ΟΠΛΑ

Η κατοχική ΟΠΛΑ στην Αθήνα: τα πρόσωπα 

images

Για τις απαρχές της ΟΠΛΑ γράφει ο Ιάσονας Χανδρινός, το βιβλίο (1)  του οποίου αποτελεί τη βασική πηγή για το παρόν ποστ:

Όταν το 1943 η αλλαγή στη στοχοθεσία του Κόμματος επέβαλε τη συγκρότηση ομάδων περιφρούρησης, δρομολογήθηκε η μετάβαση από το «περιφρουρητικό» στο «τιμωρητικό». Ήταν το καθοριστικό άλμα από την περιφρουρούμενη μαζικότητα στην ατομική τρομοκρατία (…) Οι διαθέσιμες πηγές δεν μας επιτρέπουν να τοποθετήσουμε την ύπαρξη της οργάνωσης ως συγκροτημένου σχήματος πριν από το φθινόπωρο του 1943.

Στην πρώτη (;) προκήρυξη της ΟΠΛΑ, αναφέρεται χαρακτηριστικά, μεταξύ άλλων:  

Σύμμαχοι, συνεργοί και βοηθοί των κατακτητών ενάντια στο λαό είναι οι οργανώσεις που καθοδηγούνται και πληρώνονται από το Βασιληά. Τον Γκλύξμπουργκ τον υπεύθυνο υποκινητή εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα. Το βασιληά που με τους Παπαδόγκωνες, Χρυσοχόου και άλλους αποβλέπει να διαλύσει με τη βοήθεια των Γερμανών τις πραγματικές ενθνικοαπελευθερωτικές οργανώσεις, να ξανάλθει στην Ελλάδα και να καταλάβει την εξουσία.

Όλοι αυτοί, κατακτητές, προδοτική Κυβέρνηση, αντιδραστικές οργανώσεις, εξοπλίζουν σήμερα σώμα δολοφόνων που ονομάζουν Ειδική Ασφάλεια και που σ’ αυτό στρατολογούνται γνωστά καθάρματα του ΕΔΕΣ, της ΕΣΠΟ, της Χ, της Εθν. Δράσης…

Στο απόσπασμα που παρατέθηκε είναι αξιοπρόσεχτα τα εξής:

  • Γίνεται μια πολύ βολική «χρέωση» των «αντιδραστικών» οργανώσεων στο «Βασιληά», ενώ η πλήρης ευθύνη για την πολιτική τους στήριξη ανήκε στην ελληνική κυβέρνηση του Καΐρου και η επιχειρησιακή τους υποστήριξη ανήκε στους Άγγλους συμμάχους.
  • Η ΟΠΛΑ χρησιμοποιεί το «Βασιληά» για να καταγγείλει τους συμμάχους Άγγλους, χωρίς να τους κατονομάζει αλλά και την ελληνική κυβέρνηση στην οποία προσεχώς θα συμμετείχε  το ΕΑΜ. Σημειωτέον ότι οι Άγγλοι ήδη ενίσχυαν με ρίψεις όπλων και εφοδίων και τον ΕΛΑΣ και είχαν επαφές μαζί του.
  • Έντεχνα (κατά κάποιον τρόπο…) κατατάσσονται συλλήβδην οι «αντιδραστικές» (δηλαδή οι μη εαμικές, οι υποστηριζόμενες από το συμμαχικό στρατηγείο)  οργανώσεις στο ίδιο τσουβάλι με τις προδοτικές – δοσιλογικές ένοπλες οργανώσεις, οι οποίες συνεργαζόντουσαν με τους Γερμανούς.
  • Αναφέρεται (και μεταφέρεται με σαφήνεια το κλίμα της εποχής) ο όρος «εμφύλιος πόλεμος», ήδη από τα τέλη του 1943. Ο οποίος αποδίδεται αποκλειστικά  στην πρόθεση του Γκλύξμπουργκ να επανέλθει στην Ελλάδα και στην εξουσία, με τη βοήθεια και τη συνεργασία των Γερμανών – οι οποίοι έχουν αναλάβει να διαλύσουν τις «πραγματικές εθνικοαπελευθερωτικές οργανώσεις».

