Μακρόνησος

Για το στρατόπεδο της Μακρονήσου

Στρατής Μπουρνάζος

«Η ίδρυση και λειτουργία του στρατόπεδου της Μακρονήσου συνιστά τομή για τα μέχρι τότε δεδομένα: ένας τόπος ακατοίκητος θα «κατοικηθεί» αποκλειστικά από τους εξόριστους πολίτες και οπλίτες, για την «αναμόρφωση» των οποίων θα εφαρμοστεί ένα πρωτοφανές σχέδιο προπαγάνδας, ψυχολογικού πολέμου και βασανισμού. Το σχέδιο έχει δυο στόχους, έναν ομολογημένο, την επαναφορά των κρατουμένων στον «υγιή εθνικό κορμό» και έναν δεύτερο, ανομολόγητο, τη συντριβή τους, έτσι ώστε να καταστεί αδύνατον, μετά την απελευθέρωσή τους, να συνεχίσουν την πολιτική δράση τους.

Οι βασικές ιδιαιτερότητες που ξεχωρίζουν τη Μακρόνησο από τους άλλους τόπους εξορίας – παλαιότερους, σύγχρονους και μεταγενέστερους – είναι:

α) Ο πολύ μεγάλος αριθμός εξόριστων, πολιτών και στρατιωτών. Δεν υπάρχουν στη διάθεσή μας ακριβή αριθμητικά δεδομένα. Οι κρατούμενοι κάνουν λόγο για πάνω από 100.000, ενώ επίσημες πηγές (λ.χ. τα στοιχεία που δίνουν στη Βουλή, τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 1950, ο Π. Κανελλόπουλος και ο Γ. Παπανδρέου) για 40.000 κρατούμενους, το διάστημα από τα μέσα του 1947 μέχρι τις αρχές του 1950. Θεωρώ ότι ο αριθμός συνιστά το όριο προς τα κάτω, ενώ, ταυτόχρονα, δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα.

β) Η έκταση και η ένταση των ατομικών και συλλογικών βασανιστηρίων. Ξεκινώντας από καψώνια και στερήσεις το 1947, πολύ γρήγορα το στρατόπεδο θα εξελιχθεί σε ένα σύστημα οργανωμένου βασανισμού, σωματικού και ψυχολογικού. Για τη λειτουργία αλλά και την κατανόησή του, ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο μηχανισμός καταπίεσης στελεχώνεται, σε μεγάλο βαθμό, από «αναμορφωθέντες» και «ανανήψαντες» κρατούμενους, που έχουν αποκηρύξει τον κομουνισμό.

γ) Ο κεντρικός ρόλος τον οποίο καταλαμβάνει στην κρατική προπαγάνδα. Από το νησί παρελαύνουν το βασιλικό ζεύγος, υπουργοί, ανώτατοι στρατιωτικοί, ιεράρχες, καθηγητές πανεπιστημίου και διανοούμενοι, Έλληνες και ξένοι δημοσιογράφοι, πρεσβευτές, οι οποίοι συναγωνίζονται σε δηλώσεις ενθουσιασμού. Ταυτόχρονα, πραγματοποιούνται παρελάσεις ανανηψάντων» στην Αθήνα, μια μεγάλη έκθεση στο Ζάππειο, εκδόσεις κ.α. Η Μακρόνησος αναγορεύεται, έτσι, σε εθνικό σύμβολο, σε πρότυπο με παγκόσμια εμβέλεια για τον αντικομμουνιστικό αγώνα, αποτελώντας τον «Νέο Παρθενώνα»: ο περιβόητος χαρακτηρισμός που αποδίδεται στον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, αν και κατά πάσα πιθανότητα δεν ειπώθηκε ποτέ ως προς το πνεύμα είναι ακριβέστατος: συμπυκνώνει και αποδίδει εμβληματικά όλο το κλίμα θαυμασμού.

δ) Το στρατόπεδο αποτελεί το μεγαλύτερο έμπεδο του εθνικού στρατού. Εκτός του ότι ο περιορισμός στο νησί χιλιάδων «υπόπτων» νέων στερούσε τον ΔΣΕ από μια μεγάλη δεξαμενή στρατολόγησης, το στρατόπεδο τροφοδότησε με σημαντικό αριθμό στρατιωτών τον εθνικό στρατό. Πρόκειται για τα «τάγματα αναμορφωμένων» (περίπου 17.000 άτομα, τα έτη 1948-1949), που στάλθηκαν στο μέτωπο – γεγονός το οποίο, πέρα από την ψυχολογική και προπαγανδιστική αξία του, είχε και στρατιωτική σημασία.

Όσον αφορά την αποτελεσματικότητα του συστήματος (αναφέρομαι στα άμεσα αποτελέσματα, όχι τα πιο έμμεσα και μακροπρόθεσμα, την επίδραση δηλαδή στον ψυχισμό των Μακρονησιωτών) χαρακτηριστικά είναι δύο στοιχεία.
Από τη μια, η ένταση των βασανιστηρίων είναι τέτοια, που η συντριπτική πλειονότητα, πολίτες και στρατιώτες, υπογράφουν «δήλωση». Από εκεί και πέρα, από την απλή δήλωση μέχρι τη μαχητική αποκήρυξη του κομουνισμού, τις διάφορες μορφές συνεργασίας με τη διοίκηση του στρατοπέδου, τη στελέχωση του μηχανισμού προπαγάνδας και βασανισμού, η γκάμα είναι πολύ μεγάλη.

Από την άλλη, η άμεση αποτελεσματικότητα του μηχανισμού της Μακρονήσου τίθεται εν αμφιβόλω, με εντυπωσιακό τρόπο, στις εκλογές της 5ης Μαρτίου 1950. Στη Μακρόνησο ψηφίζουν 10.036 άτομα, οι περισσότεροι στρατιώτες. Τα αποτελέσματα συνιστούν κόλαφο, ειδικά αν συνυπολογίσουμε το γεγονός ότι η μεγάλη πλειονότητα των ψηφισάντων έχουν υπογράψει «δήλωση»: πρώτο κόμμα αναδεικνύεται η Δημοκρατική Παράταξη (ο συνασπισμός της Αριστεράς, δηλαδή) με 35,3% και δεύτερο η κεντρώα ΕΠΕΚ του Ν. Πλαστήρα με 24,7%»

*Απόσπασμα από το κείμενο του Στρατή Μπουρνάζου, στο βιβλίο «Τόποι Εξορίας: ένα σημερινό βλέμμα» (2009) από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια.

Πηγή: Επέτειος ίδρυσης του διαβόητου στρατόπεδου της Μακρονήσου

Advertisements

91 thoughts on “Για το στρατόπεδο της Μακρονήσου”

  1. Εαν ζούσα τότε θα είχα συνταχθεί με το αντικομμουνιστικό στρατόπεδο (με την μετριοπαθέστερη πτέρυγα αυτού του στρατοπέδου, πιο συγκεκριμένα), και ευτυχώς τελικά που επικράτησε επι του στρατοπέδου των κομμουνιστών.

    Η Μακρόνησος όμως ήταν ένα όνειδος, από την αρχή ως το τέλος. Ένα αποκρουστικό ολοκληρωτικό καθεστώς σε μικρογραφία.

    «Η Μακρόνησος (και όχι μόνο αυτή αλλά και η Γυάρος επίσης) ήταν ένα κολαστήριο, μία κατάμαυρη σελίδα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, ένα ολοκληρωτικό καθεστώς σε μικρογραφία. Ολοκληρωτικό ακριβώς επειδή επιχειρήθηκε διαμέσου ενός σκληρού καταναγκασμού και μίας βίας χωρίς έλεος, η μεταβολή όχι της συμπεριφοράς των κρατούμενων εκεί αλλά των ίδιων τους των πεποιθήσεων, το ξερίζωμα των ιδεών στις οποίες πίστευαν. Ότι ακριβώς δηλαδή επιχείρησαν να κάνουν τα ολοκληρωτικά καθεστώτα, τόσο τα δεξιά οσο και τα αριστερά, να προσπαθήσουν να ελέγξουν οσο πληρέστερα αυτό ήταν εφικτό, το σύνολο της προσωπικότητας των υπηκόων τους προς μία κατεύθυνση που θεωρούνταν επιθυμητή από τις ηγεσίες αυτών των καθεστώτων.

    Ακριβώς έτσι και στην Μακρόνησο, επιχειρήθηκε μία οσο το δυνατόν πληρέστερη μεταμόρφωση – ή, πιο σωστά, παραμόρφωση – των κρατούμενων εκεί, μία μεταβολή τόσο δραστική που θα τους οδηγούσε, υποτίθεται, στο να απαρνηθούν τις ίδιες τις ιδέες τους και έτσι, έχοντας πια απαρνηθεί αυτές τις ιδέες, μία «νέα» προσωπικότητα θα έρχονταν στην επιφάνεια, ένας «νέος άνθρωπος» θα αναδύονταν. Άλλωστε και τα ολοκληρωτικά καθεστώτα – αριστερά, δεξιά, θεοκρατικά – για αυτή ακριβώς την ανάδυση ενός «νέου ανθρώπου» πάντα παλεύουν (και πάντα στο τέλος, ευτυχώς, αποτυχαίνουν. Όπως συνέβηκε και στην Μακρόνησο).
    Παρόλα αυτά όμως, εαν το εξετάσει κανείς λίγο προσεκτικότερα, το όραμα για την ανάδυση αυτού του «νέου ανθρώπου» (στο οποίο πίστευαν φυσικά και οι υποστηρικτές της Μακρονήσου) κατ’ουσίαν είναι εξαιρετικά παλιό – είναι το όραμα της πλέον απόλυτης επιβολής της θέλησης κάποιου πάνω σε κάποιον άλλον, της εκρίζωσης κάθε επιθυμίας για ατομική ελευθερία και της ισοπέδωσης κάθε διάθεσης για ανεξαρτησία σε ένα άλλο άνθρωπο. Κατά μία έννοια, αυτό το ολοκληρωτικό όραμα – μέσα από την λατρεία που εκφράζει για την πιο απόλυτη δύναμη, την πιο απόλυτη εξουσία που θα συντρίψει κάθε απόκλιση, καθε ιδιομορφία, κάθε ατομικότητα – συνιστά και την πλέον απόλυτη ειδωλολατρεία.»

    https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/02/14/gcw-34/#comment-193

    Μου αρέσει!

  2. Τα έχουμε ξαναπεί στην αείμνηστη Καλύβα:

    Όσο και αν, αγαπητέ Πάνο, η Μακρόνησος θεωρείται σήμερα άγος, όνειδος, μαύρη σελίδα και άλλα εύηχα, ο ρόλος της στη μεγάλη εκείνη νίκη τής Δημοκρατίας απέναντι στον ερυθρό ολοκληρωτισμό, αλλά και στη διάσωση της ίδιας της εδαφικής ακεραιότητος της χώρας, υπήρξε καθοριστικός.

    Η Μακρόνησος υπήρξε λύση εσχάτης ανάγκης.

    Με στρατό διαβρωμένον από τους κομμουνιστές και με την ύπαιθρο γεμάτη «κόκκινα φίδια», ο φρκτός εκείνος πόλεμος πολύ δύσκολα θα κερδιζόταν.

    Το γεγονός ότι πάνω από το 90% των δεκάδων χιλιάδων (νέων κυριότατα) Ελλήνων που στάλθηκαν στη Μακρόνησο, υπέγραψαν δήλωση μετανοίας/ αποκήρυξης και δεν ήθελαν στο εξής ούτε να ξαναακούσουν για κομμονισμό, δεν απασχολεί σχεδόν κανέναν, και σχεδόν όλοι υμνούν τους «αλύγιστους ήρωες και μάρτυρες του Μακρονησιού» και αναθεματίζουν τους βρικόλακες που τους τυραννούσαν αδίκως…

    Κανείς σχεδόν δεν μιλάει σήμερα για τις είκοσι περίπου χιλιάδες ‘Μακρονησιώτες’ που πολέμησαν γενναία εναντίον τού ΔΣΕ, στις τάξεις τού Ελληνικού Στρατού.

    Όλοι σχεδόν έχουμε την τάση να «ξεχνάμε» ότι τα «κάγκελα», τα συρματιοπλέγματα, τα ξερονήσια, τα κολαστήρια, τα εκτελεστικά αποσπάσματα, ήταν η σκληρή απάντηση μιας δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης στην κομμουνιστική πρόκληση.
    Ότι αυτά ήταν, δυστυχώς, τα μόνα πρόσφορα μέσα για τη συντριβή ενός από τα πιο επικίνδυνα επαναστατικά κινήματα εναντίον τής φιλελεύθερης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας που αντιμετώπισε ποτέ η χώρα, το οποίο μάλιστα κίνημα θα μπορούσε ακόμα και να κάμει την Ελλάδα Κορέα (να την κόψει δηλαδή στα δύο…).

    «Η σκληρότητα των μέτρων αυτών ήταν ανάλογη του κινδύνου που απειλούσε το κοινωνικό και πολιτικό καθεστώς τής χώρας· και η αθέλητη ή ηθελημένη παράκαμψη αυτής της όψεως του πολέμου και ο περιορισμός στην πράγματι ειδεχθή όψη τού κατασταλτικού κράτους, απλώς ττροφοδοτούν τα μαρτυρολόγια των ηττημένων, αλλά δεν προάγουν την ψύχραιμη ανάλυση αυτού του πολέμου».
    Δες Ι. Κολιόπουλος, «Λεηλασία Φρονημάτων», Βάνιας 1995, τόμος Β΄, σελ. 235.

    Χαίρε!

    Μου αρέσει!

  3. “Όσο και αν, αγαπητέ Πάνο, η Μακρόνησος θεωρείται σήμερα άγος, όνειδος, μαύρη σελίδα και άλλα εύηχα, ο ρόλος της στη μεγάλη εκείνη νίκη τής Δημοκρατίας απέναντι στον ερυθρό ολοκληρωτισμό, αλλά και στη διάσωση της ίδιας της εδαφικής ακεραιότητος της χώρας, υπήρξε καθοριστικός.”

    ΣΑΘ, αντιπαρέρχομαι μία κάποια ειρωνεία που υποκρύπτει η χρήση της λέξης ‘εύηχα’ και μπαίνω κατευθείαν στην ουσία, και αυτό γιατί η Μακρόνησος όντως ήταν ένα όνειδος, μία κατάμαυρη σελίδα της σύγχρονης ιστορίας μας.

    Πάμε λοιπόν.

    “Με στρατό διαβρωμένον από τους κομμουνιστές και με την ύπαιθρο γεμάτη «κόκκινα φίδια», ο φρκτός εκείνος πόλεμος πολύ δύσκολα θα κερδιζόταν.”

    Με κάποιες πραγματικά πολύ λίγες τροποποιήσεις, το παραπάνω ήταν η μόνιμη επωδός κάθε οπαδού του αριστερού (αλλά και του δεξιού) ολοκληρωτισμού. Επειδή η δημόσια διοίκηση, ο στρατός, το κράτος, η κοινωνία ολόκληρη, ήταν πάντα “διαβρωμένα” από τον “εσωτερικό εχθρό” (τα “κόκκινα φίδια”, τα “μάυρα φίδια”, τα “κόκκινα” ή “μαύρα χταπόδια», και δε συμμαζεύεται) δικαιολογούνταν έτσι κάθε βαρβαρότητα, κάθε ποταπότητα, κάθε αλητεία και κάθε αθλιότητα εις βάρος όποιου θεωρούνταν πολιτικός αντίπαλος.

    “Το γεγονός ότι πάνω από το 90% των δεκάδων χιλιάδων (νέων κυριότατα) Ελλήνων που στάλθηκαν στη Μακρόνησο, υπέγραψαν δήλωση μετανοίας/ αποκήρυξης και δεν ήθελαν στο εξής ούτε να ξαναακούσουν για κομμονισμό, δεν απασχολεί σχεδόν κανέναν”

    Το ότι στην Μακρόνησο γίνονταν σκληρότατα βασανιστήρια, το ότι βασικά η Μακρόνησος ήταν ακριβώς αυτό, ένας τόπος οργανωμένων βασανιστηρίων, λέει κάτι για το πόσο “ελεύθερα” υπέγραφαν τις δηλώσεις μετάνοιας οι έγκλειστοι. Πιστεύει κανείς στα σοβαρά ότι όλοι αυτοί που υπέγραφαν το έκαναν επειδή όντως είχαν αλλάξει απόψεις? Είναι τόσο δύσκολο να γίνει αντιληπτό ότι σε παρεμφερείς συνθήκες η πλειοψηφία των ανθρώπων θα υπέγραφε το οτιδήποτε για να αποφύγει τα βασανιστήρια, που ήταν πολύ σκληρά και λάμβαναν χώρα σε καθημερινή βάση? Έχουν επιγνωση κάποιοι οι οποίοι υποτίθεται αντιστρατεύονται, και με πολύ πάθος, τα κομμουνιστικά καθεστώτα, ότι ανάλογα στρατόπεδα συγκέντρωσης (με ανάλογα βασανιστήρια) υπήρχαν και εκεί? Είναι τόσο δύσκολο να αντιληφθούν πως ο ολοκληρωτισμός, δεξιός ή αριστερός, είναι αυτό ακριβώς, ολοκληρωτισμός, και ως τέτοιος πρέπει να καταγγέλεται? Ακριβώς επειδή δεν υπάρχει “καλός” ολοκληρωτισμός, όπως δείχνουν να πιστεύουν. Οι ολοκληρωτικές πρακτικές είναι φρικτές και απορριπτέες, και ανεξάρτητα από το ιδεολογικό πρόσημο αυτών που τις εφαρμόζουν.

    Και με το να έχεις ΣΑΘ δύο μέτρα και δύο σταθμά απέναντι σε πρακτικές ολοκληρωτισμού το μόνο που κάνεις είναι να δείχνεις ότι τελικά το πρόβλημα σου δεν είναι αυτός καθεαυτός ο ολοκληρωτικός χαρακτήρας αυτών των πρακτικών αλλά το ιδεολογικό πρόσημο οσων τις εφαρμόζουν. Κάνεις δηλαδή ότι κάνουν και οι κομμουνιστές, αλλά από την αντίστροφη μεριά, αυτή της δεξιάς.

    “Όλοι σχεδόν έχουμε την τάση να «ξεχνάμε» ότι τα «κάγκελα», τα συρματιοπλέγματα, τα ξερονήσια, τα κολαστήρια, τα εκτελεστικά αποσπάσματα, ήταν η σκληρή απάντηση μιας δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης στην κομμουνιστική πρόκληση.”

    Εσυ πάντως σίγουρα έχεις την τάση να “ξεχνάς” ότι οι ολοκληρωτικές πρακτικές είναι παντού ίδιες, και δεν τις καθιστά “καλές” ο όποιος σκοπός υποτίθεται υπηρετούν. Εν τέλει μεμφόμαστε και απορρίπτουμε τα κομμουνιστικά καθεστώτα ακριβώς επειδή έκαναν συχνή και εκτεταμένη χρήση αυτών των πρακτικών, και ανεξάρτητα από τους όποιους σκοπούς υποτίθεται αυτές υπηρετούσαν. Και έρχεσαι και μας λες ότι η ολοκληρωτική Μακρόνησος ήταν κάτι “καλό”? Σε τι διαφέρεις από τους σταλινικούς που χρησιμοποιούν το ίδιο επιχείρημα για να δικαιολογήσουν τις ωμότητες και τις αθλιότητες των καθεστώτων που υποστηρίζουν?

    Επισης, στο παραπάνω απόσπασμά σου συγχέεις την Μακρόνησο με άλλους τρόπους καταστολής και ουσιαστικά επιχειρείς διαμέσου αυτής της σιωπηρής εξίσωσης να περάσεις την άποψη ότι η Μακρόνησος ήταν και αυτή απλά μία “μέθοδος” προστασίας του τότε πολιτικού καθεστώτος από την επίθεση των κομμουνιστών. Μόνο που η σιωπηρή εξίσωση που επιχειρείς είναι τελείως εσφαλμένη. Ασφαλώς και ήταν απολύτως επιβεβλημένο το τότε πολιτικό καθεστώς να προστατεύσει τον εαυτό του από την βία των κομμουνιστών. Και όταν λέω προστασία αναφέρομαι σε πρακτικές καταστολής όπως οι συλλήψεις, οι δίκες, οι φυλακίσεις, ακόμα και οι εκτελέσεις αυτών που του εναντιώθηκαν ένοπλα. Άλλο όμως αυτά, που είναι μέσα προστασίας από την ένοπλη βία του άλλου, και τελείως άλλο η δημιουργία ενός ολοκληρωτικού καθεστώτος σε μικρογραφία, ενός οργανωμένου τόπου βασανιστηρίων, όπως ήταν η Μακρόνησος. Τα πρώτα ήταν απολύτως αναγκαία για την προστασία του κράτους και της κοινωνίας από την ένοπλη επίθεση των κομμουνιστών, και οσο και αν ήταν δυσάρεστα ήταν όντως και αναγκαία. Η Μακρόνησος όμως δεν ήταν καθόλου αναγκαία για αυτή την προστασία του κράτους, όπως άλλωστε δεν είναι αναγκαία τα βασανιστήρια για την αποτελεσματική προστασία μίας δημοκρατικής πολιτικής τάξης. Η Μακρόνησος ήταν ένα όνειδος, μία κατάμαυρη ξεφτίλα, έμπρακτη άρνηση κάθε φιλελεύθερου και δημοκρατικού ιδανικού, και ως τέτοια αμαύρωσε και την νίκη επι των κομμουνιστών.

    “Ότι αυτά ήταν, δυστυχώς, τα μόνα πρόσφορα μέσα για τη συντριβή ενός από τα πιο επικίνδυνα επαναστατικά κινήματα εναντίον τής φιλελεύθερης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας που αντιμετώπισε ποτέ η χώρα”

    Μόλις λίγα χρόνια πρίν είχε τελειώσει ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος με νίκη επι του φασισμού. Οι δημοκρατικές χώρες που πολέμησαν τους φασίστες δεν κατέφυγαν στις δικές τους πρακτικές για να τους νικήσουν, δεν δημιούργησαν νησίδες ολοκληρωτισμού – στρατοπεδα συγκέντρωσης-οργανωμένους τόπους μαζικών βασανιστηρίων – για να καταπολεμήσουν έτσι τάχα τον ολοκληρωτισμό. Ακριβώς επειδή είχαν πίστη στις φιλελεύθερες ιδέες και ήξεραν πως μπορούσαν να κατανικήσουν τους φασίστες (όπως και έγινε) χωρίς να χρειάζεται, και αρα χωρίς να νιώθουν την ανάγκη, να υιοθετήσουν τις ολοκληρωτικές πρακτικές των τελευταίων.

    Μου αρέσει!

  4. Ακόμα κι αν θεωρήσει κανείς ως αναγαία την ύπαρξη της Μακρονήσου (ένα τεράστιο έμπεδο για «υπόπτους» νεοσύλλεκτους ήταν, αν και δέχτηκε και πολλούς πολίτες) δεν μπορεί να «δικαιολογήσει» εκ των υστέρων όσα συνέβησαν εκεί, σε μεγάλη έκταση χρόνου, από το επίσημο κράτος και τα στελέχη του. Η καλύτερη στιγμή της Μακρονήσου ήταν όταν έκλεισε.

    Μου αρέσει!

  5. Ποτέ δεν είπα ότι η Μακρόνησος ήταν κάτι «καλό».

    Είπα:
    «Η Μακρόνησος υπήρξε λύση εσχάτης ανάγκης».

    «Η σκληρότητα των μέτρων αυτών ήταν ανάλογη του κινδύνου που απειλούσε το κοινωνικό και πολιτικό καθεστώς τής χώρας· και η αθέλητη ή ηθελημένη παράκαμψη αυτής της όψεως του πολέμου και ο περιορισμός στην πράγματι ειδεχθή όψη τού κατασταλτικού κράτους, απλώς ττροφοδοτούν τα μαρτυρολόγια των ηττημένων, αλλά δεν προάγουν την ψύχραιμη ανάλυση αυτού του πολέμου».
    Δες Ι. Κολιόπουλος, «Λεηλασία Φρονημάτων», Βάνιας 1995, τόμος Β΄, σελ. 235.

    Δεν μιλώ για εκείνους που υπέγραψαν για να γλυτώσουν από τα βασανιστήρια, (ενώ κατά βάθος είχαν παραμείνει αμετάπειστοι). Ναι, υπήρξαν και πολλοί τέτοιοι.
    Μιλώ για δεκάδες χιλιάδες Μακρονησιώτες που υπέγραψαν, και δεν ήθελαν στο εξής ούτε να ξανακούσουν για κομμουνισμό.
    Μιλώ για τις είκοσι περίπου χιλιάδες από αυτούς, που πολέμησαν γενναιότατα στις τάξεις τού Ελληνικού Στρατού, εναντίον τού ΔΣΕ, θυσιάζοντας -πολλοί από αυτούς- τη σωματική τους ακεραιότητα και την ίδια τους τη ζωή.

    Ο Τσακαλώτος και ο Παπάγος δεν ήταν ηλίθιοι για να εμπιστευθούν την τελική συντριβή τού ΔΣΕ στο Βίτσι και στο Γράμμο, ΚΑΙ σε Τάγματα Μακρονησιωτών… Ήταν σίγουροι ότι τα Ελληνόπουλα εκείνα είχαν πλέον «ανανήψει» οριστικά, και δεν έβλεπαν την ώρα να το αποδείξουν (όπως και το απέδειξαν) στην πυρακτωμένη πράξη…

    Δύσκολο να το αντιληφθούν και να το πιστέψουν κάποιοι. Μα η πραγματικότητα τους διαψεύδει…

    Εκείνοι που «έστησαν» τη Μακρόνησο, ποντάρησαν ακριβώς σ’ αυτό:

    Όπως ένας πεπειραμένος καθοδηγητής τού ΚΚΕ, μπορεί να πάρει ένα άβγαλτο χωριατάκι και να το κάμει φανατικό κομμουνιστή, έτσι και «εμείς» (της άλλης πλευράς) μπορούμε να πάρουμε έναν νέο που έχει απλώς «επιμολυνθεί» με τον ερυθρό ιό (χωρίς να έχει προλάβει να ‘βαφτεί’) και να τον κάμουμε ακόμα και θανάσιμο εχθρό τού κομμουνισμού…

    Και σε πολύ μεγάλο βαθμό, η Μακρόνησος αυτό το κατάφερε.

