Δεκέμβρης

Δεκέμβρης 1944. Η συντριβή του Γ. Παπανδρέου και των μεταρρυθμιστών

 

54-1944-19461949-3-638

Του Σάκη Μουμτζή  

Σήμερα 70 χρόνια μετά , με την άνεση της ασφαλούς ανάγνωσης της Ιστορίας, μπορούμε να πούμε πως μαζί με το Κομμουνιστικό Κόμμα , ο μεγάλος χαμένος των Δεκεμβριανών ήταν ο Γ Παπανδρέου . Και βέβαια το ΚΚΕ πλήρωσε τις επιλογές του. Συμπαρέσυρε όμως και τον τότε πρωθυπουργό.

Ο Γ.Παπανδρέου, όπως προκύπτει από το υπόμνημα που υπέβαλε το καλοκαίρι του 1943 στην βρετανική και στην ελληνική κυβέρνηση , ήταν ένας πολιτικός με στρατηγική σκέψη (σε αντίθεση με τους εξ αίματος απογόνους του) και σαφή προσδιορισμό των τακτικών κινήσεων. Ετσι αντιλαμβανόμενος την πλήρη στρατιωτική ισχύ του ΕΛΑΣ , που ήταν ουσιαστικά και η πολιτική ισχύς του ΚΚΕ, ιεράρχησε ως πρώτο στόχο τη συμμετοχή του ΕΑΜ στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. Επόμενο βήμα η ασφαλής εγκατάσταση της κυβέρνησης στην Αθήνα μετά την απελευθέρωση , ο αφοπλισμός των αντάρτικων σωμάτων και η συγκρότηση του Εθνικού Στρατού , η λειτουργία του κυβερνητικού σχήματος ώστε να παραχθεί έργο που θα ανακουφίσει το χειμαζόμενο λαό και τέλος το πιο σημαντικό, η διενέργεια των εκλογών και του δημοψηφίσματος με απόλυτη τάξη και δημοκρατικότητα ώστε ουδείς να αμφισβητήσει το κύρος τους.

Μέσα σε αυτήν την πορεία έβλεπε τον ίδιο – συσπειρώνοντας νέα και άφθαρτα στελέχη που αναφάνηκαν μέσα από την αντίσταση, αποσπώντας τον Σβώλο ,τον Τσιριμώκο και τους λοιπούς σοσιαλιστές από την αγκαλιά του ΚΚΕ και συνεργαζόμενος με τον Π Κανελλόπουλο και στελέχη των Φιλελευθέρων – να  είναι ο βασικός παίκτης στο μετακατοχικό σκηνικό. Απαραίτητη προυπόθεση η ομαλή διαδρομή των εξελίξεων. Συγχρόνως ο Γ Παπανδρέου έχοντας την απόλυτη στήριξη του βρετανικού παράγοντα, αισθανόταν ότι  τα μόνα εμπόδια στους σχεδιασμούς του ήταν πλέον οι απαιτήσεις και οι συμπεριφορές του ΚΚΕ και οι ραδιουργίες του Σοφούλη που επεδίωκε να τον αντικαταστήσει στην πρωθυπουργία. Τον Σοφούλη  ανέλαβε ο βρετανός πρέσβης στην Αθήνα, Ρ Λήπερ. Ετσι ο Γ Παπανδρέου με διάφορους ελιγμούς, παραχωρήσεις και υποσχέσεις προσπάθησε να έρθει σε ένα modus vivendi με το ΚΚΕ για να το εντάξει στην μετακατοχική πραγματικότητα υπο τους όρους του αστικοδημοκρατικού πολιτεύματος. Γιαυτό κατηγορήθηκε από τους Λαϊκούς αλλά και από το κόμμα Φιλελευθέρων, που πολλές φορές η κριτική του προς τον Ελληνα πρωθυπουργό ξεπερνούσε και αυτήν ακόμα του Λαϊκου κόμματος, ως ο ‘’Ελλην Κερένσκι ‘’.