Η ΟΠΛΑ εμφανίζεται εξαρχής με ξεκάθαρες θέσεις, οι οποίες υπηρετούν καθορισμένους πολιτικούς στόχους. Ας δούμε από ποιους καθορίζονταν και εκφράζονταν αυτές οι θέσεις. Γράφει ο Χανδρινός:

Πρώτος «πολιτικός» υπεύθυνος του σχήματος που θα εξελισσόταν αργότερα σε ΟΠΛΑ ορίστηκε στη Β’ Πανελλαδική Συνδιάσκεψη του Δεκεμβρίου του 1942 ο περίφημος Νίκος Πλουμπίδης, καθοδηγητής της ΚΟΑ από την πλευρά του Πολιτικού Γραφείου και ουσιαστικός οργανωτικός εγκέφαλος του παράνομου μηχανισμού της Αθήνας μέχρι την Απελευθέρωση – και πολύ αργότερα. Προτού η οργάνωση λάβει οργανωτική  μορφή ορίστηκε σαν αρχηγός της ένα παλιό στέλεχος με τη φήμη του «σκληρού», ο τριανταεπτάχρονος Στέργιος Αναστασιάδης (…) Στην υψηλή καθοδήγηση της ΟΠΛΑ δούλεψαν ακόμα οι Ακροναυπλιώτες Κώστας Φαρμάκης, Γιώργος Αλευράς (ή «Φώκος»), Αλέκος Αντωνιάδης («Κίτρινος») και Νίκος Ανδρικίδης.

Αυτά σε ό,τι αφορά τα πρόσωπα της ηγεσίας: ήταν κορυφαία, παλιά, «δοκιμασμένα» στελέχη του ΚΚΕ. Τα μέλη της, ωστόσο, παρατηρεί ο Χανδρινός,προέρχονταν κατά πλειοψηφία από την εαμική γενιά… επρόκειτο ουσιαστικά για ανέλιξη των δυναμικότερων μελών των πολιτικών οργανώσεων (ΕΠΟΝ, Σπουδάζουσα) και του ΕΛΑΣ (…). Τα κριτήρια ένταξης ήταν η αφοσίωση και η προσωπική γενναιότητα (…) Μια ματιά στις ηλικίες είναι διαφωτιστική. Ο διασημότερος εκτελεστής των ανατολικών συνοικιών – ίσως και ολόκληρης της Αθήνας-, Γιώργος Κολλημένος δεν ήταν μεγαλύτερος από 26 ετών όταν εκτελέστηκε μεταπολεμικά για τη συμμετοχή του σε 42 φόνους.

Ο Χανδρινός αναφέρει ακόμα τον Βαγγέλη Μαρτάκη (φοιτητής νομικής, 21 ετών) και τους εξίσου νέους Στέλιο Σπανό ή «Καρδάρα» (2) Χριστόφορο Σωτηράκο («Λάμπη»), Δημήτρη Βαρουτίδη («Σταύρος») και τον Σπύρο Καραδήμα («Φαντομάς»). Και σημειώνει: Στην Απελευθέρωση, η στελεχιακή βάση της ΟΠΛΑ αντιπροσώπευε την τελευταία φουρνιά της νεολαίας που είχε ανδρωθεί μέσα σε ένα κλίμα ολοκληρωτικού πολέμου και υπερεπαναστατικότητας, δηλαδή σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες από τη «πρώτη γενιά», στοιχείο που μπορεί να εξηγήσει ως ένα βαθμό, τα αρκετά περιστατικά αυτενέργειας, αυθαιρεσιών και ανεξέλεγκτης βίας που συναντούμε στα Δεκεμβριανά (3).

Αλλά, πέρα από τις «επαγγελματικές» αναφορές και περιγραφές  για τα πρόσωπα της ΟΠΛΑ, ενδιαφέρον παρουσιάζουν και άλλου είδους αφηγήσεις.

Μιλάει ο Γιώργος Ζαμπέτας (4), για έναν φίλο του:

Γίνανε πολύ σκληρά πράγματα τότε. Τρακαριστήκαμε μια μέρα μες το ’44 στα Δεκεμβριανά, σε ένα δρόμο, και του λέω, ρε Κώστα, αν πάρεις κάνα μήνυμα να με βρεις κάνε το κορόιδο, πως δεν ξέρεις. Κι αυτός γυρνάει και μου λέει, φτάνει να πάρω και θάρθω να σ’ αρπάξω με τα ίδια μου τα χέρια… Και του λέω κι εγώ, θα μου κλάσεις τ’ αρχίδια, στα ίσια. Τι είπες ρε, μου λέει και βγάζει εν ψυχρώ το όπλο του κι ευτυχώς μπαίνει μπροστά ο φίλος ο Βαγγέλης και τον συγκράτησε. Άσε με να την φάω τη χαμούρα, λέει αυτός…

Εγώ στεναχωρήθηκα, το περισσότερο για το πώς είχε αλλάξει η ψυχή του παιδιού αυτού, αυτού του φίλου μας, που μας χώριζε ένας ύπνος μονάχα. Και παίρνω δρόμο και φεύγω κι έκλαιγα στο δρόμο μόνος μου.

