Κατοχή

Εκκλησία και Εθνική Αντίσταση

(Η αναδημοσίευση των τριών άρθρων που γίνεται  στην παρούσα ανάρτηση δεν σημαίνει ότι οι «Σημειώσεις» υιοθετούν όσα αναφέρονται, ως σχόλια – εκτιμήσεις από τους συντάκτες τους)

fdfssc_0401-10s24x768.jpg

H Εκκλησία έπαιξε το δικό της ρόλο στις μεγάλες στιγμές του ελληνικού γένους και του λαού μας. Θα πρέπει, όμως, εξαρχής ν’ αναφέρουμε ότι διαφορετικός ήταν ο ρόλος της ηγεσίας της, η πλειοψηφία της οποίας ζούσε μακριά από το λαό και, πολλές φορές, δρούσε εναντίον του, από κείνον των απλών κληρικών, που ζούσαν μαζί με το λαό και, στη συντριπτική πλειοψηφία τους, πάλευαν μαζί του.

Η ελληνική ιστορία – από την Εθνική Παλιγγενεσία και εντεύθεν – έχει να επιδείξει πολλά, θετικά και αρνητικά παραδείγματα, ιερωμένων. Είναι γνωστές οι ηρωικές μορφές του Γρηγορίου Δικαίου (Παπαφλέσσα),του Αθανασίου Διάκου,του επισκόπου Σαλώνων Ησαϊα,του καλόγηρου Σαμουήλ,που αγωνίστηκαν στην Επανάσταση του 1821 και θυσιάστηκαν για την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον οθωμανικό ζυγό.

Στη διάρκεια της Εθνικής Αντίστασης φάνηκε καθαρά η διαφοροποίηση της προσφοράς ανάμεσα στον ανώτερο και κατώτερο κλήρο. Φάνηκε η απουσία – και, εν πολλοίς, η προδοσία – της πλειοψηφίας της ηγεσίας της Εκκλησίας από τον αγώνα κατά των κατακτητών και από την άλλη η μεγάλη συμμετοχή και προσφορά του λαϊκού κλήρου. Μόνο λίγοι, φωτισμένοι, επίσκοποι συντάχθηκαν με τους απλούς κληρικούς και τον ελληνικό λαό και, ανταποκρινόμενοι στο εθνεγερτικό κάλεσμα του ΕΑΜ, μετέτρεψαν τους άμβωνες των εκκλησιών σε επάλξεις του αγώνα, πήραν το όπλο στο χέρι να πολεμήσουν τον κατακτητή, έδωσαν τα πάντα για την πατρίδα.

Απόντες από τον αγώνα

Ο ανώτερος κλήρος, λοιπόν, στην πλειοψηφία του, έμεινε ασυγκίνητος από το δράμα του σκλαβωμένου ελληνικού λαού, ενώ πολλοί εκ των ιεραρχών πέρασαν με το μέρος των κατακτητών, δίνοντας «γην και ύδωρ».

Εγραφε, χαρακτηριστικά, σε άρθρο του στην εφημερίδα «Ελεύθερη Ελλάδα», ο ΕΑΜίτης Μητροπολίτης Κοζάνης Ιωακείμ: «Η ιεραρχία ηκολούθησε το παράδειγμα των στρατιωτικών, των πλειόνων πολιτικών και των αστικών τάξεων. Και αφήκεν την τιμήν της ηγεσίας εις τον λαόν και εις τους εκλεκτούς εκ των ηγέτιδων τάξεων. Εις εποχήν μεταστοιχειώσεως των πάντων εστέρησεν τους απολογητάς και υποστηρικτάς της του μεγαλυτέρου επιχειρήματος διά την χρησιμότητά της κοινωνικήν και εθνικήν. Και διήγειρε εναντίον της τα ζωτικότερα στοιχεία του έθνους. Διότι όχι μόνον δεν ηγωνίσθη συντεταγμένη ως Εκκλησία, ως Ιεραρχία, ως ανώτερος κλήρος με τα θύματά του, με τους μάρτυρες και ήρωές της. Ας έπιπτον εις τον αγώνα και μερικοί, δε θα χαλούσε ο κόσμος, έπεσαν τόσα άλλα εκλεκτά τέκνα της φυλής. Αλλά και επολέμησε τον απελευθερωτικό αγώνα. Και εις την πάλην μεταξύ πατριωτών και προδοτών εθόλωσε τα νερά και την όρασιν του λαού. Μερικοί δε Αρχιερείς περιερχόμενοι τους ιερούς ναούς της πρωτευούσης και ιερουργούντες, επέσειον τους κεραυνούς του Ουρανού κατά του ΕΑΜ και ΕΛΑΣ και των άλλων οργανώσεων του Αγώνος… »

Πράγματι, οι περισσότεροι Ιεράρχες στάθηκαν απέναντι κι όχι στο πλάι του λαού, σ’ εκείνες τις δύσκολες στιγμές. Μητροπολίτες, όπως ο Ιωαννίνων Σπυρίδων Βλάχος,Σερρών Κωνσταντίνος,Καστοριάς Νικηφόρος,Φθιώτιδας Αμβρόσιος,Κασσανδρείας Ειρηναίος κι άλλοι, συνεργάζονταν με τους κατακτητές και καλούσαν το λαό να πειθαρχήσει σ’ αυτούς, διακρινόμενοι ταυτόχρονα και για τα αντιΕΑΜικά, αντικομμουνιστικά κηρύγματά τους.

Υπήρξαν, όμως, και λαμπρές εξαιρέσεις. Οπως οι Μητροπολίτες Κοζάνης και Σερβίων Ιωακείμ και Ηλείας Αντώνιος που οργανώθηκαν στο ΕΑΜ και εξελέγησαν Εθνοσύμβουλοι. Αλλά και άλλοι, όπως οι Μητροπολίτες Σάμου και Ικαρίας Ειρηναίος,Χίου Ιωακείμ Στρουμπής,Χαλκίδας Γρηγόριος,Αττικής Ιάκωβος,Βόλου Ιωακείμ,Δρυινουπόλεως και Κονίτσης Δημήτριος,ο δεσπότης Λάρισας και Ελασσόνας Καλλίνικος,ο επίσκοπος Μήθυμνας Διονύσιος,που βοήθησαν με πολλούς και διάφορους τρόπους τον αγώνα.

Η συμβολή της Παγκληρικής

Οπως έχουμε προαναφέρει, σε αντίθεση με τον ανώτερο, ο κατώτερος κλήρος πήρε μαζικά και δυναμικά μέρος στην Αντίσταση και πρόσφερε μεγάλες θυσίες. Απλοί κληρικοί εντάχθηκαν στο ΕΑΜ, πολέμησαν και πολλοί έπεσαν για την πατρίδα.

Η δημιουργία της Παγκληρικής Ενωσης Ελλάδας – ανώτερου καθοδηγητικού οργάνου των συλλόγων κληρικών της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ελλάδας – συνέβαλε στη συσπείρωση του κατώτερου κλήρου στον αγώνα της Εθνικής Αντίστασης. Στις αποφάσεις της β Ολομέλειας της Παγκληρικής τονίζεται: «Ο κλήρος θεωρεί τον εθνικό αγώνα του Λαού σαν δικό του αγώνα, γιατί γίνεται ενάντια στον αντίχριστο φασισμό. Για την καλύτερη συμβολή του κλήρου στον αγώνα επιβάλλεται η σύντομη και σφιχτή οργάνωση του κλήρου της Ελλάδος στους συλλόγους κληρικών και στην Παγκληρική. Επιβάλλεται μορφωμένοι ιδία κληρικοί να πλαισιώσουν τον Λαϊκό Στρατό του ΕΛΑΣ, για να καθαγιάσουν και δώσουν τον πνευματικό μαχητικό χαρακτήρα στον αντιφασιστικό αγώνα του Λαού. Η συνεργασία του οργανωμένου κλήρου με όλες τις αδελφές απελευθερωτικές οργανώσεις πρέπει να είναι στενή και αποδοτική για τον αγώνα… «.

Το αίμα τους για την πατρίδα

Πρώτοι βγήκαν στον αγώνα κληρικοί της Ρούμελης, ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα του Αρη Βελουχιώτη,ο οποίος, εκτός των άλλων πολλών ικανοτήτων, είχε και το χάρισμα να επικοινωνεί και να πείθει τους ιερωμένους για το δίκιο του αγώνα. Ανάμεσα σ’ αυτούς τους πρώτους, οι παπάδες Κώστας Τζεβελέκης (Παπακουμπούρας) από την Κολοκυθιά, Νίκος Αυγερόπουλος από την Ανατολή, Λάιος Δροσογιάννης από τη Δάφνη, Παπαριστείδης από τη Στρώμη, Δημήτρης Χολέβας (Παπαφλέσσας) από την Τσιούκα, ο αρχιμανδρίτης Γερμανός Δημάκης (Ανυπόμονος).Κι ύστερα πολλές εκατοντάδες άλλοι κληρικοί στη Θεσσαλία, στη Μακεδονία, στην Ηπειρο, στην Πελοπόννησο, στην Κρήτη, σ’ όλη την κατεχόμενη Ελλάδα, γυρίζουν πόλεις και χωριά εμψυχώνοντας το λαό, πολεμώντας στα βουνά.

Και πάρα πολλοί δίνουν και τη ζωή τους. Σε σχέση με το συνολικό αριθμό των κληρικών ο φόρος αίματος είναι υπερβολικός. Πάνω από 140 αρχιμανδρίτες, παπάδες, διάκονοι, ηγούμενοι, καλόγεροι, καλόγριες, σκοτώθηκαν από τους κατακτητές. Το πρώτο θύμα, ήδη από τις 4 Ιούνη 1941, ο αρχιμανδρίτης Φώτιος Θεοδοσάκης από το Σκαλάνι Ηρακλείου Κρήτης. Ηρωικός ο θάνατος του αρχιμανδρίτη Κοζάνης Ιωακείμ Λιούλια,που βασανίστηκε άγρια πριν εκτελεστεί στις 6 Ιούνη 1943. Ηρωικός και περήφανος ο θάνατος και του παπά Δημήτρη Κουτσούμπα,ΕΑΜίτη και καθοδηγητή της οργάνωσης «Εθνική Αλληλεγγύη» στο Δομοκό, που συνελήφθη μετά από προδοσία την ώρα της λειτουργίας μαζί με το γιο του Κώστα, φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν, τον Απρίλη του 1944 στο Χρισσό της Αμφισσας. Οι εκτελέσεις συνεχίστηκαν μέχρι λίγο πριν την απελευθέρωση και τα τελευταία θύματα ήσαν οι παπάδες Δημήτριος Τομαράς από τον Χορτιάτη, Χρήστος Παπαδόπουλοςαπό την Καβάλα και Χρήστος Σιάνος από τη Φλώρινα. Αλλά και μετά την απελευθέρωση, στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου πολλοί κληρικοί δολοφονήθηκαν και εκτελέστηκαν από τους συμμορίτες – ταγματασφαλίτες και το μετεμφυλιακό τρομοκρατικό κράτος.