    Επαναλαμβάνω:
    «Πάνω από το 90% των δεκάδων χιλιάδων (νέων κυριότατα) Ελλήνων που στάλθηκαν στη Μακρόνησο, υπέγραψαν δήλωση μετανοίας/ αποκήρυξης και δεν ήθελαν στο εξής ούτε να ξαναακούσουν για κομμονισμό».

    Μου αρέσει!

  6. «Πάνω από το 90% των δεκάδων χιλιάδων (νέων κυριότατα) Ελλήνων που στάλθηκαν στη Μακρόνησο, υπέγραψαν δήλωση μετανοίας/ αποκήρυξης και δεν ήθελαν στο εξής ούτε να ξαναακούσουν για κομμονισμό».

    Εντάξει, αλλά στις εκλογές του 1950 η αριστερά πήρε στη Μακρόνησο 35,3%. Μήπως το 90% είναι υπερβολικό; Με δεδομένο κι εκείνο το πανελλαδικό 25% της ΕΔΑ στα 1958.

    Το ΚΚΕ συντρίφτηκε στρατιωτικά, αλλά αυτό δεν συνέβη παράλληλα με ιδεολογική συντριβή. Δεν υπήρξε τέτοιο πράγμα. Κι ένας πολύ σοβαρός λόγος ίσως ήταν ότι η λογική της Μακρονήσου (δηλ. ο στυγνός καταναγκασμός) εφαρμόστηκε γενικότερα, κάτι που ευνόησε την πολιτική επανσυσπείρωση της αριστεράς, σε όχι ασήμαντα ποσοστά. Και σίγουρα ΕΝΙΣΧΥΣΕ την ακτινοβολία της ακόμα και μεταξύ αυτών που δεν την ψήφισαν ποτέ.

    Ακόμα και σήμερα ακούω (αγαθούς) δεξιούς να αναρωτιούνται: «μα είναι δυνατόν μια αριστερή κυβέρνηση να κάνει τέτοια πράγματα»;

    Έλα ντε! 😉

    Μου αρέσει!

  7. Στις 25 Ιούνη 1947, από τις στήλες του «Ριζοσπάστη», δημοσιεύεται μια επιστολή φαντάρων της Μακρονήσου οι οποίοι περιέγραφαν πώς μεταφέρθηκαν στο κάτεργο, τα μαρτύριά που υπέστησαν εκεί, το καθεστώς τρομοκρατίας που επικρατούσε. Στο δημοσίευμα συμπεριλαμβανόταν επίσης το κείμενο της δήλωσης μετανοίας, που το καθεστώς ζητούσε να υπογράψουν οι εξόριστοι στρατευμένοι:

    «Αγαπητέ Ριζοσπάστη,

    Σου γράφουμε από το απαίσιο στρατόπεδο του Μακρονησιού–Λαυρίου («Β’ Τάγμα Σκαπανέων» το ονομάζουν οι δήμιοί μας για να ρίξουν στάχτη στα μάτια του κόσμου). Στο στρατόπεδο αυτό μας μετέφεραν για να μας ξεκάνουν. Μακριά από τον κόσμο, ανενόχλητοι και μεθοδικά βάλθηκαν να μας εξοντώσουν.

    Ξεκινήσαμε για τον καταραμένο αυτό τόπο από το Πόρτο–Ράφτη τα ξημερώματα της 26 Μαΐου κατά λόχους. Τρεις μέρες χρειάσθηκαν για να μεταφερθούμε, 1.500 δημοκρατικοί φαντάροι, σαν πρόβατα επί σφαγήν, στο απαίσιο στρατόπεδο του Μακρονησιού. Πριν μας μεταφέρουν έψαχναν φαίνεται να βρουν τον τόπο που σίγουρα προορίζουν για τάφο μας. Και δεν άργησαν. Πρόκειται για ένα άνυδρο νησί που ούτε κατσίκια δε φιλοξενεί. Είναι ολόγυμνο. Ίχνος δένδρου δεν υπάρχει. Μερικά σκίνα 9 αποτελούν το μόνο διάκοσμό του.

    Μόλις πατήσαμε το πόδι μας ζαλισμένοι, νηστικοί και διψασμένοι, το πρώτο πράγμα που αντικρίσαμε ήταν μια ατέλειωτη σειρά από τάφους και μνήματα Τούρκων και Βουλγάρων αιχμαλώτων του πολέμου 1912-13. Από την πρώτη μέρα άρχισε το μαρτύριό μας. Μας βάζουν να γκρεμίζουμε αυτούς τους τάφους. Ολημερίς πνιγμένοι στον ιδρώτα και τη σκόνη, κατάκοποι, πεινασμένοι και τρισάθλιοι με το μαστίγιο πάνω από τα κεφάλια μας, δίχως νερό σκάβουμε. Τα μνήματα και οι τάφοι γκρεμίζονται από τις σκαπάνες μας που ανεβοκατεβαίνουν ρυθμικά για να ξεχώνουν πολλές φορές και τα κόκαλα. Ατέλειωτες φάλαγγες σχηματίζουμε καθώς πηγαινοερχόμαστε κουβαλώντας πέτρα και χαλίκι. Τα σώματά μας γέρνουν από την κούραση μα δεν τολμούμε να αφήσουμε τις σκαπάνες, γιατί βαρύς πέφτει πάνω μας ο βούρδουλας των αλφαμιτών (Αστυνομία Μονάδος).

    Οι μέρες μας μία – μία έτσι δραματικές, απαίσιες κυλούν. Και όσο βλέπουν ότι δε λυγάμε, τόσο λυσσούν. Έχουν όμως διδαχθεί πάρα πολλά οι μαθητές του Χίτλερ.

    Και αφού είδαν και απόειδαν, άλλαξαν τακτική. Βάζουν τώρα μπροστά από τη φάλαγγα Χίτες με τα κλαρίνα και τα βιολιά μερικών συναδέλφων που τάχουν φέρει μαζί τους και ξεκινάμε για το σκάψιμο «εν χορδαίς και οργάνοις». Έως ότου φτάσουμε στο καθημερινό μαρτύριο βιολιά και κλαρίνα χτυπούν ακατάπαυστα κι εκνευριστικά. Πίσω σχηματίζεται μια αληθινή νεκρική πομπή. Τα κορμιά λυγίζουν από το βάρος που φέρνουν στις πλάτες. Η πείνα έχει αρχίσει να θερίζει τα αδειανά στομάχια μας. Τα πόδια σούρνονται στο χώμα. Μα τα κεφάλια στέκουν ψηλά για να συμβολίζουν τις αδούλωτες ψυχές των ζωντανών σκελετών και να θυμίζουν στους δήμιους ότι τίποτα δεν είναι ικανό να μας γονατίσει.

    4Κουβαλάμε πέτρα για τη σκηνή μας (Αϊ-Γιώργης 1949) 10

    Το συσσίτιο είναι απαίσιο (μια κουταλιά νερό με 2- 3 όσπρια μέσα). Και αν τολμήσεις να μιλήσεις, αμέσως ο λοχαγός σε στέλνει στο «σιδηρωτήριο» (θάλαμος βασανιστηρίων της Αστυνομίας Μονάδος). Και όταν πας εκεί φεύγεις άρρωστος, ανίκανος να σταθείς στα πόδια σου για 2 βδομάδες. Αν πεις για το νερό… κουβαλιέται μέσα σε δοχεία βενζίνης και πετρελαίου από το Λαύριο. Πολλές φορές δεν τολμάς όχι να το δοκιμάσεις, αλλά ούτε και να το μυρίσεις.

    Στις 11 Ιουνίου η σάλπιγγα χτύπησε συγκέντρωση τάγματος. Πάλι πέτρα σκεφτήκαμε όλοι μας. Αυτή τη φορά όμως γελασθήκαμε. Δε μας ήθελαν για πέτρα. Μας μίλησαν με το καλό. Μας είπαν ότι είμαστε καλοί και πειθαρχικοί στρατιώτες και όχι απείθαρχοι όπως αυτοί της Κρήτης. Ύστερα ο υπασπιστής του τάγματος μας διάβασε τη διαταγή του διοικητή. Άρχιζε αυτή από τον αναρχοκομμουνισμό και κατέληγε ούτε λίγο, ούτε πολύ, με τρόπο εύσχημο στην παρότρυνση για υπογραφή δηλώσεων ‘παντός εντίμου Έλληνος πατριώτου’… Την άλλη μέρα οι διοικητές των λόχων καλούσαν ένα–ένα φαντάρο χωριστά και τον επίεζαν με όλα τα θεμιτά και αθέμιτα μέσα να υπογράψει την εξής δήλωση:

    ‘Ο κάτωθι υπογεγραμμένος… κλάσεως… εκ… και διαμένων εις… δηλώ υπευθύνως και εν γνώσει των συνεπειών του νόμου περί ψευδούς δηλώσεως και χωρίς να ασκηθή βία τα κάτωθι:
    Ουδέποτε υπήρξα κομμουνιστής και ουδεμίαν σχέσιν έχω με το συνωμοτικόν ΚΚΕ. Προσεχώρησα εις το ΕΑΜ με σκοπόν να απελευθερώσω την πατρίδα μου από τους κατακτητάς… Μετ’ ολίγον καιρόν αντελήφθην ότι όπισθεν του ΕΑΜ ήτο το ΚΚΕ το οποίο ήτο η πηγή πάσης ενεργείας και πράξεως του ΕΑΜ.5

    Επειδή είμαι γνήσιο Ελληνόπουλο καταδικάζω και αποκηρύσσω μετά βδελυγμίας όλας τας αναρχοβουλγαροκομμουνιστικάς οργανώσεις: ΕΑΜ, ΕΛΑΣ, ΕΠΟΝ, ΕΑ, αίτινες αποτελούν τα εγκληματικά σλαυόβουλα και αντεθνικά συγκροτήματα, σκοπός των οποίων είναι η κατασκόπευσις παντός ό,τι αφορά το κράτος και ιδία τον στρατόν και η υποδούλωσις της φυλής μας εις τους προαιώνιους εχθρούς μας Βουλγάρους–Σέρβους και γενικώς σλαύους οίτινες πάντοτε ατίμως και υπούλως είτε διά της πανσλαυιστικής ιδέας, προσπαθούν να αποσπάσουν εδάφη άτινα είναι ποτισμένα με ιδρώτα και αίμα των προγόνων μας. Τίθεμαι πολέμιος των άνω σλαβοδούλων και ανθελληνικών συγκροτημάτων μέχρι της τελικής εξαλείψεως των.
    Η παρούσα μου επιθυμώ να δημοσιευθή εις τον τύπον και αναγνωσθή εις την εκκλησίαν της ενορίας μου.
    Β. Σ. Γ. 802 τη…
    Ο Δηλών…..».

    Ας το μάθη ο ελληνικός λαός, ο κόσμος ολόκληρος πως ποτέ τα 1500 στρατευμένα παιδιά του λαού δε θα υπογράψουν μια τέτοια δήλωση. Είμαστε δημοκράτες και πιστεύουμε ακράδαντα στη Δημοκρατία. Έχουμε κλεισμένη μέσα μας την Ελλάδα και το Λαό της. Είμαστε διατεθειμένοι να γεμίσουμε τους τάφους και τα μνήματα, που τώρα σκάβουμε, με τα δικά μας κορμιά, βέβαιοι πως κάποτε, πολύ σύντομα ο ελληνικός λαός θα στήσει εκεί ανδριάντες ηρωισμού και παλικαριάς.

    Εμείς οι 1.500 δεσμώτες του ‘Β’ τάγματος Σκαπανέων’ από το ξερόνησο Μακρονήσι, με μια φωνή βροντοφωνάζουμε: Δεν υπογράφουμε την εξευτελιστική δήλωση που μας ζητάνε. Αυτή είναι η τελευταία μας λέξη. Δεν έχουμε να πούμε τίποτα άλλο»

    http://vathikokkino.gr/archives/104934

    Μου αρέσει!

  8. (Από τον ίδιο σύνδεσμο)

    Γράφει ο Μίκης Θεοδωράκης στον πρόλογο του τόμου με άπαντα τα ποιητικά του Λουντέμη, που εξέδωσαν τα Ελληνικά Γράμματα το 1999:
    «Με συγκίνηση χαράζω αυτές τις γραμμές… Μνήμη Μενέλαου Λουντέμη…. Θυμάμαι τότε που τον πρωτοαντίκρισα ζωντανό μπροστά μου. Γιατί σαν συγγραφέα και ποιητή τον είχα ήδη μέσα στην καρδιά μου.

    Θα ’ταν Γενάρης του 1949. Μακρόνησος, Τέταρτο Τάγμα πολιτικών κρατούμενων. Ζούσαμε περιορισμένοι μέσα στους περίφημους κλωβούς Α, Β, Γ, Δ, σε σκηνές εκτεθειμένες στον ανελέητο βοριά και το αλάτι της θάλασσας. Οι πιο πολλοί ήμασταν νέοι –είκοσι και κάτι. Κάποιο απομεσήμερο μπήκε κάποιος στη σκηνή μας.
    -Φέρνουν τον Λουντέμη, μας είπε.
    -Και που είναι τώρα;
    -Στο λιμανάκι του Αη-Γιώργη, σε λίγο ξεκινάνε.
    Πώς να βγούμε από το σύρμα; Μόνο όταν υπήρχε αγγαρεία μας επιτρέπανε την έξοδο. Χωρίς να το πολυσκεφτώ, πήγα στην αποθήκη και πήρα δύο άδεια μπιτόνια. Ο φρουρός με ρωτά «Ήρθε φορτίο;» «Ναι», του είπα και προχώρησα. Με άφησε.
    Βάδιζα στο στενό μονοπάτι πλάι στη θάλασσα και συλλογιζόμουν τι είναι τούτο που με τραβάει σαν μαγνήτης. Μενέλαος Λουντέμης… Δεν ήταν μόνο ο συγγραφέας. Ήταν πιο πολύ το σύμβολο. .. Τόσοι λιγοστοί εξάλλου οι επώνυμοι στους τόπους της δοκιμασίας… Η καρδιά μου φούσκωνε από συγκίνηση και ευγνωμοσύνη…

    Πλησιάζοντας το μικρό όρμο είδα τη μικρή ομάδα με τους κρατούμενους και τη φρουρά να έχει ήδη ξεκινήσει. Στάθηκα πάνω σ’ ένα βράχο πλάι στο μονοπάτι και περίμενα.
    -Ποιος είναι ο Λουντέμης; Ρώτησα τον πρώτο κρατούμενο καθώς περνούσε μπροστά μου. Κι εκείνος, μ’ ένα κίνημα της κεφαλής μου τον έδειξε. Ένας μικροσκοπικός άνθρωπος προσπαθούσε να σκαρφαλώσει στο απότομο μονοπάτι. Αγκομαχούσε και κούτσαινε και από πίσω τον έσπρωχνε ο χωροφύλακας για να τα καταφέρει.

    Τα μάτια μου θάμπωσαν, έτσι που η κίνηση του Λουντέμη διαλύθηκε μέσα στην όρασή μου, αποσπάσθηκε από την ύλη κι έγινε μια μαύρη διάφανη πεταλούδα που σπάραζε καθώς της έμπηγαν την καρφίτσα. Κουνούσε σπαστικά τα φτερά της μετρώντας την αγωνία της.
    Δεν είδα τον Λουντέμη να περνά από μπροστά μου, ούτε τον συνάντησα στο στρατόπεδο. Η συνάντηση και η γνωριμία μας έγινε πολύ αργότερα στο Βουκουρέστι, στα χρόνια της Δικτατορίας. Τον έβλεπα ζωντανό, ζωηρό, γελαστό μπροστά μου. Κι όμως τίποτα δεν μπορούσε να σβήσει την πρώτη εικόνα, εκείνη της μαύρης πεταλούδας που αγκομαχούσε και σπάραζε στο ανηφορικό μονοπάτι στη Μακρόνησο.
    Και τώρα σκέφτομαι πόσο σωστή ήταν εκείνη η φευγαλέα εικόνα. Μια ευγενική ψυχή που όσο πιο σημαντικά δώρα μας χάριζε, τόσο πιο βαθιά έπεφτε στην παγίδα που ως φαίνεται είναι η μοίρα των προικισμένων, των «διαφορετικών».
    Ένας τέτοιος «διαφορετικός» υπήρξε ο Μενέλαος Λουντέμης για μας… Μέσα στις σκηνές της Μακρονήσου, εκεί που σταυρώνανε τα φωτεινά ελληνικά νιάτα, μονάχα ένας ήλιος θα μπορούσε να μας θαμπώσει. Ένας τέτοιος ήλιος ήρθε τότε, μέσα στο συννεφιασμένο Γενάρη του 1949 και καθώς τον αντίκρισα, τα μάτια μου υγρανθήκανε από ευγνωμοσύνη. Για πάντα.

    Αθήνα, 29.3.99
    ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ»

    Μου αρέσει!

  9. (από το ίδιο)

    Η ημερήσια διαταγή του διοικητή του Στρατοπέδου Συνταγματάρχη Πυροβολικού Γ. Μπαϊρακτάρη στις 3 του Απρίλη του 1949 ανάμεσα στ’ άλλα έλεγε: «Η σημερινή ημέρα είνε η δευτέρα επέτειος της Ιδρύσεως της Δ)σεως ΓΕΣ)ΒΧΙ. Σαν σήμερα (03/0.4/47) ο τότε Αρχηγός ΓΕΣ και Γενικός Επιθεωρητής του Στρατού Στρατηγός κ. Βεντήρης με εκάλεσε και μου έδωσε την εξής επί λέξει Διαταγήν: «θά μου συγκρότησης μίαν Διεύθυνσιν του ΓΕΣ η οποία θα ασχοληθή με τα εξής θέματα: α) Συγκέντρωσις και οργάνωσις Ταγμάτων Σκαπανέων, διάθεσις των ανδρών αυτών εις διαφόρους επωφελείς απασχολήσεις και προσπάθεια επαναφοράς αυτών εις τους σκοπούς της Φιλτάτης Πατρίδος. β) Συνεννόησις μετά των αρμοδίων πολιτικών αρχών επί της σκοπιμότητος αποσυμφορήσεως των πολιτικών φυλακών, ιδία των ζωνών επιχειρήσεων» Δεν είχα ακόμη αρχίσει την προεργασία όταν, δύο ημέρας, με εκάλεσε o τότε Υπουργός των Στρατιωτικών κ. Γ. Στράτος και μου είπε τα εξής: «Ελάβατε μίαν διαταγήν από τον Στρατηγόν κ. Βεντήρην. Πάνω σ’ αυτό αποδίδω εξαιρετικήν σημασίαν». «Ο,τι μου ζητήσετε θα το έχετε» Το τι έγινε μέσα στο βραχύ διάστημα της διετίας, που διέρρευσε δεν είνε εύκολον να συνοψισθή μέσα σε λίγες γραμμές. Βέβαιον είνε ότι η Μακρόνησος υπερέβη τας προσδοκίας και ελπίδας ακόμη εκείνων που την οραματίσθηκαν…»… (βλ. «Σκαπανεύς Μακρονήσου», τεύχος Μαΐου 1949, σελ. 28).

    Μου αρέσει!

  10. @ Πάνος

    Είναι σχεδόν απόλυτα βέβαιο ότι οι περισσότεροι από αυτούς που είχαν μείνει στη Μακρόνησο το 1950, (περί τις 10.000 σύμφωνα με τον Σ. Μπουρνάζο), ήταν βαμμένοι κομμουνιστές.

    Η θέση τού συγκεκριμένου συγγραφέα ότι η μεγάλη πλειονότητα των τότε ψηφισάντων εκεί είχαν υπογράψει «δήλωση», δεν μου φαίνεται και πολύ πειστική.
    Ακόμα, όμως, κι αν είχαν υπογράψει, το γεγονός ότι ήταν ακόμα εκεί δείχνει πεντακάθαρα ότι η δήλωσή τους δεν είχε θεωρηθεί από τους εκεί ιθύνοντες ως ειλικρινής…

    Και, στο κάτω-κάτω, τι είναι οι 10.000 που είχαν απομείνει εκεί, μπροστά στους 70, 80, 90.000 που είχαν πλήρως «ιαθεί» και αφεθεί ελεύθεροι ή και σταλεί ακόμα και στην πρώτη γραμμή;

    Μου αρέσει!

  11. Κάπου (αλλά δεν θυμάμαι που) είχα διαβάσει ότι απ’ όσους πέρασαν απ’ τη Μακρόνησο ήταν μετρημένοι (ίσως ελάχιστες εκατοντάδες) όσοι δεν υπέγραψαν. Υποθέτω (πάλι) ότι οι πιέσεις στους κρατούμενους εκεί δεν είχαν χαλαρώσει υπερβολικά, λόγω και της πολιτικής Ζαχαριάδη (το όπλο παρά πόδα) οπότε τα ποσοστά 35,3% στις 3 Μαρτίου 1950 παραμένουν εντυπωσιακά.

    *

    Ο Μαργαρίτης έχει προσπαθήσει να αναλύσει γιατί υπέγραψαν «τόσοι πολλοί».

    Και μια ψύχραιμη αποτίμηση, από τον Πάσχο Μανδραβέλη:

    «Επί της ουσίας (…) υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά μεταξύ Μακρονήσου και των υπόλοιπων εκφάνσεων του Εμφυλίου. Ο κολασμός στο ξερονήσι αυτό του Αιγαίου μπορεί να ήταν παράγωγο ενός πολέμου, υπήρξε όμως και μια αντιδημοκρατική εκτροπή του κράτους η οποία πρέπει ρητά να καταδικαστεί για να μην υπάρξουν άλλες στο μέλλον»

    Αυτά (και πολλά ακόμα) υπάρχουν εδώ: https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/02/27/gcw-54/

    Μου αρέσει!

  12. «Ποτέ δεν είπα ότι η Μακρόνησος ήταν κάτι «καλό».

    Είπα:
    «Η Μακρόνησος υπήρξε λύση εσχάτης ανάγκης».”

    ΣΑΘ το γεγονός ότι την θεωρείς ως λύση εσχάτης ανάγκης σημαίνει πολύ απλά ότι την θεωρείς ως κάτι του οποίου η ύπαρξη δικαιολογούνταν στο όνομα ενός ανώτερου σκοπού. Θεωρείς δηλαδή ότι ένας οργανωμένος τόπος βασανιστηρίων, γιατί αυτό ήταν η Μακρόνησος, καλώς υπήρχε εφόσον προήγαγε κάτι που εσυ θεωρείς ένα ανώτερο στόχο. Και σου είπα ότι ως προς αυτό δεν διαφέρεις σε τίποτα απόλύτως από τον οποιοδήποτε οπαδό του αριστερού ολοκληρωτισμού, και αυτοί δικαιολογούν κάθε ωμότητα και αθλιότητα που διέπρατταν τα καθεστώτα που υποστήριζαν στο όνομα πάντα ενός ανώτερου σκοπού. Και δεν διαφέρεις από αυτούς επειδή αυτό που σε εξεγείρει δεν είναι οι ολοκληρωτικές πρακτικές αυτές καθεαυτές αλλά το ιδεολογικό πρόσημο αυτού που τις ασκεί.

    Επιπρόσθετα, στην τελευταία παράγραφο του τελευταίου σχολίου μου προσπάθησα να δείξω ότι δεν υπήρχε καμία αναγκαιότητα για το αντικομμουνιστικό στρατόπεδο να καταφύγει σε ολοκληρωτικές πρακτικές όπως ήταν η δημιουργία ενός στρατοπέδου συγκέντρωσης-οργανωμένου τόπου βασανιστηρίων σαν την Μακρόνησο. Όπως δεν χρειάστηκε άλλωστε και οι νικητές του Β’ Παγκοσμιου Πολέμου (αναφέρομαι φυσικά στις δημοκρατικές χώρες) στην πάλη τους ενάντια στον φασισμό να καταφύγουν σε ανάλογες ολοκληρωτικές πρακτικές – και δεν υπάρχει βέβαια κανείς που να θεωρεί ότι ο φασισμός δεν αποτελούσε υπαρξιακή απειλή πρώτου μεγέθους για το δημοκρατικό στρατόπεδο.

    “Δεν μιλώ για εκείνους που υπέγραψαν για να γλυτώσουν από τα βασανιστήρια, (ενώ κατά βάθος είχαν παραμείνει αμετάπειστοι). Ναι, υπήρξαν και πολλοί τέτοιοι.
    Μιλώ για δεκάδες χιλιάδες Μακρονησιώτες που υπέγραψαν, και δεν ήθελαν στο εξής ούτε να ξανακούσουν για κομμουνισμό.
    Μιλώ για τις είκοσι περίπου χιλιάδες από αυτούς, που πολέμησαν γενναιότατα στις τάξεις τού Ελληνικού Στρατού, εναντίον τού ΔΣΕ, θυσιάζοντας -πολλοί από αυτούς- τη σωματική τους ακεραιότητα και την ίδια τους τη ζωή.”

    Και πως έχεις καταλήξει στο συμπέρασμα ότι αυτοί που πολέμησαν με τον στρατό ενάντια στους κομμουνιστές είχαν αλλάξει απόψεις? Την στιγμή που είναι γνωστό ότι στην Μακρόνησο γίνονταν συνεχώς βασανιστήρια προκειμένου να σπάσουν ψυχολιγικά οι κρατούμενοι? Την στιγμή που επίσης είναι γνωστό, από τις στημένες δίκες της Μόσχας την δεκαετία του ’30, ότι η συχνή και εκτεταμένη χρήση βασανιστηρίων έκανε ένα σωρό παλιούς μπολσεβίκους από την “παλιά φρουρά” να δηλώνουν στα δικαστήρια ότι συνειδητά δρούσαν ενάντια στο “νέο σοσιαλιστικό κράτος” και να οδγούνται κατόπιν στην εκτέλεση?
    Κάποιος θα μπορούσε κάλλιστα να παραμείνει συμπαθούντας του κομμουνισμού αλλά παρόλα αυτά να προτιμάει να πολεμήσει εις βάρος των παλιών συντρόφων του παρά να επιστρέψει σε αυτό το ολοκληρωτικό κολαστήριο που λέγονταν Μακρόνησος. Υπάρχουν ένα σωρό ανάλογα περιστατικά, και όχι φυσικά μόνο από την ελληνική ιστορία.