(…)

Οπότε έρχεται κι ο φίλος μου ο Κώστας ο Γερανταλής, πίσω  απ΄ τα βουνά και τον τσακώνουνε. Ζητάει να με δει. Ο ίδιος είχε ζητήσει να με δει. Είπε της αδερφής του ότι ήθελε να με δει και πήγα εγώ και τον είδα’ πήγα στο δικαστήριο στη Σανταρόζα. Αυτός που είχε βγάλει το πιστόλι να με σκοτώσει…

Όμως πήγα. Φίλος μου ήταν, τα παπούτσια μου φόραγε, πώς να το κάνουμε. Μαζί κάναμε τις καντάδες και τόσα άλλα. Πήγα και τον είδα στη φυλακή και μ’ είχανε ορμηνέψει να του πω να μην παραδεχτεί πως έκανε αυτός διάφορα, γιατί τον είχανε χρεώσει 150 εγκλήματα. Και του είπα ότι καθαρίζουνε όσοι πουν ότι αυτά που κάνανε, τα κάνανε επειδή είχανε διαταγή. Και μου λέει, μπα τις χαμούρες… εγώ τα έκανα κι εγώ θα τα φορτωθώ. Καλά, γεια σου, γεια σου κι έφυγα.

(…)

Και είπε ότι έπρεπε να τα κάνει αυτά που έκανε και του ρίξανε εφτά φορές εις θάνατο. Τον πήγανε στην Αίγινα και τον ντουφεκίσανε. Πάει ο φίλος. Δεν αρνήθηκε μέχρι το τέλος αυτά που πίστευε, καλώς ή κακώς. Πέθανε παλικάρι.

Ουδέν σχόλιον στην αφήγηση του Ζαμπέτα.

Με την ΟΠΛΑ έχουμε ασχοληθεί κι άλλες φορές στην καλύβα (5, 6, 7) – υποθέτω ότι θα ασχοληθούμε και στο μέλλον, καιρού επιτρέποντος.

Στη φωτογραφία, οι Γιώργος Κολλημένος και Αριστοτέλης Τσιφλάκος (8)

Σημειώσεις

1.

Ιάσονας Χανδρινός, Το τιμωρό χέρι του λαού. Η δράση του ΕΛΑΣ και της ΟΠΛΑ στην κατεχόμενη πρωτεύουσα1942-1944. Εκδ. Θεμέλιο, β’ έκδοση, σελ. 109-116.

2.

Για τον Στέλιο Καρδάρα, που ο θάνατός του έγινε τραγούδι από τον Γενίτσαρη,  περισσότερα (και φωτογραφία) εδώ: https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/03/27/gcw-109/

3.

Γράφει ο Χανδρινός: Η στρατολόγηση κατά την τελευταία φάση έφερε ακόμα νεότερο αίμα. Ο φερόμενος ως «στρατοπεδάρχης» της Πολιτοφυλακής στην περίφημη ΟΥΛΕΝ στα Δεκεμβριανά, κλωστοϋφαντουργός Ιωάννης Διαβόλης ή «Τζίμης», ήταν μόλις 20 ετών το 1945, ενώ μόλις έξι χρόνια μεγαλύτερος ήταν ο αντίστοιχος «δερβέναγας» στο Περιστέρι, Ηλίας Λιάκουρας, που εκτελέστηκε στη Κέρκυρα (σ.σ. στα 1947).

4.

Ο Ζαμπέτας στον Εμφύλιο

https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/03/10/gcw-75/

5.

Κίτσος Μαλτέζος

https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/07/21/gcw-340/

 

6.

ΟΠΛΑ

https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/07/03/gcw-290/

7.

Το αντάρτικο πόλης στη Θεσσαλονίκη

https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/01/29/gcw-8/

 

8.