(σ. σ. Τα στοιχεία έχουν παρθεί από το βιβλίο του Μήτσου Κάιλα «Ο λαϊκός κλήρος στην Αντίσταση»).

Πηγή: Το ράσο στον αγώνα για την πατρίδα | ΚΟΙΝΩΝΙΑ | ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ

*

(συνοπτική καταγραφή της ομιλίας που εκφωνήθηκε στις 23 Νοεμβρίου κατά τον εορτασμό της επετείου της εθνικής αντίστασης στην αίθουσα των Επάλξεων, Αθήνα)

Τον Απρίλιο του 1941 οι Γερμανοί χτυπούνε πισώπλατα την Ελλάδα και προκαλούν την οπισθοχώρηση του νικηφόρου ελληνικού στρατού που κυνηγούσε τους Ιταλούς βαθειά μέσα στην Αλβανία. Στις 21 Απριλίου ο στρατηγός Τσολάκογλου αυτοβούλως συνθηκολογεί και παραδίδει τα όπλα στους εισβολείς, την ίδια ώρα που ακόμη κρατούσαν τα οχυρά και ο Ελληνικός Στρατός στην Πίνδο ήταν οργανωμένος και έτοιμος για μάχη. Από τότε ξεκινάει η περίοδος της ξενικής κατοχής που κράτάει σαράντα δύο σκοτεινούς και θανατηφόρους μήνες. Το δράμα των Ελλήνων είναι απερίγραπτο. Η πείνα θερίζει πεντακόσιες χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως των πόλεων. Το κρύο και η παγωνιά του χειμώνα του 1941 σπέρνουν την θανατηφόρα τους ανάσα σε όλες τις περιοχές και προκαλούν επίσης χιλιάδες ακόμη νεκρούς.

Οι κατακτητές σκορπούν τον τρόμο και τον θάνατο σε όλη τη χώρα, ξεκινώντας από την ηρωική Κρήτη, ως αντίποινα για την σθεναρή άμυνα που έδειξε ο λαός κατά την εισβολή. Από το Κοντομαρί και την Κάνδανο αρχίζουν να καίνε χωριά και να εκτελούν τους κατοίκους, σε εφαρμογή του δόγματος της καθολικής ευθύνης που πρεσβεύουν. Στα βόρεια οι Βούλγαροι πρωταγωνιστούν σε σφαγές και καταστροφές. Στη Δράμα και το Δοξάτο οι σκοτωμένοι είναι χιλιάδες όπως χιλιάδες είναι και οι εκτοπισμένοι. Αλλά και οι «πολιτισμένοι» Ιταλοί δεν πάνε πίσω. Στο έδαφος που τους παραχωρήθηκε καταστρέφονται δεκάδες χωριά και εκτελούνται εκατοντάδες αθώοι.

Τότε αρχίζει και η Αντίσταση. «Του Έλληνα ο τράχηλος ζυγό δεν υπομένει». Αρχίζουν να οργανώνονται ανταρτικά σώματα στα ορεινά μέρη όλης της Ελλάδας και σύντομα αρχίζουν οι μάχες με τους κατακτητές. Όπως είναι φυσικό στα σώματα αυτά συμμετέχουν και οι κληρικοί και οι καλόγεροι των επαρχιών, παίρνοντας σε πολλές περιπτώσεις στο ένα χέρι το ντουφέκι και στο άλλο τη σημαία που πάνω της γράφει ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Η ΘΑΝΑΤΟΣ, όπως έκαναν και οι παπάδες του 1821. Κάποιοι μένουν ονομαστοί για τη μαχητικότητά τους  και το ύψος του παραδείγματός τους, όπως ο «παπα-Ανυπόμονος» Γερμανός Δημάκης, ηγούμενος της Μονής Αγάθωνος, ο «παπα-Κουμπούρας», ο «παπα-Φλέσσας», που συνοδεύουν τον Άρη Βελουχιώτη σε όλες τις περιστάσεις.

Σύντομα οι παπάδες και οι καλόγεροι που βγαίνουν στο βουνό φτάνουν τους εκατόν πενήντα, αγωνιζόμενοι με όλα τα ελληνικά αντιστασιακά σώματα (ΕΛΑΣ, ΕΔΕΣ κλπ.). Μαζί με αυτούς όμως αγωνίζονται και οι περισσότεροι παπάδες των χωριών, οι οποίοι μένουν στον τόπο τους αλλά κρυφά ενισχύουν την Αντίσταση με κάθε μέσο. Για το λόγο αυτό και υφίστανται την εκδικητικότατα των κατακτητών και πάνω από διακόσιοι σκοτώνονται, πολλές φορές με φρικιαστικό τρόπο. Οι περισσότεροι εκτελούνται πρώτοι για παραδειγματισμό, αφού οι συνεργάτες των Γερμανών γνωρίζουν ότι κεφαλές στα χωριά στέκουν ο Παπάς, ο Δάσκαλος και ο Πρόεδρος. Χτυπώντας τους παπάδες, πιστεύουν ότι χτυπούνε την καρδιά του λαού. Στον Παλαμά, μάλιστα, τον Ιούλιο του ’44 σκοτώνουν μόνο τον ιερέα Σπυρίδωνα Ξαρχά, ως αντίποινα για το σαμποτάζ  στον Σταθμό της Ξυνιάδας. Στα μάτια τους ο παπάς αντιπροσωπεύει όλο το χωριό.

Το ίδιο γίνεται και στα μοναστήρια. Όπως κατά την Τουρκοκρατία έτσι και κατά την Κατοχή τα μοναστήρια σε όλη την Ελλάδα γίνονται τα κρησφύγετα των αγωνιστών, οι μπαρουταποθήκες και τα νοσοκομεία τους, η απαντοχή και οι ενίσχυσή τους. Οι καλόγεροι δίνουν τα πάντα στην Αντίσταση  γι’ αυτό και υφίστανται τα αντίποινα των κατακτητών και των συνεργατών τους. Το αποδεικνύει το κάψιμο του Μεγάλου Σπηλαίου, η εκτέλεση των Μοναχών της Αγίας Λαύρας, η καταστροφή της Εικοσιφοίνισσας, ο βομβαρδισμός της μονής Αγίου Διονυσίου στον Όλυμπο. Και πάλι οι Βούλγαροι είναι πρωταθλητές στην αρπαγή και τη λεηλασία, με όσα κάνουν στο Άγιο Όρος, όπου αρπάζουν ότι πολύτιμο βρουν και βεβηλώνουν λείψανα και ιερά κειμήλια.

Μαζί με τους παπάδες και τους καλογέρους λίγοι Ιεράρχες εντάσσονται ενεργά στην Αντίσταση. Από αυτούς τους λίγους δύο μένουν ονομαστοί ως εμψυχωτές των ανταρτών. Είναι ο Ιωακείμ Κοζάνης, ο οποίος αναδεικνύεται σε αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης του Βουνού, και ο Αντώνιος Ηλείας κι αυτός πρωτοκορυφαίος της πολιτικής οργάνωσης της Αντίστασης. Και οι δυο μετά από την απελευθέρωση και τον εθνικό διχασμό που ακολουθεί, καταδικάζονται από τη Σύνοδο επειδή εντάχθηκαν στις τάξεις των Εαμιτών, που θεωρούνται τότε σύσσωμοι κομμουνιστές και εχθροί της Πατρίδας. Οι δυο τους, όμως, έπραξαν σύμφωνα με τη συνείδησή τους και ο αγώνας τους είναι παράδειγμα εθνικής ανάτασης. Άλλοι αρχιερείς συντάσσονται με τους αντάρτες του ΕΔΕΣ, όπως ο μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ, και δίνουν από το δικό τους μετερίζι τον ίδιο εθνικό αγώνα.

Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφέρουμε και τη στάση των δύο Αρχιεπισκόπων της Κατοχής, του Χρύσανθου και του Δαμασκηνού. Ο πρώτος αρνήθηκε να ορκίσει την κατοχική κυβέρνηση Τσολάκογλου λέγοντας ότι «οι κυβερνήσεις εκλέγονται από το λαό και εγκρίνονται από τον βασιλιά. Γι’ αυτό δεν αναγνωρίζω καμιά κυβέρνηση που επιβάλλουν οι κατακτητές της πατρίδας μου». Αμέσως συλλαμβάνεται και απομακρύνεται από τον θρόνο, στον οποίο κάθεται ο Δαμασκηνός. Αλλά και αυτός, παρόλο που θεωρείται εκλεκτός των κατοχικών στέκει στο ύψος των περιστάσεων. Αγωνίζεται με όλες του τις δυνάμεις για να εξασφαλίσει τρόφιμα για τον λαό, με πιστώσεις από την Τουρκία, και ιδρύει την Χριστιανική Αλληλεγγύη, που προσφέρει φαγητό στους πεινασμένους.

Το 1942 υποθάλπει υπόγεια την γενική απεργία εναντίον της στράτευσης Ελλήνων από τους Γερμανούς και το 1943 διαμαρτύρεται συνεχώς για την αποστολή των Εβραίων στα στρατόπεδα του θανάτου. Σε συνεργασία με κατοχικούς υπουργούς κατασκευάζει ταυτότητες για όσους Εβραίους μπορεί, στις οποίες αναγράφονται ως Χριστιανοί για να γλυτώσουν. Όταν ο Γερμανός διοικητής τον απειλεί με τουφεκισμό για τη στάση του, απαντάει: «Πείτε του διοικητή πως τους ορθόδοξους ιεράρχες δεν τους τουφεκίζουν αλλά τους απαγχονίζουν. Τον παρακαλώ να τηρήσει αυτή την παράδοση!». Μετά την απελευθέρωση ορίζεται Αντιβασιλέας, ως ο μόνος κατάλληλος να ενώσει τους Έλληνες. Η πραγματικότητα, βεβαίως, διαψεύδει αυτή την ελπίδα, αφού τα Δεκεμβριανά φέρνουν τον εμφύλιο και τον εθνικό διχασμό.

Ένας ακόμη Μητροπολίτης, ο οποίος αξίζει να αναφερθεί, είναι ο Χρυσόστομος Ζακύνθου. Όταν το 1943 οι Γερμανοί του ζητούν κατάσταση με τους Εβραίους του νησιού, αυτός γράφει στο χαρτί μόνο ένα όνομα, το δικό του! Στέλνει επιστολή στον Χίτλερ και πετυχαίνει να εξαιρεθούν από τον εκτοπισμό οι 257 Εβραίοι της Ζακύνθου, τους οποίους αναλαμβάνει υπό την προστασία του.