    Επιπλέον, αν ληφθεί υπόψη ότι ακόμα και η παραμικρή υποψία ήταν τότε αρκετή για να στείλει κάποιον στην Μακρόνησο, εύκολα συνάγεται το συμπέρασμα πως στην Μακρόνησο καταλήγαν και πολλοί που ουδεμία σχέση είχαν με τον κομμουνισμό ή αν είχαν αυτή ήταν πολύ χαλαρή. Συνεπώς πολλοί από αυτούς τους “ανανήψαντες” στους οποίους αναφέρεσαι είναι απόλυτα εύλογο να υποτεθεί ότι προέρχονταν από αυτή την κατηγορία ατόμων, που είτε δεν είχαν σχέσεις με τον κομμουνισμό είτε η σχέση τους ήταν πολύ αδύναμη. Αυτοί λοιπόν λογικό είναι, μετά από όλα τα βασανιστήρια που είχαν υποστεί σε αυτή την ολοκληρωτική αθλιότητα, να μισούν και να σιχαίνονται τον κομμουνισμό.

    “Εκείνοι που «έστησαν» τη Μακρόνησο, ποντάρησαν ακριβώς σ’ αυτό:
    Όπως ένας πεπειραμένος καθοδηγητής τού ΚΚΕ, μπορεί να πάρει ένα άβγαλτο χωριατάκι και να το κάμει φανατικό κομμουνιστή, έτσι και «εμείς» (της άλλης πλευράς) μπορούμε να πάρουμε έναν νέο που έχει απλώς «επιμολυνθεί» με τον ερυθρό ιό (χωρίς να έχει προλάβει να ‘βαφτεί’) και να τον κάμουμε ακόμα και θανάσιμο εχθρό τού κομμουνισμού…
    Και σε πολύ μεγάλο βαθμό, η Μακρόνησος αυτό το κατάφερε.”

    Στο παραπάνω απόσπασμα, και ανεξάρτητα από τα αν είναι αληθές αυτό που ισχυρίζεσαι (να αλλάζουν πεποιθήσεις δηλαδή οι κρατούμενοι, που δεν αλλάξαν, οι περισσότεροι τουλάχιστον) ίσα που κρύβεται η ικανοποιήση που νιώθεις για το “μεγάλο” αυτό κατόρθωμα, να σπάνε δηλαδή ψυχολογικά οι κρατούμενοι κάτω από το βάρος των συνεχών βασανιστηρίων, να συντρίβεται δηλαδή η προσωπικότητά τους και έτσι να “ανανήπτουν”.

    Προβαίνεις δε και σε μία ολοκληρωτικά άτοπη σύγκριση, και απόλυτα εσφαλμένη ως εκ τούτου – συγκρίνεις αυτό που υποτίθεται ότι πετυχαίναν οι βασανιστές της Μακρονήσου – την υποτιθέμενη αλλαγή των πεποιθήσεων κάποιου ατόμου (που δεν την πετύχαιναν φυσικά) – με τις προπαγανδιστικές προσπάθειες των κομμουνιστών και χαίρεσαι κιόλας που οι βασανιστές στην Μακρόνησο “πετύχαιναν” (υποτίθεται) και αυτοί, όπως υποτίθεται και οι κομμουνιστές, την αλλαγή της συνείδησης ενός ατόμου! Παραγνωρίζοντας βέβαια το απόλυτα ουσιώδες γεγονός ότι οι κομμουνιστές προσπαθούσαν να πείσουν και σίγουρα πάντως δεν βασίζονταν στα βασανιστήρια για να προωθήσουν την αποδοχή των θεωριών τους. Θέλω να πω, όλοι αυτοί που έγιναν κομμουνιστές τότε στην Ελλάδα σίγουρα δεν έγιναν επειδή κάποιος τους είχε μαντρώσει σε ένα στρατόπεδο όπου τους βασάνιζε όλη την μέρα και την νύχτα όπως εκαναν οι βασανιστές της Μακρονήσου, οπότε και η σύγκριση που επιχειρείς είναι πέρα για πέρα εσφαλμένη – οι μεν προσπαθούσαν με την προπαγάνδα να φέρουν κόσμο στις θέσεις οι άλλοι με βασανιστήρια, καμία σχέση δηλαδή.

    Και εν τέλει, ακόμα και αν κανείς, χάριν της συζήτησης, δεχτεί τον ισχυρισμό σου ότι οι βασανιστές της Μακρονήσου όντως πετύχαιναν, διαμέσου της συντριβής της προσωπικότητας, να κάνουν κάποιον να απαρνηθεί τις πολιτικές του πεποιθήσεις, αυτή η παραδοχή επιβεβαιώνει και την ολοκληρωτική ηθική κατάπτωση, την πιο απόλυτη ξεφτίλα της Μακρονήσου – μόνο με σκληρά και συνεχόμενα βασανιστήρια θα μπορούσαν να κάνουν κάποιον να απαρνηθεί τις πεποιθήσεις του και να ασπαστεί κάποιες άλλες, ποτέ με την πειθώ, ποτέ με την ελεύθερη συναίνεσή του.

    Για αυτό και η Μακρόνησος ήταν μία κατάμαυρη ξεφτίλα, από την αρχή ως το τέλος, και τέτοια θα παραμείνει εις τους αιώνας των αιώνων.

    Μου αρέσει!

  13. Ο υπογεγραμμένος έφεδρος Ανθυπολοχαγός Πεζικού Δεσποτόπουλος Κωνσταντίνος, διατελέσας εν τω πολιτικώ βίω υφηγητής της φιλοσοφίας του δικαίου εν τω Πανεπιστημίω Αθηνών και συγγραφεύς βιβλίων ηθικής και φιλοσοφίας καθόλου, εις συμπλήρωσιν της ενώπιον υμών γραπτής καταθέσεως, και ειδικώς ως προς τους λόγους δι’ ους είναι ηθικώς αδύνατος δι’ εμέ η υπογραφή της αιτηθείσης «δηλώσεως», έχω να προσθέσω τα εξής:

    Η δήλωσις αύτη, επιβαλλομένη ουχί εις πάντας τους Ελληνας αξιωματικούς αλλ’ ειδικώς εις εμέ και ωρισμένους άλλους, προϋποθέτει μειωμένην ηθικήν κατάστασιν εμού και αυτών, και ενέχει την έννοιαν απεμπολήσεως ωρισμένου παρελθόντος, «μετανοίας», «ανανήψεως» (οίαν δεν θα είχεν, εάν επεβάλλετο εις πάντας τους Ελληνας αξιωματικούς).

    Είναι όμως εξουθενωτικόν διά το κύρος του πνεύματος, να εμφανισθή ούτω εις τοιαύτην αντίφασιν με τον εαυτόν του, με τοιούτον άθλιον, απεμπολητέον παρελθόν εις κατ’ εξοχήν Ελλην καθηγητής της ηθικής φιλοσοφίας, καθηγητής της αρετής, της ελληνικής (μη έχων άλλωστε εις το παρελθόν του ουδέν, όπερ δύναται ν’ αποτελέσει αντικείμενον μετανοίας).

    Περαιτέρω όμως η αυτή δήλωσις παρέχει ως εκ τούτου ισχυράν υπόνοιαν, ότι γίνεται παρά συνείδησιν (υπό το κράτος των βαρειών συνθηκών της ειδικώς αυστηράς στρατιωτικής πειθαρχίας) ότε δίδεται η εντύπωσις η φρικτή διά τους πνευματικούς ανθρώπους, ότι το πνεύμα, η φιλοσοφία, και δη η ελληνική φιλοσοφία, με την υψηλήν παράδοσιν της σωκρατικής ισαπολύτου ανεξαρτησίας από των εγκοσμίων ατυχιών, αισχρώς ήδη προδίδων εαυτήν, υποκύπτουσα εις την επίσεισιν ή και επιβολήν σωματικών κακώσεων ή άλλων ομοίων.

    Οθεν η προκειμένη δήλωσις ενέχει διασυρμόν εν τω προσώπω μου της απροσώπου αξίας του πνεύματος και εμμέσως κατά της Ελλάδος, ήτις εις την συνείδησιν των εκλεκτών ανθρώπων της Οικουμένης ταυτίζεται με την αξίαν του πνεύματος. Τοιαύτην, ήκιστα τιμητικήν, συνέπειαν, όχι καλώς διά το πρόσωπό μου, θα είχεν η παρ’ εμού υπογραφήν δηλώσεως και μάλιστα με απήχησιν δυσμενεστάτην όχι εις το εσωτερικόν μόνον.

    Και υπάρχει βεβαίως και η άλλη σοβαρά άποψις, ότι εκ της αυτής πράξεως θα επήρχετο ηθικός ακρωτηριασμός και ούτω παιδαγωγική αχρήστευσις μιας από τας πρώτας -ας συγχωρηθή ο αναγκαίος ενταύθα αυτοχαρακτηρισμός- παιδαγωγικάς μονάδας του Εθνους, προς ζημίαν σοβαράν του ζωντανού πολιτισμού αυτού, του τιμιωτέρου καθ’ ημάς στοιχείου της ζωής του και εις μίαν τόσον κρίσιμον ώραν της ιστορίας του.

    Τοιαύτης βαρύτητος λόγοι στηρίζουν την εμμονήν μου εις το περιεχόμενο του εθνικού χρέους μου, όπως η πνευματική και ηθική ηλικία μου μου επέτρεψαν να το συλλάβω.

    Μετά σεβασμού
    Κ. Δεσποτόπουλος
    Εν ΓΣΤ 902β 29-5-1948

    https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/02/14/gcw-34/

    Μου αρέσει!

  14. Απο τη μακρονησο περασαν 28000 στρατευσιμοι. Απο αυτους η συντριπτικη πλειοψηφια γυρω στο 90% υπεγραψε δηλωση. Αυτο βεβαια δε σημαινει οτι ολοι ειχαν «ανανηψει» εθνικα. Προφανως το εκαναν για να αποφυγουν τα χειροτερα.

    http://emfilios.blogspot.gr/2017/01/1937-1950.html

    Κωνσταντίνου Δυναμίδη Αυτοβιογραφικές Σημειώσεις (1937-1950)

    Ο Δυναμιδης ειχε περασει απο τη μακρονησο και περιγραφει τις συνθηκες κρατησης. Βασανισμοι (βασικα κυριως ξυλοδαρμοι), ψυχολογικη βια, αθλιες συνθηκες διαβιωσης ελλειψη φαγητου και κυριως νερου, σεξουαλικη κακοποιηση («επισκεψεις» αμιτων σε σκηνες γυναικων, «παρουσια» νεαρων επονιτων στη σκηνη του μετεπειτα δικτακτορα ιωαννιδη). Ο Δ. ηταν και ποδοσφαιριστης της προοδευτικης και εξασφαλιζε 48ωρη αδεια για να παιξει σε αγωνες της ομαδας του.

    Βεβαια οσο και ασχημες να ηταν οι συνθηκες κρατησης, η μακρονησος δεν υπηρξε ποτε το ελληνικο αουσβιτς, οπως θελει να την παρουσιαζει η αριστερη προπαγανδα.

    Μου αρέσει!

  15. Έγραψα:

    #Όπως ένας πεπειραμένος καθοδηγητής τού ΚΚΕ, μπορεί να πάρει ένα άβγαλτο χωριατάκι και να το κάμει φανατικό κομμουνιστή, έτσι και «εμείς» (της άλλης πλευράς) μπορούμε να πάρουμε έναν νέο που έχει απλώς «επιμολυνθεί» με τον ερυθρό ιό (χωρίς να έχει προλάβει να ‘βαφτεί’ τελειωτικά) και να τον κάμουμε ακόμα και θανάσιμο εχθρό τού κομμουνισμού…
    Και σε πολύ μεγάλο βαθμό, η Μακρόνησος αυτό το κατάφερε.”#

    Το κατάφερε, εννοώ, σε πολύ μεγάλο βαθμό, όχι με σκληρά και συνεχόμενα βασανιστήρια που αποσκοπούσαν στη συντριβή τής προσωπικότητος, αλλά με τη συνεχή και επίμονη διαφώτιση και την πειθώ, (ακριβώς όπως το κατάφερναν και οι καθοδηγητές του ΚΚΕ), σε συνδυασμό με σκληρή άσκηση και αυστηρή στρατιωτικκή πειθαρχία.
    Η οποία (διαφώτιση και πειθώ) πρωτευόντως είχε στόχο όχι τελειωτικά ‘βαμμένους’ κομμουνιστές, αλλά ελαφρώς «επιμολυνθέντες» με τον ερυθρό ιό και κυριότατα αμόρφωτους νέους.
    Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει με τίποτα ότι στη Μακρόνησο δεν έγιναν και φοβερά βασανιστήρια.

    Η ιστορία και η κοινή εμπειρία έχει καταγράψει δεξιούς που έγιναν κομμουνιστές, κομμουνιστές που έγιναν δεξιοί, χριστιανούς που έγιναν μωαμεθανοί, μωαμεθανούς που έγιναν χριστιανοί, «βάζελους» που έγιναν «γαύροι», «γαύρους» που έγιναν «βάζελοι» κ.ο.κ.
    Ελευθέρους ανθρώπους, εννοώ, περισσσότερο ή λιγότερο ψαγμένους, που αρνήθηκαν τις πολιτικές, τις θρησκευτικές ή άλλες πεποιθήσεις τους και ασπάσθηκαν οικειοθελώς κάποιες άλλες, χωρίς να μεσολαβήσει συντριβή τής προσωπικότητος με βασανιστήρια…
    Αυτό μπορεί θαυμάσια να ήταν αποτέλεσμα βαθιάς μελέτης, πειθούς, επίμονης και συστηματικής διαφώτισης, φώτισης, έμπνευσης…

    Οι πλείστοι από εκείνους που αρνήθηκαν μια για πάντα τον κομμουνισμό στη Μακρόνησο, ανήκαν σ’ αυτήν ακριβώς την κατηγορία.

    Παραθέτω για 3η φορά το (για μένα καίριας σημασίας) απόσπασμα από τον καθηγητή Κολιόπουλο, με την ελπίδα ότι κάποιος, επιτέλους, θα το προσέξει:

    «Η σκληρότητα των μέτρων αυτών ήταν ανάλογη του κινδύνου που απειλούσε το κοινωνικό και πολιτικό καθεστώς τής χώρας· και η αθέλητη ή ηθελημένη παράκαμψη αυτής της όψεως του πολέμου και ο περιορισμός στην πράγματι ειδεχθή όψη τού κατασταλτικού κράτους, απλώς τροφοδοτούν τα μαρτυρολόγια των ηττημένων, αλλά δεν προάγουν την ψύχραιμη ανάλυση αυτού του πολέμου».
    Δες Ι. Κολιόπουλος, «Λεηλασία Φρονημάτων», Βάνιας 1995, τόμος Β΄, σελ. 235.

    Πολύ σκληρή ερώτηση αφελούς:

    Τι είναι, άραγε «προτιμότερο»;
    Να θεσπίζεις δημοκρατικά έναν νόμο (π.χ. το Γ΄ Ψήφισμα/1946 ή τον Α.Ν. 509/1947) και να στήνεις «ανθρώπινα» και «πολιτισμένα» χιλιάδες ιδεολογικοπολιτικούς αντιπάλους σου μπροστά στον εκτελεστικό απόσπασμα, ή να ασκείς (με τη σιωπηρή συγκατάθεση της δημοκρατικά νομιμοποιημένης κυβέρνησης) εις βάρος τους βάρβαρη βία (σωματική ή ψυχολογική) που δεν οδηγεί στον φυσικό θάνατο αλλά στην ταπείνωση, στον εξευτελισμό και στη συντριβή τής προσωπικότητος, με σκοπό να τους κάμεις να αλλάξουν πολιτικές πεποιθήσεις;

    Η εύκολη απάντηση είναι: Κανένα από τα δύο….

    Μου αρέσει!

  16. «Βεβαια οσο και ασχημες να ηταν οι συνθηκες κρατησης, η μακρονησος δεν υπηρξε ποτε το ελληνικο αουσβιτς, οπως θελει να την παρουσιαζει η αριστερη προπαγανδα.»

    Εχεις δίκιο φυσικά, οι συγκρίσεις της Μακρονήσου με Άουσβιτς, Νταχάου και λοιπές αριστερές σάλτσες, είναι περιττές. Η Μακρόνησος ήταν μία ολοκληρωτική αθλιότητα, και αυτό είναι υπεραρκετός λόγος για να την καταδικάσει κανείς. Με άλλα λόγια οι συγκρίσεις με τα ναζιστικά στρατόπεδα δεν είναι αναγκαίες, δεν προσθέτουν κάτι (και μάλλον αφαιρούν), ακριβώς επειδή την Μακρόνησο μπορεί κανείς να την καταδικάσει για αυτό ακριβώς που ήταν.

    Μου αρέσει!

  17. “Το κατάφερε, εννοώ, σε πολύ μεγάλο βαθμό, όχι με σκληρά και συνεχόμενα βασανιστήρια που αποσκοπούσαν στη συντριβή τής προσωπικότητος, αλλά με τη συνεχή και επίμονη διαφώτιση και την πειθώ, (ακριβώς όπως το κατάφερναν και οι καθοδηγητές του ΚΚΕ), σε συνδυασμό με σκληρή άσκηση και αυστηρή στρατιωτικκή πειθαρχία.»

    Δεν έχεις όμως μέχρις στιγμής καταφέρει να απαντήσεις ΣΑΘ με ποιό κριτήριο καταφέρνεις και διαχωρίζεις τα αποτελέσματα των βασανιστηρίων από αυτά μίας “συνεχούς και επίμονης διαφώτισης”.

    Δηλαδή πως καταλήγεις στο συμπέρασμα ότι 1) άλλαζαν πεποιθήσεις οι κρατούμενοι της Μακρονήσου, και ότι 2) αυτή η αλλαγή δεν ήταν απόρροια των βασανιστηρίων που συνεχώς γίνονταν εκεί αλλά της “συνεχούς και επίμονης διαφώτισης”.

    «Τι είναι, άραγε «προτιμότερο»;
    Να θεσπίζεις δημοκρατικά έναν νόμο […] και να στήνεις «ανθρώπινα» και «πολιτισμένα» χιλιάδες ιδεολογικοπολιτικούς αντιπάλους σου μπροστά στον εκτελεστικό απόσπασμα, ή να ασκείς […] εις βάρος τους βάρβαρη βία (σωματική ή ψυχολογική) που δεν οδηγεί στον φυσικό θάνατο αλλά στην ταπείνωση, στον εξευτελισμό και στη συντριβή τής προσωπικότητος, με σκοπό να τους κάμεις να αλλάξουν πολιτικές πεποιθήσεις;

    Η εύκολη απάντηση είναι: Κανένα από τα δύο….”

    Εξίσου εύκολη απάντηση, αλλά και εσφαλμένη, είναι να πει κανείς το δεύτερο, και έτσι κατ’ ουσίαν την ίδια στιγμή που υποστηρίζει ολοκληρωτικές πρακτικές όπως τα βασανιστήρια να θέλει αυτή του η υποστήριξη να εκλαμβάνεται από πάνω και ως ένδειξη “ανθρωπισμού”.

    Επιπλέον, υποπίπτεις και σε μία αντίφαση εδω πέρα, γιατί παραπάνω στο σχόλιό σου ισχυρίζεσαι ότι αυτή η, υποτιθέμενη πάντα, αλλαγή των πεποιθήσεων των εγκλείστων της Μακρονήσου δεν ήταν απόρροια των βασανιστηρίων που αυτοί υφίστατο αλλά της “συνεχούς και επίμονης διαφώτισης” που δέχονταν ενω στο τελευταίο απόσπασμα σαφώς αφήνεις να εννοηθεί ότι θεωρείς πως τα βασανιστήρια έχουν την δύναμη να αλλάξουν τις πολιτικές πεποιθήσεις κάποιου (δεν την έχουν, όπως εσφαλμένα πιστεύεις, αλλά αυτό είναι μία άλλη ιστορία).

    Μου αρέσει!

  18. Παραθέτω για 4η φορά το (για μένα καίριας σημασίας) απόσπασμα από τον καθηγητή Κολιόπουλο, με την ελπίδα ότι κάποιος, επιτέλους, θα το προσέξει:

    «Η σκληρότητα των μέτρων αυτών ήταν ανάλογη του κινδύνου που απειλούσε το κοινωνικό και πολιτικό καθεστώς τής χώρας· και η αθέλητη ή ηθελημένη παράκαμψη αυτής της όψεως του πολέμου και ο περιορισμός στην πράγματι ειδεχθή όψη τού κατασταλτικού κράτους, απλώς τροφοδοτούν τα μαρτυρολόγια των ηττημένων, αλλά δεν προάγουν την ψύχραιμη ανάλυση αυτού του πολέμου».
    Δες Ι. Κολιόπουλος, «Λεηλασία Φρονημάτων», Βάνιας 1995, τόμος Β΄, σελ. 235.

    Επειδή ούτε και τώρα πιστεύω ότι θα δοθεί κάποια πειστική απάντηση, απαντώ μόνος μου με δυο πασίγνωστα λατινικά αποφθέγματα:

    1) Necessitas non habet legem και
    2) Salus populi suprema lex esto

    Δεν είχαν όλοι οι Μακρονησιώτες την ίδια μεταχείριση. Οι περισσότεροι από εκείνους που «ανένηψαν» δεν υπέστησαν βασανιστήρια.
    Η ανάνηψη ήταν αποτέλεσμα συνεχούς και επίμονης διαφώτισης και πειθούς, (κατά τα πρότυπα της διαφώτισης που έκαναν οι ΚΚΕδες καθοδηγητές), σε συνδυασμό με σκληρή άσκηση και αυστηρή στρατιωτικκή πειθαρχία.
    Η οποία (διαφώτιση και πειθώ) πρωτευόντως είχε στόχο όχι τελειωτικά ‘βαμμένους’ κομμουνιστές, αλλά ελαφρώς «επιμολυνθέντες» με τον ερυθρό ιό και κυριότατα αμόρφωτους νέους.

    Οι πλείστοι από εκείνους που αρνήθηκαν μια για πάντα τον κομμουνισμό στη Μακρόνησο, (και που ήταν οι ασύγκριτα περισσότεροι συνολικά), ανήκαν σ’ αυτήν ακριβώς την κατηγορία.

    Πεποιθήσεις αλλάζει ο άνθρωπος, κατά κανόνα μέσω της βαθιάς μελέτης, της διαφώτισης, της πειθούς, της «φώτισης» (έλλαμψης), της έμπνευσης…
    «Αλλάζει», όμως, κακήν κακώς, και μέσω της σωματικής / ψυχολογικής βίας (συντριβή προσωπικότητος).

    Μου αρέσει!

  19. Δυο παρατηρήσεις:

    1. Η σκληρότητα της Μακρονήσου ΔΕΝ ήταν «ανάλογη του κινδύνου». Κι αν αληθεύει ότι από εκεί πέρασαν μόνο 28.000 στρατεύσιμοι (granade) σε σύνολο περίπου 100.000 κρατουμένων, τότε όποιος επιμένει στο «ανάλογο» απλά συνηγορεί στο παράλογο. Ας είναι και ο Κολιόπουλος.

    2. Ούτε γι’ αστείο οι μεταστροφές ήταν αποτέλεσμα της εντατικής διαφώτισης. Ήταν αποτέλεσμα της συστηματικής βίας, των απειλών, του καταναγκασμού και των «επιστημονικών» βασανιστηρίων, υψηλής ή χαμηλής έντασης. Σε ένα μεγάλο (απροσδιόριστο, ωστόσο) βαθμό ήταν αποτέλεσμα της συναίσθησης ότι η μάχη είχε ήδη κριθεί – και χαθεί οριστικά. Γι’ αυτό άλλωστε η συντριπτική πλειοψηφία των μελών του ΚΚΕ, του ΕΑΜ και της ΕΠΟΝ προτίμησαν τις φυλακές και τις εξορίες (και τη Μακρόνησο) από την κατάταξη στο ΔΣΕ. Αυτό όμως δεν σημαίνει καθόλου ότι είχαν αλλάξει γνώμη για τον «κομουνισμό», όπως τον καταλάβαιναν. Κάθε άλλο – και αυτό το αποδεικνύει πέραν πάσης αμφιβολίας το 25% της ΕΔΑ στις εκλογές του 1958.

    Ας μην αλλάζουμε λοιπόν τον τρόπο με τον οποίο ήταν πειστική η μαγκούρα των βασανιστών ή η απειλή της μαγκούρας: ήταν εξαιρετικά πειστική, φυσικά, αλλά όχι με την ιδεολογική δύναμη των επιχειρημάτων του Ιωαννίδη, του Σκαλούμπακα και των αγράμματων αλφαμιτών που τη χρησιμοποιούσαν.

    Μου αρέσει!

  20. Τα αποτελέσματα που παρήχθησαν στη Μακρόνησο, περιγράφει συνοπτικά ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος:

    Η κίνησις της Μακρονήσου από το 1947 έως το 1950 ανήλθεν εις εφέδρους αξιωματικούς 1.100 και εφέδρους οπλίτας 27.770. Εκ των εφέδρων αξιωματικών απεδόθησαν εις στον Στρατόν 800, παρέμεινον εις την Μακρόνησον ως διοικηταί λόχων ή διμοιριών 200, υπέστησαν έκπτωσιν του βαθμού των 100, ως αμετανόητοι κομμουνισταί. Εκ των εφέδρων οπλιτών μετά κατάλληλον εθνικόν προσανατολισμόν, απεδόθησαν εις τον Στρατόν 15.400, οίτινες και επολέμησαν εις το πλευρόν των εθνικοφρόνων Ελλήνων (…) δεν απεστάλησαν εις την γραμμήν των πρόσω αλλ’ απελύθησαν και επέστρεψαν εις τας εστίας των 6.600. Παρέμειναν αμετανόητοι πιστεύοντες εις τον κομμουνισμόν 300.