Ο Χανδρινός, για την  φωτογραφία:
Γιώργος Κολλημένος (Σεβδίκιοϊ Μ. Ασίας 1921 – Γουδή 1947) και Αριστοτέλης Τσιφλάκος ή «Βάγγος Καμπούρης» (Αθήνα 1923-1948), στη μοναδική τους φωτογραφία, λίγο πριν τα Δεκεμβριανά. Οι δυο τους υπήρξαν τα πιο εμβληματικά ίσως στελέχη της ΟΠΛΑ/Εθνικής Πολιτοφυλακής στις ανατολικές συνοικίες της Αθήνας (Καισαριανή, Υμηττός, Βύρωνας, Παγκράτι) με συμμετοχή σε πολλές εκτελέσεις και αποστολές της ΟΠΛΑ. Ο πρώτος καταδικάστηκε στο κακουργιοδικείο και εκτελέστηκε στον Εμφύλιο, ο δεύτερος σκοτώθηκε στον ΔΣΕ, άγνωστο πού (Αρχείο ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ Υμηττού).

Πηγή: Η κατοχική ΟΠΛΑ στην Αθήνα: τα πρόσωπα | Η καλύβα ψηλά στο βουνό

*

Η προκήρυξη (η μία από τις δύο συνολικά της ΟΠΛΑ που κυκλοφόρησαν ή μάλλον που τις γνωρίζουμε) είναι αχρονολόγητη. Με βάση όσα αναφέρονται στην ίδια, ο Χανδρινός τοποθετεί την κυκλοφορία της στα τέλη Νοεμβρίου 1943. ΟΙ Γερμανοί την κατέγραψαν (και τη διέσωσαν) στις 8 Δεκεμβρίου.

Για την παρατήρηση ότι η προκήρυξη εννοεί την κυβέρνηση των δωσιλόγων και όχι του Καΐρου: Νομίζω ότι η ερμηνεία που δίνω είναι σωστή. Η συσχέτιση γίνεται μέσω του «Βασιληά», καθώς είναι παράλογο να χρεώνεται αυτός στην κυβέρνηση του Ράλλη και τους Γερμανούς και μάλιστα με σχέση αγαστής συνεργασίας.

Advertisements

4 thoughts on “Η κατοχική ΟΠΛΑ στην Αθήνα: τα πρόσωπα ”

  1. Αποσπάσματα από το βιβλίο του Χανδρινού

    «Από αυστηρά γεγονοτολογική σκοπιά η αντιστασιακή δράση του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ στον χώρο της πρωτεύουσας ταυτίζεται περισσότερο με τον πόλεμο κατά των συνεργατών του κατακτητή παρά με τον ίδιο τον κατακτητή (…)
    Οι απλές (όσο και αληθείς) διαπιστώσεις ότι ο ΕΛΑΣ Αθήνας δεν σκότωνε Γερμανούς ή ότι οι Γερμανοί αποτελούσαν σε πολλές περιπτώσεις απλούς παρατηρητές μιας ενδοελληνικής αιματοχυσίας. μπορεί να λειτουργήσουν επίσης εντελώς παραπλανητικά» (σελ. 8)

    *

    «στην ύπαιθρο σε πλείστες περιπτώσεις, άνθρωποι ωθήθηκαν στην ένοπλη συνεργασία με τους κατακτητές λόγω οικογενειακών διαφορών, τοπικών διαμαχών ή κομματικών αυθαιρεσιών» (σελ. 9)

    *

    «Η διείσδυση του ΕΑΜ/ΚΚΕ στον κατοχικό κρατικό μηχανισμό έγινε για πρώτη φορά γνωστή στις πραγματικές της διαστάσεις τη νύχτα της 6ης προς 7η Απριλίου 1943, όταν μια ομάδα ενόπλων χωροφυλάκων μπήκαν στο σανατόριο φυματικών «Η Σωτηρία» στη λεωφόρο Μεσογείων, αφόπλισαν τους έκπληκτους συναδέλφους τους της φρουράς και ελευθέρωσαν 56 κομμουνιστές κρατούμενους που είχαν μεταχθεί από τις φυλακές της Ακροναυπλίας.

