Θεσσαλονίκη

Οι μύθοι των μπαγιάτηδων

«Πάντως ο Σαλονικιός δε διαθέτει το πρόσωπο της χαρμολύπης που εκφράζει πεντακάθαρα τον Καραμανλή, τον Κρητικό, το Ρουμελιώτη».

Οξυδερκής παρατήρηση. Αλλά σήμερα ποιοι είναι «μπαγιάτηδες», δηλαδή αυθεντικοί Θεσσαλονικείς;

Η Ιστορία φρόντισε ώστε η παλαιά ελληνική κοινότητα της Θεσσαλονίκης να εξοντωθεί στο μεγαλύτερο μέρος της τον Μάιο του 1821, ως αντίποινα για την Επανάσταση (με την οποία οι Θεσσαλονικείς δεν είχαν την παραμικρή σχέση, αντίθετα με την Έδεσσα και τη Χαλκιδική). Η μουσουλμανική κοινότητα (οθωμανοί, Τούρκοι, ντονμέδες κλπ) αποχώρησαν με την ανταλλαγή των πληθυσμών, στα 1923. Και η τελευταία μεγάλη κοινότητα, η Εβραϊκή, πήρε το δρόμο για τον αφανισμό, είκοσι χρόνια αργότερα.

Συνεπώς, αυθεντικοί μπαγιάτηδες πρέπει να υπάρχουν ελάχιστοι, αν αφαιρέσουμε κιόλας τους εσωτερικούς μετανάστες από τη Μακεδονία, που έχουν άλλωστε τις πιο απίθανες καταβολές. Η Θεσσαλονίκη είναι πόλη των μετοίκων (Κρητικοί, Μωραϊτες κλπ) και κυρίως των προσφύγων, από ολόκληρη την Μικρά Ασία, τον Πόντο, την Κωνσταντινούπολη – οι τελευταίοι ήρθαν στα 1956.

Αλλά δεν ήταν οι τελευταίοι, γιατί μετά ήρθαν κύματα Ποντίων από την ΕΣΣΔ, πολιτικοί εξόριστοι του Εμφυλίου (ή τα παιδιά τους και τα εγγόνια τους) και πολλοί αλλοεθνείς, από τα Βαλκάνια και τις άλλες τέως σοσιαλιστικές χώρες. Χωρίς να σταματήσει ποτέ η ροή (που είναι αμφίδρομη και μάλλον αντίστροφη, πλέον) από το Νότο προς το Βορρά.

Όσοι ήρθαμε μεγάλοι στη Θεσσαλονίκη (εγώ στα 17) δεν αλλάζουμε εύκολα και πάντως, παρόλη την έντονη σχέση αγάπης – μίσους με την πόλη, δε γινόμαστε μπαγιάτηδες.

Απομένουν τα παιδιά των προσφύγων και των εσωτερικών μεταναστών, που οι γονείς τους μπόρεσαν να σταθούν στην πόλη επειδή έφυγαν κάποιοι άλλοι. Δημιουργούν πράγματι ιδιότυπο; Ή, αν τους ξύσεις λίγο την επιφάνεια θα βρεις κάτω από το ψυχρό προσωπείο το αυθεντικό, αταβιστικό πρόσωπο της καταγωγής;

Μπορώ να θέσω το ερώτημα, αλλά δε μπορώ να δώσω την απάντηση.

ΥΓ. Τα γεγονότα του 1821 στη Θεσσαλονίκη αμφισβητούνται: Ουσιαστικά δεν ξέρουμε τι συνέβη τότε. Η αρχική φράση είναι του Πάνου Θεοδωρίδη, το κείμενο του οποίου (το οποίο είναι το ψητό) θα το βρείτε στην αναδημοσίευση της καλύβας:

Οι μύθοι των μπαγιάτηδων | Η καλύβα ψηλά στο βουνό

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s