, ο οποίος όμως γράφει μυθιστορηματικά κάπως). Καλές αναβάσεις και αναδιφήσεις λοιπόν…

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s