Απόψεις, Βελουχιώτης

Ο Άρης Βελουχιώτης και η σύσκεψη των καπεταναίων του ΕΛΑΣ στη Λαμία

%cf%83%ce%ac%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b70002

Είναι διάχυτη η εντύπωση ότι στη σύσκεψη των καπεταναίων στη Λαμία (17 και 18 Νοεμβρίου 1944, δυο μόλις εβδομάδες πριν το Δεκέμβρη) ο Βελουχιώτης έδωσε την ευκαιρία για μια εξαιρετική επιτυχία του ΕΑΜ- ΕΛΑΣ, αλλά η ηγεσία του ΚΚΕ, μέσω του Μάρκου Βαφειάδη, την απόκλεισε. Είναι όμως έτσι; Ας το δούμε πιο αναλυτικά, χρησιμοποιώντας μια παρουσίαση που έγινε από την εφημερίδα «Το Ποντίκι» στις 15/11/2004  και στις 2/12/2004.

Δικτυακή πηγή: http://tassosanastassopoulos.blogspot.gr/2012/12/17-18111944.html

Στη σύσκεψη ο Βελουχιώτης πρόβαλε τη θέση για άμεσο πραξικόπημα του ΕΛΑΣ και κατάληψη της εξουσίας, χωρίς την επίσημη έγκριση του ΚΚΕ . Ο Μάρκος Βαφειάδης, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ και οπωσδήποτε καλύτερα ενημερωμένος για τις προθέσεις της ηγεσίας του Κόμματος, τον αντέκρουσε υποστηρίζοντας ότι:

  • Ένα άμεσο χτύπημα χωρίς την έγκριση του ΠΓ του ΚΚΕ θα δημιουργούσε προβλήματα στις σχέσεις της ΕΣΣΔ με τους Άγγλους
  • Η σοβιετική ηγεσία είχε δεσμεύσεις απέναντι στους Άγγλους
  • Ο Κόκκινος Στρατός αποχώρησε από τα ελληνικά εδάφη στη Βόρεια Ελλάδα, παρά την πρόσκληση των τοπικών ηγετών του ΕΛΑΣ. (Ο σοβιετικός στρατηγός είπε χαρακτηριστικά «γι’ αυτά αποφασίζει η Μόσχα»)

Προκύπτει ότι η ηγεσία του ΚΚΕ, ως το επίπεδο της ΚΕ (στην οποία ανήκε ο Βαφειάδης) είχε πλήρη επίγνωση των δεσμεύσεων της ΕΣΣΔ απέναντι στους Άγγλους – κάτι που ο Βελουχιώτης και οι άλλοι καπετάνιοι πιθανότατα αγνοούσαν. Η ηγεσία του ΚΚΕ δεν μπορούσε να πάρει την ευθύνη ενός πραξικοπήματος για την κατάληψη της εξουσίας χωρίς την έγκριση των σοβιετικών, κάτι που ήταν έξω από τη λογική του Βελουχιώτη και πολλών ακόμα καπετάνιων: αυτοί έβλεπαν την άμεση στρατιωτική δυνατότητα του ΕΛΑΣ, η ηγεσία του Κόμματος είχε πληρέστερη πολιτική αντίληψη των συνεπειών που θα προέκυπταν από μια τέτοια κίνηση. Ήδη η ηγεσία του ΚΚΕ δεν ήθελε να φανεί ότι είναι σε γνώση της το θέμα που απασχολούσε τη σύσκεψη, δηλαδή τη μαζική απόκρυψη των όπλων του ΕΛΑΣ, παρ’ όλο που η απόφαση για τον μη αφοπλισμό του ΕΛΑΣ ήταν ήδη ειλημμένη (όχι όμως και γνωστοποιημένη στα κατώτερα κλιμάκια και στον ΕΛΑΣ)