    Το σχέδιο και η εκτέλεση της επιχείρησης αυτής, που οργανώθηκε από την ηγεσία της ΚΟΑ και του ΕΛΑΣ Αθήνας (με προσωπική συμμετοχή του Κωτσάκη), βασίστηκε στη συνδρομή αστυφυλάκων και χωροφυλάκων οργανωμένων στο ΚΚΕ, που διέθεσαν όπλα, στολές για το καμουφλάζ, συνθήματα και τα 18 από τα 24 πρόσωπα της ομάδας εισβολής» (σελ. 56-7)

    *

    «Εκείνη την περίοδο, οι κομματικοί πυρήνες σε Αστυνομία και Χωροφυλακή συγκροτούσαν μια μυστική στρατιωτική οργάνωση, γνωστή με τον τίτλο «26 ΣΤ’ Γκρούπα», άμεσα ελεγχόμενη από το ΠΓ και καθοδηγούμενη από ανώτατο κομματικό στέλεχος. Η γκρούπα ήταν υπεύθυνη για όλη τη διαφωτιστική και διαβρωτική δουλειά στα Σώματα Ασφαλείας, διακίνηση παράνομου υλικού και φυσικά συλλογή πληροφοριών, τομέας ο οποίος έφτασε σε τέτοιο επίπεδο, ώστε για
    τις «εμπιστευτικές διαταγές του αρχηγείου, πρώτα ελάμβανε γνώση το Πολιτικό Γραφείο και μετά οι υπηρεσίες της Αστυνομίας».

    Αυτοί οι μηχανισμοί ήταν οι προδρομικές μορφές της Οργάνωσης Περιφρούρησης Λαϊκού Αγώνα (ΟΠΛΑ), η οποία ουσιαστικά ξεπήδησε από τις μυστικές διακλαδώσεις (φράξιες) του Κόμματος στα Σώματα Ασφαλείας αναλαμβάνοντας στη συνέχεια, αντίστοιχα αστυνομικά καθήκοντα στα πλαίσια του εαμικού κινήματος. Η ταύτιση δεν περιορίζεται στην τεχνογνωσία ή στις λειτουργίες του μηχανισμού, αλλά προεκτείνεται και στα πρόσωπα, αφού, υποτίθεται, πως οι πρώτες ομάδες εκτελεστών της ΟΠΛΑ συγκροτήθηκαν από κομμουνιστές αστυνομικούς που επιφορτίστηκαν με την τιμωρία «προδοτών» (σελ. 58)

    *

    «Όταν ένα μέλος της ΟΠΛΑ Πλάκας, ο Βασίλης Ρερές, αποχώρησε από την οργάνωση, τον σκότωσαν επειδή είχε πάρει μέρος σε εκτελέσεις και γνώριζε ανθρώπους

    Εκτελέσεις μελών της ΕΠΟΝ που αποσκίρτησαν μπορούν, πάντα σε συνάρτηση με την χρονική συγκυρία, να θεωρηθούν είτε προειδοποιητικές, όπως η περίπτωση του 19χρονου «λιποτάκτη» Ξενοφώντα Παπαδάκη στην Καλλίπολη του Πειραιά τα Χριστούγεννα του 1943.» (σελ. 61)

    *

    «Οι αποτελεσματικότεροι μασκοφόροι στα μπλόκα του 1944 ήταν πάντοτε πρώην μέλη της ΟΠΛΑ, όπως οι Θεόδωρος Μπαξεβανίδης και Θεόδωρος Μπαντράνης, που πρωταγωνίστησαν με τη νέα τους ιδιότητα ως μέλη των Ταγμάτων και της Ειδικής Ασφάλειας στα δύο πιο αιματηρά μπλόκα της πρωτεύουσας –σε Δουργούτι και Κοκκινιά αντίστοιχα» (σελ. 62)

    *

    «Στις σκοτεινές πτυχές ανήκει και η εφαρμογή μιας άτυπης και χωρίς οίκτο «οικογενειακής ευθύνης» η οποία ανήγαγε σε θανάσιμο αδίκημα το συγγενικό δεσμό με «εχθρούς του λαού «ικανοποιώντας μια διάθεση εκδίκησης η οποία υπερέβαινε ηλικία ή φύλο» (σελ. 74-5)

    (Ακολουθούν αρκετά παραδείγματα)

    Μου αρέσει!

  2. Μπασκόζος Γιάννης Ν.