Δυστυχώς, δεν είναι όλοι που κρατούν ψηλά τη σημαία της πατρίδας. Κάποιοι παπάδες και δεσποτάδες, κινούμενοι από αντικομμουνιστικούς φόβους, ανέχονται ή ακόμη και συνεργάζονται  με τους κατακτητές και τα Τάγματα Ασφαλείας. Αναφέρεται, μάλιστα, και ένας λόχος παπάδων που συμμετέχει με τους ταγματασφαλίτες στις επιχειρήσεις εναντίον των ανταρτών στην Πελοπόννησο. Η παραδοξότητα εξηγείται εύκολα για όποιον γνωρίζει την ιστορία αυτής της φυλής. Οι Έλληνες παπάδες δεν ξεχωρίζουν σε τίποτε από τον λαό. Προέρχονται από τα σπλάχνα του και είναι σάρκα από τη σάρκα του. Δεν ισχύει στην Ορθοδοξία αυτό που συνέβη στη Δύση, όπου οι κληρικοί απάρτιζαν ξεχωριστή τάξη και ήταν «από πάνω» στην ταξική διαστρωμάτωση. Εδώ λαός και κλήρος είναι ένα και το αυτό, κυρίως οι κληρικοί των επαρχιών. Αυτοί συμμετέχουν σε όλη την ιστορία στην κοινή μοίρα του λαού, αφού έχουν τα ίδια βιώματα και τις ίδιες αγωνίες. Είναι, λοιπόν, αναμενόμενο, από τη στιγμή που ένα τμήμα του λαού υποστήριξε τα Τάγματα Ασφαλείας και εντάχθηκε στην υπηρεσία των Γερμανών, και κάποιοι κληρικοί να κάνουν το ίδιο. Επαναλαμβάνω ότι ο εκπεφρασμένος λόγος γι’ αυτήν την επιλογή είναι ο φόβος του ερχομού μιας κομμουνιστικής κυβέρνησης και της ολομέτωπης επίθεσης εναντίον της Εκκλησίας που αυτό θα σημαίνει, σύμφωνα με το πρότυπο της Σοβιετικής Ένωσης.

Το δυστύχημα είναι ότι ο εμφύλιος πόλεμος που ακολουθεί δεν επιτρέπει στο λαό μας να γευτεί τη δικαίωση της αντίστασης σε όλο της το μεγαλείο. Ο διχασμός, του οποίου τα σημάδια φαίνονται ακόμη και σήμερα, στερεί από τη χώρα το αίσθημα της νίκης και αφήνει να αναδυθούν τα χειρότερα χαρακτηριστικά της καταστρεπτικής διχόνοιας. Χρειάστηκε να περάσουν κάποιες δεκαετίες για να αποκατασταθούν από την επίσημη Εκκλησία οι παπάδες και οι δεσποτάδες που συμμετείχαν στην Αντίσταση με το ΕΑΜ. Μόλις το 2000 δικαιώνονται μετά θάνατον ο Αντώνιος και ο Ιωακείμ, αλλά με το πρόσχημα της «συγχωρήσεως» και όχι ως αποκατάσταση. Ας ελπίσουμε ότι με τον καιρό θα περάσει στην ιστορία ο διχασμός και όλοι μαζί θα συμφιλιωθούμε με τα σωστά και τα λάθη μας και θα επέλθει έτσι η απαραίτητη αναγνώριση του έργου των κληρικών στην Αντίσταση κατά των κατακτητών. Ας ελπίσουμε ακόμη ότι το θετικό παράδειγμά τους, την ανυποταξία τους και την αγωνιστικότητά τους, θα υιοθετήσουν και οι σημερινοί κληρικοί και θα αισθανθούν τη βαριά κληρονομιά που κουβαλούνε για την προστασία του λαού από κάθε εχθρό, εσωτερικό και εξωτερικό.

Γεώργιος Β. Τσούπρας

Δρ Θεολογίας

Πηγή: https://www.alfavita.gr/arthron/%CE%BF-%CE%BA%CE%BB%CE%AE%CF%81%CE%BF%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B3%CE%B9%CF%8E%CF%81%CE%B3%CE%BF%CF%85-%CF%84%CF%83%CE%BF%CF%8D%CF%80%CF%81%CE%B1

*

Τη συμμετοχή κληρικών στην Εθνική Αντίσταση υπογράμμισε ο γενικός γραμματέας του ΚΚΕ, διηγούμενος στον Αλέξη Τσίπρα την οικογενειακή του ιστορία ως απάντηση στις δηλώσεις Φίλη.

Στις πολλές περιπτώσεις κληρικών που συμμετείχαν στην Εθνική Αντίσταση με το ΕΑΜ, μεταξύ των οποίων και ο παππούς του που για το λόγο αυτό εκτελέστηκε από τους Γερμανούς, αναφέρθηκε στη δευτερολογία του στην προ ημερησίας στη Βουλή για την παιδεία ο γενικός γραμματέας του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας, απαντώντας έτσι στις πρόσφατες δηλώσεις του υπουργού Παιδείας Νίκου Φίλη για το ρόλο της Εκκλησίας στην Κατοχή και τη Χούντα.

Ο κ.Κουτσούμπας σημείωσε ότι πράγματι ένα κομμάτι της ιεραρχίας συνεργάστηκε με τους κατακτητές, αλλά τόνισε ότι ένα άλλο κομμάτι μπήκε στην Αντίσταση ενεργά, κυρίως απλός κλήρος, αλλά ακόμη και Μητροπολίτες.

Απευθυνόμενος στον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, διηγήθηκε την οικογενειακή του ιστορία: «Ο πατέρας του πατέρα μου εκτελέστηκε το 1944 ως υπεύθυνος της Επιτροπής Αλληλεγγύης» και στη συνέχεια στράφηκε στο Νίκο Φίλη: «Ας είμαστε πιο προσεκτικοί κύριε υπουργέ».

Σε παλιότερη συνέντευξη του στην «Ωρα της Φωκίδας» ο γγ του ΚΚΕ είχε αναφερθεί στην ιστορία αυτή: «. Ο παππούς μου, ο Δημήτρης Κουτσούμπας, ήταν παππάς και δάσκαλος, ήταν υπεύθυνος του ΕΑΜ και της Εθνικής Αλληλεγγύης της επαρχίας Δομοκού. Τότε τον έπιασαν μαζί με το μεγαλύτερο γιο του Κώστα, τον αδερφό του πατέρα μου δηλαδή, τους πήγαν στη γκεστάπο στη Λαμία, τους βασάνισαν και μετά τους έφεραν στις φυλακές της Άμφισσας και τους εκτέλεσαν τελικά έξω από το Χρισσό».

Ο κ.Κουτσούμπας κατηγόρησε συνεπώς την κυβέρνηση ότι δημιουργεί ψεύτικες διαχωριστικές γραμμές: «Η με το Φίλη ή με τον Ιερώνυμο, όπως ή με τους παλιους καναλάρχες ή με τους καινουριους και τον Παππά».

Πηγή: http://news247.gr/eidiseis/politiki/koytsoumpas-o-pappous-moy-kai-alloi-papades-htan-sthn-antistash.4287729.html

Advertisements

3 σκέψεις σχετικά με το “Εκκλησία και Εθνική Αντίσταση”

  1. Οι κληρικοί που έδωσαν τη ζωή τους για να υπερασπιστούν την πατρίδα
    ΚΑΤΟΧΗ: Τα ματωμένα ράσα της Ορθοδοξίας

    Πέμπτη, 12 Νοεμβρίου 2015, 13:04

    Του Πάνου Μπαΐλη

    Μέσα στη φρίκη του πολέμου προσπάθησαν να σταθούν δίπλα τους ενορίτες τους. Άλλοι πάλι συνεργάστηκαν με τις αντιστασιακές οργανώσεις, στηρίζοντας το φρόνημα του λαού. Κατακρεουργήθηκαν, βασανίστηκαν, εκτελέστηκαν για τη δράση τους. Βούλγαροι, Γερμανοί και Ιταλοί ανέλαβαν δράση κατά των κληρικών της χώρας, φοβούμενοι την επιρροή που ασκούσαν στους πιστούς. Εκατοντάδες οι νεκροί, χιλιάδες οι διωγμένοι και οι ταπεινωμένοι.

    Η Εκκλησία την περίοδο της Κατοχής –όπως αναφέρεται και στην έκδοση του Κλάδου Εκδόσεων Επικοινωνιακής και Μορφωτικής Υπηρεσίας της Εκκλησίας της Ελλάδος «Μνήμες και Μαρτυρίες από το ’40 και την Κατοχή»–, πρόσφερε πολλά και πλήρωσε με το αίμα των απλών κληρικών. Την ίδια στιγμή αρχιεπίσκοποι και μητροπολίτες έδιναν τη δική τους μάχη για την επιβίωση του λαού. Και φαίνεται ότι τα κατάφεραν.

    Το πρώτο διάγγελμα

    Με την κήρυξη του πολέμου, στις 28 Οκτωβρίου του 1940, και αφού είχε προηγηθεί η έκδοση της διαταγής περί επιστρατεύσεως, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, που συνεδρίασε εκτάκτως με πρόεδρο των τότε Αρχιεπίσκοπο Χρύσανθο, εξέδωσε διάγγελμα προς τον λαό, ενώ με εγκύκλιό της καλούσε τους μητροπολίτες να αναπέμπουν δεήσεις «υπέρ υγείας, ενισχύσεως και ευοδώσεως νίκης και κράτους των μαχομένων στρατευμάτων». Αναφέρεται τότε στο διάγγελμα: «Η Εκκλησία ευλογεί όπλα τα ιερά και πέποιθεν ότι όλα είναι τέκνα της Πατρίδος, ευπειθή εις κέλευσμα Αυτής και του Θεού, θα σπεύσωσιν εν μια ψυχή και καρδία να αγωνισθώσιν υπέρ βωμών και εστιών και της ελευθερίας και τιμής…».

    Προς τους ιερείς η εγκύκλιος ανέφερε: «Ως γνωστόν, το έθνος εκηρύχθη εν επιστρατεύσει… Εις την πρόσκλησιν ταύτην δεν πρέπει να υστερήση ο ιερός κλήρος, ο οποίος εις πάσαν εθνικήν περιπέτειαν πρωταγωνίστησεν».