    (Ζαφειρόπουλος Δημήτριος, Ο αντικομμουνιστικός αγών. Ελεύθερη Σκέψις, 2003, σελ. 212)

    *

    Δεν είναι αμελητέοι οι αριθμοί (15.000 οπλίτες που πολέμησαν + 800 έφεδροι – για την ακρίβεια «απεδόθησαν εις τον Στρατόν», προφανώς δεν πολέμησαν όλοι) αλλά οπωσδήποτε δεν «δικαιώνουν» το συμπέρασμα ότι η σκληρότης ήταν ανάλογη του κινδύνου κλπ. Γιατί μεσολαβεί ένα κενό: πάνω από 80.000 άνθρωποι, που απλώς τιμωρήθηκαν – ταλαιπωρήθηκαν – βασανίστηκαν και στη μεγάλη πλειοψηφία τους ΔΕΝ άλλαξαν μυαλά (βλ. εκλογές 1958)

    Μου αρέσει!

  21. καλα ο αριθμος 100000 κρατουμενοι ειναι υπερβολικος.

    «Λίγο µετά την έναρξη λειτουργίας τουστρατοπέδου, το καλοκαίρι του 1947, οιέγκλειστοιστρατιώτεςκαιαξιωµατικοίπρο-σεγγίζουν τους 10.000. Τον Μάιο του 1948κρατούνται στη Μακρόνησο 15.814 στρα-τιώτες και αξιωµατικοί και 729 πολιτικοί κρατούµενοι και εξόριστοι, τον Αύγουστοτου 1949 7.500 στρατιώτες και 20.000 πολί-τες, και λίγους µήνες αργότερα, τον ∆εκέµ-βριο του 1949, 5.521 στρατιώτες και 11.247πολίτες»

    Απο κειμενο του μπουρναζου με τιτλο

    Στρατόπεδο Μακρονήσου 1947-1950. Βία και προπαγάνδα (μαζί με τον Πολυμέρη Βόγλη)

    μεταξυ των πολιτων και 500 γυναικες

    28000 στρατευσιμοι συμφωνα με το Μουμτζη (1/10 της δυναμης του εθνικου στρατου) και συμφωνα με εκπομπη του ρ/σ κοκκινο

    τελος παντων σιγουρα οσοι υπεγραψαν δηλωση δε θα αναμορφωθηκαν και δε θα μετατραπηκαν σε μια νυχτα σε εθνικοφρονες αλλα για να λαβουν μερος σε μαχες, ενταγμενοι στον εθνικο στρατο 16000 μακρονησιωτες, αριθμος καθολου αμελητεος αν υπολογισουμε οτι ο δσε ποτε δεν ξεπερασε σε δυναμη τους 25000 ανδρες, και ασχετα με τις βαρβαρες μεθοδους που ακολουθησαν, οι εμπνευστες της δημιουργιας του στρατοπεδου πετυχαν τους στοχους τους

    Θα συμφωνησω με το ΣΑΘ στο σημειο που αναφερει οτι δεν ειχαν ολοι οι μακρονησιωτες την ιδια μεταχειριση. Και οπως λεει και ο Μουμτζης η πληροφορηση που εχουμε για τη μακρονησο προερχεται κυριως απο τους σκληρους κομμουνιστες αυτους που δεν υπεγραψαν προφανως και αυτοι θα υπεφεραν τα πανδεινα. Για το ποσοστα της εδα στις εκλογες του 58 διαφωνω φυσικα να μην επαναλαμβανω τα ιδια.

    Μου αρέσει!

  22. Για 16.2ΟΟ Μακρονησιώτες (15.4ΟΟ οπλίτες και 800 έφεδρους αξιωματικούς) που «εξυγιάνθησαν» και εστάλησαν στο μέτωπο κάνει λόγο, ο υπουργός Στρατιωτικών Π. Κανελλόπουλος, στη Βουλή στις 14 Ιουλίου 1950: Εφημερίς των συζητήσεων της Βουλής, περίοδος Α’, σύνοδος Α’, 30 Μαρτίου – 30 Ιουλίου 195Ο, τ. Α’-Β’, Αθήνα 1952, σ. 188, 314. Τους ίδιους αριθμούς δίνει και ο Δ. Ζαφειρόπουλος (Ο αντισυμμοριακός αγών, Αθήνα 1956, σ. 212), ο οποίος αντλεί κατά κανόνα τις πληροφορίες του από στρατιωτικές πηγές.
    ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΜΑΚΡΟΝΗΣΟΥ, 1947-1950 ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

    Μου αρέσει!

  23. ΣΑΘ εαν διάβαζες λίγο πιο προσεκτικά τα οσα γράφω θα είχες διαπιστώσει ότι σε προηγούμενα σχόλια έχω αναφερθεί δύο φορές σε ένα θέμα το οποίο έμμεσα απαντάει σε αυτό που λέει ο καθηγητής Κολιόπουλος στο απόσπασμα του το οποίο παραθέτεις. Το θέμα αυτό είναι η συμπεριφορά των δημοκρατικών κρατών κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (από την συμμαχία οσων πολέμησαν τον φασισμό) απέναντι στους αντιπάλους τους. Το μέγεθος της υπαρξιακής απειλής που αντιμετώπιζαν ήταν τεράστιο όμως σε γενικές γραμμές δεν έκαναν χρήση ολοκληρωτικών πρακτικών σαν και αυτές της Μακρονήσου. Δηλαδή ένα παράδειγμα προς μίμηση υπήρχε, εκεί, μπροστά στα μάτια όλων, και μόλις ελάχιστα χρόνια πριν, αλλά παρόλα αυτά κάποιοι στην Ελλάδα αντ’ αυτού επέλεξαν την ξεφτίλα της Μακρονήσου.

    “Δεν είχαν όλοι οι Μακρονησιώτες την ίδια μεταχείριση. Οι περισσότεροι από εκείνους που «ανένηψαν» δεν υπέστησαν βασανιστήρια.
    Η ανάνηψη ήταν αποτέλεσμα συνεχούς και επίμονης διαφώτισης και πειθούς, (κατά τα πρότυπα της διαφώτισης που έκαναν οι ΚΚΕδες καθοδηγητές), σε συνδυασμό με σκληρή άσκηση και αυστηρή στρατιωτικκή πειθαρχία.”

    Επιμένω ΣΑΘ, πως τα καταφέρνεις και διαχωρίζεις τα αποτελέσματα των βασανιστηρίων στην συνείδηση κάποιου από αυτά της “συνεχούς και επίμονης διαφώτισης”. Μέχρι στιγμής απλά επαναλαμβάνεις τον ισχυρισμό χωρίς να τον έχεις ούτε κατ’ ελάχιστο τεκμηριώσεις.
    Από την άλλη βέβαια τι να τεκμηριώσεις, όταν απλά είναι απολύτως αδύνατο να κάνει κανείς αυτό τον λεπτεπίλεπτο διαχωρισμό που επικαλείσαι, μέσα στις συνθήκες που ίσχυαν στην Μακρόνησο όπου τα βασανιστήρια ήταν μία καθημερινότητα.

    Τον οποίο διαχωρισμό επικαλείσαι ακριβώς γιατί αντιλαμβάνεσαι βέβαια την απόλυτη ηθική καταπτωση της χρήσης βασανιστηρίων ως τρόπου επηρεασμού της συνείδησης και της συμπεριφοράς ενός ατόμου. Που εν τέλει αυτή ήταν και η μόνη “συνεχής και συστηματική διαφώτιση” που γίνονταν στην Μακρόνησο.

    Θέλω να σταθώ όμως λίγο παραπάνω σε αυτό που λες στις πρώτες δύο γραμμές του παραπάνω αποσπάσματος.

    Πρώτα από όλα μπορούμε απολύτως βάσιμα να υποστηρίξουμε ότι οι περισσότεροι από όσους “ανένηψαν” σαφώς και είχαν υποστεί βασανιστήρια. Αυτοί που τα είχαν γλύτώσει ήταν οσοι είχαν υπογράψει την δήλωση μετάνοιας σχεδόν αμέσως μετά τον εγκλεισμό τους στην Μακρόνησο, και αυτοί ήταν οι λιγότεροι. Οι περισσότεροι δεν υπέγραφαν αμέσως, οπότε σε αυτή την περίπτωση χρειάζονταν ένα “σπρώξιμο”, δια των βασανιστηρίων, ώστε να αλλάξουν γνώμη.

    Από την άλλη προφανώς και δεν είχαν όλοι οι μακρονησιώτες την ίδια μεταχείριση. Γεγονός που επιβεβαιώνει την επιτυχία των βασανιστηρίων ως προς την επίτευξη του στόχου της αλλαγής της συμπεριφοράς κάποιου. Μία αλλαγή που την προκαλούσε ο φόβος που διέσπειραν τα βασανιστήρια και στους υπόλοιπους που δεν τα είχαν υποστεί ακόμα, και έτσι τροποποιούσαν την συμπεριφορά τους σύμφωνα με την θέληση των βασανιστών. Οπότε, προφανώς, οι πρώτοι υφίστατο λιγότερα βασανιστήρια. Η ηθική ξεφτίλα όμως για οσους μετερχονται τέτοιων μεθόδων προκειμένου να αλλάξουν την συμπεριφορά των άλλων παραμένει.

    “Πεποιθήσεις αλλάζει ο άνθρωπος, κατά κανόνα μέσω της βαθιάς μελέτης, της διαφώτισης, της πειθούς, της «φώτισης» (έλλαμψης), της έμπνευσης…
    «Αλλάζει», όμως, κακήν κακώς, και μέσω της σωματικής / ψυχολογικής βίας (συντριβή προσωπικότητος).”

    Υπάρχει μία τεράστια βιβλιογραφία (και από το παραπάνω που λες συνάγω το συμπέρασμα ότι την αγνοείς ολοκληρωτικά) πάνω σε αυτό το θέμα και το συμπέρασμα στο οποίο έχουν καταλήξει οι περισσότεροι που μελετάνε το θέμα είναι ότι με βασανιστήρια ΔΕΝ αλλάζεις τις στάσεις και πεποιθήσεις ενός ατόμου, ή μάλλον, για να το θέσω με πιο επιστημονική ορολογία, τα βασανιστήρια (και γενικότερα ο καταναγκασμός) είναι ο λιγότερο αποτελεσματικός τρόπος για να κάνεις κάποιον να αλλάξει τις στάσεις και πεποιθήσεις του, αυτός που έναντι άλλων τρόπων έχει την μικρότερη πιθανότητα να επιφέρει αλλαγές των στάσεων και πεποιθήσεων ενός ατόμου. Οπότε μην τρέφεις αυταπάτες, μπορεί να υπήρχε μία μειοψηφία που όντως “έσπασε” κάτω από το βάρος των βασανιστηρίων που υφίστατο στην Μακρόνησο και να έγιναν κατόπιν υπερσυντηρητικοί εθνικόφρονες, η συντριπτική όμως πλειοψηφία ουδέποτε άλλαξε στάση και πεποιθήσεις *λόγω των βασανιστηρίων*.
    Παρόλα αυτά με τα βασανιστήρια μπορεί να αλλάξει κανείς την *συμπεριφορά* κάποιου (αυτό το έχει αντιληφθει ο Grenade), επ’ αυτού δεν υπάρχει αντίρρηση. Σε αυτή την περίπτωση βέβαια – το να καταφεύγεις σε βασανιστήρια ώστε να εξαναγκάσεις κάποιον να δράσει όπως επιθυμείς – η ηθική κατάπτωση και η ξεφτίλα παραμένουν, για αυτόν που μετέχεται τέτοιων μεθόδων επηρεασμού των άλλων.

    Και όπως είπα και σε ένα σχόλιο παραπάνω, μεμφόμαστε πολλοί και βρίσκουμε αποκρουστικό τον κομμουνισμό ακριβώς επειδή στα κομμουνιστικά καθεστώτα ήταν τακτική η χρήση τέτοιων αποκρουστικών μεθόδων για την προώθηση των όποιων σκοπών τους. Τα ίδια ισχύουν και για αυτή την μικρογραφία ολοκληρωτικού καθεστώτος, την Μακρόνησο. Ακριβώς επειδή για την επιτευξη των στόχων που υπήρχαν η καταφυγή στα βασανιστήρια ήταν συνεχής, είναι και θα παραμείνει μία ολοκληρωτική ξεφτίλα στον αιώνα τον άπαντα.

    ———————————————

    @ grenade

    “τελος παντων σιγουρα οσοι υπεγραψαν δηλωση δε θα αναμορφωθηκαν και δε θα μετατραπηκαν σε μια νυχτα σε εθνικοφρονες αλλα για να λαβουν μερος σε μαχες, ενταγμενοι στον εθνικο στρατο 16000 μακρονησιωτες, αριθμος καθολου αμελητεος αν υπολογισουμε οτι ο δσε ποτε δεν ξεπερασε σε δυναμη τους 25000 ανδρες, και ασχετα με τις βαρβαρες μεθοδους που ακολουθησαν, οι εμπνευστες της δημιουργιας του στρατοπεδου πετυχαν τους στοχους τους”

    Ο στόχος των εμπνευστών του στρατοπέδου της Μακρονήσου ήταν η διαμέσου βασανιστηρίων αλλάγη των στάσεων και πεποιθήσεων ενός ατόμου. Και ως προς αυτό απέτυχαν οικτρά, κάτι που επιβεβαίωσαν και τα εκλογικά αποτελέσματα των εκλογών του Μαρτίου του ’50 – όπου οι δυνάμεις της Αριστεράς έλαβαν γύρω στο 35%, ποσοστό πολύ μεγαλύτερο από το εθνικό ποσοστό που είχε λάβει σε εκείνες τις εκλογές η Αριστερά και ήταν γύρω στο 10%. Κατά συνέπεια, και λαμβάνοντας το πόσο πολύ πιο εναντίον της Αριστεράς ήταν οι συνθήκες που επικρατούσαν μέσα στην Μακρόνησο σε σχέση με την υπόλοιπη χώρα, καθίσταται προφανές το μέγεθος της αποτυχίας του όλου εγχειρήματος – η αλλαγή δηλαδή των στάσεων και πεποιθήσεων ενός ατόμου διαμέσου βασανιστηρίων ή του φόβου που προκαλούσε η πιθανότητα να τα υποστεί κανείς.

    Και ήταν μετά από εκείνες τις εκλογές που η Μακρόνησος μεταμορφώθηκε σε ένα κλασσικό στρατόπεδο εγκλεισμού πολιτικά υπόπτων χάνοντας αυτόν τον αναμορφωτικό χαρακτήρα που είχε προηγουμένως. Αυτή ήταν μία λογική εξέλιξη, εφόσον πλέον είχε καταστεί ξεκάθαρο ότι ως προς τον πρωταρχικό της στόχο – την αλλαγή των πολιτικών στάσεων και πεποιθήσεων κάποιου – η Μακρόνησος είχε αποτύχει πλήρως.

    Παρόλα αυτά, και εδω θα συμφωνήσω μαζί σου, δεν είχε αποτύχει ως προς την αλλαγή της συμπεριφοράς κάποιου, ως προς αυτό έχεις δίκιο. Είναι γεγονός, με τα βασανιστήρια μπορεί κανείς όντως να επιφέρει αλλαγές στην συμπεριφορά κάποιου άλλου, και να εξαναγκάσει την αλλαγή της. Εξίσου γεγονός όμως και το βαρύ ηθικό στίγμα για όποιον μετέχεται τέτοιων ολοκληρωτικών πρακτικών προκειμένου να αλλάξει την συμπεριφορά κάποιου άλλου.

    Μου αρέσει!

  24. Αν είχαν αλλάξει απλώς «συμπεριφορά» (για τα μάτια τών κρατούντων) και δεν είχαν απαρνηθεί τον κομμουνισμό, (μέσω, επαναλαμβάνω,συνεχούς και επίμονης διαφώτισης και πειθούς -κατά τα πρότυπα της διαφώτισης που έκαναν οι ΚΚΕδες καθοδηγητές- σε συνδυασμό με σκληρή άσκηση και αυστηρή στρατιωτικκή πειθαρχία, και όχι μέσω βασανιστηρίων), τουλάχιστο αυτοί που πολέμησαν γενναία στο Βίτσι και στον Γράμμο, το πρώτο που θα είχαν κάμει εκεί επάνω θα ήταν να περάσουν στην πλευρά τών «συντρόφων» τους του ΔΣΕ ή να λειτουργήσουν ως 5η φάλαγγα μέσα στον Ελληνικό Στρατό.
    Αν υπήρχε περίπτωση να γίνει κάτι τέτοιο, ο Παπάγος και ο Τσακαλώτος δεν διακινδύνευαν με τίποτα να τους χρησιμοποιήσουν.

    Μου αρέσει!

  25. «Αν είχαν αλλάξει απλώς «συμπεριφορά» (για τα μάτια τών κρατούντων) και δεν είχαν απαρνηθεί τον κομμουνισμό, (μέσω, επαναλαμβάνω,συνεχούς και επίμονης διαφώτισης και πειθούς -κατά τα πρότυπα της διαφώτισης που έκαναν οι ΚΚΕδες καθοδηγητές- σε συνδυασμό με σκληρή άσκηση και αυστηρή στρατιωτικκή πειθαρχία, και όχι μέσω βασανιστηρίων), τουλάχιστο αυτοί που πολέμησαν γενναία στο Βίτσι και στον Γράμμο, το πρώτο που θα είχαν κάμει εκεί επάνω θα ήταν να περάσουν στην πλευρά τών «συντρόφων» τους του ΔΣΕ ή να λειτουργήσουν ως 5η φάλαγγα μέσα στον Ελληνικό Στρατό.»

    Πρώτα από όλα επαναλαμβάνεις τον ισχυρισμό περί της υποτιθέμενης διάκρισης μεταξύ των βασανιστηρίων από την μία και μίας τάχα «συνεχούς και επίμονης διαφώτισης» από την άλλη. Παρά το γεγονός ότι ούτε κατ’ ελάχιστο δεν έχεις καταφέρει να τεκμηριώσεις την ύπαρξη αυτής της διάκρισης μέχρι στιγμής.
    Και είναι λογικό βέβαια να μην μπορείς να τεκμηριώσεις αυτή την διάκριση γιατί πολύ απλά είναι αδύνατο στις συνθήκες που επικρατούσαν στην Μακρόνησο, όπου τα βασανιστήρια ήταν καθημερινή πραγματικότητα, να μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι δεν ήταν αυτά αλλά μία υποτιθέμενη «διαφώτιση», ξέχωρη πάντα από αυτά, που προκαλούσε τάχα τις μεταστροφές συνειδήσεως των κρατουμένων.
    Και όπως είπα και προηγουμένως, η επίκληση αυτής της διάκρισης γίνεται ακριβώς ώστε να αντικρουστεί ο ισχυρισμός ότι τελικά το κύριο μέσο «διαφώτισης» στην Μακρόνησο δεν ήταν παρα τα βασανιστήρια στα οποία τακτικά υποβάλλονταν οι κρατούμενοι. Οσο να ‘ναι, η επίκληση αυτής της φανταστικής διάκρισης αυτό ακριβώς επιδιώκει, την αποφυγή του βαρύτατου ηθικού στίγματος από την επίγνωση ότι η Μακρόνησος κατ’ ουσίαν δεν ήταν τίποτα άλλο παρά ένας οργανωμένος τόπος βασανιστηρίων.

    Επιπλέον, ξέρουμε ότι με βασανιστήρια έχουν αποσπασττεί ομολογίες καταδίκης (αναφέρομαι φυσικά σε δικτατορικά καθεστώτα), όπου ο κατηγορούμενος στο δικαστήριο παραδέχονταν τις κατηγορίες που του αποδίδονταν, και έτσι καταδίκαζε τον εαυτό του σε θάνατο ή σε μακροχρόνια φυλάκιση, παρά το γεγονός ότι οι κατηγορίες θεωρούνταν, και πολλές φορές ήταν και έκδηλα, κατασκευασμένες.

    Πέραν αυτού, πολλοί στην Μακρόνησο δεν ήταν φανατικοί κομμουνιστές, πολλοί δεν ήταν καν κομμουνιστές, οπότε εύλογα αυτοί θα ήταν πολύ πιο πρόθυμοι να υπογράψουν την δήλωση μετάνοιας και μετά να πάνε και να πολεμήσουν τους κομμουνιστές. Πρώτα από όλα γιατί, έχοντας υποστεί ένα σωρό βασανιστήρια στην Μακρόνησο επειδή θεωρούνταν ότι ασπάζονταν την κομμουνιστική ιδεολογία, προφανώς και θα ένιωθαν μίσος και απέχθεια για τους κομμουνιστές, και έτσι είχαν το κίνητρο να τους πολεμήσουν.
    Επιπλέον, και γνωρίζοντας (και μέσα από τα ίδια τους τα κορμιά κιόλας, όντας κρατούμενοι στην Μακρόνησο) το τεράστιο κόστος που είχε για κάποιον η κατηγορία ότι είναι κομμουνιστής, και εφόσον πάντα μιλάμε για «χλιαρούς» συμπαθούντες, χωρίς αποκρυσταλλωμένες απόψεις, είχαν κάθε κίνητρο να επιδείξουν ανδρεία και ενθουσιασμό στο πεδίο της μάχης, ακριβώς ώστε να πείσουν τις κρατικές αρχές ότι όντως δεν ήταν κομμουνιστές (ή αν ήταν, είχαν πάψει είναι), και έτσι μετά να τους αφήσουν στην ησυχία τους οι αρχές (οσους φυσικά θα επιβίωναν των μαχών). Σε κάθε περίπτωση πάντως, μιλάμε για ανθρώπους που από την αρχή δεν ήταν ένθερμοι υποστηρικτές του κομμουνισμού οπότε είναι αντιφατική η άποψη ότι ήταν η «συνεχής και επίμονη διαφώτιση» (βλ. βασανιστήρια) που έλαβαν στην Μακρόνησο η οποία τους έκανε, τάχα, να «απαρνηθούν» τον κομμουνισμό. Για να το πω αλλιώς, δεν υπήρχε κάποια «απάρνηση» του κομμουνισμού (με την βοήθεια πάντα των άκρως «διαφωτιστικών» βασανιστηρίων που λαμβάναν χώρα σε εκείνη την ολοκληρωτική ξεφτίλα) γιατί πολύ απλά ουδέποτε υπήρξαν αυτά τα άτομα τίποτα παθιασμένοι, συνειδητοποιημένοι κομμουνιστές.

    Μου αρέσει!

  26. Οι βασανιστές – “αναμορφωτές”

    http://erodotos.wordpress.com/2011/07/21/makronisos-ylika/

    Σε καιρούς ανόδου του νεοφασισμού, χρέος του μελετητή είναι να αναδεικνύει την αλήθεια. Το πρόσωπο της Μακρονήσου είναι λίγο πολύ γνωστό σε όλους σήμερα, είτε αυτοί το παραδέχονται είτε όχι. Είναι το “νησί της Κολάσεως”, το νησί που οι 12 ανήλικοι κρατούμενοί του οδηγήθηκαν σε μαζική απόπειρα αυτοκτονίας καταπίνοντας τις λαβές από τα κουτάλια τους. Το νησί “αναμόρφωσης” με την γάτα στο σακί, το μπαμπού, το κουβάλημα της πέτρας και το πολύ και μεθοδευμένο ξύλο. Είναι το νησί που δολοφονήθηκαν οι 300 του ΑΕΤΟ με τα μυδράλια, αρχεία που το ΓΕΣ εξακολουθεί να μην διαθέτει στο κοινό παρά τα σχεδόν 70 χρόνια από τότε.

    Το λιγότερο γνωστό πρόσωπο της Μακρονήσου είναι αυτό των αναμορφωτών της. Δεν αναφερόμαστε φυσικά στους εκατοντάδες αγράμματους, φανατισμένους ΜΑΥδες και ΑΜίτες που έκαναν πράξη το θεάρεστο έργο της “εθνικής αναμορφώσεως”. Για αυτούς η ιστορία επιφυλάσσει μια σελίδα κοντά στους πραιτοριανούς που κατακρεούργησαν τον Σπάρτακο και τους λεγεωνάριους που προσέφεραν ξίδι αντί νερού. Αναφερόμαστε στους διοικητές και τους εγκεφάλους των στρατοπέδων της Μακρονήσου. Τους ενορχηστρωτές του μακρονησιώτικου δράματος. Για το ποιόν αυτών των ανδρών θα μιλήσουμε σήμερα.

    Ο παπα-Κονσέρβας (ο μετέπειτα Πρεβέζης) Τον ονόμαζαν έτσι γιατί έκλεβε με τρόπο τις κονσέρβες από τα πράγματα των κρατουμένων. Γνωστά έμειναν τα κηρύγματα του με τα οποία δήλωνε ότι τα βασανιστήρια στην Μακρόνησο γίνονται με θεϊκή εντολή. Μετατέθηκε στην Πρέβεζα όπου διέπρεψε με τα σεξουαλικά του εγκλήματα και αργότερα τον έπαυσαν.

    Δημήτριος Ιωαννίδης: Βασανιστής του ΑΕΤΟ και των γυναικών του ΕΣΑΓ, με ιδιαίτερη προτίμηση στις γυναίκες και τα σεξουαλικά βασανιστήρια. Έγινε συνταγματάρχης και αργότερα, δικτάτορας της Χούντας. Μετά το μακελειό του ΑΕΤΟ το 1948, ο Ιωαννίδης έμπαινε στις σκηνές με τους τραυματίες και διέταζε τους κρατούμενους που τους φρόντιζαν: “Σκύψε κομμούνα να δεις τα τίναξαν οι πουτάνες”

    Ο Σκαλούμπακας: Ενορχηστρωτής των πιο φρικτών βασανιστηρίων της Μακρονήσου. Διέταζε πολλές φορές ατομικά βασανιστήρια για όσους προσωπικά ο ίδιος δεν συμπαθούσε. Επέβλεπε συχνά τα μαρτύρια λέγοντας “δεν βλέπω αίμα, δεν βλέπω αίμα” . Στα γεγονότα του ΑΕΤΟ το 1948, εθεάθη με το περίστροφο στο χέρι… Για τις υπηρεσίες του έγινε στρατηγός. Ζει ακόμα και σήμερα και δηλώνει αμετανόητος.