    «Κόκκινη» βία-αντίποινα στην κατοχική Αθήνα

    Οκτώβριος 1943. Ο γερμανός στρατιωτικός διοικητής της Αθήνας Βίλχελμ Σπάιντελ γνωστοποιεί στους Αθηναίους το κοστολόγιο αίματος: 50 Ελληνες για κάθε νεκρό Γερμανό, 10 για κάθε τραυματία. Στις «τιμές» περιλαμβάνονται και οι απώλειες των ανδρών των Ταγμάτων Ασφαλείας, της Χωροφυλακής και της Αστυνομίας Πόλεων. Ο ανώτατος αρχηγός των Ες-Ες και της Αστυνομίας Βάλτερ Σιμάναν με δήλωσή του θέτει υπό την προστασία του «όλους τους υγιώς σκεπτόμενους Ελληνες οι οποίοι, όπως και ο γερμανικός στρατός, αντιμετωπίζουν την κομμουνιστική τρομοκρατία και πολεμούν από κοινού για τις άσπιλες αξίες του ευρωπαϊκού και ελληνικού πολιτισμού». Λίγο μετά 29 κομμουνιστές οδηγούνται στον τοίχο των εκτελέσεων. Η απάντηση του ΚΚΕ είναι εξίσου σκληρή. Με ανακοίνωσή του προτρέπει: «Σκοτώνετε σαν παλιόσκυλα τους χαφιέδες άμα σας παρακολουθούν, άμα μπαίνουν στα σπίτια σας για έρευνα, άμα δοκιμάζουν να σας πιάσουν. Θανατώστε τους προστατευόμενους του Σιμάναν. Ξεκληρίστε το σόι των προδοτών». Ο πιο σκληρός εμφύλιος πόλεμος βρίσκεται στο απόγειό του.
    Ο ιστορικός Ιάσων Χανδρινός, μαθητής του γνωστού ιστορικού Χάγκεν Φλάισερ, διερευνά ένα παρθένο ιστορικά πεδίο στη μελέτη του Το τιμωρό χέρι του λαού. Η δράση του ΕΛΑΣ και της ΟΠΛΑ στην κατεχόμενη πρωτεύουσα, 1942-1944 (εκδόσεις Θεμέλιο). Οπως υποστηρίζει, η ένοπλη δράση του ΕΛΑΣ και ιδίως της ΟΠΛΑ είναι μια μυθοποιημένη και δαιμονοποιημένη ιστορία. Η προσπάθεια τα τελευταία χρόνια για τη νομιμοποίηση ή απονομιμοποίηση προσώπων, ομάδων, κομμάτων και πολιτικών επιλογών γίνεται ακόμη κάτω από το βάρος μιας ιστορίας που «καίει», που καθόρισε την κοινωνική και πολιτική ζωή της χώρας στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα – και όχι με την αποστασιοποίηση που επιβάλλει η ιστορική έρευνα.
    Ο συγγραφέας μάς δίνει κατ’ αρχάς το σκηνικό της εποχής. Στην κατοχική Αθήνα συντελούνται ραγδαίες κοινωνικές μετατοπίσεις καθώς κάτω από το καθεστώς της ανέχειας, της ανασφάλειας και της καθημερινότητας των εκτελέσεων σημειώνεται μια μετακίνηση των κοινωνικών στρωμάτων σε ριζοσπαστικότερες θέσεις. Σύμφωνα με την έρευνά του, τα βίαια γεγονότα στην Αθήνα ήταν «απότοκα ενός μαζικού εξοπλισμού κοινωνικών δυνάμεων που διατύπωναν σαφή εθνικοαπελευθερωτικά αιτήματα παρά οργανωμένο σχέδιο δράσης μιας δομικά βίαιης κομματικής ηγεσίας». Ο ένοπλος δωσιλογισμός στην πρωτεύουσα υπήρξε θεσμικός και αυτός προκάλεσε, κατά τον μελετητή, την έξαρση της «κόκκινης βίας». Σημειώνει όμως ότι «οι όροι δωσιλογισμός και Αντίσταση αποδεικνύονται ομιχλώδεις μέσα στην πολυσημία τους».
    Τα γεγονότα δείχνουν ότι η αντιστασιακή δράση του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ στην Αθήνα ταυτίζεται περισσότερο με τον πόλεμο κατά των συνεργατών του κατακτητή παρά με τον ίδιο τον κατακτητή – η συνεργασία αυτή μπορεί να σημαίνει και «συνεργασία με τους συνεργάτες του». Αναμφίβολα, τα κριτήρια δεν ήταν τόσο «καθαρά», τόσο «έντιμα» όσο θα υπαγόρευαν οι κανόνες ενός καθαρού πολέμου με επακριβώς οριοθετημένα στρατόπεδα. Ο ΕΛΑΣ δεν δίσταζε να αποδώσει και «οικογενειακή» ή «ερωτική» ευθύνη για να καθαρίσει συγγενείς προδοτών ή πόρνες που πήγαιναν με τον κατακτητή.