Η ουσιαστική διαφορά λοιπόν μεταξύ του Βελουχιώτη και της ηγεσία του ΚΚΕ, την οποία εκπροσωπούσε στη σύσκεψη της Λαμίας ο Βαφειάδης, ήταν το «εδώ και τώρα» που ήθελε αυτός, απέναντι στην αναμονή για την πολιτικά κατάλληλη στιγμή, που είχε αποφασίσει η ηγεσία. Εξάλλου, με δεδομένη την αντίληψή τους για την συντριπτική κυριαρχία του ΕΛΑΣ, οι ηγέτες του ΚΚΕ εκτιμούσαν ότι οι Άγγλοι δεν θα μπορούσαν να επιμείνουν πέρα από ένα σημείο για τον αφοπλισμό του ΕΛΑΣ. Κάτι που οι ίδιοι είχαν ήδη αποκλείσει, καθώς ο ένοπλος ΕΛΑΣ ήταν η σημαντικότερη πηγή ισχύος του ΚΚΕ. Οι εκτιμήσεις τους διαψεύστηκαν καθώς οι Άγγλοι (μέσω της κυβέρνησης Παπανδρέου) επέμειναν ανένδοτα στο θέμα του αφοπλισμού, με αποτέλεσμα το ξέσπασμα των συγκρούσεων του Δεκέμβρη, μόλις δυο βδομάδες μετά τη σύσκεψη της Λαμίας.

Η παρέμβαση του Βαφειάδη κλόνισε τους καπετάνιους και τον ίδιο τον Βελουχιώτη.  Ωστόσο η σύσκεψη αποφάσισε να μην προχωρήσει ο ΕΛΑΣ σε απόκρυψη του οπλισμού (όπως ήταν η αρχική σκέψη) αλλά να παραμείνουν οι μονάδες του ένοπλες και να ενισχυθούν. Διαβάσουμε στην πηγή που προαναφέρθηκε:

Παράλληλα, οι Βελουχιώτης, Σαράφης και Βαφειάδης αποφάσισαν να στείλουν τον Βαφειάδη στο Πολιτικό Γραφείο της Κ. Ε. του Κ. Κ. Ε., με την πρόταση να διενεργηθεί πραξικόπημα, χωρίς την επίσημη έγκριση του Πολιτικού Γραφείου της Κ. Ε. του Κ.Κ.Ε. και χωρίς το Π.Γ. να πάρει επίσημη θέση, μέχρι την ολοκλήρωσή του.

Η πρόταση αυτή υποστηρίχθηκε από τον Μάρκο Βαφειάδη (ο οποίος δεν ήταν μέλος του Π.Γ. της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε. και δεν γνώριζε την απόφαση του ανώτατου οργάνου του κόμματος, που μόλις είχε ληφθεί, για διεξαγωγή ένοπλης σύγκρουσης με την κυβέρνηση και τους Βρετανούς) στις 19/11/1944 στο Πολιτικό Γραφείο της Κ. Ε. του Κ. Κ. Ε. και στα ντοκουμέντα, που παρουσιάζω εδώ, εμπεριέχεται και η απόφαση του Πολιτικού Γραφείου και η προτροπή Μπαρτζιώτα, μετά την συνεδρίαση, προς τον Βαφειάδη, να αντιληφθεί ότι ο αστικός πολιτικός κόσμος και οι Βρετανοί δεν μπορούν να κάνουν τίποτε και ότι αν κάνουν κάτι, θα βρουν τον λαό απέναντί τους και θα χάσουν.

Το Πολιτικό Γραφείο του Κ. Κ. Ε. ομόφωνα απέρριψε την πρόταση των στρατιωτικών αρχηγών του Ε.Λ.Α.Σ., με το σκεπτικό ότι » ναι μεν έχει υπόψη του μερικές αντιεαμικές εκδηλώσεις αντίδρασης των Άγγλων, αλλά ούτε οι Άγγλοι, ούτε η αντίδραση θα τολμήσουν να παραβιάσουν τις συμφωνίες και αν αποπειραθούν, θα τις επιβάλουμε εμείς, εφαρμόζοντάς τες, αφού η κυβέρνηση βρίσκεται στα χέρια μας…» Φυσικά, δεν ανακοίνωσε στον Βαφειάδη την μυστική απόφαση για σύγκρουση με τους Βρετανούς και την αναμονή τους, για την κατάλληλη συγκυρία, που θα πραγματοποιούσαν αυτήν την σύγκρουση…

Και στη συνέχεια:

Το Πολιτικό Γραφείο του Κ.Κ.Ε. (στο οποίο δεν συμμετείχε ο Γιάννης Ιωαννίδης, επειδή ήταν στον νοσοκομείο για εγχείριση σκωληκοειδεκτομής, αλλά και ο επικεφαλής της Ο.Π.Λ.Α. Στέργιος Αναστασιάδης, που βρισκόταν στις βαλκανικές χώρες, για επαφές)στις 19/11/1944 απέρριψε την πρόταση για πραξικόπημα και απεδέχθη προφανώς την πρόταση για αύξηση του οπλισμού και των ένοπλων τμημάτων του Ε.Λ.Α.Σ. και φυσικά την άρνηση αφοπλισμού του, στην οποία ομοφώνησαν οι καπετάνιοι στην σύσκεψη της Λαμίας. Το Πολιτικό Γραφείο θεωρούσε ότι το Κ.Κ.Ε. έχει την πραγματική εξουσία και την υπεροπλία, ότι οι Άγγλοι δεν θα τολμούσαν να κάνουν ο,τιδήποτε, επειδή ευρίσκοντο σε αδυναμία και ότι, εάν το βρετανικό εκστρατευτικό σώμα τολμούσε το ο,τιδήποτε ο Ε.Λ.Α.Σ. θα το εξουδετέρωνε.

Ανακεφαλαιώνοντας μπορούμε να πούμε ότι επί της ουσίας δεν υπήρχε διαφωνία μεταξύ Βελουχιώτη και ηγεσίας του ΚΚΕ, δυο βδομάδες πριν τα Δεκεμβριανά. Η διαφορά αφορούσε αποκλειστικά θέματα τακτικής, όχι στρατηγικής. Στο βασικό ζήτημα, τον μη αφοπλισμό του ΕΛΑΣ, η ομοφωνία ήταν δεδομένη.

Σημαντικό επίσης είναι το γεγονός ότι η ηγεσία του ΚΚΕ είχε πλήρη επίγνωση των διεθνών πολιτικών συνθηκών και των δεσμεύσεων της ΕΣΣΔ έναντι των Άγγλων. Αυτό συνιστά αντίφαση σχετικά με την επιδίωξη κατάληψης της εξουσίας, η οποία παρέμενε ούτως ή άλλως ασαφής στόχος, καθώς αυτό που επιδιωκόταν ουσιαστικά με τη σύγκρουση ήταν η διαπραγμάτευση από καλύτερες θέσεις. Αυτή ήταν άλλωστε και η επιδίωξη του Βελουχιώτη,  ο οποίος ουδέποτε έκανε λόγο για κομμουνιστική επανάσταση, τότε ή αργότερα. Έτσι κι αλλιώς όμως η αμφιβολία για την ίδια τη σύγκρουση με τους Άγγλους (χωρίς να τίθεται θέμα εξουσίας αλλά διαπραγματεύσεων) έπαψε να υφίσταται λίγο πριν το ξέσπασμα του Δεκέμβρη: οι εκτός Ελλάδας σύμμαχοι του ΚΚΕ έδωσαν την έγκρισή τους, διευκρινίζοντας εκ των υστέρων (ενώ η σύγκρουση εξελισσόταν) ότι οι ίδιοι δεν ήταν σε θέση να βοηθήσουν το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ, ούτε σε πολιτικό, ούτε σε πρακτικό επίπεδο.

Το κρίσιμο λάθος τόσο της ηγεσίας του ΚΚΕ όσο και του Βελουχιώτη ήταν ότι είχαν υποεκτιμήσει την αντίδραση των Άγγλων και του Ουϊνστον Τσώρτσιλ. Συνεπώς, ακόμα κι αν η πρόταση Βελουχιώτη για άμεσο πραξικόπημα και κατάληψη της Αθήνας, όπως παρουσιάστηκε στη σύσκεψη της Λαμίας, γινόταν δεκτή από την ηγεσία του ΚΚΕ, απλώς θα επέσπευδε τις εξελίξεις για λίγες μόνο μέρες.

Advertisements

1 thought on “Ο Άρης Βελουχιώτης και η σύσκεψη των καπεταναίων του ΕΛΑΣ στη Λαμία”

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s