Ο Γ Παπανδρέου στο καυτό θέμα της αποστράτευσης των αντάρτικων σωμάτων  και της συγκρότησης του Εθνικού Στρατού πέτυχε μετά από διαπραγματεύσεις και αμοιβαίες υποχωρήσεις να καταλήξει σε συμφωνία με το ΚΚΕ, το οποίο όμως επανεκτιμώντας τη στάση του, υπαναχώρησε, επιλέγοντας έτσι τη ρήξη και τη σύγκρουση. Τα όσα επακολούθησαν είναι γνωστά. Κατέληξαν με την ολοκληρωτική ήττα του ΚΚΕ σε στρατιωτικό, πολιτικό και ηθικό επίπεδο λόγω των πρωτοφανών εγκλημάτων που διέπραξαν οι οργανώσεις του κατά τα Δεκεμβριανά. Σήμαναν ταυτοχρόνως και τον ενταφιασμό του στρατηγικού σχεδιασμού του Γ Παπανδρέου. Υβριζόμενος από την αντικομμουνιστική πλέον Δεξιά , χλευαζόμενος από την ηττημένη Αριστερά και εγκαταλελειμμένος από τους Βρετανούς, έφυγε από την κεντρική σκηνή. Το εγχείρημα του να οδηγήσει την μετακατοχική Ελλάδα ομαλά στο δημοκρατικό πολίτευμα αποδείχτηκε πως υπερέβαινε και τις αντοχές και τις δυνατότητες της ελληνικής κοινωνίας που βουτηγμένη για δεκαοχτώ περίπου μήνες σε έναν αιματηρό εμφύλιο , επιζήτησε  την τελική λύση να την δώσουν τα όπλα.

Μαζί με τον Γ Παπανδρέου χάθηκαν και οι ευκαιρίες για την ανάδειξη σε κεντρικό ρόλο των νέων δυνάμεων που ξεπήδησαν από την περίοδο της Κατοχής και που ήταν αμόλυντες από τις αμαρτίες της δεκαετίας του ’30. Απο το 1945 ως τις κρίσιμες και καθοριστικές εκλογές του Μαρτίου του 1946 ,οι μεταρρυθμιστικές – ανανεωτικές δυνάμεις της ελληνικής κοινωνίας προσπάθησαν να εκφρασθούν κυρίως , μέσα από τα κόμματα του Γ Παπανδρέου ( Δημοκρατικό Σοσιαλιστικό Κόμμα ) και του Π Κανελλόπουλου (Εθνικό Ενωτικό Κόμμα).Σε αυτά βρήκαν στέγη και φωνή οι φωτεινές προσωπικότητες της αστικής σκέψης και πολιτικής , όπως οι: Γ, Κασιμάτης, Γ Θεοτοκάς, Π Παπαληγούρας, Ε Παπανούτσος, Α Καραντώνης, Κ Τσάτσος, Δ Νιάνιας, Στ Ανδρεάδης, Μ Καραγάτσης, Π Δερτιλής, Γ Αλεξιάδης κά.

Όμως το αντικομμουνιστικό κλίμα, ‘’ο βιωμένος αντικομμουνισμός ‘’που αναδυόταν από τα βάθη της επαρχιακής, κυρίως, Ελλάδας δεν άφηνε περιθώρια να ακουστεί το μεταρρυθμιστικό  μήνυμα αυτού του χώρου. Εχοντας συνθλιβεί από τα δύο άκρα, τόσο το ΔΣΚ όσο και το ΕΕΚ, σιγά- σιγά έβαλαν στο περιθώριο τις ανανεωτικές τους διακηρύξεις και αναγκαστικά ανέδειξαν τον αντικομμουνισμό σαν το κύριο πρόταγμα τους. Αλλωστε και οι κομμουνιστές υπο τον Ζαχαριάδη έκαναν ο,τι ήταν δυνατό γιαυτό.

Ως γνωστόν οι εκλογές του 1946 ,με την αποχή του ΚΚΕ αλλά και κάποιων μικρότερων κομμάτων του Κέντρου, κατέστησαν παντοδύναμη τη βασιλόφρονα Δεξιά. Μεθυσμένη από τη νίκη της και εκμεταλλευόμενη την δράση  των ένοπλων κομμουνιστικών ομάδων, ανέσυρε από το ‘’βυθό’’ της ελληνικής κοινωνίας – κατά την έκφραση του Π Κόκκα – ‘’τον κόσμο της παρακμής και των σκοτεινών συμφερόντων ‘’ ( Ελευθερία 2/ 8 /1946.) Το όνειρο του  Γ Παπανδρέου – και όσων τον ακολούθησαν – για μια σύγχρονη και δημοκρατική Ελλάδα ετάφη ουσιαστικά  στις 3 Δεκεμβρίου 1944. Μετά από είκοσι χρόνια το ξαναεπιχείρησε σαν ‘’Γέρος της Δημοκρατίας ‘’. Και πάλι τα ακραία συντηρητικά κέντρα εξουσίας , ο τυχοδιωκτισμός του γιού του και τα δικά του λάθη ,άφησαν για μιαν ακόμα φορά την προσπάθεια του ανολοκλήρωτη.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s