Από την καλύβα

Ο θεός των ιδεαλιστών και των υλιστών

sun_and_moon_creation

Του Karl

Αν πάρουμε τα δύο «άκρα» στη φιλοσοφία, τους υλιστές και τους ιδεαλιστές, θα δούμε ότι οι πρώτοι υποστηρίζουν πως δεν υπάρχει θεός και οι δεύτεροι πως υπάρχει. Στην ουσία όμως λένε το ίδιο πράγμα.
Πραγματικα, ο υλιστής λέγοντας «δεν υπάρχει θεός» εννοεί πως ο θεός είναι μια έννοια και σαν τέτοια δεν έχει υλική υπόσταση και δεν μπορεί να υπάρχει παρά μόνο σε ένα σκεπτόμενο εγκέφαλο. Δέχεται, δηλαδή, την ύπαρξη του θεού, αλλά μόνο σαν πνεύμα σαν έννοια, σαν ιδέα, απόλυτα εξαρτημένη (και γεννημένη) από ένα υλικό όργανο, τον ανθρώπινο εγκέφαλο.
Ο ιδεαλιστής, από την άλλη, λέγοντας «υπάρχει θεός», εννοεί πως ο θεός είναι κάτι το άυλο, μια έννοια, μια ιδέα, που δεν έχει υλική υπόσταση, αλλά, που υπάρχει ανεξάρτητα από οποιοδήποτε υλικό όργανο (σκεπτόμενο ή όχι) και γενικά ανεξάρτητα από όλο τον υλικό κόσμο.
Βλέπουμε, δηλαδή, ότι και οι μεν και οι δε συμφωνούν ότι ο θεός σαν έννοια, σαν ιδέα, υπάρχει. Εκεί που διαφωνούν (και αυτή είναι η βασική διαφορά μεταξύ τους) είναι ότι οι υλιστές υποστηρίζουν την προτεραιότητα της ύλης επί του πνεύματος και οι ιδεαλιστές την προτεραιότητα του πνεύματος επί της ύλης. Έτσι, στο ζήτημα του θεού, οι υλιστές λένε πως η ύλη «δημιούργησε» το θεό (όπως και όλες τις έννοιες), ενώ οι ιδεαλιστές λένε, αντίθετα, ότι ο θεός δημιούργησε την ύλη.
Εκεί που χάνουν τελείως την μπάλα οι ιδεαλιστές και ειδικότερα οι πιστοί των διαφόρων θρησκειών είναι στο ότι, όταν μιλάνε για το θεό, του αποδίδουν ανθρώπινες ιδιότητες (και γενικά ιδιότητες που υπάρχουν μόνο στην ύλη). Πρώτα-πρώτα, λένε ότι ο θεός δημιούργησε την ύλη (τον κόσμο). Ας αφήσουμε κατά μέρος, το πώς το κατάφερε αυτό, μια και αν δεν υπήρχε η ύλη, θα πρέπει κάποιο κομμάτι του πνεύματος να υποβιβάστηκε και να έγινε υλικό (εντελώς ακατανόητο το πώς έγινε αυτό και – κυρίως – γιατί). Όμως, ότι και να πούμε για το θεό, θα του προσάψουμε ανθρώπινες (ή γενικά υλικές) ιδιότητες. Π.χ. «ο θεός αγαπάει τον άνθρωπο», «ο θεός θα τιμωρήσει τους κακούς», «ο θεός είναι δίκαιος», «ο θεός είναι πανάγαθος». Μα, το πνεύμα δεν μπορεί να έχει αισθήματα (ή και ένστικτα ακόμα) γιατί αυτά αφορούν τον άνθρωπο (ή τα ζώα). Ο θεός σαν πνεύμα δεν μπορεί ούτε να μισεί ούτε να αγαπάει, ούτε γενικά να συγκινείται με τίποτα. Όλα αυτά χαρακτηρίζουν τα υλικά όντα που λέγονται άνθρωποι. Μα, ακριβώς επειδή ο θεός είναι δημιούργημα του ανθρώπινου εγκέφαλου δεν μπορούσε παρά να έχει ανθρώπινες ιδιότητες.
Ειδικότερα, στο γιατί «δημιούργησε» ο θεός τον κόσμο, τι μπορεί να απαντήσει ο ιδεαλιστής; Ότι το έκανε γιατί βαριόταν και ήθελε να διασκεδάσει την πλήξη του; Η Βίβλος στη Γένεση λέει πως ο θεός δημιούργησε «τον ουρανό και τη γη» κι επειδή η γη ήταν «αόρατη και ακατασκεύαστη» και χαώδης και χωρίς φως (μα, αφού Αυτός την έφτιαξε, γιατί την έφτιαξε έτσι; Μυστήριο!) έβαλε τάξη», έφτιαξε το φως, χώρισε την ημέρα από τη νύχτα, τα νερά από την ξηρά, κλπ., μέχρι που έφτιαξε και τον άνθρωπο για να τα χαίρεται όλα αυτά. Ότι κοντολογίς θα έκανε ένας άνθρωπος, αλλά προικισμένος με υπερφυσική δύναμη, κάτι σα Σούπερμαν, αλλά, σούπερΣούπερμαν! Ο θεός, όμως, σαν πνεύμα, που δεν έχει καμιά σχέση με την ύλη, ούτε να χαίρεται μπορεί, ούτε να λυπάται ή να στενοχωριέται, ούτε καλαισθησία να έχει, ούτε τίποτα, γιατί δεν έχει ούτε αισθήσεις, ούτε αισθήματα, ούτε συναισθήματα.

*

O karl έστειλε το κείμενο αυτό ως σχόλιο στην καλύβα, σε μια συζήτηση που γινόταν γύρω από μια ανάρτηση με τίτλο «Το στοίχημα περί θεού»: https://panosz.wordpress.com/2013/11/02/god-2/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s