    Ο Γεώργιος Μπαϊρακτάρης: Ευθύνεται για φρικτά βασανιστήρια και εξευτελισμούς των πολιτικών κρατουμένων και των στρατιωτών της Μακρονήσου. Θεωρείται από τους βασικούς ενορχηστρωτές των σφαγών του 1948 στο ΑΕΤΟ. Το πρωί εκείνης της ημέρας έβγαλε λόγο στους κρατούμενους ξεκινώντας ως εξής “Επράξατε μιαν απερισκεψίαν” . Για την ωμή σφαγή οδήγησε αθώους στο εδώλιο με την κατηγορία της “στάσης”, οι οποίοι και εκτελέσθηκαν. Για την σφαγή του 1948 παρασημοφορήθηκε.

    Ο Αντώνης Βασιλόπουλος: Εκτός από τα φρικτά μαρτύρια στα οποία υπέβαλε τους Μακρονησιώτες στις χαράδρες του νησιού και τα γραφεία του Α2, καταχράστηκε περίπου 2 εκατ. δραχμές από τον ΟΑΜ (κρατικός οργανισμός αναμορφώσεως Μακρονήσου). Με αυτά έχτισε βίλα στο νησί και στην Αθήνα. Έφτιαξε σκάφος και αγόρασε ακριβό αυτοκίνητο. Σημειωτέον, ότι η βίλα και το σκάφος, φτιάχτηκαν με το αίμα και τον ιδρώτα των κρατουμένων του νησιού. Μια από τις πιο χαρακτηριστικές του στιγμές ήταν στη σφαγή του ΑΕΤΟ όπου εθεάθη με αυτόματο να ρίχνει στους κρατούμενους στο ψαχνό. Αργότερα ερωτηθείς απόρησε “Χύθηκε αίμα;” Τα εγκλήματά του δεν συγκίνησαν κανέναν, αλλά επειδή η Ελλάδα χτίζονταν τότε με αμερικανικά δολάρια, τον καθαίρεσαν και το φυλάκισαν για οικονομικά σκάνδαλα.

    Ο Τζανετάτος: Δεύτερος μετά τον Βασιλόπουλο στις οικονομικές ατασθαλίες. Έχτισε κι αυτός μια βίλα στο νησί βάζοντας τους κρατούμενους να εργάζονται έως και 15 ώρες την ημέρα χωρίς διακοπή. Για δώρο τους έδινε νερό. Στις ωμότητες πάντως θεωρούνταν ισάξιος και ήταν εμπνευστής του μαρτυρίου “αεροπλανάκι”. Περιστοιχίζονταν από κάθε είδους χασικλήδες και υπανθρώπους της ΑΜ και των ΜΑΥ, που τους έβαζε να κάνουν μαζικά ντου σε σκηνές και κρατούμενους. Καθαιρέθηκε κι αυτός για οικονομικές ατασθαλίες και πέθανε στην φυλακή.

    Ο Καραφώτης: Χυδαίος επικεφαλής των “αναμορφωτών”, οργάνωνε τον ψυχολογικό πόλεμο και τα μαζικά μαρτύρια στο γραφείο Α2. Ίσως, όπως μας λέει ο κύριος Μανδράκος, να ήταν ο μοναδικός Έλληνας κάτω των 4ων ετών που δεν ήξερε να λέει την ώρα. ‘Όταν τον ρώταγαν τι ώρα είναι, απάνταγε δείχνοντας το ρολόι του, “Για κοίτα εδώ γιατί είμαι απασχολημένος”

    Ο Μάρκος Καστρίτσης: Λοχαγός του ΒΕΤΟ και βασανιστής του γραφείου Α2. Συχνά πυκνά έβγαζε πιωμένος (γιατί ήταν και αλκοολικός) εθνοσωτήριους λόγους καταλήγοντας με την φράση “Θα πήξουν οι χαράδρες στο αίμα”

    Ο Μιχάλης Σφακιανός: Γνωστός για το ότι ήταν τόσο αγράμματος που όταν μιλούσε δεν καταλάβαιναν παρά ελάχιστοι. Υπηρέτησε ως υπαξιωματικός στο Ντουντουλάρ, το περιβόητο στρατόπεδο συγκέντρωσης του 1946 όπου αναδείχτηκε για τις ωμότητες του. Στην Μακρόνησο τοποθετήθηκε ως λοχαγός στον λόχο διοικήσεως. Έδωσε το σύνθημα για το “πυρ” στην σφαγή του ΑΕΤΟ το 1948.

    Μου αρέσει!

  27. «Ο στόχος των εμπνευστών του στρατοπέδου της Μακρονήσου ήταν η διαμέσου βασανιστηρίων αλλάγη των στάσεων και πεποιθήσεων ενός ατόμου. Και ως προς αυτό απέτυχαν οικτρά, κάτι που επιβεβαίωσαν και τα εκλογικά αποτελέσματα των εκλογών του Μαρτίου του ’50»

    Δεν νομιζω να ηταν αυτος ο στοχος τους.
    Βασικοι τους στοχοι ηταν δυο:

    α. Να ελεγξουν κατα ποσο οι ιδεολογικα υποπτοι στρατιωτες θα μπορουσαν να ενταχθουν στον εθνικο στρατο χωρις να δημιουργησουν προβληματα. Απο τους 28000 ενταχθηκαν 16000, η πλειοψηφια των οποιων υπεγραψε χωρις να ασκηθει ιδιαιτερη πιεση. Κατα το Μαργαριτη (δες το κειμενο του που ανεβασε ο Πανος) επαιξαν σημαντικο ρολο. Δεν ξερω κατα ποσο ισχυει, μπορει να μην πηραν ολοι μερος σε μαχες, πιθανον καποιοι να χρησιμοποιηθηκαν για φυλαξη στρατιωτικων στοχων, πολεων κτλπ απελευθερωνοντας αλλες μοναδες που σταλθηκαν στο μετωπο αλλα ο αριθμος τους δεν ειναι καθολου ευκαταφρονητος, αν υπολογισουμε οτι ειδικα τον πρωτο χρονο του εμφυλιου δεν περισσευαν ανδρες απο τον εθνικο στρατο. Τωρα αν απο αυτους τους 16000 ειχαν «ανανηψει» ολοι ειλικρινα ειναι για μενα παντελως αδιαφορο, απο τη στιγμη που εκτελεσαν το καθηκον τους.

    β. Να τσακισουν σωματικα, πνευματικα και ψυχολογικα τους φανατικους κομμουνιστες και για λογους παραδειγματισμου ωστε καποιος που θα ειχε την επιθυμια να ανεβει στο βουνο και να ενταχθει στο δσε να γνωριζε οτι σε περιπτωση συλληψης του επομενος σταθμος ηταν το κολαστηριο της μακρονησου.

    Τα αποτελεσματα των εκλογων του 1950 δεν μπορει να ηταν αντιπροσωπευτικα καθως ειχαν παραμεινει στο νησι οι φανατικοι κομμουνιστες συν μερικες χιλιαδες πολιτες

    Μου αρέσει!

  28. “Βασικοι τους στοχοι ηταν δυο:
    α. Να ελεγξουν κατα ποσο οι ιδεολογικα υποπτοι στρατιωτες θα μπορουσαν να ενταχθουν στον εθνικο στρατο χωρις να δημιουργησουν προβληματα. Απο τους 28000 ενταχθηκαν 16000, η πλειοψηφια των οποιων υπεγραψε χωρις να ασκηθει ιδιαιτερη πιεση. […] Δεν ξερω κατα ποσο ισχυει, μπορει να μην πηραν ολοι μερος σε μαχες, πιθανον καποιοι να χρησιμοποιηθηκαν για φυλαξη στρατιωτικων στοχων, πολεων κτλπ απελευθερωνοντας αλλες μοναδες που σταλθηκαν στο μετωπο αλλα ο αριθμος τους δεν ειναι καθολου ευκαταφρονητος, αν υπολογισουμε οτι ειδικα τον πρωτο χρονο του εμφυλιου δεν περισσευαν ανδρες απο τον εθνικο στρατο. Τωρα αν απο αυτους τους 16000 ειχαν «ανανηψει» ολοι ειλικρινα ειναι για μενα παντελως αδιαφορο, απο τη στιγμη που εκτελεσαν το καθηκον τους.

    β. Να τσακισουν σωματικα, πνευματικα και ψυχολογικα τους φανατικους κομμουνιστες και για λογους παραδειγματισμου ωστε καποιος που θα ειχε την επιθυμια να ανεβει στο βουνο και να ενταχθει στο δσε να γνωριζε οτι σε περιπτωση συλληψης του επομενος σταθμος ηταν το κολαστηριο της μακρονησου.”

    α. Επειδή οι πεποιθήσεις και οι στάσεις κάποιου δεν φαίνονται, όταν επιχειρείς να κάνεις διαχωρισμό με βάση τα φρονήματα, αναγκαστικά θα καταφύγεις σε πρακτικές που στοχεύουν στο φρόνημα. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος άλλωστε, αναγκαστικά θα στοχοποιήσεις τον άλλο με βάση συγκεκριμένες εκδηλώσεις που εσυ κρίνεις ότι εκφράζουν συγκεκριμένες πεποιθήσεις, και θα επιβάλλεις τιμωρίες για αυτές τις εκδηλώσεις, αρα εκ των πραγμάτων αποδύεσαι σε προσπάθεια ελέγχου των πεποιθήσεων του αλλου διαμέσου του καταναγκασμού και της βίας (και στην περίπτωση της Μακρονήσου τα βασανιστήρια ήταν η μορφή που έπαιρνε αυτός ο βίαιος καταναγκασμός). Οπότε ναι, επιχειρείς την αλλαγή των πεποιθήσεων κάποιου διαμέσου της καταναγκασμού και της βίας, αυτό που γίνονταν δηλαδή συστηματικά στην ολοκληρωτική ξεφτίλα που λέγονταν Μακρόνησος.

    “Απο τους 28000 ενταχθηκαν 16000, η πλειοψηφια των οποιων υπεγραψε χωρις να ασκηθει ιδιαιτερη πιεση.”

    Εξηγείται το παραπάνω που λες, έκανα μία αναφορά σε προηγούμενο σχόλιο,

    “…προφανώς και δεν είχαν όλοι οι μακρονησιώτες την ίδια μεταχείριση. Γεγονός που επιβεβαιώνει την επιτυχία των βασανιστηρίων ως προς την επίτευξη του στόχου της αλλαγής της συμπεριφοράς κάποιου. Μία αλλαγή που την προκαλούσε ο φόβος που διέσπειραν τα βασανιστήρια και στους υπόλοιπους που δεν τα είχαν υποστεί ακόμα, και έτσι τροποποιούσαν την συμπεριφορά τους σύμφωνα με την θέληση των βασανιστών. Οπότε, προφανώς, οι πρώτοι υφίστατο λιγότερα βασανιστήρια.”

    “ο αριθμος τους δεν ειναι καθολου ευκαταφρονητος, αν υπολογισουμε οτι ειδικα τον πρωτο χρονο του εμφυλιου δεν περισσευαν ανδρες απο τον εθνικο στρατο.”

    Και κατά πάσα πιθανότητα πολλοί από αυτούς, αναφέρομαι φυσικά στους λιγότερο αφοσιωμένους, σε αυτούς που δεν αποκρυσταλλωμένες απόψεις, θα μπορούσαν να πολεμήσουν με τον στρατό χωρίς να χρειαστεί το έκτρωμα της Μακρονήσου. Όπως έκαναν υποθέτω και αρκετές χιλιάδες που ανήκαν κατά την διάρκεια της Κατοχής στο ΕΑΜ, και σίγουρα πολλοί από αυτούς (οι συντριπτικά περισσότεροι, αν αναλογιστεί κανείς τους μεγάλους αριθμούς του ΕΑΜ) δεν πέρασαν από την Μακρόνησο. Το ξέχασα όμως, οσοι φιλοξενήθηκαν στην Μακρόνησο ήταν “ιδεολογικά” ύποπτοι οπότε έπρεπε να περάσουν πρώτα κάποιο διάστημα από αυτό το καθαρτήριο, να επέλθει η ιδεολογική κάθαρσή τους (διαμέσου κάποιων άκρως “διαφωτιστικών” – πάντα – μεθόδων) και μετά να παραδοθούν ιδεολογικώς κεκαθαρμένοι (βοηθούσης και μίας κάποιας συντριβής της προσωπικότητας αυτών) στον στρατό δια τα περαιτέρω.

    “Τωρα αν απο αυτους τους 16000 ειχαν «ανανηψει» ολοι ειλικρινα ειναι για μενα παντελως αδιαφορο, απο τη στιγμη που εκτελεσαν το καθηκον τους”

    Υποθέτω εξίσου παντελώς αδιαφορό σου είναι και το πως καταλήγει κάποιος να κάνει το ¨καθήκον” του, π.χ. διαμέσου βασανιστηρίων. Πράγματι, ωραίος τρόπος να “πείθεις” κάποιον να κάνει το καθηκόν του, μεγάλη η “επιτυχία” της Μακρονήσου, θερμά συγχαρητήρια σε οσους πήραν την πρωτοβουλία.

    (Ερώτηση κρίσεως: Στα κομμουνιστικά καθεστώτα γιατί είσαι εναντίον? Ή μάλλον, πιο σωστά, σε τι είσαι εναντίον? Ειλικρινά, από αυτά που γράφεις μου δημιουργείται η απορία.)

    β. Με τις μακροχρόνιες φυλακίσεις ή και τις εκτελέσεις ακόμα, το κράτος γνωστοποιούσε πέραν πάσης αμφιβολίας στους συμπαθούντες του κομμουνισμού ποιά θα ήταν η τύχη τους αν εντάσσονταν στον ΔΣΕ. Οπότε τα βασανιστήρια της Μακρονήσου που υποστηρίζεις ήταν αχρείαστα. Όπως άλλωστε δεν τα χρειάστηκαν ούτε και τα δημοκρατικά κράτη, ελάχιστα μόλις χρόνια πριν, στην πάλη τους ενάντια στον φασισμό προκειμένου να τον κατανικήσουν.

    Οπότε θα επιμείνω, και παρά τα διάφορα τερτίπια που χρησιμοποιούν κάποιοι ώστε να πούνε το αντίθετο, η Μακρόνησος ήταν μία απόλυτη ξεφτίλα, και τέτοια θα παραμείνει για πάντα.

    Μου αρέσει!

  29. «Τα αποτελεσματα των εκλογων του 1950 δεν μπορει να ηταν αντιπροσωπευτικα καθως ειχαν παραμεινει στο νησι οι φανατικοι κομμουνιστες»

    To παραπάνω που λες θα ίσχυε εαν είχε σταματήσει η ροή ατόμων προς την Μακρόνησο μετά το τέλος του Εμφυλίου, η ροή όμως συνεχίστηκε κανονικότατα για αρκετό χρονικό διάστημα μετά τις εκλογές του Μαρτίου 1950 (νομίζω έληξε κάποιυ μέσα στο ’51). Με άλλα λόγια, η Μακρόνησος συνέχισε να είναι ένα στρατόπεδο «ιδεολογικής αναμορφώσεως» οπότε τα αποτελέσματα των εκλογών είναι απολύτως ενδεικτικά σε σχέση με την » μεγάλη επιτυχία» της «ιδεολογικής αναμορφώσεως» που λάμβανε χώρα εκεί πέρα.

    Μου αρέσει!

  30. καλα ενταξει απανταω αναποδα και στα γρηγορα

    Για τις εκλογες. Στη μακρονησο ειχαν παραμεινει οι σκληροι κομμουνιστες, αυτοι ετρωγαν ξυλο για 3 χρονια, δεν υπεγραψαν δηλωση, ηταν ετοιμοι να θυσιαστουν για το κομμα και ψηφισαν μαζικα αριστερα. Που ειναι ακριβως το αξιοσημειωτο; Το μοναδικο πραγμα που εξυπηρετει η αναφορα σε αυτο το γεγονος ειναι η μυθολογια του κκε: οι ανυποταχτοι που δεν λυγισαν μπροστα στην κρατικη τρομοκρατια και παρεμειναν πιστοι στο κομμα και στην ιδεολογια τους. Πουθενα δεν αναφερθηκα σε επιτυχια της ιδεολογικης αναμορφωσης.

    Στα υπολοιπα που γραφεις δεν εξετασα τι επρεπε και τι δεν επρεπε να γινει. Εξετασα τα κινητρα των εμπνευστων της δημιουργιας του στρατοπεδου και αυτα κατεγραψα. Διαστρεβλωσες τη φραση μου οτι μου ειναι αδιαφορο κτλπ κτλπ και με παρουσιαζεις σαν ακροδεξιο που εγκρινει τις μεθοδους που ακολουθησαν. Ισως να θελω να δικαιωσω ακομα και το Δαγκουλα, οπως εγραψε καποιος για το Μουμτζη. Ενταξει ασε με εμενα. Εναν αξιωματικο του εθνικου στρατου που θα ειχε υπο τις διαταγες του μακρονησιωτες δεν θα τον απασχολουσε ιδιαιτερα αν ηταν ειλικρινης η «αναμορφωση» τους. Αυτο που τον ενδιεφερε ηταν να εκτελουν αψογα τα στρατιωτικα τους καθηκοντα . Τελος παντων βαριεμαι να επεκταθω περισσοτερο απαντω στο σημειο που αναφερθηκες στον ελας. Δεν εχουν καμια σχεση ο εθνικοαπελευθερωτικος αγωνας εστω και υπο τη σημαια του κκε με τον εμφυλιο. ειναι εντελως διαφορετικες περιπτωσεις

    Μου αρέσει!

  31. Νωρίτερα έγιναν αναφορές στον «διαφωτιστικό λόγο» που χρησιμοποιήθηκε στη Μακρόνησο.

    Ο «λόγος» υπήρχε: δεν έλειπαν οι αστοί θεωρητικοί, μεταξύ των οποίων και κάποιοι πολιτικοί (Τσάτσος, Κανελλόπουλος και άλλοι). Κυρίως όμως δεν έλειπαν οι «θεσμικοί» μηχανισμοί της προπαγάνδας – στο Στρατό- τους οποίους όμως δεν θα μάθουμε ποτέ διότι (όλως τυχαίως) το κρίσιμο κομμάτι των αρχείων για τη Μακρόνησο έχει «εξαφανιστεί» εδώ και δεκαετίες. Δεν θα μάθουμε ούτε για τις (πιθανολογούμενες) διασυνδέσεις τους με πιο οργανωμένους μηχανισμούς προπαγάνδας – εννοώ τις στρατιωτικές υπηρεσίες των ΗΠΑ.

    Το ερώτημα είναι πως μεταφερόταν η «επιστημονικά επεξεργασμένη» διαφώτιση – προπαγάνδα στους κρατούμενους και τι αποτελεσματικότητα είχε ως λόγος αυτός καθαυτός. Αυτά δεν τα ξέρουμε (εμείς, τουλάχιστον) και δεν υπολογίζονται με το ζύγι. Αν όμως λάβουμε υπόψη τους φορείς – ιμάντες της μεταφοράς (Σκαλούμπακας, Ιωαννίδης κλπ) εύλογα υποθέτουμε ότι το κύριο βάρος της πειθούς το σήκωνε η μαγκούρα, δηλαδή ο φόβος. Και, κατά τη γνώμη μου, η αίσθηση – βεβαιότητα της οριστικής ήττας (ήδη από το 1945 – ο λαός της αριστεράς δεν είχε τις ψευδαισθήσεις της ηγεσίας)

    Η συντριπτική πλειοψηφία, λοιπόν, υποτασσόταν. Υπέγραφε δηλώσεις, εντασσόταν στις μονάδες του Στρατού κλπ. Όλες οι ενδείξεις όμως από τις δεκαετίες του 50 και του 60 δείχνουν ότι ένα πολύ μεγάλο μέρος αυτών των ανθρώπων ΔΕΝ άλλαξε τις πολιτικές του συμπάθειες, ακόμα κι αν δεν ψήφιζε συνήθως ΕΔΑ. Μη ξεχνάμε ότι μια ήπια τρομοκρατία (φάκελοι, διορισμοί, άδειες… οδήγησης κλπ) εξακολουθούσε να ισχύει, για πολλά χρόνια.

    Τέλος υπάρχει ένα άλλο θέμα, πέραν του λόγου: ποιος είναι αυτός που ΕΚΦΕΡΕΙ το λόγο. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να φανταστούμε ότι οι εκ-φορείς του λόγου εκείνης της εποχής έγιναν έστω και ελάχιστα συμπαθείς – αξιοσέβαστοι στους επονίτες και τους εαμίτες: κάθε σφαλιάρα που έπεφτε ακύρωνε δια μιας ώρες «διαφώτισης». Και υπήρχε πλήθος πρόθυμων να ρίξουν τη σφαλιάρα (ή να πιέσουν με άλλους τρόπους)

    Μου αρέσει!

  32. “Για τις εκλογες. Στη μακρονησο ειχαν παραμεινει οι σκληροι κομμουνιστες, αυτοι ετρωγαν ξυλο για 3 χρονια, δεν υπεγραψαν δηλωση, ηταν ετοιμοι να θυσιαστουν για το κομμα και ψηφισαν μαζικα αριστερα. Που ειναι ακριβως το αξιοσημειωτο; Το μοναδικο πραγμα που εξυπηρετει η αναφορα σε αυτο το γεγονος ειναι η μυθολογια του κκε: οι ανυποταχτοι που δεν λυγισαν μπροστα στην κρατικη τρομοκρατια και παρεμειναν πιστοι στο κομμα και στην ιδεολογια τους. Πουθενα δεν αναφερθηκα σε επιτυχια της ιδεολογικης αναμορφωσης.”

    Επαναλαμβάνεις αυτό που έγραψες και στο προηγούμενο σχόλιο χωρίς να λες κάτι νέο.

    Θα επαναλάβω και εγω την απάντηση που έδωσα.
    Η θέση σου ότι την εποχή που έγιναν οι εκλογές, τον Μάρτιο του ’50, είχαν απομείνει μόνο οι φανατικοί κομμουνιστές στην Μακρόνησο προϋποθέτει 1) ότι μετά τον Εμφύλιο είχε πάψει η ροή κρατουμένων προς την Μακρόνησο και 2) ότι είχε σταματήσει επίσης η προσπάθεια “ιδεολογικής αναμορφώσεως” των κρατουμένων. Τίποτα όμως από τα δύο δεν ισχύει, οπότε η θέση σου καταρρέει. Η ροή κρατουμένων προς την Μακρόνησο συνεχίστηκε και μετά την λήξη του Εμφυλίου όπως επίσης και η προσπάθεια “ιδεολογικής διαφωτίσεως” οσων στέλνονταν εκεί (αυτή συνεχίστηκε όλο το ’50 και έληξε κάπου το ’51). Και το πόσο “επιτυχής” ήταν αυτή η προσπάθεια “ιδεολογικής αναμόρφωσης” φάνηκε από τα αποτελέσματα των εκλογών τον Μάρτιο του ’50. Αυτό λέω, και τίποτα παραπάνω. Τα υπόλοιπα που λες για την μυθολογία του ΚΚΕ και τα ρέστα είναι άσχετα με αυτό που κουβεντιάζουμε εδω πέρα, και κανένας δεν τα έχει αναφέρει στην εδω συζήτηση περί Μακρονήσου, ακριβώς γιατί είναι άσχετα.

    “Εξετασα τα κινητρα των εμπνευστων της δημιουργιας του στρατοπεδου και αυτα κατεγραψα.”

    Εξέφρασες απλά μία άποψη γύρω από το ποιά ήταν τα κίνητρά αυτών που μας σέρβιραν την Μακρόνησο. Μία άποψη εσφαλμένη κατά την δική μου γνώμη, όπως προσπάθησα να καταδείξω στην απαντησή μου.

    “Διαστρεβλωσες τη φραση μου οτι μου ειναι αδιαφορο κτλπ κτλπ και με παρουσιαζεις σαν ακροδεξιο που εγκρινει τις μεθοδους που ακολουθησαν.”

    Σε διαβεβαιώ δεν διαστρέβλωσα απολύτως τίποτα, ή τουλάχιστον, αν αυτό συνέβηκε, δεν είχα καμία τέτοια πρόθεση.
    Απλά ο τρόπος που το έθεσες, “Τωρα αν απο αυτους τους 16000 ειχαν «ανανηψει» ολοι ειλικρινα ειναι για μενα παντελως αδιαφορο, απο τη στιγμη που εκτελεσαν το καθηκον τους” δημιουργεί την εντύπωση στον αναγνώστη ότι δεκάρα δεν δίνεις για το πως, διαμέσου ποιών μεθόδων, κατέληξαν να κάνουν το καθήκον τους. Επ’ αυτού δεν είπες απολύτως τίποτα. Για αυτό και μου δημιουργήθηκε η απορία ως προς το ποιά είναι η στάση απέναντι στον τρόπο (λέγε με βασανιστήρια) που χρησιμοποιήθηκε για να κάνουν το καθήκον τους.

    “Εναν αξιωματικο του εθνικου στρατου που θα ειχε υπο τις διαταγες του μακρονησιωτες δεν θα τον απασχολουσε ιδιαιτερα αν ηταν ειλικρινης η «αναμορφωση» τους.”

    Το αν θα απασχολούσε έναν αξιωματικό της εποχής η γνώση ότι υπηρετούσαν στην μονάδα του στρατιώτες που είχαν υποστεί βασανιστήρια στο όνομα της “ιδεολογικής κάθαρσης”, δεν το γνωρίζω. Πολλοί, φαντάζομαι οι περισσότεροι, δεν θα είχαν και κανα μεγάλο πρόβλημα, ίσως να νιώθαν και χαρά κιόλας, κάποιοι λίγοι ίσως να νιώθαν κάποια ενόχληση αναλογιζόμενοι το είδος της “διαφώτισης” που λάμβανε χώρα στην Μακρόνησο.
    Από την άλλη όμως, όταν διαβάζω ότι σου είναι αδιάφορο αν είχαν “ανανήψει” οι μακρονησιώτες εφόσον εκτελούσαν το καθήκον τους, δεν σκέφτομαι ότι απέναντι μου έχω ένα αξιωματικό της εποχής του Εμφυλίου αλλά κάποιον που ζει στο σήμερα.