    Η πρώτη αυτή αντίδραση της Εκκλησίας, όπως προκύπτει από τα αρχεία της Ιεράς Συνόδου, συνέβαλε τα μέγιστα για την στήριξη λαού και στρατού. Η συνέχεια και μέχρι την απελευθέρωση ήταν ιδιαίτερα δυναμική, με εκατοντάδες ιερείς να χάνουν τη ζωή τους στον αγώνα, με το σύνολο του κλήρου, κυρίως στις μεγάλες πόλεις, να προσφέρει συσσίτια, να στηρίζει φυλακισμένους, να μπαίνει στη μάχη της Αντίστασης.

    Λίγες ημέρες μετά την κήρυξη του πολέμου, η Εκκλησία σε όλη τη χώρα άρχισε εράνους για την ενίσχυση του στρατού. Της επιτροπής εθνικού εράνου προέδρευσε ο ίδιος ο Χρύσανθος. Μάλιστα, τότε υπήρχε η έκκληση προς τα εκκλησιαστικά συμβούλια των ναών να παραδώσουν τα χρυσά αφιερώματα των εικόνων στην Τράπεζα της Ελλάδος, ώστε τα έσοδα που θα προέκυπταν από αυτά να δίνονταν υπέρ της Βασιλικής αεροπορίας.

    Λίγες ημέρες μετά την κήρυξη του πολέμου, η Εκκλησία σε όλη τη χώρα άρχισε εράνους για την ενίσχυση του στρατού. Της επιτροπής εθνικού εράνου προέδρευσε ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος
    Παράλληλα, την ίδια περίοδο η Εκκλησία προχώρησε στη σύσταση ειδικής Υπηρεσίας Πρόνοιας Στρατευομένων, με σκοπό των ηθική και υλική ενίσχυση των στρατιωτών και των οικογενειών τους. Το οικοτροφείο, χώρο όπου σήμερα στεγάζονται οι υπηρεσίες της Ιεράς Συνόδου, παραχωρήθηκε στην κυβέρνηση για να χρησιμοποιηθεί ως νοσοκομείο.

    Η στήριξη του αγώνα κορυφώθηκες τον Νοέμβριο του 1940, όταν με εντολή του Αρχιεπισκόπου Χρύσανθου «επιστρατεύθηκαν» πολλοί κληρικοί και προωθήθηκαν στο μέτωπο, για να συμπαρασταθούν στους στρατιώτες.

    Μόλις εκδηλώθηκε η γερμανική επίθεση, και πάλι ο Χρύσανθος κάλεσε με εγκύκλιό του τον λαό σε αντίσταση, ώστε ώστε να συντριβεί «ο εκ Γερμανίας Εκατόγχειρας Τυφέας».

    Οι πρώτες ημέρες της Κατοχής

    Μετά τη συνθηκολόγηση, οι κατακτητές και η διορισθείσα από αυτούς κυβέρνηση κάλεσε τον Χρύσανθο να πάρει μέρος στην επιτροπή παράδοσης της πόλης, σε δοξολογίες, ενώ του ζήτησαν να δεχτεί τον Γερμανό στρατιωτικό διοικητή Φον Στούμπε. Ο αρχιεπίσκοπος για την επιτροπή παράδοσης απάντησε: «…Οι Έλληνες ιεράρχες δεν παραδίδουν τας πόλεις εις τον εχθρόν, αλλά το καθήκον των είναι να εργαστούν διά την απελευθέρωσιν αυτών». Για τη συμμετοχή στη δοξολογία επίσης ήταν αρνητικός: «…Δοξολογία δεν έχει θέσιν επί τη υποδουλώσει της Πατρίδος μας. Η ώρα της δοξολογίας θα είναι άλλη». Δέχτηκε, ωστόσο, τον στρατιωτικό διοικητή, στον οποίο είπε: «Σας συμβουλεύω και σας παρακαλώ να μη θίξετε τη φιλοτιμίαν του ελληνικού λαού».

    Λίγο αργότερα του ζητήθηκε να ορκίσει την κυβέρνηση Τσολάκογλου. Η απάντηση που έδωσε έχει καταγραφεί ως μια από τις κορυφαίες αντιστασιακές πράξεις την περίοδο εκείνη: «…δεν μπορώ να ορκίσω Κυβέρνησιν προβληθείσαν υπό του εχθρού. Ημείς γνωρίζομεν ότι τας κυβερνήσεις ορίζει ο λαός και ο βασιλεύς. Εδώ τώρα, ούτε ο λαός εψήφισε την κυβέρνησιν ούτε ο βασιλεύς την όρισε. Πώς μου ζητείτε να ορκίσω κυβέρνησιν υποταχθείσαν υπό του εχθρού, διά να είναι άβουλον όργανόν του; (…) Εν γνώσει των συνεπειών που με αναμένουν, δεν δέχομαι την προτεινόμενην παραχώρησιν. Εμμένω εις τας αρχάς μου». Τελικά, την ορκωμοσία έκανε ο ιερέας του ιερού ναού Αγίου Γεωργίου Καρύκη, στον οποίο υπαγόταν η Βουλή, αλλά ο Χρύσανθος επαύθη στις 2 Ιουλίου του 1941.

    Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος: «δεν μπορώ να ορκίσω Κυβέρνησιν προβληθείσαν υπό του εχθρού»
    Ο Δαμασκηνός ήταν αυτός που διαδέχτηκε τον Χρύσανθο. Ο νέος αρχιεπίσκοπος, όμως, βρέθηκε μπροστά σε νέα προβλήματα (βουλγαρική κατοχή, πείνα, εκτελέσεις, διωγμοί Εβραίων), τα οποία προσπάθησε να αναδείξει επίσης με δυναμικό τρόπο.

    Με επιστολή του προς τις γερμανικές Αρχές κατήγγειλε τη δράση των Βουλγάρων στις επαρχίες της Μακεδονίας και της Θράκης.

    Σημαντική αποδείχτηκε η πρότασή του για την αντιμετώπιση της πείνας. Πρότεινε την ίδρυση της «Ανωτάτης Διοίκησης Εθνικής Προνοίας (ΑΔΕΠ) αλλά και του Ανωτάτου Συμβουλίου Εθνικής Προνοίας και του Περιφερειακού Συμβουλίου, το οποίο θα είχε την ευθύνη για κάθε νομό. Χρήματα δεν υπήρχαν, ωστόσο η τότε κυβέρνηση πίστωσε στην Τουρκία για την Ελλάδα 600.000 τουρκικές λίρες και 370.000 τόνους σιταριού, οι οποίοι είχαν αγοραστεί από την Αυστραλία και δεν είχαν μεταφερθεί λόγω του πολέμου στην Ελλάδα.

    Ο Δαμασκηνός, σε μια προσπάθεια να προστατεύσει από την πείνα τον λαό, στήριξε τη λειτουργία του νεοσύστατου «Εθνικού Οργανισμού Χριστιανικής Αλληλεγγύης (ΕΟΧΑ)», τον οποίο στελέχωσαν κυρίως κληρικοί αλλά και πολλοί λαϊκοί εθελοντές. Για την αποτελεσματικότητα του οργανισμού ο Αρχιεπίσκοπος επικοινωνεί με όλους τους διεθνείς οργανισμούς, ομόδοξες και ετερόδοξες Εκκλησίες αλλά και τους ομογενείς. Το συγκινητικό της όλης προσπάθειας ήταν το γεγονός ότι ο Δαμασκηνός ζητούσε τρόφιμα με «αντιπαροχή ως εγγυήσεως του συνόλου της εκκλησιαστικής περιουσίας των ιερών σκευών και κειμηλίων των ιερών ναών και μονών ιερών αμφίων του κλήρου της Εκκλησίας της Ελλάδος».

    Για τη στήριξη του δοκιμαζόμενου λαού, ο αρχιεπίσκοπος συνεργάστηκε στενά με την κυβέρνηση της Μέσης Ανατολής και τον αρχηγό της αντιστασιακής οργάνωσης «Μίδας 614», ταγματάρχη Γιάννη Τσιγάντε.

    Εκτός των αρχιεπισκόπων, σημαντικό ρόλο έπαιξαν οι μητροπολίτες Ιωαννίνων Σπυρίδων, Αττικής Ιάκωβος, Φιλίππων Χρυσόστομος, Δημητριάδος Ιωακείμ, Ζακύνθου Χρυσόστομος, Ηλείας Αντώνιος, Θεσσαλονίκης Γεννάδιος, Θηβών και Λεβαδείας Πολύκαρπος, Καρυστίας Παντελεήμων, Καστοριάς Νικηφόρος, Κερκύρας Μεθόδιος, Κοζάνης Ιωακείμ (ο οποίος μαζί με τον Ηλείας Αντώνιο είχε ενταχθεί στο ΕΑΜ), Κορινθίας Μιχαήλ, Λευκάδος Δωρόθεος, Μαρωνείας Βασίλειος, Μυτιλήνης Ιάκωβος, Παραμυθίας Δωρόθεος, Σάμου Ειρηναίος, Σύρου Φιλάρετος, Σιδητοκάστρου Βασίλειος και Χαλκίδος Γρηγόριος.

    Ο κλήρος στο μέτωπο

    Όταν κηρύχτηκε ο πόλεμος, η Ιερά Σύνοδος έστειλε στο μέτωπο εκατοντάδες κληρικούς, ενώ προετοίμαζε πνευματικά όσους αναχωρούσαν για αυτό. Η απόφαση να σταλούν κληρικοί στο μέτωπο είχε και θύματα:

    – Ο παπαδάσκαλος Δημήτριος Βαστάκης είναι από τους κληρικούς που κατά την περίοδο του πολέμου και της Κατοχής στο Μεγάλο Χωριό Ευρυτανίας συμμετείχε στην αντιστασιακή ομάδα «Βύρωνες». Σε ένα μπλόκο το 1942 την περιοχή συνελήφθη, βασανίστηκε απάνθρωπα και εκτελέστηκε. Λίγο πριν, οι Ιταλοί είχαν σκοτώσει τη γυναίκα του και τα τέσσερα παιδιά του.

    – Στα Καλάβρυτα, το 1943, οι Γερμανοί εκτέλεσαν τον ιερέα των Ρωγών Χρήστο Κανελλόπουλο, ο οποίος, διαισθανόμενος τον κίνδυνο, κάλεσε τους συγχωριανούς του να συγχωρέσουν ο ένας τον άλλον.

    Τότε οι Γερμανοί είχαν εκτελέσει και τους μοναχούς του Μεγάλου Σπηλαίου.

    Το μαρτυρικό συναξάρι

    Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Εκκλησίας της Ελλάδος, οι κληρικοί σε κάθε μητρόπολη πλήρωσαν με τη ζωή τους τη δράση τους. Ακολουθούν κάποια περιστατικά που έχουν καταγραφεί για τους κληρικούς που έχασαν τη ζωή τους την περίοδο του πολέμου και της Κατοχής:

    Αρχιεπισκοπή

    – Ιεροδιάκονος Ιωακείμ Μπεζεντές, μοναχός της Μονής Πετράκη. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς γιατί περιέθαλψε τραυματίες.

    Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας

    – Ιάκωβος Μαυροκέφαλος, μοναχός. Εκτελέστηκε στη Βόνιτσα Αιτωλοακαρνανίας από Γερμανούς με την κατηγορία ότι συνεργαζόταν με τους αντάρτες.

    Μητρόπολη Αλεξανδρουπόλεως

    – Ευστράτιος Παπανικολάου, ιερέας στη Σαμοθράκη. Πέθανε το 1943, όταν οι Βούλγαροι μπήκαν στο σπίτι του.

    Μητρόπολη Αργολίδος

    – Ο Αρχιμανδρίτης Ιερόθεος Μπαζιώτης, δημοδιδάσκαλος και εφημέριος στον ναό του Αγίου Νικολάου Ναυπλίου. Επιστρατεύθηκε (!) και τοποθετήθηκε ως υπολοχαγός στο 670 Σύνταγμα Πεζικού. Λίγο αργότερα, στις 12 Ιουνίου 1940, έπεσε νεκρός στη μάχη του Πόγραδετς.

    Μητρόπολη Άρτης

    – Ζώης Δημητρίου, ιερέας. Καταγόταν από το Κομμένο Άρτας και εκτελέστηκε τον Αύγουστο του 1943 με άλλους 324 κατοίκους του χωριού.

    Εκτός του παπα-Ζώη, εκτελέσηκαν οι ιερείς:

    Λάμπρος Σταμάτης. Οι Γερμανοί τον εκτέλεσαν στον περίβολο του ναού, καθώς κρατούσε το Ευαγγέλιο στα χέρια. Επίσης, εκτέλεσαν τη γυναίκα του και τα δύο παιδιά του, ενός και έξι χρόνων.

    – Βασίλειος Τσουπράς, ιερέας στον Άγιο Γεώργιο Σελάδων στην Άρτα. Εκτελέστηκε το 1943 σε αντίποινα για σαμποτάζ κατά των Γερμανών.

    – Χρήστος Θεοχάρης, ιερέας. Σκοτώθηκε το 1943 κατά τον βομδαρδισμό του χωριού Βουλγαρέλι της Άρτας.

    Μητρόπολη Βεροίας

    – Νεόφυτος Κιομουτζίδης, ιερέας του χωριού Πλατύ Βέροιας. Τον Νοέμβριο του 1943 οι Βούλγαροι κατακραούργησαν αυτόν και τη σύζυγό του και πέταξαν τα ακέφαλα πτώματα στον ποταμό Λουδία.

    Μητρόπολη Γόρτυνος

    – Χρήστος Μαυραγάνης, ιερέας της μητρόπολης Γόρτυνος. Εκτελέστηκε το 1944 από τους Γερμανούς γιατί βοηθούσε πατριώτες.

    Μητρόπολη Γρεβενών

    – Νικόλαος Γκιάτας, ιερέας του χωριού Κηπουργό Βοίου. Στις 4 Ιουλίου του 1944 συνελήφθη από τους Γερμανούς, οι οποίοι τον έκαψαν ζωντανό.

    – Αναστάσιος Πλιαχούρης, ιερέας στις Μηλιές Μετσόβου. Σφαγιάστηκε από τους Γερμανούς το 1943.

    – Οι Γερμανοί και Βούλγαροι στρατιώτες στις Κυδωνιές Γρεβενών το 1944 συνέλαβαν και κατακρεούργησαν τον ιερέα Αθανάσιο Τόσκα.

    Μητρόπολη Δημητριάδος

    – Νικόλαος Βελαλής, ιερέας στη Μαυροράχη Μαγνησίας. Οι Γερμανοί τον συνέλαβαν και, αφού τον βασάνισαν άγρια, τον φυλάκισαν. Πέθανε στις φυλακές τον Σεπτέμβριο του 1944.

    – Κωνσταντίνος Ζιώγας, ιερέας. Εκτελέστηκε στη Λάρισα από Ιταλούς του 1944.

    – Κωνσταντίνος Πανταζής, ιερέας στην Κερασιά Μαγνησίας. Οι Γερμανοί τον έκαψαν ζωντανό το 1944, σε ηλικία 80 χρόνων.

    – Χαράλαμπος Παπαδόπουλος, ιερέας στο Βελεστίνο. Εκτελέστηκε το 1943 από τους Γερμανούς.

    – Γεώργιος Αλεξιάδης, ιερέας στο χωριό Κοκκινόγεια της Δράμας. Εκτελέστηκε τον Σεπτέμβριο του 1941 από Βουλγάρους στρατιώτες.

    Μητρόπολη Δράμας

    – Στυλιανός Γρίππας, ιερέας στο χωριό Νικηφόρος της Δράμας. Οι Βούλγαροι τον εκτέλεσαν τον Οκτώβριο του 1941. Όταν τον ρώτησαν εάν είναι Έλληνας ή Βούλγαρος, είχε απαντήσει: «Είμαι Έλλην ιερεύς».

    – Δανιήλ Θάσιος, μοναχός της μονής Εικοσιφοινίσσης. Τον Σεπτέμβριο του 1941 οι Βούλγαροι τον συνέλαβαν κοντά στο χωριό Παλαιοχώρι Παγγαίου, τον βασάνισαν και στη συνέχεια τον εκτέλεσαν.

    – Ιωάννης Ηλιάδης, ιερέας. Ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου από τους Γερμανούς στο χωριό Πλατανιάς τον Αύγουστο του 1943.

    – Σάββας Καραγιαννίδης, ιερέας. Εκτελέστηκε στο χωριό Ψηλή Ράχη Δράμας από Βουλγάρους στρατιώτες το 1941.

    – Αναστάσιος Καρυπίδης, εφημέριος στο χωριό Πλατινόφυλλο Παγγαίου. Θανατώθηκε το 1942 από τον Βούλγαρο πρόεδρο της κοινότητας!

    – Ιάκωβος Κορυφίδης, ιερέας στα Κύργια Δράμας. Εκτελέστηκε από Βουλγάρους στρατιώτες τον Σεπτέμβριο του 1941.

    – Άνθιμος Παπαδόπουλος , ιερέας στην κοινότητα Σιταγρών της Δράμας. Τον Σεπτέμβριο του 1941, ενώ προσπαθούσε να βοηθήσει τους συγχωριανούς του να σωθούν, πυροβολήθηκε από Βουλγάρους στρατιώτες.

    – Ιωάννης Πασχαλίδης, ιερέας. Συνελήφθη κοντά στο χωριό Λατικός της Δράμας τον Σεπτέμβριο του 1941 από Βουλγάρους οι οποίοι τον ξυλοκόπησαν άγρια και τον φυλάκισαν, με αποτέλεσμα να πεθάνει λίγο αργότερα.

    – Σωφρόνιος, μοναχός της μονής Εικοσιφοινίσσης. Εκτελέστηκε τον Οκτώβριο του 1941 από τους Βουλγάρους στη μονή.

    – Χρυσόστομος Τοπάσης, αρχιμανδρίτης, μοναχός στη μονή Εικοσιφοινίσσης. Συνελήφθη τον Σεπτέμβριο του 1942 από Βουλγάρους, οι οποίοι τον έστειλαν κρατούμενο στη Βουλγαρία. Πέθανε λόγω κακουχιών δύο χρόνια αργότερα.

    Μητρόπολη Δρυινουπόλεως

    – Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση του στρατιωτικού ιερέα Χρυσόστομο Τσοκώνα. Ο Χρυσόστομος βρέθηκε στο Κεράσοβο Πωγωνίου στην Ήπειρο. Για να μην ξυπνήσει τους στρατιώτες που κοιμούνταν σε ένα εκκλησάκι, έμεινε έξω, άλλα όταν ξημέρωσε μια βόμβα τον βρήκε και τον σκότωσε.

    – Γεώργιος Κιτσώνης, εφημέριος του Αγίου Κοσμά στο Κεφαλόβρυσο Πωγωνίου Ιωαννίνων. Συνελήφθη από τους Γερμανούς τον Ιούλιο του 1943, οι οποίοι τον έκαψαν ζωντανό μαζί με άλλους 22 κατοίκους του χωριού.

    Μητρόπολη Εδέσσης

    – Ιωάννης Καρδάμης, ιερέας στον Άγιο Νικόλαο Μανδάλου στην Έδεσσα. Συνελήφθη τον Μάρτιο του 1944 στα Γιαννιτσά, φυλακίστηκε και εκτελέστηκε.

    – Κωνσταντίνος Μώραλης, εφημέριος του ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου Εδέσσης. Τον Ιούλιο του 1944 συνελήφθη, οδηγήθηκε στα τοπικά γραφεία της Γκεστάπο, όπου βασανίστηκε σκληρά, με αποτέλεσμα να αντιδράσουν δυναμικά οι κάτοικοι. Αυτό ανάγκασε τους Γερμανούς να μεταφέρουν τον κρατούμενο στη Σκύδρα, όπου και τον εκτέλεσαν.

    Μητρόπολη Ελασσόνος

    – Δημήτριος Ευαγγέλου, εφημέριος στο χωριό Δομένικο. Εκτελέστηκε τον Φεβρουάριο του 1943 μαζί με άλλους 116 κατοίκους του χωριού, σε αντίποινα για τον θάνατο δύο Ιταλών στρατιωτών.

    – Σακελάριος Μπαζακογιάννης, Αναστάσιος Σπανός, εφημέριοι στην Τσαριτσάνη. Εκτελέστηκε τον Μάρτιο του 1943, γιατί αρνήθηκαν να υποδείξουν τα κρησφύγετα των ανταρτών.

    – Νεόφυτος Σάρρος, μοναχός της Μονής Ολυμπιωτίσσης και ιερέας στην Ελασσόνα. Συνελήφθη ως κατάσκοπος από τους Γερμανούς και εκτελέστηκε στον Σεπτέμβριο του 1943.

    Μητρόπολη Ελευθερουπόλεως

    – Παράσχος Κυρκούδης, ιερέας στη μονή Εικοσιφοινίσσης. Πέθανε στο νοσοκομείο Καβάλας δηλητηριασμένος από Βουλγάρους.

    Μητρόπολη Ζιχνών και Νευροκοπίου

    – Γεώργιος Γρηγοριάδης, ιερέας στην κοινότητα Λευκοθέας. Οι Βούλγαροι τον συνέλαβαν τον Σεπτέμβριο του 1941 και στον δρόμο για τη Αλιστράτη τον εκτέλεσαν μαζί με άλλους πατριώτες.