    Αν και το ΚΚΕ είχε ιδρύσει από το 1941 τον ΕΛΑΣ στην Αθήνα, εν τούτοις το χρονικό σημείο του περάσματος από τον ΕΛΑΣ στην ΟΠΛΑ γίνεται το φθινόπωρο του 1943, οπότε και περνάει από το «περιφρουρητικό» στο «τιμωρητικό» καθήκον. Στο βιβλίο δημοσιεύεται για πρώτη φορά προκήρυξη της ΟΠΛΑ (Νοέμβριος 1943) που βρίσκεται στα γερμανικά στρατιωτικά αρχεία και όπου αναφέρεται ότι «η ΟΠΛΑ είναι το τιμωρό χέρι του λαού που παλεύει για τη ζωή, τη λευτεριά, τη λαοκρατία».
    Δεν θα μπορούσε κάποιος να κατανοήσει τη φονική ένταση της διαμάχης στην πρωτεύουσα αν δεν σημειώσει την καταλυτική παρουσία των Σωμάτων Ασφαλείας και της Ειδικής Ασφάλειας που συνέπρατταν με τα SS, όπως και τη δράση του Μηχανοκίνητου Τμήματος της Αστυνομίας Πόλεων (των διαβόητων Μπουραντάδων από τον αρχηγό τους Ν. Μπουραντά). Ηταν οι μηχανισμοί εμπροσθοφυλακής των Γερμανών που τροφοδοτούσαν τις φυλακές της πρωτεύουσας, τα γερμανικά εκτελεστικά αποσπάσματα και τα στρατόπεδα στο Γ΄Ράιχ.
    Στην ίδια κατηγορία εντάσσει το ΕΑΜ, χωρίς διακρίσεις, και τις «δοσιλογικές» οργανώσεις: Εθνική Σοσιαλιστική Πατριωτική Οργάνωση (ΕΣΠΟ), Ενωση Φίλων Χίτλερ, Μπουντ, ΕΔΕΣ, Χ κ.ά. Το ΕΑΜ όμως συγκρούστηκε και με άλλες μικρές κατοχικές αθηναϊκές οργανώσεις χωρίς να κάνει τις απαραίτητες διακρίσεις, όπως η ΠΕΑΝ, η ΕΣΑΣ, η Εθνική Δράση, το Εθνικό Κομιτάτο, οι οποίες απέφευγαν συνειδητά να μπουν στη λογική του ολοκληρωτικού πολέμου διατηρώντας αποστάσεις τόσο από τους «αναρχοκουμμουνιστές» όσο και από τους «γερμανόδουλους Τσολιάδες». Για το ΕΑΜ και την ΟΠΛΑ οι οργανώσεις αυτές εντάσσονταν συλλήβδην στους «εθνοπροδότες».
    Ο πιο σκληρός πόλεμος είναι πάντα αυτός μεταξύ των αδελφών ή των πρώην «αδελφών». Η πιο αμφιλεγόμενη δράση της ΟΠΛΑ ήταν ο πόλεμος με τους εξωμότες, όσους προσχώρησαν στις υπηρεσίες του κατακτητή, αλλά και όσους έφυγαν για ιδεολογικούς λόγους από τις τάξεις του ΚΚΕ, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι προσχώρησαν στον εχθρό. Τέτοιες περιπτώσεις είναι οι εξοντώσεις των αρχειομαρξιστών (τροτσκιστών), μια διαμάχη που κρατούσε από τη δεκαετία του ’20, και κορυφαία και πιο γνωστή η δολοφονία του φοιτητή Κίτσου Μαλτέζου, που είχε αποχωρήσει από την ΟΚΝΕ, ο οποίος ήταν πολύ δημοφιλής στον πανεπιστημιακό χώρο και είχε προσχωρήσει στον Ενωτικό Σύνδεσμο Ανωτάτων Σχολών (ΕΣΑΣ).
    Ο Ι. Χανδρινός αναφέρει αρκετά στοιχεία, γεγονότα, πρόσωπα, αριθμούς, πράξεις που δείχνουν ότι οι μάχες μεταξύ των δύο στρατοπέδων ήταν ανελέητες και σε πολλά πεδία – κάποια μάλιστα από αυτά θυμίζουν κινηματογραφικές ταινίες. Οπως όταν άντρες της ΟΠΛΑ Κοκκινιάς ντυμένοι με γερμανικές στολές, έχοντας μαζί τους και τον Βίλλυ, έναν γερμανό αυτομολήσαντα, απήγαγαν και δολοφόνησαν τον γιατρό Ιωσήφ Βαρδινογιάννη, αρχηγό του ΕΔΕΣ Πειραιά σε αντίποινα για το μπλόκο.
    Εντυπωσιακή ήταν η διείσδυση του ΚΚΕ στον κατοχικό κρατικό μηχανισμό, η οποία έγινε φανερή όταν χωροφύλακες που ανήκαν στο ΕΑΜ μπήκαν με τις στολές τους στο Σωτηρία, αφόπλισαν τους συναδέλφους τους και απελευθέρωσαν 56 κρατούμενους κομμουνιστές. Δεν είναι τυχαίο ότι οι πρώτοι εκτελεστές της ΟΠΛΑ προήλθαν από κομμουνιστές αστυνομικούς που επιφορτίστηκαν με την τιμωρία των «προδοτών». Βεβαίως και η Ειδική Ασφάλεια είχε τους δικούς της ανθρώπους στις γραμμές του ΚΚΕ. Ετσι, όχι σπάνια, μέλη και στελέχη του κόμματος εκτελέστηκαν ως συνεργάτες της Ασφάλειας με την υπόδειξη ενός ανώνυμου σημειώματος. Κυριαρχούσε κλίμα συνωμοσιολογίας, φόβου και απώλειας κάθε ανθρώπινου συναισθήματος. Ηταν κανονικός πόλεμος.
    Ο συγγραφέας αναφερόμενος αναλυτικά σε αυτή την εποχή τονίζει ότι από ένα σημείο και μετά η σκληρότητα των αντιπαραθέσεων κατέστησε τα Δεκεμβριανά αναπόφευκτα, αφού η κατάσταση είχε ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Η αξία του βιβλίου έγκειται στο ότι ασχολείται για πρώτη φορά με ένα «καυτό» θέμα ανοίγοντας τον δρόμο για μια ερευνητική συνέχεια. Δεν υπάρχουν άλλες σχετικές έρευνες παρά μόνο λίγες προσωπικές μαρτυρίες και κατάλογοι θυμάτων στα νεκροτομεία. Ο συγγραφέας σημειώνει ότι ακόμη και σήμερα ένας πέπλος σιωπής απλώνεται πάνω σε όσους κάτι γνωρίζουν από εκείνη την εποχή.