    “Δεν εχουν καμια σχεση ο εθνικοαπελευθερωτικος αγωνας εστω και υπο τη σημαια του κκε με τον εμφυλιο. ειναι εντελως διαφορετικες περιπτωσεις”

    Κάτι κατάλαβες λάθος σε σχέση με αυτό που είπα.

    Το παράδειγμα με το ΕΑΜ το έφερα για να καταδείξω το εξής: με δεδομένο το γεγονός ότι πολλοί από τις τάξεις του υπηρέτησαν στον στρατό κατά την διάρκεια του Εμφυλίου και παρα τις όποιες φιλοαριστερές πεποιθήσεις είχαν οι περισσότεροι, δεν ήταν αναγκαία η Μακρόνησος για την “ιδεολογική κάθαρση” οσων στέλνονταν σε αυτήν.
    Ακριβώς επειδή υπήρξαν χιλιάδες ιδεολογικώς “μη-καθαροί” που πέρασαν από τον στρατό χωρίς, ευτυχώς, να έχουν περάσει ποτέ από την Μακρόνησο (από την άλλη βέβαια και αυτοί δεν το διαλαλούσαν, κάθε άλλο, ότι στην Κατοχή είχαν λάβει μέρος στην Αντίσταση από τις τάξεις του ΕΑΜ).

    Μου αρέσει!

  33. «κάθε σφαλιάρα που έπεφτε ακύρωνε δια μιας ώρες «διαφώτισης». Και υπήρχε πλήθος πρόθυμων να ρίξουν τη σφαλιάρα (ή να πιέσουν με άλλους τρόπους)»

    Απόλυτα σωστή παρατήρηση Πάνο.

    Μου αρέσει!

  34. Σχετικα με τις εκλογες και τον αριθμο κρατουμενων

    Ο αριθμος κρατουμενων τον Αύγουστο του 1949 7.500 στρατιώτες και 20.000 πολίτες
    ∆εκέµβριο του 1949, 5.521 στρατιώτες και 11.247πολίτες
    Στις εκλογες του 1950 ψηφισαν 10036. Ελαβαν:
    Δημοκρατικη παραταξη 35.3
    επεκ 24.7
    κομμα φιλελευθερων 17.5
    λαικο κομμα 9.5

    Συμφωνουμε (ελπιζω δηλ) οτι ο αριθμος των κρατουμενων μειωθηκε αισθητα μετα τη ληξη του εμφυλιου. Δε γνωριζω ποια ηταν η συνθεση του την περιοδο των εκλογων δηλ αριθμο στρατιωτων, πολιτων, την προελευση των πολιτων κτλπ κτλπ Αν γνωριζει καποιος ας μας διαφωτισει. Ο Μαργαριτης γραφει οτι μεταφερθηκαν οι συλληφθεντες απο το στρατο στις εκκαθαριστικες επιχειρησεις της πελοπονησσου. (μαλλον αρχες 49) Υποθεση δικη μου οτι το 50% των ψηφοφορων αποτελουσαν στρατιωτες. Και απο αυτο το εκλεκτορικο σωμα η ΔΠ (αριστερα) ελαβε 35%. Τεραστια επιτυχια. ενταξει ναι ξερω πηρε και ο Πλαστηρας 25%

    Στα υπολοιπα που γραφεις ενταξει ισως απαντησω αργοτερα ή αυριο αν εχω ορεξη.

    Μου αρέσει!

  35. Σχόλιά μου από το φ/μπ

    …17 ή 19, επίσημα (υπάρχει διαφορά στο συνολικό που δόθηκε και στις καταγραφές των λόχων). Και τόσοι να είναι, πρόκειται για θηριώδες νούμερο δολοφονημένων αόπλων.

    Υπενθυμίζω ότι η ανταρσία των πάνοπλων εαμιτών στη Μέση Ανατολή το 1944 κατεστάλη με μόνο έναν Άγγλο νεκρό – κι αυτόν κατά λάθος!

    Γενικότερα η Μακρόνησος δεν σηκώνει υπερβολικές «δικαιολογίες». Ήταν ένα σκληρό και απάνθρωπο τιμωρητικό – εκδικητικό στρατόπεδο συγκέντρωσης, το οποίο μόνο κατά το ένα τέταρτο (περίπου) αφορούσε στρατευσίμους: 28 χιλιάδες σ’ ένα σύνολο 100 χιλιάδων κρατουμένων που πέρασαν από κει. Οι 15 χιλιάδες, περίπου, που «αποδόθηκαν στο στρατό» δεν είναι καθόλου μικρός αριθμός, αλλά δεν καλύπτει επ’ ουδενί τα εγκλήματα (δολοφονίες, βασανιστήρια κλπ) που διαπράχθηκαν από τους επίσημους φορείς της εξουσίας στο νησί. Και, οπωσδήποτε, δεν καλύπτει όσα έγιναν μετά το Σεπτέμβρη του 1949, ως το 1958 που η Μακρόνησος έκλεισε ως στρατόπεδο.

    Μου αρέσει!

  36. «Συμφωνουμε (ελπιζω δηλ) οτι ο αριθμος των κρατουμενων μειωθηκε αισθητα μετα τη ληξη του εμφυλιου.»

    Εδω συμφωνούμε. Παρόλα αυτά ροή κρατουμένων συνέχισε να υπάρχει (αν και μειωμένη, σαφώς). Όπως επίσης συνεχίστηκε και η «ιδεολογική αναμόρφωση».

    Στα υπόλοιπα, take your time. Βρες την όρεξη και τα ξαναλέμε.

    Μου αρέσει!

  37. O Στρατής Μπουρνάζος, (ο συντάκτης τού αρχικού κειμένου τού παρόντος post), έχει γράψει ένα ενδιαφέρον κείμενο 32 σελίδων, με τίτλο: «Ο αναμορφωτικός λόγος τών νικητών στη Μακρόνησο».

    Στο κείμενο αυτό, μεταξύ άλλων, γράφει:
    Από τα τέλη τού 1947, αρχίζει η μαζική συγκέντρωση των στρατιωτών «υπόπτων φρονημάτων» στη Μακρόνησο. Μέσα στο 1949 μεταφέρονται σταδιακά εκεί οι πολιτικοί εξόριστοι από άλλα νησιά και τόπους εξορίας, και μέχρι τις αρχές τού 1950 ο συνολικός αριθμός των κρατουμένων (οπλιτών και πολιτών) ανέρχεται σε τουλάχιστον 40.000. Αν και κάποιες «εκτιμήσεις» κάνουν λόγο για συνολικό αριθμό 100.000 κρατουμένων μέσα στο διάστημα 1947-1950, (ή και για ακόμα περισσότερους), ο Μπουρνάζος καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «για τον αριθμό 100.000 επιβάλλεται κάποια επιφύλαξη»· εννοώντας, δηλαδή, ότι οι κρατούμενοι δεν είναι βέβαιο ότι έφθασαν ποτέ τις 100.000.
    «Μετά το 1950, η Μακρόνησος παραμένει ως στρατόπεδο μόνο για αριστερούς οπλίτες.»

    Βασικός στόχος είναι «η αναμόρφωση, η ανάνηψη στρατιωτών και πολιτών».
    Μεγάλο μέρος τών βασανιστών και των στελεχών τών Γραφείων Ηθικής Αγωγής, προέρχεται από τις τάξεις των «ανανηψάντων».

    Στην αναμορφωτική διαδικασία ο συγγραφέας διακρίνει δύο στοιχεία:

    1) Ένα συγκεκριμένο ιδεολογικό περιεχόμενο διαπαιδαγώγησης, ένα σώμα θετικών εννοιών, αξιών, συμπεριφορών, ιδεών, το οποίο καλείται να ενστερνιστεί ο Μακρονησιώτης, αποβάλλοντας αντιστοίχως, το σύνολο των αρνητικών αξιών που διέθετε. Πρόκειται για «τις ίδιες ιδεολογικές σταθερές, τους ίδιους κοινούς τόπους και τα κανονιστικά πρότυπα που συνιστούν το περιεχόμενο της στρατιωτικής αγωγής, και, σε ένα γενικότερο επίπεδο, του κυρίαρχου πολιτικού λόγου,για όλο το διάστημα από την εποχή τής απελευθέρωσης μέχρι τις αρχές τής δεκαετίας του 1970». Αυτό που ο Μπουρνάζος θεωρεί «εξαιρετικό» σχετικά με την Μακρόνησο, είναι η «ένταση» και η «υπερβολή» κάποιων από αυτά τα στοιχεία.

    2) Ο τρόπος με τον οποίον υλοποιήθηκε η «αναμόρφωση» αυτή, κατέστησε τη Μακρόνησο τόπο οργανωμένων βασανιστηρίων, άσκησης ακραίας σωματικής και ψυχολογικής βίας. Σ’ αυτή τη βάση, η Μακρόνησος εκφεύγει από τις κανονικότητες της στρατιωτικής διαπαιδαγώγησης.

    Ο συγγραφέας διευκρινίζει ότι η Μακρόνησος δεν υπήρξε επ’ ουδενί μια κανονικότητα, μια πιο έντονη αλλά παραδειγματική εκδοχή τού εγκλεισμού ή της στρατιωτικής αγωγής.

    Παρ’ όλα αυτά, συνεχίζει, «θα ήταν λάθος να δούμε την αναμορφωτική διαδικασία μονάχα ως μιά φενάκη, ένα προκάλυμμα των βασανιστηρίων. Η έκδοση περιοδικών, οι ομιλίες, η ύπαρξη και δραστηριότητα Γραφείων Ηθικής Αγωγής, η λειτουργία ραδιοσταθμού στη Μακρόνησο, όλα αυτά αποτελούν συγκεκριμένες πραγματικότητες, που, ακόμα και αν υπηρετούν τον σκοπό τού εξωραϊσμού και της συγκάλυψης, θα ήταν λάθος να αντιμετωπιστούν απλώς ως ένα προπέτασμα καπνού άνευ σημασίας, ένα συγκαλυπτικό πέπλο· αντίθετα, έχει σημασία να μελετηθεί η συγκεκριμένη συγκρότηση και λειτουργία τους, η συνύπαρξη και η διαπλοκή τους με τις πραγματικότητες του βασανισμού».

    Αυτά προς το παρόν.

    Σημ: Οι εντονισμοί είναι δικοί μου.

    Μου αρέσει!

  38. Σημαντική παράλειψη:

    Ο Μπουρνάζος παραδέχεται ότι μετά το 1950 «η ένταση των βασανιστηρίων αμβλύνεται, μετά τις εσωτερικές και διεθνείς αντιδράσεις».

    Επομένως, λέω ελόγου μου, οι πιο μαύρες μέρες τής Μακρονήσου, ήταν οι μέρες τού Εμφυλίου.
    Όταν ο μεγάλος κίνδυνος πέρασε και η αγωνία τής κυβερνητικής πλευράς πήρε τέλος, η πίεση απέναντι στους κρατουμένους στη Μακρόνησο λιγόστεψε.

    Μου αρέσει!

  39. ΣΑΘ αν διάβαζες λίγο πιο προσεκτικά το απόσπασμα που παρέθεσες θα διαπίστωνες ότι κατά τον Μπουρνάζο η «διαφώτιση» και τα βασανιστήρια διαπλέκονταν στενά και ούτε κατά διάνοια δεν υπήρχε κάποια διάκριση μεταξύ των δύο, όπως εσφαλμένα έχεις ισχυριστεί σε αρκετά σχόλια εδω πέρα. Ο Μπουρνάζος με άλλα λόγια επιβεβαιώνει αυτό που λέμε εγω και ο Πάνος εδω πέρα, ότι τα βασανιστήρια και η «ιδεολογική διαφώτιση» ήταν αξεδιάλυτα συνδεδεμένα.

    Παραθέτω ξανά το εν λόγω σημείο από το απόσπ[ασμα που παρέθεσες.
    (Η έμφαση δική μου)

    «Η έκδοση περιοδικών, οι ομιλίες, η ύπαρξη και δραστηριότητα Γραφείων Ηθικής Αγωγής, η λειτουργία ραδιοσταθμού στη Μακρόνησο, όλα αυτά αποτελούν συγκεκριμένες πραγματικότητες […] έχει σημασία να μελετηθεί η συγκεκριμένη συγκρότηση και λειτουργία τους, η συνύπαρξη και η διαπλοκή τους με τις πραγματικότητες του βασανισμού

    «Επομένως, λέω ελόγου μου, οι πιο μαύρες μέρες τής Μακρονήσου, ήταν οι μέρες τού Εμφυλίου.
    Όταν ο μεγάλος κίνδυνος πέρασε και η αγωνία τής κυβερνητικής πλευράς πήρε τέλος, η πίεση απέναντι στους κρατουμένους στη Μακρόνησο λιγόστεψε.»

    Προφανώς και οι χειρότερες μέρες ήταν κατά την διάρκεια του Εμφυλίου, δεν έχει ισχυριστεί άλλωστε και κανείς εδω πέρα το αντίθετο.
    Από την άλλη μεριά όμως, το γεγονός ότι κατά την διάρκεια του Εμφυλίου ήταν πιο έντονα αδυνατεί παρόλα αυτά να επιβεβαιώσει και αυτό που φαίνεται να υπονοείς, ότι τότε ήταν και αναγκαία. Ήταν αχρείαστα και άχρηστα, όπως ήταν και για τους νικητές του Παγκόσμιου Πολέμου (τα δημοκρατικά κράτη), ελάχιστα μόλις χρόνια πρίν, οι οποίοι ουδέποτε κατέφυγαν σε αυτά ιδρύοντας στρατόπεδα «ιδεολογικής αναμόρφωσης»-χώρους οργανωμένων βασανιστηρίων σαν και αυτό της Μακρονήσου.

    Μου αρέσει!

  40. «…τουλάχιστον 40.000. Αν και κάποιες «εκτιμήσεις» κάνουν λόγο για συνολικό αριθμό 100.000 κρατουμένων μέσα στο διάστημα 1947-1950, (ή και για ακόμα περισσότερους), ο Μπουρνάζος καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «για τον αριθμό 100.000 επιβάλλεται κάποια επιφύλαξη»· εννοώντας, δηλαδή, ότι οι κρατούμενοι δεν είναι βέβαιο ότι έφθασαν ποτέ τις 100.000″ (Μπουρνάζος)

    Είναι πραγματικό σκάνδαλο, να μην ξέρουμε ακόμα πόσοι πέρασαν από τη Μακρόνησο. Μικρό μέρος του μεγάλου σκανδάλου των «εξαφανισμένων αρχείων» της Μακρονήσου.

    Μου αρέσει!

  41. «Παρόλα αυτά ροή κρατουμένων συνέχισε να υπάρχει (αν και μειωμένη, σαφώς). Όπως επίσης συνεχίστηκε και η «ιδεολογική αναμόρφωση».»

    Οχι απλως μειωμενη , συμφωνα με τα στοιχεια που παρεθεσα ο αριθμος των νεων εξοριστων ηταν πολυ μικρος και δεν θα μπορουσε να επηρεασει το εκλογικο αποτελεσμα. Οκ υποθεση ειναι αυτη, δεν γνωριζω βασικα οπως εγραψα παραπανω περισσοτερες λεπτομερειες, απλα δε νομιζω να απελυσαν τους παλιους κρατουμενους και να εφεραν χιλιαδες νεους που ψηφισαν στις εκλογες. Βασικα ακομα και αν ο αριθμος των νεων δεν ηταν μικρος τι θα σημαινε αυτο; Οτι δεν ηταν οπαδοι του κκε ή εστω συμπαθουντες και θα ψηφιζαν λαικο κομμα και φιλελευθερους; Μαλλον η δικια μου θεωρια ειναι πιο κοντα στην πραγματικοτητα.

    «Τωρα αν απο αυτους τους 16000 ειχαν «ανανηψει» ολοι ειλικρινα ειναι για μενα παντελως αδιαφορο, απο τη στιγμη που εκτελεσαν το καθηκον τους.»

    Αυτη ειναι η επιμαχη φραση που εγραψα. Και απο αυτη εβγαλες το συμπερασμα οτι εγκρινω τις μεθοδους που ακολουθησαν στη μακρονησο, τις οποιες και ειχα χαρακτηρισει βαρβαρες, Δεν ηξερα οτι επρεπε να τις αποδοκιμαζω σε καθε σχολιο μου. Οταν εγραφα την παραπανω προταση ειχα στο μυαλο μου την αντιπαραθεση που ειχες με το ΣΑθ περι αποτελεσματικοτητας της ιδεολογικης διαφωτισης, την οποια και εβρισκα εντελως ανουσια. Γνωμη μου ειναι (οκ επαναλαμβανομαι) οτι για τη στρατιωτικη ηγεσια (οπως και για μενα φυσικα που χαιρομαι για την ηττα του κκε) ηταν αδιαφορο κατα ποσο οι μακρονησιωτες ειχαν αναμορφωθει απο τη στιγμη που εκαναν καλα τη δουλεια τους, δηλαδη πολεμουσαν τον αντιπαλο. Η μακρονησος εκτος απο τοπος εξοριας, μαρτυριου, αναμορφωσεως κτλπ κτλπ ηταν πρωτα απο ολα στρατοπεδο ανεπιθυμητων και απεδωσε στον εθνικο στρατο 16000 στρατιωτες. Η πλειοψηφια ενταχθηκε στον ΕΣ χωρις να ασκηθει ιδιατερη πιεση. Παλι δικη μου υποθεση, για αυτους η παραμονη στην μακρονησο δεν θα ειχε μεγαλες διαφορες απο τη παραμονη τους σε μοναδα ανεπιθυμητων οποιασδηποτε αλλης εμπολεμης χωρας.

    «Εξέφρασες απλά μία άποψη γύρω από το ποιά ήταν τα κίνητρά αυτών που μας σέρβιραν την Μακρόνησο. Μία άποψη εσφαλμένη κατά την δική μου γνώμη, όπως προσπάθησα να καταδείξω στην απαντησή μου.»

    Πολυ πιθανον η αποψη μου να ειναι εσφαλμενη. Αυτος που εκανες στη δικη σου απαντηση ειναι να προσπαθησεις να περιγραψεις οτι μπορουσαν να πετυχουν τους ιδιους στοχους χρησιμοποιωντας ηπιοτερες μεθοδους. Ενταξει μπορει να ισχυουν οσα εγραψες, μπορει και οχι. Αυτο δε σημαινει οτι η αποψη μου ειναι λανθασμενη και οσα περιεγραψα στο δικο μου σχολιο δεν ηταν στο μυαλο αυτων που ηταν υπευθυνοι για την ιδρυση του στρατοπεδου. Για μενα (οκ επαναλαμβανομαι) βασικοι τους στοχοι ηταν η επιλογη/ ξεσκαρταρισμα στρατιωτων και η τιμωρια/παραδειγματισμος. Η «αναμορφωση» θα επαιζε δευτερευοντα ρολο και γινοταν κυριως για προπαγανδιστικους σκοπους.

    Για τον ελας οκ ισως καταλαβα λαθος. Βασικα ο ελας αν και ξεκινησε ως στρατος εθελοντων ειδικα προς το τελος της κατοχης προχωρησε σε μαζικες επιστρατευσεις. Τα κινητρα ενταξης των μαχητων του διαφερουν αναλογα με την περιοχη και τη χρονικη περιοδο. Συμφωνα με τον επαρχιακο ενωμοταρχη Μαραντζιδη οσοι ανηκαν στην πολιτοφυλακηκαι στο εφεδρικο ηταν μελη του κομματος.

    Μου αρέσει!

  42. “Βασικα ακομα και αν ο αριθμος των νεων δεν ηταν μικρος τι θα σημαινε αυτο; Οτι δεν ηταν οπαδοι του κκε ή εστω συμπαθουντες και θα ψηφιζαν λαικο κομμα και φιλελευθερους; Μαλλον η δικια μου θεωρια ειναι πιο κοντα στην πραγματικοτητα.”

    Θα σήμαινε πολύ απλά ότι θα ήταν αδύνατο να θεωρεί κανείς ότι επρόκειτο κατ’ αναγκην για φανατικούς κομμουνιστές, και ότι κατ’ επέκταση αυτό εξηγεί τα αποτελέσματα των εκλογών του ’50. Εφόσον όμως θα υπήρχαν και αρκετοί πολύ πιο “χλιαροί”, και με δεδομένη την “ιδεολογική διαφώτιση” που έπεφτε εκεί πέρα, τότε μπορούμε βάσιμα να υποθέσουμε ότι τα αποτελέσματα των εκλογών δείχνουν ότι αυτές οι προσπάθεις να διαφωτιστούν είχαν αποτύχει.

    “Δεν ηξερα οτι επρεπε να τις αποδοκιμαζω σε καθε σχολιο μου.”

    Βασικά δεν τις αποδοκίμασες σε κανένα σχόλιο εδω πέρα οπότε εύλογα δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι σιωπηρά επιδοκιμάζεις την χρήση ολοκληρωτικών πρακτικών όταν αυτές ασκούνται υπερ ενός σκοπού που επιδοκιμάζεις. (Και ακόμα και στο τελευταίο σου σχόλιο πάλι δεν είπες κουβέντα για το θέμα αυτό).

    “Οταν εγραφα την παραπανω προταση ειχα στο μυαλο μου την αντιπαραθεση που ειχες με το ΣΑθ περι αποτελεσματικοτητας της ιδεολογικης διαφωτισης, την οποια και εβρισκα εντελως ανουσια.”

    Η αντιπαράθεση αυτή ξεκίνησε επειδή ο ΣΑΘ προσπαθούσε να δείξει ότι η μεταστροφή των συνειδήσεων των κρατουμένων στην Μακρόνησο ήταν 1) ειλικρινής, και 2) ήταν απόρροια μίας “συνεχούς και επίμονης διαφώτισης” των εγκλείστων, διαδικασίας που υποτίθεται ήταν ξέχωριστή από τα βασανιστήρια. Ανούσια μπορεί να είναι ή όχι ανάλογα με το τι προσπαθείς να καταδείξει κανείς. Για μένα, π.χ. είναι τελείως ανούσιο το πως έβλεπαν την Μακρόνησο οι αξιωματικοί του Εμφυλίου ή το γεγονός ότι κάποιοι έκαναν το καθήκον τους, αφου πρώτα όμως τους είχαν αλλάξει τα πετρέλαια οι βασανιστές στην Μακρόνησο.

    “Η μακρονησος εκτος απο τοπος εξοριας, μαρτυριου, αναμορφωσεως κτλπ κτλπ ηταν πρωτα απο ολα στρατοπεδο ανεπιθυμητων και απεδωσε στον εθνικο στρατο 16000 στρατιωτες. Η πλειοψηφια ενταχθηκε στον ΕΣ χωρις να ασκηθει ιδιατερη πιεση. Παλι δικη μου υποθεση, για αυτους η παραμονη στην μακρονησο δεν θα ειχε μεγαλες διαφορες απο τη παραμονη τους σε μοναδα ανεπιθυμητων οποιασδηποτε αλλης εμπολεμης χωρας.”

    Η Μακρόνησος ήταν πρώτα από όλα στρατόπεδο “ιδεολογικά ύποπτων” (και για αυτό τον λόγο και ανεπιθύμητων) και μετά οτιδήποτε άλλο. Ακριβώς λοιπόν επειδή ήταν τέτοια για αυτό και πήγαινε πακέτο η “διαφώτιση” διαμέσου βασανιστηρίων.

    Το άλλο δε που αναφέρεις, ότι δεν ασκήθηκε ιδιάιτερη πίεση, δεν μπορεί παρόλα αυτά να δικαιώσει την ύπαρξη της Μακρονήσου. Πρώτα από όλα γιατί ήταν αρκετοί αυτοί στους οποίους ασκήθηκαν πιέσεις και όχι φυσικά μία μειοψηφία όπως φαίνεται να υπονοείς, και δεύτερον επειδή ο φόβος που προκαλούσαν τα βασανιστήρια που υφίστατο κάποιοι προφανώς και θα επηρέαζε την συμπεριφορά των υπολοίπων, προφανώς. Και αυτό είναι κάτι που το εχω ηδη πει αρκετές φορές εδω πέρα.

    Επιπλέον, δεν είναι κακό να κοιτάζουμε να δούμε αν οι υποθέσεις μας επιβεβαιώνονται από την πραγματικότητα. Π.χ, σε κανένα από τα δημοκρατικά κράτη που έλαβαν χώρα στον παγκόσμιο πόλεμο μόλις λίγα χρόνια πριν δεν υπήρχαν στρατόπεδα “ιδεολογικής αναμόρφωσης”-χώροι οργανωμένων βασανιστηρίων όπως αυτό στην Μακρόνησο, ανεπιθύμητοι όμως διαφόρων ειδών σαφώς και υπήρχαν. Μη λέμε λοιπόν ότι θέλουμε, ότι τάχα “η παραμονη στην μακρονησο δεν θα ειχε μεγαλες διαφορες απο τη παραμονη τους σε μοναδα ανεπιθυμητων οποιασδηποτε αλλης εμπολεμης χωρας”, όταν τέτοιες μονάδες είτε δεν είχαν καμία σχέση με την Μακρόνησο, είτε δεν υπήρχαν καν.

    “Αυτος που εκανες στη δικη σου απαντηση ειναι να προσπαθησεις να περιγραψεις οτι μπορουσαν να πετυχουν τους ιδιους στοχους χρησιμοποιωντας ηπιοτερες μεθοδους.”

    Την δική μου απάντηση γύρω από τα κίνητρα των εμπνευστών της Μακρονήσου την έδωσα χθές στο σχόλιο στις 13:55, και είναι απολύτως ξεκάθαρη. Και σαφώς καταδεικνύω ότι η δική σου ανάλογη απάντηση δεν είναι τόσο σωστή οσο νομίζεις.