    – Ελευθέριος Ιωσηφίδης, ιερέας. Συνελήφθη τον Σεπτέμβριο του 1941 στο χωριό Καλό Αγρό Δράμας από τους Βουλγάρους και βασανίστηκε μέχρι θανάτου.

    – Σάββας Προδρόμου, εφημέριος στον Βαθύτοπο Νευροκοπίου. Ήταν ενεργό μέλος αντιστασιακών ομάδων, συνελήφθη και εκτελέστηκε από Βουλγάρους τον Σεπτέμβριο του 1944.

    – Παντελεήμων Σαρασίδης, εφημέριος της κοινότητας Νέας Φυλής. Σκοτώθηκε σε μάχη με τους Βουλγάρους τον Ιούλιο του 1944.

    Μητρόπολη Ηλείας

    – Δημήτριος Κουφόπουλος, ιερέας. Συνελήφθη από τους Ιταλούς και πέθανε από τα βασανιστήρια.

    Μητρόπολη Θεσσαλιώτιδος

    – Χρήστος Οικονόμου, εφημέριος στο Μουζάκι Καρδίτσας. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς τον Οκτώβριο του 1943.

    – Δημήτριος Παπαγρηγορίου, ιερέας στο χωριό Μεσενικόλα. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς τον Νοέμβριο του 1943.

    – Αχιλλέας Παπαποστόλου, ιερέας της ενορίας Πασά-Μαγούλας Φαρσάλων. Συνελήφθη από ιταλούς τον Σεπτέμβριο του 1943 και εκτελέστηκε με την κατηγορία ότι βοηθούσε αντάρτικες ομάδες.

    – Απόστολος Παπαθεοδώρου. Εκτελέστηκε από τους Ιταλούς τον Μάρτιο του 1943.

    Μητρόπολη Θηβών και Λεβαδείας

    – Τον Ιούνιο του 1944 στο μαρτυρικό Δίστομο βρήκε τραγικό τέλος ο ιερέας Σωτήρης Ζήσης, καθώς πυροβολήθηκε εν ψυχρώ από Γερμανούς στρατιώτες. Εκείνη την ημέρα μια σφαίρα βρήκε στο κεφάλι και την κόρη του Μαργαρίτα –μωρό ήταν– την ώρα που βύζαινε.

    – Δημήτριος Παπαβασιλείου, ιερέας στο χωριό Προσήλιο Παρνασίδος. Συνελήφθη από τους Ιταλούς, κλείστηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, βασανίστηκε και πέθανε το 1942.

    Μητρόπολη Ιωαννίνων

    – Σωτήριος Δερδεμέζης, ιερέας στην κοινότητα Δερβιζιάνων. Είχε βοηθήσει πολλούς κυνηγημένους, αλλά τον Ιούλιο του 1943, όταν οι Ιταλοί βομβάρδισαν το χωριό, όπου ήταν το αρχηγείο του ΕΔΕΣ, σκοτώθηκε την ώρα που βοηθούσε τραυματίες.

    – Νικόλαος Δημητρίου, ιερέας. Οι Γερμανοί τον πήραν όμηρο και τον εκτέλεσαν στο χωριό Κλεισούρα, στα όρια των νομών Ιωαννίνων και Πρεβέζης.

    – Ευθύμιος Ιωάννου, ιερέας της κοινότητας Λάλιζας Ιωαννίνων. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς τον Ιούλιο του 1943.

    – Νικόλαος Κατσίκης, ιερέας στο χωριό Γρεβενήτι Ιωαννίνων. Τον Ιανουάριο του 1943 συνελήφθη από τους Γερμανούς, οι οποίοι τον βασάνισαν μέχρι θανάτου.

    – Γεώργιος Κοντός, ιερέας στην κοινότητα Ανατολή. Τον Οκτώβριο του 1943 τον συνέλαβαν οι Γερμανοί και τον συνέλαβαν. Είχε μείνει μόνος του στο χωριό, με σκοπό να παρακαλέσει τους κατακτητές να μην το καταστρέψουν.

    – Αναστάσιος Παπαβασιλείου, ιερέας στην κοινότητα Γριμπόβου Ιωαννίννων. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς τον Νοέμβριο του 1942.

    – Γεώργιος Σιούλης, ιερέας στην κοινότητα Αγίας Αναστασίας Ιωαννίνων. Συνελήφθη από τους Γερμανούς, οι οποίοι τον έκαψαν ζωντανό μαζί με άλλους ενορίτες τον Ιούλιο του 1943.

    Mητρόπολη Καλαβρύτων

    – Οι μοναχοί της Μονής Μεγάλου Σπηλαίου Θεόκλητος Αναστασόπουλος, Καλλιόπιος Ασημακόπουλος, Ηλίας Ατσάρης, Ιωάννης Βελούσης, Γεννάδιος Βουρλής, Ανδρέας Γιαννακλής, Ανανίας Θεοφυλακτόπουλος, Ιγνάτιος Ιωάννου, Γεράσιμος Καβουρτζής, Γαβριήλ Κότσυφας, Ιωάννης Μηλιάκης, Κωνσταντίνος Νταφαλιάς, Γρηγόριος Οικονόμου και Νικόλαος Πάτσιος εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς στις 8 Δεκεμβρίου του 1943.

    – Οι μοναχοί της Αγίας Λαύρας Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος, Νεόφυτος Αρφάνης, Αγαθάγγελος Ασημακόπουλος, Παρθένιος Λουκόπουλος, Βασίλειος Νασιόπουλος, Δωρόθεος Παπαδημητρίου, Αμβρόσιος Παπαρρηγόπουλος, Νικόλαος Σπυρόπουλος, Ευθύμιος Χρυσανθακόπουλος και ακόμα τρεις, των οποίων τα στοιχεία δεν είναι γνωστά, εκτελέστηκαν στις 13 Δεκεμβρίου του 1943 από τους Γερμανούς.

    – Παναγιώτης Δημόπουλος, ιερέας στα Καλάβρυτα. Εκτελέστηκε στις 13 Δεκεμβρίου.

    – Αργύριος Σούκας, ιερέας στο χωριό Παγκράτιο. Εκτελέστηκε τον Ιούλιο του 1944.

    – Χρήστος Κανελλόπουλος, ιερέας των Ρωγών. Θανατώθηκε στις 13 Δεκεμβρίου του 1943.

    – Θεόδωρος Παπαγεωργίου, ιερέας στον ναό Εισοδίων της Θεοτόκου στο Αίγιο. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς τον Φεβρουάριο του 1944.

    – Παναγιώτης Χαραλαμπόπουλος, ιερέας στο χωριό Αναστάσοβα Καλαβρύτων. Θανατώθηκε τον Ιούλιο του 1944.

    Μητρόπολη Καρπενησίου

    – Δημήτριος Βαστάκης, ιερέας και δημοδιδάσκαλος στο Μεγάλο Χωριό. Οι Ιταλοί τον έκαψαν ζωντανό τον Δεκέμβριο του 1942.

    – Νικόδημος Ραφτογιάννης, μοναχός της Μονής Προυσσού. Συνελήφθη τον Αύγουστο του 1943 και απαγχονίστηκε στην πλατεία του Καρπενησίου.

    Μητρόπολη Καστοριάς

    – Ανδρέας Αθανασίου, ιερέας. Συνελήφθη ως κατάσκοπος, βασανίστηκε και πέθανε τον Μάιο του 1943.

    – Άνθιμος Γαλάνης, ιερέας στο χωριό Κωσταράζι. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς τον Ιούλιο του 1943.

    – Δαμιανός Καράκωστας, εφημέριος στον Γράμμο, Συνελήφθη από τους Γερμανούς τον Δεκέμβριο του 1941, μεταφέρθηκε στις φυλακές της Ιταλίας Βοκάμπολο Ρόκα και πέθανε από τις κακουχίες τον Νοέμβριο του 1943.

    – Κωνσταντίνος Κούτσας, ιερέας στο χωριό Νυμφαίο. Είχε δημιουργήσει παιδικά συσσίτια και είχε αναπτύξει πλούσια κοινωνική δράση. Βούλγαροι τον κατέδωσαν στους Γερμανούς, οι οποίοι τον εκτέλεσαν πριν καν τελειώσει τη Θεία Λειτουργία.

    – Γεώργιος Μήτρας, ιερέας στο χωριό Κλεισούρα. Εκτελέστηκε μαζί με τη σύζυγό του τον Απρίλιο του 1944.

    – Μηνάς Παπαδόπουλος, ιερέας στο χωριό Νίκη. Σκοτώθηκε σε μάχη κατά των Ιταλών στο χωρίο Σπήλαια τον Ιούλιο του 1943.

    – Απόστολος Παπανικολάου, ιερέας στο Λέχοβο. Συνελήφθη για τη δράση του, μεταφέρθηκε στη Θεσσαλονίκη και εκτελέστηκε τον Ιούλιο του 1943.

    – Χρήστος Παπαχρήστου, ιερέας στην Ιεροποηγή. Συνελήφθη, μεταφέρθηκε στο Άργος Ορεστικό και εκτελέστηκε τον Μάρτιο του 1943.

    Μητρόπολη Κερκύρας

    – Σεβαστιανός Νικοκάβουρας, ιερέας στο χωριό Σφακερά. Συνελήφθη με την κατηγορία ότι περιέθαλπε Ιταλούς, μεταφέρθηκε στα Γιάννικα και εκτελέστηκε τον Νοέμβριο του 1943.

    – Αλέξανδρος Περδικομάτης, ιερέας στο χωριό Κανακάδες. Συνελήφθη και μεταφέρθηκε στα Γιάννινα. Απο εκεί στις φυλακές Στάιν της Αυστρίας. Εκτελέστηκε κατά την κατάρρευση της Γερμανίας, τον Απρίλιο του 1945.

    Μητρόπολη Κατερίνης

    – Κωνσταντίνος Τσιτσιρίκος, αρχιμανδρίτης, εφημέριος στον Άγιο Δημήτριο Λιτοχώρου. Κάηκε ζωντανός από τους Γερμανούς τον Ιούλιο του 1943.

    Μητρόπολη Λάρισας

    – Χαράλαμπος Παπαδόπουλος. Συνελήθφη από τους Γερμανούς και εκτελέστηκε τον Σεπτέμβριο του 1943.

    Μητρόπολη Μαντινείας

    – Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος, ιερέας. Συνελήφθη και εκτελέστηκε από τους Γερμανούς, αφού πρώτα βασανίστηκε, τον Μάρτιο του 1944.

    Μητρόπολη Κομοτηνής

    – Γεώργιος Βουλγαράκης. Συνελήφθη από Βουλγάρους, οι οποίοι τον δηλητηρίασαν τον Δεκέμβριο του 1942.