    http://www.tovima.gr/books-ideas/article/?aid=455022

    Μου αρέσει!

  3. «Το τελευταίο εν ζωή ‘πιστόλι’ τής ΟΠΛΑ Κοκκινιάς», στον οποίο είχε ο Χανδρινός απευθυνθεί για σχετικές πληροφορίες, του είπε: «Βρες κάναν ΕΠΟΝίτη να σου μιλήσει παλικάρι μου• αυτά που έκανα εγώ δε λέγονται…»!!.
    (Δες Ιάσων Χανδρινός, ό.π. σελ. 32).

    Και διερωτάται ευλόγως ο κάθε καλόπιστος αναγνώστης:
    Αν αυτά που «έκανε» ο συγκεκριμένος εκτελεστής ήταν καθαρά, τίμια, λεβέντικα, πατριωτικά, γιατί άραγε «δε λέγονται» και πρέπει να μείνουν κρυφά, ακόμα και 70 χρόνια από τότε;
    Μήπως διότι κατά κανόνα ήταν μαύρα, άτιμα, εγκληματικά, προδοτικά, αποτρόπαια;
    Μήπως διότι δεν αναφέρονται τόσο σε δίκαιες εκτελέσεις πραγματικών προδοτών, αλλά σε εκτελέσεις τάχα μου προδοτών και ‘αντιδραστικών’, (που δεν ήταν παρά διαλεχτοί αντικομμουνιστές πατριώτες ενεργεία ή και δυνάμει), σε εκδικητικές εκτελέσεις παντελώς αθώων συγγενών κάποιων (πιθανότατα ή και πράγματι) προδοτών, αλλά και σε εκτελέσεις πλείστων όσων ‘αιρετικών’ (πρώην ‘συντρόφων’) κομμουνιστών;

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s