    Παραθέτω εδω το απόσπασμα σε σχέση με τις επιδιώξεις των εμπνευστών της Μακρονήσου,

    “Επειδή οι πεποιθήσεις και οι στάσεις κάποιου δεν φαίνονται, όταν επιχειρείς να κάνεις διαχωρισμό με βάση τα φρονήματα, αναγκαστικά θα καταφύγεις σε πρακτικές που στοχεύουν στο φρόνημα. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος άλλωστε, αναγκαστικά θα στοχοποιήσεις τον άλλο με βάση συγκεκριμένες εκδηλώσεις που εσυ κρίνεις ότι εκφράζουν συγκεκριμένες πεποιθήσεις, και θα επιβάλλεις τιμωρίες για αυτές τις εκδηλώσεις, αρα εκ των πραγμάτων αποδύεσαι σε προσπάθεια ελέγχου των πεποιθήσεων του αλλου διαμέσου του καταναγκασμού και της βίας (και στην περίπτωση της Μακρονήσου τα βασανιστήρια ήταν η μορφή που έπαιρνε αυτός ο βίαιος καταναγκασμός). Οπότε ναι, επιχειρείς την αλλαγή των πεποιθήσεων κάποιου διαμέσου της καταναγκασμού και της βίας, αυτό που γίνονταν δηλαδή συστηματικά στην ολοκληρωτική ξεφτίλα που λέγονταν Μακρόνησος.”

    “Για μενα (οκ επαναλαμβανομαι) βασικοι τους στοχοι ηταν η επιλογη/ ξεσκαρταρισμα στρατιωτων και η τιμωρια/παραδειγματισμος.”

    Έχουν απαντηθεί και τα δύο που θίγεις παραπάμω, και πιστεύω επαρκώς, στο σχόλιό μου από όπου και το παραπάνω απόσπασμα που παρέθεσα.

    https://greekcivilwar.wordpress.com/2017/01/14/gcw-806/comment-page-1/#comment-2440

    Μου αρέσει!

  43. Έγραψα:

    «Όπως ένας πεπειραμένος καθοδηγητής τού ΚΚΕ, μπορεί να πάρει ένα άβγαλτο χωριατάκι και να το κάμει φανατικό κομμουνιστή, έτσι και «εμείς» (της άλλης πλευράς) μπορούμε να πάρουμε έναν νέο που έχει απλώς «επιμολυνθεί» με τον ερυθρό ιό (χωρίς να έχει προλάβει να ‘βαφτεί’ τελειωτικά) και να τον κάμουμε ακόμα και θανάσιμο εχθρό τού κομμουνισμού…
    Και σε πολύ μεγάλο βαθμό, η Μακρόνησος αυτό το κατάφερε.
    Το κατάφερε, εννοώ, σε πολύ μεγάλο βαθμό, όχι με σκληρά και συνεχόμενα βασανιστήρια που αποσκοπούσαν στη συντριβή τής προσωπικότητος, αλλά με τη συνεχή και επίμονη διαφώτιση και την πειθώ, (ακριβώς όπως το κατάφερναν και οι καθοδηγητές του ΚΚΕ), σε συνδυασμό με σκληρή άσκηση και αυστηρή στρατιωτικκή πειθαρχία.
    Η οποία (διαφώτιση και πειθώ) πρωτευόντως είχε στόχο όχι τελειωτικά ‘βαμμένους’ κομμουνιστές, αλλά ελαφρώς «επιμολυνθέντες» με τον ερυθρό ιό και κυριότατα αμόρφωτους νέους.
    Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει με τίποτα ότι στη Μακρόνησο δεν έγιναν και φοβερά βασανιστήρια.»

    Ο ταξίαρχος Μπαϊρακτάρης, ο υπεύθυνος του προγράμματος Μακρονήσου, γράφει:

    #Εδώ θα μου μείνη αλησμόνητος η στιγμή, καθ’ ην έλαβον τας πρώτας προφορικάς Διαταγάς από τον τότε Αρχηγόν του ΓΕΣ, Αντιστράτηγον κ. Βεντήρην Κ.

    Ανέπτυξα εν ολίγοις εις τον Στρατηγόν τας γενικάς γραμμάς των μελλουσών προσπαθειών μου, αίτινες συνίσταντο εν ολίγοις εις τα εξής:

    -Συγκρότησις στρατιωτικών Μονάδων πειθαρχημένων και συγκέντρωσίς των εις χώρον μακράν πάσης εξωτερικής επιδράσεως.

    -Συμπεριφορά εν αυταίς στοργική σαν της μάνας, αλλά και συγχρόνως αυστηρή σαν του πατέρα.

    -Διαφώτισις μέσα στην άνω ατμόσφαιραν και την συνήθη εργασίαν και εκπαίδευσιν του στρατιώτου.

    -Απόδοσις εις τον Στρατόν και την Κοινωνίαν ασπίλων των εκ τούτων ανανηφόντων με ξεχασμένο το παρελθόν και με σοβαράν προσπάθειαν προστασίας τούτων στην ζωήν.

    Η απάντησις του Στρατηγού εις τας γενικάς αυτάς γραμμάς ήτο: «Κάμε ό,τι σε φωτίση ο Θεός, θα μ’ έχης υποστηρικτή σ’ όλες σου τις προσπάθειες…»

    Απεχώρησα από το γραφείον του Στρατηγού δώσας την υπόσχεσιν ότι είχα μεγίστας ελπίδας επιτυχίας εις τας προσπαθείας μου στηριζόμενος «Εις την πίστιν προς την αθάνατην Ελληνικήν ψυχήν». Και εις την πεποίθησιν, η οποία ανέκυπτε από το ερώτημα: «γιατί να θεωρώμεν ικανόν τον καθοδηγητήν κομμουνιστήν εις το να κάνη τους εθνικόφρονας κομμουνιστάς και να παραδεχώμεθα τους εαυτούς μας ανικάνους διά το αντίθετον;» #

    (‘Ιός’ Ελευθεροτυπίας 14.9.2003, εδώ: http://www.iospress.gr/ios2003/ios20030914a.htm )

    Έγραψα:
    «Η ιστορία και η κοινή εμπειρία έχει καταγράψει δεξιούς που έγιναν κομμουνιστές, κομμουνιστές που έγιναν δεξιοί, χριστιανούς που έγιναν μωαμεθανοί, μωαμεθανούς που έγιναν χριστιανοί, «βάζελους» που έγιναν «γαύροι», «γαύρους» που έγιναν «βάζελοι» κ.ο.κ.
    Ελευθέρους ανθρώπους, εννοώ, περισσσότερο ή λιγότερο ψαγμένους, που αρνήθηκαν τις πολιτικές, τις θρησκευτικές ή άλλες πεποιθήσεις τους και ασπάσθηκαν οικειοθελώς κάποιες άλλες, χωρίς να μεσολαβήσει συντριβή τής προσωπικότητος με βασανιστήρια…
    Αυτό μπορεί θαυμάσια να ήταν αποτέλεσμα βαθιάς μελέτης, πειθούς, επίμονης και συστηματικής διαφώτισης, φώτισης, έμπνευσης…
    Οι πλείστοι από εκείνους που αρνήθηκαν μια για πάντα τον κομμουνισμό στη Μακρόνησο, ανήκαν σ’ αυτήν ακριβώς την κατηγορία.»

    Έγραψα:

    #Δεν είχαν όλοι οι Μακρονησιώτες την ίδια μεταχείριση. Οι περισσότεροι από εκείνους που «ανένηψαν» δεν υπέστησαν βασανιστήρια.
    Η ανάνηψη ήταν αποτέλεσμα συνεχούς και επίμονης διαφώτισης και πειθούς, (κατά τα πρότυπα της διαφώτισης που έκαναν οι ΚΚΕδες καθοδηγητές), σε συνδυασμό με σκληρή άσκηση και αυστηρή στρατιωτικκή πειθαρχία.

    Η οποία (διαφώτιση και πειθώ) πρωτευόντως είχε στόχο όχι τελειωτικά ‘βαμμένους’ κομμουνιστές, αλλά ελαφρώς «επιμολυνθέντες» με τον ερυθρό ιό και κυριότατα αμόρφωτους νέους.
    Οι πλείστοι από εκείνους που αρνήθηκαν μια για πάντα τον κομμουνισμό στη Μακρόνησο, (και που ήταν οι ασύγκριτα περισσότεροι συνολικά), ανήκαν σ’ αυτήν ακριβώς την κατηγορία.
    Πεποιθήσεις αλλάζει ο άνθρωπος, κατά κανόνα μέσω της βαθιάς μελέτης, της διαφώτισης, της πειθούς, της «φώτισης» (έλλαμψης), της έμπνευσης…
    «Αλλάζει», όμως, κακήν κακώς, και μέσω της σωματικής / ψυχολογικής βίας (συντριβή προσωπικότητος).#

    Κατόπιν όλων αυτών, δική μου αίσθηση είναι ότι η διάκριση μεταξύ βασανιστηρίων και συνεχούς και επίμονης διαφώτισης, είναι ξεκάθαρη.

    Η θέση ότι «μόνο με σκληρά και συνεχόμενα βασανιστήρια θα μπορούσαν να κάνουν κάποιον να απαρνηθεί τις πεποιθήσεις του και να ασπαστεί κάποιες άλλες, ποτέ με την πειθώ, ποτέ με την ελεύθερη συναίνεσή του», είναι ανεδαφική.
    Ο κίρτσος, ο Πάγκαλος, ο Παπαχελάς, ο Λαζαρίδης, ο Κάσιους Κλέι και μυριάδες άλλοι σαν κι αυτούς, άλλαξαν πεποιθήσεις με σκληρά και συνεχόμενα βασανιστήρια;

    Από πού τεκμαίρεται ασφαλώς ότι ΟΛΟΙ ανεξαιρέτως οι Μακρονησιώτες υπέστησαν βασανιστήρια;

    Αν οι «ανανήψεις» ήταν αποτέλεσμα μόνο βασανιστηρίων, τι σημαίνει η φράση τού σαφώς φιλοκομμουνιστή (αν όχι κομμουνιστή σκέτο) Μπουρνάζου:
    «θα ήταν λάθος να δούμε την αναμορφωτική διαδικασία μονάχα ως μιά φενάκη, ένα προκάλυμμα των βασανιστηρίων»;
    Τι σημαίνει η δυσκοίλια φράση: «Η έκδοση περιοδικών, οι ομιλίες, η ύπαρξη και δραστηριότητα Γραφείων Ηθικής Αγωγής, η λειτουργία ραδιοσταθμού στη Μακρόνησο, όλα αυτά αποτελούν συγκεκριμένες πραγματικότητες, που, ακόμα και αν υπηρετούν τον σκοπό τού εξωραϊσμού και της συγκάλυψης, θα ήταν λάθος να αντιμετωπιστούν απλώς ως ένα προπέτασμα καπνού άνευ σημασίας, ένα συγκαλυπτικό πέπλο·»;

    Και γιατί ο «εθνικόφρονας» Μπαϊρακτάρης δεν ήταν ειλικρινής όταν έκανε λόγο για συμπεριφορά «στοργική σαν της μάνας, αλλά και συγχρόνως αυστηρή σαν του πατέρα», απέναντι στους «παραπλανηθέντες», ενώ οι βαμμένοι κομμουνιστές που έπλασαν τον «μύθο» τής Μακρονήσου ήταν;

    Η Μακρόνησος υπήρξε οδυνηρή λύση εσχάτης ανάγκης.

    -Necessitas non habet legem
    Salus populi suprema lex esto

    Μου αρέσει!

  44. “Κατόπιν όλων αυτών, δική μου αίσθηση είναι ότι η διάκριση μεταξύ βασανιστηρίων και συνεχούς και επίμονης διαφώτισης, είναι ξεκάθαρη.”

    Όχι ΣΑΘ, μόνο ξεκάθαρη δεν είναι αυτή η διάκριση. Βασικά, όπως έχω προσπαθήγσει να δείξω σε διάφορα σχόλια παραπάνω, είναι ανύπαρκτη. Και επιμένεις σε αυτή ακριβώς ακριβώς γιατί αντιλαμβάνεσαι το βαρύτατο ηθικό στίγμα που επισύρει η χρήση βασανιστηρίων για την αλλαγή της συμπεριφοράς ή των πεποιθήσεων κάποιου. (Σουρρεαλιστικό πάντως κατά μία έννοια, και σίγουρα αποκαλυπτικό, το ότι επικαλείσαι την μαρτυρία του αρχιβασανιστή Μπαϊρακτάρη για να προσδώσεις κύρος στα οσα υποστηρίζεις..)

    Και σε διαβεβαιώ, διάβασα με προσοχή αυτά που έγραψες σε προηγούμενα σχόλια, και σε όλα έχω απαντήσει επαρκώς. Οπότε μην τα επαναλαμβάνεις ξανά και ξανά. Η επανάληψη δεν πρόκειται ούτε κάποιο έξτρα κύρος να τους προσδώσει, ούτε την δύναμη έχει να καταστήσει το εσφαλμένο σωστό.

    “Η θέση ότι «μόνο με σκληρά και συνεχόμενα βασανιστήρια θα μπορούσαν να κάνουν κάποιον να απαρνηθεί τις πεποιθήσεις του και να ασπαστεί κάποιες άλλες, ποτέ με την πειθώ, ποτέ με την ελεύθερη συναίνεσή του», είναι ανεδαφική.
    Ο κίρτσος, ο Πάγκαλος, ο Παπαχελάς, ο Λαζαρίδης, ο Κάσιους Κλέι και μυριάδες άλλοι σαν κι αυτούς, άλλαξαν πεποιθήσεις με σκληρά και συνεχόμενα βασανιστήρια;”

    Καθόλου ανεδαφική, σε διαβεβαιώ.
    Η δε σύγκριση που επιχειρείς παραπάνω είναι τόσο ολοκληρωτικά άτοπη, τόσο ολοκληρωτικά άσχετη, και ως εκ τούτου τόσο ολοκληρωτικά εσφαλμένη, που όταν διάβασα αυτό που γράφεις παραπάνω αναρρωτήθηκα στα σοβαρά μήπως μου κάνεις κάποια πλάκα.

    Δηλαδή, ειλικρινά, τι σχέση έχουν ο Παπαχελάς, ο Πάγκαλος, ο Κύρτσος, και δε ξέρω ‘γω ποιός άλλος – που κάποτε ήταν κομμουνιστές και μετά έπαψαν, με την θελησή τους, να είναι – με το γεγονός ότι στην Μακρόνησο κάποιοι ασκούσαν συστηματικά βασανιστήρια σε κάποιους άλλους ώστε να εξαναγκάσουν τους δεύτερους να αλλάξουν πολιτικές πεποιθήσεις?

    Το σαφέστατο νόημα στην φράση μου που παραθέτεις είναι ότι στην Μακρόνησο γίνονταν χρήση βασανιστηρίων ακριβώς επειδή αυτοί που τα χρησιμοποιούσαν πίστευαν ότι μόνο έτσι θα εξανάγκαζαν τους άλλους να άλλάξουν τις πεποιθήσεις τους. Επειδή, με άλλα λόγια, πίστευαν πως οι δεύτεροι ποτέ δεν θα άλλαζαν τις πολιτικές απόψεις τους με την θέλησή τους, για αυτό και κατέφευγαν σε βασανιστήρια εις βάρος τους. Και για αυτό και η Μακρόνησος ήταν κατάπτυστη, μία κατάμαυρη ξεφτίλα, γιατί κάποιοι έκαναν συστηματικά χρήση βασανιστηρίων για να εξαναγκάσουν κάποιους άλλους να αλλάξουν τις όποιες απόψεις είχαν. Αυτό λέω, και δεν είναι πια και τόσο δύσκολο να γίνει αντιληπτό. 😉

    “Από πού τεκμαίρεται ασφαλώς ότι ΟΛΟΙ ανεξαιρέτως οι Μακρονησιώτες υπέστησαν βασανιστήρια;”

    Πουθενά δεν ισχυρίστηκα ότι όλοι ανεξαιρέτως οι μακρονησιώτες υπέστησαν βασανιστήρια. Ένα αριθμητικά σημαντικό όμως τμήμα τους ναι, σαφώς και υποβλήθηκε σε αυτά. Και κατόπιν, τα βασανιστήρια τα οποία αυτοί υπέστησαν οδηγούσαν και τους υπόλοιπους, διαμέσου του φόβου που προκαλούσαν, να τροποιήσουν την συμπεριφορά τους σύμφωνα με την θέληση των βασανιστών.

    Για τα οσα λέει δε ο Μπουρνάζος σου έχω ηδη απαντήσει.

    https://greekcivilwar.wordpress.com/2017/01/14/gcw-806/comment-page-1/#comment-2463

    Αυτά που λέει σαφώς και καταρρίπτουν την εσφαλμένη θέση που υποστηρίζεις.

    “Και γιατί ο «εθνικόφρονας» Μπαϊρακτάρης δεν ήταν ειλικρινής όταν έκανε λόγο για συμπεριφορά «στοργική σαν της μάνας, αλλά και συγχρόνως αυστηρή σαν του πατέρα», απέναντι στους «παραπλανηθέντες», ενώ οι βαμμένοι κομμουνιστές που έπλασαν τον «μύθο» τής Μακρονήσου ήταν;”

    Γιατί ο εθνικόφρονας Μπαϊρακτάρης ήταν ένα βρωμερό κατακάθι ΣΑΘ, ένας κατάπτυστος βασανιστής, και είχε κάθε κίνητρο να θέλει να παρουσιάσει τις βρωμερές αθλιότητες που διέπραττε ως κάτι το “καλό”, “εθνικά υγιές”, “πατριωτικό”, ακριβώς ώστε να μειώσει το ηθικό στίγμα που θα ήταν ακόμα βαρύτερο αν παραδέχονταν δημόσια ότι βασάνιζε κόσμο.

    “Η Μακρόνησος υπήρξε οδυνηρή λύση εσχάτης ανάγκης.”

    Ούτε κατά διάνοια.
    Δεν υπήρχε καμία αναγκαιότητα για την ίδρυση ενός στρατόπεδου “ιδεολογικής αναμόρφωσης”-τόπου οργανωμένων βασανιστηρίων όπως ήταν η Μακρόνησος. Όπως καμία τέτοια αναγκαιότητα άλλωστε δεν υπήρξε και κατά την διάρκεια του παγκόσμιου πολέμου, όπου τα δημοκρατικά κράτη από τους συμμάχους δεν χρειάστηκε να ιδρύσουν ανάλογα στρατόπεδα προκειμένου να κατανικήσουν τις δυνάμεις του φασισμού.
    Η Μακρόνησος ήταν μία απόλυτη ολκληρωτική ξεφτίλα, και τέτοια θα παραμείνει για πάντα.

    Μου αρέσει!

  45. ΣΑΘ:

    «…«βάζελους» που έγιναν «γαύροι», «γαύρους» που έγιναν «βάζελοι» κ.ο.κ.»

    Όχι δα! Αν ξέρετε έστω μία τέτοια περίπτωση να την κάνουμε ποστ – να εκτιναχτεί η επισκεψιμότητα των «σημειώσεων» στα ύψη! 🙂

    Μου αρέσει!

  46. # Αν οι «ανανήψεις» ήταν αποτέλεσμα μόνο βασανιστηρίων, τι σημαίνει η φράση τού σαφώς φιλοκομμουνιστή (αν όχι κομμουνιστή σκέτο) Μπουρνάζου:
    «θα ήταν ΛΑΘΟΣ να δούμε την αναμορφωτική διαδικασία μονάχα ως μιά φενάκη, ένα προκάλυμμα των βασανιστηρίων»;
    Τι σημαίνει η δυσκοίλια φράση του: «Η έκδοση περιοδικών, οι ομιλίες, η ύπαρξη και δραστηριότητα Γραφείων Ηθικής Αγωγής, η λειτουργία ραδιοσταθμού στη Μακρόνησο, όλα αυτά αποτελούν συγκεκριμένες πραγματικότητες, που, ακόμα και αν υπηρετούν τον σκοπό τού εξωραϊσμού και της συγκάλυψης, θα ήταν ΛΑΘΟΣ να αντιμετωπιστούν απλώς ως ένα προπέτασμα καπνού άνευ σημασίας, ένα συγκαλυπτικό πέπλο·»;

    Ένας μη παντελώς αδαής αναγνώστης, πάντως, βλέπει ολοκάθαρα πως ο Μπουρνάζος προσπαθεί να πει ότι τα γενόμενα στη Μακρόνησο στον τομέα τής αντικομμουνιστικής διαφώτισης και διαπαιδαγώγησης, δεν ήταν καθόλου ασήμαντα.
    Και εφ’ όσον είναι έτσι, γιατί δεν ευσταθεί το συμπέρασμα ότι έπαιξε και η διαφώτιση όχι ασήμαντο ρόλο στις ανανήψεις;

    Στο σημείο αυτό θα με ενδιέφερε πάρα πολύ η γνώμη του κ. Πάνου και άλλων τυχόν επισκεπτών / αναγνωστών (ως προς το τι μπορεί να εννοεί ο Μπουρνάζος).

    Γράφει ο Μπουρνάζος:
    «…την εποχή εκείνη για το κράτος, τον επίσημο πολιτικό κόσμο, την πλειονότητα της διανόησης, την Εκκλησία, η Μακρόνησος συνιστά ένα πρότυπο, αποτελεί αντικείμενο θαυμασμού, παράδειγμα προς μίμησιν».

    «Μεγάλο σχολείο» με «συμβολική και τιμητική σημασία για το έθνος», χαρακτηρίζει τη Μακρόνησο ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Ακόμα πιο ενθουσιωδώς εκφράζεται για τη Μακρόνησο ο Κων/νος Τσάτσος.
    «Ο Στράτης Μυριβήλης, σε διάλεξή του στην Καλαμάτα, το 1948, στηλιτεύοντας τη ραστώνη, την ατολμία και την ιδιοτέλεια του πολιτικού κόσμου στη μάχη εναντίον τού κομμουνισμού, θα πει: ‘Και κανείς δεν τολμά να χτυπήσει το τσεκούρι στη φωτιά, να βγει στη μέση σαν Κράτος Κυρίαρχο, να πάρει από τα χέρια τών ανάξιων γονιών αυτά τα εκκολαπτόμενα ΕΠΟΝιτάκια, που είναι χιλιάδες […], και να τα κλείσει σε κατασκηνώσεις πολιτισμού και εθνικής αγωγής για να τα αποξενώσει από το πνευματικό χασίς που τα ποτίζουν οι προπαγανδιστές πρωί-βράδυ. Τί είν’ αυτό που γυρεύω; Μια μεγάλη, μια πανελλήνια οργάνωση της Μακρονήσου γυρεύω, για τα δηλητηριασμένα νιάτα, σαν αυτή που αυτοσχεδίασε και τόσο άξια έφερε σε τέλος ο Στρατός μας’ «. (Μπουρνάζος)

    Όλοι αυτοί οι γίγαντες του ελληνικού πνεύματος, είτε κοιμούνταν μακαρίως, είτε έλεγαν άθλια ψέματα. Και πλέρια αλήθεια έλεγαν (όπως πάντα) μόνο οι κομμουνιστές που έπλασαν τον «μύθο» τής Μακρονήσου, του Αγίου Βήματος τής ΚΚΕδίας.
    Όλα τα αντικομμουνιστικά κείμενα που μας έχουν αφήσει «ανανήψαντες» της Μακρονήσου (π.χ. οι Ζωάννος και Σαρρής), είναι, (πάντα κατά την νέα «εθνική Αλήθεια» τής φιλοκομμουνιστικής Cabal), ψευδή και υποβολιμαία…
    Σήμερα, βέβαια, ξέρουμε ότι έγιναν στη Μακρόνησο ΚΑΙ πράγματα που προσβάλλουν τον ανθρώπινο πολιτισμό.
    Δεν έγιναν, όμως, ΜΟΝΟ τέτοια στη Μακρόνησο. Έγιναν και άλλα, θετικά και εθνοφελή· που αφορούσαν σε πάρα πολλές χιλιάδες κρατουμένους.

    Όποιος ενδιαφέρεται πραγματικά να μάθει αν υπήρχε τα χρόνια εκείνα αντικομμουνιστικός και «αναμορφωτικός» λόγος επιπέδου, κι αν ένας τέτοιος λόγος θα μπορούσε να επηρεάσει παραπλανηθέντα και απλώς «επιμολυνθέντα» Ελληνόπουλα (και όχι βαμμένους κομμουνιστές), χωρίς τη χρήση βασανιστηρίων, ας διαβάσει το κείμενο του Κων/νου Τσάτσου «Έθνος και κομμουνισμός», που είναι δημοσιευμένο στο βιβλίο του «Ελληνική Πορεία», Εστία χ.χ.ε.,σελ. 206-247.

    Μου αρέσει!

  47. ΣΑΘ τον Μπουρνάζο τον ερμηνεύεις εσφαλμένα, πουθενά δεν εννοεί ή υπονοεί ότι αυτή η «διαφώτιση» της Μακρονήσου, που τόσο πολύ επιδοκιμάζεις, δεν ήταν στενά συνυφασμένη με τα βασανιστήρια. Λέει το ακριβώς αντίθετο, ότι διαπλέκονταν στενά με αυτά. Λέει δηλαδή το τελείως αντίθετο από αυτό που προσπαθείς να τον παρουσιάσεις ότι λέει.

    «Όλοι αυτοί οι γίγαντες του ελληνικού πνεύματος, είτε κοιμούνταν μακαρίως, είτε έλεγαν άθλια ψέματα.»

    Το δεύτερο.
    Και δεν ήταν κάτι που συνέβαινε αποκλειστικά στην Ελλάδα, και σε σχέση με την Μακρόνησο. Συνέβαινε και σε άλλες χώρες, διανοούμενοι δηλαδή να ψεύδονται για μία πολύ άσχημη πραγματικότητα επείδη πίστευαν πως έτσι προωθούν ένα ανώτερο πολιτικό στόχο, στο όνομα του οποίου υποτίθεται δικαιολογούνταν τα ψέμματα που έλεγαν.

    «Σήμερα, βέβαια, ξέρουμε ότι έγιναν στη Μακρόνησο ΚΑΙ πράγματα που προσβάλλουν τον ανθρώπινο πολιτισμό.
    Δεν έγιναν, όμως, ΜΟΝΟ τέτοια στη Μακρόνησο.»

    Όμως ΚΥΡΙΩΣ τέτοια ήταν που έγιναν ΣΑΘ. Και αυτή είναι η πικρή αλήθεια, οσο και αν δεν αρέσει σε κάποιους. Και έτσι σήμερα, πέραν των βαμμένων ακροδεξιών, την Μακρόνησο κανένας πλέον (και το εννοώ – από Αριστερά, Κέντρο εως και Δεξιά) δεν την θυμάται για την «ιδεολογική διαφώτιση» που τάχα προσέφερε, την θυμούνται όμως όλοι για τα βασανιστήρια που προσέφερε στην υπηρεσία αυτής της «διαφώτισης». Και αυτός είναι ο βασικός λόγος που για τους περισσότερους ήταν μία μαύρη κηλίδα, μία ολοκληρωτική ξεφτίλα, και τέτοια θα παραμείνει εσαεί.