    – Βαγιάνης Εμμανουηλίδης, ιερέας στο χωριό Συκοράχη του Έβρου. Καλούσε τους πιστούς να μη δηλώνουν ότι είναι Βούλγαροι, συνελήφθη και πέθανε τον Ιούνιο του 1944.

    – Δημήτριος Καβάζης, ιερέας στον Άγιο Γεώργιο Κρωβύλης. Συνελήφθη και σφάχτηκε από τους Βουλγάρους.

    – Θεόδωρος Παπαδόπουλος, ιερέας του χωριού Αίγειρος. Αν και κατάκοιτος, κακοποιήθηκε από τους Βουλγάρους και πέθανε τον Ιούνιο του 1941.

    Μητρόπολη Μεσσηνίας

    – Χρήστος Αναστασόπουλος, ιερέας. Φονεύτηκε από νάρκη που είχαν τοποθετήσει οι Ιταλοί τον Σεπτέμβριο του 1943.

    – Μιχαήλ Γεωργακόπουλος, ιερέας του ναού Κοιμήσεως Θεοτόκου Οιχαλίας. Κατέφυγε στο βουνό για να μη συλληφθεί, αλλά γύρισε όταν αρρώστησε, με αποτέλεσμα να πέσει στα χέρια των κατακτητών, οι οποίοι, αφού τον βασάνισαν άγρια, τον έριξαν βορά στα σκυλιά, την Πρωτομαγιά του 1944.

    – Περικλής Παπαδόπουλος, ιερέας του Κεφαλληνού ιθώμης. Συνελήφθη από τους Γερμανούς στο Τρίκορφο Μεσσηνίας και εκτελέστηκε.

    Μητρόπολη Νεαπόλεως Θεσσαλονίκης

    – Ανδρέας Κυριακίδης, ιερέας Νέας Μαγνησίας. Καταδικάστηκε σε φυλάκιση, γιατί έκρυβε Βρετανούς. Πέθανε στις φυλακές τον Σεπτέμβριο του 1942.

    – Χρήστος Παπαδόπουλος, ιερέας στη Σταυρούπολη. Στις 10 Σεπτεμβρίου τη νύχτα, Γερμανοί μπήκαν στο σπίτι του και τον εκτέλεσαν εν ψυχρώ.

    – Δημήτριος Τομαράς, εφημέριος στον Χορτιάτη. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στην πλατεία του χωριού, όταν άρχισε να διαμαρτύρεται γιατί οι κατακτητές είχαν συγκεντρώσει τους κατοίκους με σκοπό να τους εκτελέσουν. Μαζί του εκτελέστηκαν και 250 άνδρες και γυναίκες, μεταξύ των οποίων και οι δύο κόρες του.

    Μητρόπολη Νικοπόλεως

    – Ανδρέας Παπαγιάννης. Ιερέας του ναού του Αγίου Γεωργίου στο Κάτω Κοτσανόπουλο Πρέβεζας. Συνελήφθη από τους Γερμανούς τον Αύγουστο του 1942 μετά τη Θεία Λειτουργία.

    Μητρόπολη Ξάνθης

    – Χαρίτων Τερζανίδης, αρχιμανδρίτης, εφημέριος στο χωριό Μαγικό. Ξυλοκοπήθηκε από Βουλγάρους και πέθανε του 1943.

    – Γεώργιος Τσιπουρίδης, ιερέας του Αγίου Γεωργίου Ζυγού. Όταν οι Βούλγαροι έμαθαν ότι είχε κάποια κειμήλια, τον ξυλοκόπησαν μέχρι θανάτου, μάλλον το 1942.

    – Νικόλαος Χωνευτίδης, ιερέας στο χωριό Λυκοδρόμι. Πέθανε, έπειτα από άγριο ξυλοδαρμό, τον Απρίλιο του 1943.

    Μητρόπολη Παραμυθιάς

    – Ανδρέας Βασιλείου, ιερέας στο χωριό Καρτέρι Θεσπρωτίας. Εκτελέστηκε από Αλβανούς Τσάμηδες τον Οκτώβριο του 1942.

    – Φώτιος Γεωργίου, αρχιμανδρίτης, εφημέριος στο χωριό Τουρκοπάλουκο. Συνελήφθη από τους Γερμανούς, οι οποίοι τον μετέφεραν στα Γιάννινα, όπου πέθανε έπειτα από βασανιστήρια.

    – Βασίλειος Ιωάννου, ιερεύς στο χωριό Σίδερη Φιλιατών. Σφάχτηκε από Τσάμηδες στις 15 Ιουνίου του 1942.

    – Νικόλαος Ιωάννου, ιερέας στο χωριό Καναλάκι. Σκοτώθηκε από γερμανοαλβανικό απόσπασμα τον Αύγουστο του 1943.

    – Σπυρίδων Νούτσης, ιερέας στο χωριό Σπαθαραίοι. Συνελήφθη και κατακρεουργήθηκε από Ιταλούς και Τσάμηδες τον Δεκέμβριο του 1942. Του έκοψαν τα αυτιά και του έβγαλαν τα μάτια ενώ αυτός φώναζε: «Ό,τι και να κάνετε, εδώ είναι Ελλάδα και θα ξανάρθουν Έλληνες».

    – Σπυρίδων Παπαθεοδώρου, ιερέας στο χωριό Λεπτοκαρυά. Συνελήφθη από τους Ιταλούς, οι οποίοι τον βασάνισαν μέχρι θανάτου τον Αύγουστο του 1942.

    – Χρήστος Τζίμας, ιερέας στο χωριό Μουζακέικα. Σκότωθηκε σε μάχη κατά τον Γερμανών και των Τσάμηδων.

    – Ευάγγελος Τσαμάτος, ιερέας στον Άγιο Νικόλαο Σιαμετίων. Εκτελέστηκε τον Σεπτέμβριο του 1943 μαζί με άλλους 48 από Γερμανούς και Τσάμηδες.

    – Αθανάσιος Χριστοδούλου, ιερέας στο Ζερβοχώρι Παραμυθιάς. Πέθανε τον Νοέμβριο του 1943 έπειτα από άγρια βασανιστήρια στα οποία τον υπέβαλαν Γερμανοί και Τσάμηδες.

    Μητρόπολη Πατρών

    – Θεοδόσιος Μώκος, μοναχός της Μονής Αγίων Πάντων. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς τον Απρίλιο του 1944, επειδή θεώρησαν ότι συνεργαζόταν με αντάρτες.

    Μητρόπολη Κιλικισίου

    – Δημήτριος Τζίβας, ιερέας στο χωριό Βάθη. Δολοφονήθηκε τον Οκτώβριο του 1943 από Βουλγάρους ατάκτους.

    Μητρόπολη Κοζάνης

    – Ιωακείμ Λούλιας, αρχιμανδρίτης ιεροκύρηκας, φέρων τον βαθμό του λοχαγού. Συνελήφθη και μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο Παύλου Μελά στη Θεσσαλονίκη τον Ιούλιο του 1943.

    – Χρήστος Τσολάκης, ιερεάς στον Άγιο Νικόλαο Σκοτεινών. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς μπροστά στο σπίτι του τον Δεκέμβριο του 1943.

    Μητρόπολη Σερρών

    – Στέφανος Γκάρμπας, ιερέας του χωριού Αγίου Πνέυματος. Αρνήθηκε να λειτουργήσει στη βουλγαρική γλώσσα και δολοφονήθηκε τον Αύγουστο του 1943.

    – Θεοδόσιος Θεοδοσιάδης, εφημέριος στην Πεντάπολη. Ξυλοκοπήθηκε από τους Βουλγάρους και πέθανε το 1943.

    – Ευμένιος Παπαδάκης, μοναχός, εφημέριος στο Νεοχώρι. Πέθανε το 1943, έπειτα από άγριο ξυλοδαρμό από Βουλγάρους.

    – Ανέστης Παπαναστασίου, ιερέας στο Χομνικό. Δολοφονήθηκε από Βουλγάρους τον Ιούνιο του 1944.

    – Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης, εφημέριος Κουμαριάς και Παραλιμνίου. Κατακρεουργήθηκε από Βουλγάρους το 1943.

    – Δημήτριος Χατζούδης, ιερέας. Εκτελέστηκε από Γερμανούς.

    – Ευάγγελος Χριστοφούδης, ιερέας στη Λόμνη Σωχού. Εκτελέστηκε από Βουλγάρους, γιατί αρνήθηκε να λειτουργήσει στη βουλγαρική γλώσσα, μάλλον το 1942.

    Μητρόπολη Σιδηροκάστρου

    – Δημήτριος Εμμανουήλ, ιερέας. Συνελήφθη επειδή αρνήθηκε να λειτουργήσει στα βουλγαρικά, βασανίστηκε και πέθανε το 1942.

    – Ευκλείδης Καραγιάννης, ιερέας. Συνελήφθη από τους Βουλγάρους και μεταφέρθηκε στις φυλακές Σερρών, όπου κατακρεουργήθηκε τον Δεκέμβριο του 1944.

    – Ισαάκ Συμεωνίδης, ιερέας. Εκτελέστηκε ύστερα από φρικτά βασανιστήρια από Βουλγάρους στρατιώτες.

    Μητρόπολη Σισανίου

    – Κωνσταντίνος Βότσαρης, ιερέας στο Βογατσικό. Συνελήφθη από Ιταλούς και εκτελέστηκε μαζί με άλλους 15 συγχωριανούς του, γιατί θεωρήθηκαν αντάρτες, τον Απρίλιο του 1943.

    – Δημήτριος Γιωτόπουλος, ιερέας στο Σκαλοχώρι. Εκτελέστηκε από τους κατακτητές στον ναό Γεννήσεως της Θεοτόκου, κατά τη διάρκεια εκκαθαριστικών επιχειρήσεων Γερμανών, Βούλγαρων και Ιταλών.

    – Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος, ιερέας στη Λούβρη. Συνεργάστηκε με τους αντάρτες, συνελήφθη και εκτελέστηκε από τους Γερμανούς τον Ιούλιο του 1944.

    – Αθανάσιος Παπαχρήστου, ιερέας στο χωριό Πεπονιά. Όταν μπήκαν οι Γερμανοί στο Μικρόκαστρο Σιάτιτσας, τον συνέλαβαν και τον εκτέλεσαν στο κεντρικό δρόμο του χωριού τον Ιούλιο του 1944.

    – Αντώνιος Χριστόπουλος, εφημέριος της κοινότητας Τριάδος. Κατά την εισβολή γερμανικών στρατευμάτων στο χωριό, συνελήφθη και κλείστηκε σε αχυρώνα, όπου τον έκαψαν ζωντανό.

    – Ιωάννης Στεργίου. Συνελήφθη από Γερμανούς και πέθανε ύστερα από άγριο βασανισμό τον Δεκέμβριο του1943.

    Μητρόπολη Σταγών και Μετεώρων

    – Δημήτριος Κατσαγιάννης. Πέθανε κατά τη σύλληψή του από τους Γερμανούς.

    – Χρήστος Παπαϊωάννου, εφημέριος στο χωριό Τρυγώνα. Συνελήφθη τον Οκτώβριο του 1944 με την κατηγορία ότι συνεργαζόταν με αντάρτες, και εκτελέστηκε στην Καλαμπάκα.

    – Νεκτάριος Τσουμένης, μοναχός της Μονής Σταγιάδων. Συνελήφθη τον Φεβρουάριο του 1943 και εκτελέστηκε σε αντίποινα από Ιταλούς.

    Μητρόπολη Τρίκκης και Σταγών

    – Πολυχρόνιος Θεοδοσίου, ιερεύς στο Τσιοτί Τρικάλων. Συνελήφθη σε αντίποινα από τους Ιταλούς και εκτελέστηκε.

    – Θεόδωρος Πουλιανίτης, ιερέας στον Πυργετό Τρικάλων. Σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια μάχης Γερμανών με αντάρτες τον Σεπτέμβριο του 1944.

    – Αθανάσιος Πούλιος, ιερέας στο χωριό Πεύκη. Συνελήφθη και εκτελέστηκε τον Νοέμβριο του 1943 από Γερμανούς ύστερα από συμπλοκή στον δρόμο Καλαμπάκας-Ιωαννίνων.

    Μητρόπολη Τριφυλίας

    – Δημήτριος Γεωργακόπουλος, ιερέας. Συνελήφθη από Ιταλούς για την αντιστασιακή του δράση και εκτελέστηκε τον Σεπτέμβριο του 1943.

    Μητρόπολη Φθιώτιδος

    – Δημήτριος Δημητρέσσας, ιερέας. Θανατώθηκε στο χωριό Πλατύτομο κατά την γερμανική επιδρομή την περιοχή τον Αύγουστο του 1944.

    – Δημήτριος Κουτσούμπας,εφημέριος Βελεσιωτών, με πλούσια αντιστασιακή δράση. Συνελήφθη, βασανίστηκε και εκτελέστηκε τον Απρίλιο του 1944.

    – Σπυρίδων Ξαρχάς, ιερέας στην Ξυνιάδα.Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς τον Ιούλιο του 1944 με την κατηγορία ότι εργαζόταν κατά του Στρατού Κατοχής.

    – Δήμος Παναγιωτόπουλος, ιερέας στο Μόδι Λοκρίδος. Συνελήφθη από Ιταλούς, οι οποίοι τον εκτέλεσαν μαζί με τον γιο του τον Αύγουστο του 1942.

    – Πανταζής Τσάρας, ιερέας στο χωριό Πελασγία. Εκτελέστηκε σε αντίποινα από τους Γερμανούς τον Ιούλιο του 1943.

    – Σωφρόνιος, ηγούμενος της Μονής Αντινίτσης Φθιώτιδος. Θανατώθηκε τη Δευτέρα του Πάσχα, όταν οι Γερμανοί ανατίναξαν το μοναστήρι.

    Μητρόπολη Φλώρινας

    – Κωνσταντίνος Ελευθεριάδης, ιερέας στον Φτελιώνα Εορδαίας. Συνελήφθη και εκτελέστηκε από τους Βουλγάρους έπειτα από βασανιστήρια τον Μάρτιο του 1944.

    – Αθανάσιος Κατσαντώνης, απόγονος του ήρωα που αγωνίστηκε κατά των Τούρκων, ιερέας στο χωριό Κάτω Γραμματικό. Συνελήφθη από τους Γερμανούς μαζί με τη σύζυγό του και εκτελέστηκαν ύστερα από βασανιστήρια τον Απρίλιο του 1944.

    – Μάρκος Μητριάδης, ιερέας. Εκτελέστηκε τον Ιούνιο του 1944 από Βουλγάρους στους οποίους αρνήθηκε να τελέσει την Ακολουθία της Ανάστασης στη βουλγαρική γλώσσα.

    – Νώε Νόλης, ιερέας. Εκτελέστηκε από τους Βουλγάρους τον Απρίλιο του 1944.

    – Χρήστος Σιάνος, ιερέας στο χωριό Πρώτη. Οι Γερμανοί τον εκτέλεσαν στην είσοδο του ναού τον Αύγουστο του 1944.

    – Δημήτριος Σταμπουλής, ιερέας στο χωριό Σκοπιά. Απαγχονίστηκε τον Αύγουστο του 1943.

    Μητρόπολη Φωκίδος

    – Αγαθόνικος Καρούζος, μοναχός της Μονής Προφήτου Ηλιού Παρνασίδος. Συνελήφθη από Ιταλούς και εκτελέστηκε για συμμετοχή στην Αντίσταση τον Φεβρουάριο του 1943.

    Μητρόπολη Χαλκίδος

    – Ιωάννης Αναστασίου, ιερέας στα χωριά Γαλατσώνα και Γερακιού. Πέθανε τον Οκτώβριο του 1943 έπειτα από άγρια βασανιστήρια που υπέστη από τους Γερμανούς.

    Εκκλησία της Κρήτης

    – Κωνσταντίνος Αγγελάκης, ιερέας της Μητρόπολης Πέτρας. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς την Πρωτομαγιά του 1943.

    – Οι μοναχοί της Μονής Γωνιάς Κισσάμου Παρθένιος Αναγνωστάκης, Γεράσιμος Βρομισιμάκης, Σεραφείμ Μαρινάκης, Γερβάσιος Ντουσάκης και Καλλίνικος Σιδεράκης εκτελέστηκαν την 1η Σεπτεμβρίου του 1941.

    – Ανδρέας Βαρδιάμπασης, εφημέριος του χωριού Λειβάδια Μυλοποτάμου. Συνελήφθη και εκτελέστηκε μαζί με άλλους συγχωριανούς του τον Σεπτέμβριο του 1943.

    – Συμεών Δρεττουλάκης, μοναχός της Μονής Ασωμάτων Αμαρίου. Εκτελέστηκε μαζί με άλλους πατριώτες τον Αύγουστο του 1944.

    – Φώτιος Θεοδοσάκης, αρχιμανδρίτη στον ναό του Αγίου Μηνά στο Ηράκλειο. Συνελήφθη και εκτελέστηκε από τους Γερμανούς τον Ιούνιο του 1941.

    – Δαμιανός Καλλέργης, μοναχός της Μονής Αρσανίου της Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου. Συνελήφθη, βασανίστηκε και εκτελέστηκε τον Ιούνιο του 1943.

    – Εμμανουήλ Καλέργης, ιερέας στο χωριό Λουτρά. Πήρε μέρος στη Μάχη της Κρήτης, συνελήφθη και εκτελέστηκε μαζί με άλλους 10 ενορίτες του τον Ιούλιο του 1941.

    – Εμμανουήλ Κουκουράκης, ιερέας της κοινότητας Πρασέ της Μητρόπολης Κυδωνίας και Αποκορώνου. Οι Γερμανοί τον εκτέλεσαν μαζί με άλλους 26 κατοίκους του χωριού Αλικιανός, τον Ιούλιο του 1941.

    – Σπυρίδων Κουντουράκης, εφημέριους του χωριού Έλους της Μητρόπολης Κισάμου. Σκοτώθηκε σε μάχη κατά των Γερμανών.

    – Αντώνιος Λουδάκης, ιερέας στο χωριό Καμάρα Κισσάμου. Συνελήφθη βασανίστηκε και εκτελέστηκε τον Μάιο του 1941.

    – Κωνσταντίνος Μαρκάκης, ιερέας στην Μητρόπολη Ρεθύμνης. Πέθανε τον Μάιο του 1941 από τα βασανιστήρια στα οποία τον υπέβαλαν οι Γερμανοί.

    – Οι μοναχοί Καλλίνικος Παπαθανασάκης, Γεννάδιος Συλλιγνάκης και Ευμένιος Σταματάκης της Μονής Τοπλού. Εκτελέστηκαν τον Αύγουστο του 1944.

    – Λεωνίδας Πνευματικάκης, ιερέας του χωριού Κρεββατάς Βιάνου. Εκτελέστη στις 14 Σεπτεμβρίου του 1943 μαζί με άλλους 22 ενορίτες του.

    – Γρηγόριος Προγούλης, ιερέας του χωριού Πλατανιά της Μητρόπολης Κυδωνίας. Πήρε μέρος στη μάχη της Κρήτης ως επικεφαλής ομάδας. Συνελήφθη από τους Γερμανούς και εκτελέστηκε μπροστά στους γονείς και τα αδέλφια του τον Μάιο του 1941.

    – Μιχαήλ Σηφάκης, εφημέριος της Αγίας Βαρβάρας Ηρακλείου. Εκτελέστηκε τον Ιούνιο του 1943.

    – Γεώργιος Σηφάκης, ιερέας και δάσκαλος στο Μονοφάτσι Ηρακλείου. Συνελήφθη μαζί με τον γιο του και άλλους 51 ενορίτες. Εκτελέστηκαν, με την κατηγορία ότι συνεργαζόταν με αντάρτες, τον Ιούνιο του 1941.

    – Κύριλλος Συναδάκης, ιερέας στη Μονή του Αγίου Αντωνίου Άρβης. Εκτελέστηκε τον Σπετέμβριο του 1943.

    – Αλέξανδρος Τοράκης. Πέθανε τον Μάρτιο του 1944 από τα βασανιστήρια.

    – Δωρόθεος Τσαγκαράκης, μοναχός της μονής Βιδιανής Λασιθείου. Συμμετείχε ενεργά στην Εθνική Αντίσταση. Είχε στην κατοχή του ραδιόφωνο και μετέδιδε καθημερινά δελτίο ειδήσεων. Συνελήφθη και εκτελέστηκε στην Αγυιά τον Οκτώβριο του 1943.

    http://ikivotos.gr/post/757/katoxh-ta-matwmena-rasa-ths-orthodoksias

    Μου αρέσει!

  2. Σε ένα από τα κράτη που είχε επιβληθεί κομμουνισμός αμέσως μετά την Σοβιετική Ενωση, την Μογγολία, ο Στάλιν διέταξε το 1934 τον Γκεντέν ΓΓ του ΚΚΜ να εκτελέσει 100 χιλιάδες Βουδιστές μοναχούς, εκείνος αρνήθηκε και ακολούθησαν διάφορα τραγελαφικά και μακάβρια. Μην ήταν αυτή η μοίρα του παπαδαριού και στην χώρα μας?

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s