    Μου αρέσει!

  48. Στο διαδίκτυο κυκλοφορεί η παρακάτω επιστολή τού Χριστόδουλου Τσιγάντε, (του αείμνηστου διοικητή τού «Ιερού Λόχου»), δημοσιευμένη στην εφημερίδα «Ελευθερία» τής 29/5/1948, με τίτλο: «Η Μακρόνησος, ενα αμφισβητούμενο Θέμα»

    Δεν μπόρεσα να διασταυρώσω τη γνησιότητά της.

    Ο λόγος που την ανεβάζω εδώ, είναι ένα (ενδιαφέρον για μένα) στοιχείο που αναφέρει στην επιστολή του αυτήν, το οποίο αγνοούσα.

    Γράφει, λοιπόν, ο Χ. Τσιγάντες:
    «Υπάρχει στην Μακρόνησο και μια άλλη, η ολιγώτερον συμπαθητική κατηγορία .Εκείνοι που θέλουν να μείνουν στη Μακρόνησο για ν’ αποφύγουν την εκστρατεία, χωρίς να ειναι κομμουνιστές. Αυτοί έχουν δημιουργήσει την θεωρία , οτι δεν υπογράφουν δήλωσι, διότι δεν τους το επιτρέπει η αξιοπρέπεια! Μίλησα με μερικούς απο αυτούς και απέκτησα την πεποίθησι οτι πάντως προτιμούν την Μακρόνησο απο την κακουχία και τον κίνδυνο.»

    Η επιστολή του Χ. Τσιγάντε, όπως κυκλοφορεί στο διαδίκτυο:

    «Είναι τουλάχιστον δυσσάρεστη η σκέψις οτι νέοι άνθρωποι καμωμένοι να χαίρονται την ζωή είναι κάπου περιωρισμένοι. Είναι μελαγχολική η θέα της φυλακής και όταν ακόμη ξέρης , οτι εκεί βρίσκονται κλεισμένοι κοινοί εγκληματίες. Οταν σκέπτεσαι οτι το κράτος βρίσκεται στην ανάγκη να κλείση 15000 παληκάρια στρατευμένα ‘’διότι δεν εμπνέουν εμπιστοσύνη’’, σε πιάνει λύπη αληθινή. Αναμετράς την ψυχολογική επίδρασι του κλεισίματος σε κάθε ελεύθερο άνθρωπο και σφίγγεται η καρδιά σου.Έπειτα το στρατόπεδο συγκεντρώσεως σου θυμίζει λιγο Γκεστάπο και λιγο Γκεπεού.Και η προπαγάνδα των κομμουνιστών με τα δοκιμασμένα συνθήματα της, που έχουν διατυπώσει επίτηδες για να επηρεάζουν τις ευαίσθητες ψυχές, ώστε να υπάρχουν συμπαράστάται της κατακραυγής και τίμιοι ανθρωποι, πάντοτε σου αφήνουν αμφιβολία. Με αυτές τις σκέψεις πήγαινα στη Μακρόνησο, μολονότι εγνώριζα τώρα και 32 χρόνια, τον διοικητή της συν/χη Μπαραικταρη, πολεμιστή πολιτισμένο και σεμνότατο, κάθε άλλο παρα δεσμοφύλακα.

    Στη Μακρόνησο μου διαλύθηκε κάθε αμφιβολία. Είδα εκεί αξιωματικούς που τους εγνώριζα απο πριν και που έτυχε μάλιστα να τους διοικήσω. Μίλησα με εκατοντάδες στρατιώτες , με δεκάδες εαμίτες , με συνδέσμους και οδηγούς του Ιερού Λόχου και που ανήκαν στην κατοχή στο ΕΑΜ. Ακόμη και με ανθρώπους που στα νησιά του Αιγαίου το 1944 προσπάθησαν ν’ αντισταθούν στην επιβολή του κράτους.Και άλλους που παρουσιάσθησαν μόνοι τους και μου είπαν οι τότε με βρίζανε σε ‘’ πάνδημα συλλαλήτηρια’’.Και καθε αμφιβολία μου εχει διασκεδασθεί: Η Μακρόνησος οσο επιτρέπουν οι συνθήκες , είναι ένας οργανισμός χρήσιμος , καλώς διοικούμενος και αποδοτικός.
    Μου έτυχε να αντιληφθώ απο κοντά την τεχνική των κομμουνιστών , στις φυλακές, στις στρατιωτικές μονάδες, σε στρατόπεδα και σε εργοστάσια.Στις φυλακές Αιγίνης απηγόρευσαν με την βία στους φυλακισμένους οπαδούς τους να μου μιλούν ιδιαιτέρως. Σε εργοστάσια της Θεσσαλονίκης κομμουνιστικές μειοψηφίες ανάγκαζαν τους άλλους εργάτες σε απεργία. Σε φυλακές διέταζαν απεργία πείνης. Σε στρατιωτική μονάδα τρομοκρατούσαν με ξύλο τους νεαρούς χωρικούς , όπου δεν είχαν μεμυημένους υπαξιωματικούς αυτοί έεκαναν τον πειθαρχικόν και κατέδιδαν ως κομμουνιστάς εκείνους που δεν ήθελαν να τους ακολουθήσουν.

    Στη μέση Ανατολή ταγματάρχης κομμουνιστής καταδικασθείς κατόπιν, έβγαλε από την μονάδα , ως υπόπτους , εθνικόφρονας και το έγραψε σε γράμμα που έπεσε στα χέρια μου. Στο στρατόπεδο της Άλμας όπου είχαν συγκεντρωθεί οι στρατιώτες δύο ταγμάτων που ειχαν στασιάσει, δεν τολμούσαν να μου μιλήσουν γνωστοί μου στρατιώτες, παρ’ όλην την φρουρά, ως την στιγμή που έβγαλα απο μέσα τα μούτρα – μια «ομάδα» τρομοκρατών που έδερνε αλύπητα.

    Κατηγορούμενο σε στρατοδικείο τον ηπείλησε δημόσια την ώρα της συνεδριάσεως ο ‘’καθηγητής ‘’ των κατηγορουμένων, όταν ετόλμησε να πη μια λεπτομερειακή αλήθεια , με αντίποινα εκ μέρους του κόμματος ‘’ οταν πάμε στην Ελλάδα’’
    Αναφέρω αυτές τις προσωπικές διαπιστώσεις για να δείξω τον τρόπο με τον οποίο εργάζονται οι κομμουνιστικοι πυρήνες ταραχών και συνεπώς τις δυσκολίες των υπευθύνων σε κάθε περίπτωσι ομαδικής συμβιώσεως.
    Εναντίον αυτής της συνεχούς συνομωσίας οι στρατιωτικοό κανονισμοί είναι ανίισχυροι.Θεωρούσα και θεωρώ άνανδρο και ανίκανο τον αξιωματικό που δέρνει σταρατιώτες.Δεν μου έτυχε στη Μακρόνησο να διαπιστώσω , στα τάγματα όπου επήγα , να πέφτη ξύλο.

    Σκέπτομαι όμως και το πιστεύω , ότι όταν υπάρχη οργάνωσις τρομοκρατών και τυφλή προσήλωσις στο γράμμα και στο πνεύμα του κανονισμού , που απαγορεύει απολύτως την σωματική ποινή, είναι σαν να ζητούσες να επιβληθής σε φρενοκομείο χωρίς φύλακες και χωρίς ζουρλομανδύα. Στην εσκεμμένη τρομοκρατία δεν μπορείς να αντιπαρατάξης το ευαγγέλιο.
    Είδα στην Μακρόνησο τρία τάγματα και τους εφέδρους αξιωματικούς .Δεν είδα τις φυλακές. Με προσεκάλεσαν ομως να πάω εκεί και να μείνω όσο καιρό θέλω. Σε αυτά τα τάγματα και στους εφέδρους διαπιστωσα οτι υπάρχουν τρείς κατηγορίες ανθρώπων.1ον οι κομμουνιστές 2ον οι πρώην ελασίτες και εαμίιτες – οι παρασυρμένοι στο βουνό απο πατριωτισμό ( και που τους κράτησαν στην ιδέα τους οι διώξεις, ο χαφιεδισμός και η δοσιλογοκρατία, με μια λέξι η φανατική αντίδρασις που ακολούθησε τον απαίσιο Δεκέμβριο), 3ον οι αριστεροί, αρκετοί φιλελεύθεροι και απλώς αντιμεταξικοί, που παρέμειναν στα αρχεία ως επικίνδυνοι στο καθεστώς απο τον καιρό του Μανιαδάκη. Ολους αυτούς , εκτός απο ολίγους αμετανοήτους , τους επαναφέρει στην Εθνική οικογένεια η δουλειά που γίνεται στην Μακρόνησο.
    Δεν πρόλαβα να μπώ σε λεπτομέρειες της διαφωτίσεως .Είιδα όμως τα αποτελέσματα, Το Γ τάγμα και το Β , 10000 περίπου άνθρωποι, μου έκαναν εντύπωσι, με έπεισαν οτι θα μπορούσαν να ενταχθούν απο σήμερα στον κανονικό στρατό. Το πρώτο φυσικά θέλει επιλογή και διαφώτισι.Χρειάζεται κάποιο διάστημα για ν’αποκτήσουν οι αξιωματικοί την εμπιστοσύνη των νεοφερμένων, κυρίως εκείνων που εφθάσαν στην Μακρόνησο για τα ζητήματα της κατοχής.Διότι είναι φυσική η πικρία τους, όταν τους απέσπασαν απο τους συνηλικιώτες τους για να τους πάνε στο ξερονήσι.Μου έκανε αρίστη εντύπωσι η τάξις η καθαριότης η οικειότης των αξιωματικών με τους στρατιώτες , το κέφι και η ζωηρότης των στρατιωτών.

    Στο Γ τάγμα έχει δημιουργηθεί ομαδικόν πνεύμα.Η υπερηφάνεια της μετανοίας. Και είναι έκδηλη και συγκινητική.
    Υπάρχει στηνΜακρόνησο και μια άλλη , η ολιγώτερον συμπαθητική κατηγορία .Εκείνοι που θέλουν να μείνουν στη Μακρόνησο για ν’ αποφύγουν την εκστρατεία, χωρίς να ειναι κομμουνιστές. Αυτοί έχουν δημιουργήσει την θεωρία , οτι δεν υπογράφουν δήλωσι, διότι δεν τους το επιτρέπει η αξιοπρέπεια !Μίλησα με μερικούς απο αυτούς και απέκτησα την πεποίθησι οτι πάντως προτιμούν την Μακρόνησο απο την κακουχία και τον κίνδυνο.
    Θα ήταν ευχής έργον να μην υπήρχε Μακρόνησος.Να ζούσαμε ακόμη στην εποχή οπου μπορούσαμε να πιστεύουμε τους ομοίους μας, χωρίς κομμουνιστικές συνομωσίες χωρίς προδοσίες και δολοφονίες , χωρις χαφιεδισμούς και χωρίς πατριδοκαπηλεία
    Το κράτος όμως κάνει πόλεμο για την ύπαρξι και για την ακεραιότητα της Ελλάδος και δεν μπορεί να δεχθή ανεξέλγκτα, στο στρατό που πολεμά, ούτε προδότες, ούτε μέλλοντες αυτόμολους , ούτε πεμπτοφαλαγγίτες

    Είδα σε άλλους στρατούς παρόμοιους οργανισμούς και βεβαιώ οτι η Μακρόνησος είναι πολύ πιο πολιτισμένη, πολύ πιο ήρεμη απο παρόμοια στρατόπεδα των δυτικών λαών .
    Και δεν έχει καμμιά ασφαλώς σχέσι με τα ορυχεία άλατος της Σιβηρίας.
    Αξίζει γι’ αυτό έπαινος στους υπευθύνους της Μακρονήσου και για τον πολιτισμένο τρόπο που εκτελούν το άχαρο έργο, αλλά και γιατί πέρα από κάθε θεωρητική αμφισβήτησι το πρακτικό αποτέλεσμα είναι ότι αποδίδεται στη χώρα σε σύντομο σχετικώς διάστημα το μεγαλύτερο ποσοστό των υπόπτων».

    Μου αρέσει!

  49. 2ον οι πρώην ελασίτες και εαμίιτες – οι παρασυρμένοι στο βουνό απο πατριωτισμό ( και που τους κράτησαν στην ιδέα τους οι διώξεις, ο χαφιεδισμός και η δοσιλογοκρατία, με μια λέξι η φανατική αντίδρασις που ακολούθησε τον απαίσιο Δεκέμβριο)

    Με άλλα λόγια ο Χ. Τσιγάντες συμφωνεί απολύτως με τον υποστράτηγο Ζαφειρόπουλο για τον κομβικό ρόλο της Λευκής Τρομοκρατίας στη στρατολογία του ΔΣΕ!

    https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/09/30/gcw-470/

    (Δεν εκπλήσσομαι γιατί ο Τ. ήταν ευφυής άνθρωπος και με μεγάλες εμπειρίες – μέχρι στη Λεγεώνα των Ξένων είχε πάει, ματά την ατιμωτική καθαίρεσή του στα 1935)

    Μου αρέσει!

  50. Ο Τσιγάντες αποστρατεύτηκε με αίτησή του την 1 Μαΐου του 1948. Ίσως επειδή τον ταλαιπωρούσε υπερβολική μυωπία. Στη συνέχεια ασχολήθηκε με την αρθρογραφία, ως το 1950 που τοποθετήθηκε διευθυντής στη Ραδιοφωνία (ΕΙΡ). Προφανώς τη Μακρόνησο την επισκέφτηκε μετά την αποστρατεία του.

    Μου αρέσει!

  51. Στο βιβλιο του ‘’ Ο Αγωνα για την Ελλαδα 1941-1949’’ ο C.M.Woodhouse, συνταγματαρχης, αρχηγός της συμμαχικης στρατιωτικης αποστολης στην Ελλαδα, σελις 215-216, εκδοσεις Ivan R Dee, Chicago γραφει: Μια λυσι που επεκριθη ιδιαιτερα , τελικως επεννοηθη το 1948 απο τον Γεώργιο Στρατο, υπουργο Εθνικης Αμυνης , που οργανωσε ειδικα στρατοπεδα στα νησια Μακρονησος και Λερος….Ειναι γεγονος ότι απο τους περιπου τριάντα χιλιαδες νεους Ελληνες που περασαν απο το στρατοπεδο της Μακρονησου περίπου το τριάντα τοις εκατο τελικα απεκύρηξε τον κομμουνισμο.Τρια ταγματα στρατιωτών σχηματισθησαν απο τα στρατοπεδα της Μακρονησου και επιστρατευθησαν στον Εθνικο Στρατο, μολονοτι υπηρξαν μερικες λιποταξιες.Περιπου το δεκα τοις εκατο παρεμειναν μετανοητοι κομμουνιστες και για το υπολοιπο εικοσι τοις εκατο εθεωρήθησαν μονιμως υποπτοι . Η επιτυχία της επιχειρησεως ως πειραμα κατηχησεως πρεπει να θεωρηθη αβεβαιο.Αλλα κρινομενο ως ενα πρακτικο μεσο για την εξουδετερωση μιας σοβαρας πηγης υπονομευσεως του καθεστωτος, Η Μακρονησος συνολικως ηταν επιτυχια..»

    Μου αρέσει!

  52. «Η επιτυχία της επιχειρησεως ως πειραμα κατηχησεως πρεπει να θεωρηθη αβεβαιο» γράφει ο Γούντχαουζ, «αλλα κρινομενο ως ενα πρακτικο μεσο για την εξουδετερωση μιας σοβαρας πηγης υπονομευσεως του καθεστωτος, η Μακρονησος συνολικως ηταν επιτυχια»

    Με άλλα λόγια, τζάμπα πήγε τόση «διαφώτιση». Μόνο η μαγκούρα ήταν αποτελεσματική!

    Μου αρέσει!

  53. @ Πάνος

    Προφανώς τα σχλόλιά σας αυτά αναφέρονται στην επιστολή τού Χ. Τσιγάντε που ανέβασα στο άλλο (ομότιτλο) post για τη Μακρόνησο, (εκείνο με τα πολλά σχόλια).

    Φαίνεται να έχει γίνει κάποιο μπέρδεμα.

    Μου αρέσει!

  54. Ο Θεοφύλακτος Φ.Παπακωνσταντίνου στο πόνημα του «Η Ανατομία της Επαναστάσεως» (της 21ης Απριλίου) (σελ. 230-231):

    « Το τρίτον βασικόν γεγονός που εξησφάλισε την νίκην είναι οι θεμελιώδεις αλλά σταδιακοί πρόοδοι , αι σημειωθείσαι εις τον τομέα της καθαρώς στρατιωτικής αντιμετωπίσεως της επαναστάσεως, ο οποίος ήτο ταυτοχρόνως ο δυσχρέστερος και ο αποφασιστικώτερος. Εδώ έγινε πραγματική κοσμογονία. Διότι δια πρώτην φοράν εις την ιστορίαν ένας τακτικός στρατός κατώρθωσε να αντιμετωπίση επιτυχώς ένα νέον είδος πολέμου, τον ανταρτοπόλεμο, δια τον οποίον ούτε προωρίζετο ούτε ήτο παρασκευασμένος και έναντι του οποίου παρουσίαζε απειρίαν μειονεκτηματων.

    Εθεσπίσθη πρώτον η εθνική διύλισις του στρατεύματος Το σύστημα της εκλεκτικής στρατεύσεως εγκατελείφθη. Ολοι οι υπέχοντες στρατιωτικήν υποχρέωσιν διετηρούντο υπο τα όπλα, εφ’ όσον ήσαν υγιείς. Δεν ενετάσσοντο όμως όλοι εις μαχίμους μονάδας, αλλα μόνον οι κατα τας πληροφορίας των αρμοδίων αρχών , εθνικώς αδιάβλητοι.Οι άλλοι εστέλλοντο εις το στρατόπεδον της Μακρονήσου. Ετσι συνετελέσθη μια πρόοδος. Αλλά δεν ητο πλήρης. Διότι οι συγκεντρωθένετες κομμουνιστές εντός ολιγου χρόνου κατώρθωσαν να επιβληθούν εφ’ ολοκλήρου της μάζης των στρατευμένων και να μεταβάλλουν την Μακρόνησον εις ενα απέραντον Σοβιέτ, επι του οποίου ουδένα έλεγχον ηδύνατο να ασκήση η αρχικώς ολιγάριθμος φρουρά..Εξέδιδαν ιδικήν των εφημερίδα, την ΄΄Αλμύρα΄΄ , ωργάνωναν διαλεξεις και εορτάς, είχαν ιδικήν των πειθαρχίαν ανεξάρτητον της τυπικής ιεραρχίας και καθοδηγούντο απο διαφόρους επιτροπάς. Δια να παραλύση η κομμουνιστική επιβολή και να εξουθενωθούν ηθικώς οι φορείς της , το κράτος ηναγκάσθη να προσφύγη εις σκληράς μεθόδους πειθαρχήσεως αι οποιαι πολλάκις εξομοιώθησαν ηθικώς προς τα κομμουνιστικάς μεθόδους. Το αποτέλεσμα πάντως υπήρξε τετραπλούν.Οι κομμουνισταί έπαυσαν ν’ απολαμβάνουν των αγαθών και της ασφαλείας των πολιτών καθ’ όν χρόνον οι εθνικόφρονες εμάχοντο.. Η επιλογή των ανδρών των μαχίμων μονάδων εγίνετο με μεγάλη προσοχήν και αυστηρότητα , ωστε να μην διεισδύουν εις αυτάς κομμουνισταί.Η Μακρόνησος έπαυσε να είναι τόπος αναψυχής και ινστιτούτο κομμουνιστικής αγωγής. Και απο το στρατόπεδο αυτό εξήλθαν λόχοι και τάγματα ‘’ αναμορφωμένων’’ που επολέμησαν με ηρωισμόν κατά του συμμοριτισμού.»

    Μου αρέσει!

  55. Αγαπητέ ΣΑΘ,

    πρόκειται για το ίδιο ποστ. Απλά οι αδυναμίες του καπιταλισμού – όπως λέμε σ’ αυτές τις περιπτώσεις 😉

    Εξαιρετικός πάντως και ο Θεοφύλακτος: «Η Μακρόνησος έπαυσε να είναι τόπος αναψυχής και ινστιτούτο κομμουνιστικής αγωγής»

    Περίεργες αντιλήψεις περί αναψυχής (παραθερισμού) προέκυπταν από τη Μακρόνησο…

    ΥΓ. Ο Θεοφύλακτος πάντως ξεκίνησε τη σταδιομία του ως θεωρητικός του ΚΚΕ, στο πανεπιστήμιο, αλλά στα 1933 ήταν… τροτσκιστής: https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/03/19/gcw-88/

    Μου αρέσει!

  56. @ Πάνος:

    Υψηλόβαθμο στέλεχος τού ΚΚΕ, σε πρόσφατη εκδήλωση για τον ΔΣΕ, είπε ότι ο ταγματάρχης Νίκος Παπανδρέου μαζί με ολόκληρο το τάγμα του που απετελείτο από Μακρονησιώτες, αυτομόλησε στον ΔΣΕ!!!

    http://www.902.gr/eidisi/neolaia-paideia/109256/ti-ki-epese-o-grammos-emeis-tha-nikisoyme-video

    Είναι δυνατόν να έχει γίνει κάτι τόσο «χοντρό», και να μην είναι ευρύτερα γνωστό;

    Έχετε εσείς διαβάσει / ακούσει πουθενά κάτι τέτοιο;

    Προσωπικά, πάντως, μου φαίνεται απίστευτο.

    ΥΓ
    Μιας και ο λόγος περί ΚΚΕ, έχετε μήπως δει το βίντεο που πρωτοπροβλήθηκε στον επίσημο εορτασμό τών 70 χρόνων από την ίδρυση του ΔΣΕ, (τέλη Οκτωβρίου 2016), με τον εξαιρετικά εύγλωττο τίτλο «Τι κι αν έπεσε ο Γράμμος; Εμείς θα νικήσουμε»;

    Ο ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, πάντως, της 1.11.2016, γράφει ότι το πιο δυνατό χειροκρότημα στην αίθουσα όπου προβαλλόταν το βίντεο αυτό, ξέσπασε όταν ακούστηκε το ηχογραφημένο ντοκουμέντο με τη φωνή τού Ζαχαριάδη, που παρουσιάσθηκε εκεί για πρώτη φορά.
    Του ως το 2011 βαρύτατα στιγματισμένου και διαγεγραμμένου Ζαχαριάδη, βεβαίως, βεβαίως…

    Και κάτι τελευταίο:
    Οι καθηγητές Καλύβας και Μαραντζίδης (ο «πεφιλημένος» σας), ξαναχτύπησαν!
    Η σπουδαία εκδοτική (και όχι μόνον) επιτυχία τών «Εμφυλίων Παθών», αναβαθμίσθηκε.
    Στη νέα έκδοση έχουν προστεθεί δύο ακόμη ερωτήσεις / απαντήσεις για τον Εμφύλιο.
    Πώς θυμάται το ΚΚΕ τον Εμφύλιο;
    Ποιος ήταν ο ρόλος της ιδεολογίας στον Εμφύλιο;
    Το νέο υλικό διατίθεται και σε ξεχωριστή ολιγοσέλιδη έκδοση, (πράγμα, ενταλώς ασυνήθιστο).

    Στην πρώτη ερώτηση / απάντηση, αποδεικνύεται ότι η στάση τού ίδιου του ΚΚΕ απέναντι στον Εμφύλιο, έχει κατά καιρούς αλλάξει, ανάλογα με τις συγκυρίες και τις σκοπιμότητες.

    Το κομμάτι αυτό κλείνει με ιδιαίτερα καυστικόν για το ΚΚΕ τρόπο, εξ αφορμής τού λιβέλλου που το τελευταίο εξαπέλυσε εναντίον τών δύο συγγραφέων με το φυλλάδιό του «23+ παθιασμένα ψέματα για τον ένοπλο λαϊκό αγώνα 1941-1949» (Ιούλιος 2016).

    Οι Καλύβας και Μαραντζίδης καταλήγουν καταλυτικά:

    «Με άλλα λόγια, γράψαμε τα ‘Εμφύλια Πάθη’, λένε, για να ξορκίσουμε το φάντασμα του κομμουνισμού και να παρεμποδίσουμε την αναπόφευκτα νικηφόρα αναγέννηση του ΔΣΕ. Πραγματικά, είναι δύσκολο να επιλέξει [το ΚΚΕ] σε ποιο σκέλος να επιμείνει: στο αναπόφευκτο της επικράτησης του κομμουνισμού ή στη σταυροφορία μας εναντίον τής άμεσης αυτής προοπτικής» (!!)

    Μου αρέσει!

  57. @ Πάνος

    Γενικά μιλώντας, θεωρώ ότι η επιμονή, ακόμα και σήμερα, στη συντήρηση, (στη δημόσια μνήμη), της εικόνας τού κομμουνιστή-θύματος και οσιομάρτυρος, είναι ιστορικά αδικαιολόγητη.

    Πάντα κατά την ταπεινή μου γνώμη, φυσικά.

    Μου αρέσει!

  58. Στην ενότητα «σύγχρονη διαχείριση» υπάρχει μια πλούσια συλλογή από εκδηλώσεις – λόγους κλπ στελεχών του ΚΚΕ για το ΔΣΕ.

    https://greekcivilwar.wordpress.com/index-18/

    Για το τάγμα Παπανδρέου δεν έχω ξανακούσει.

    Είδα όσα γράφει ο Μπουρνάζος. Σεβαστή η άποψή του, αλλά (όπως έγραψα ήδη 6-7 φορές) η δική μου άποψη είναι διαφορετική (συμφωνώ με τον Γούντχάουζ)

    Αυτό με τα θύματα – οσιομάρτυρες τι σχέση έχει με τη δική μας συζήτηση; Δεν κατάλαβα να χρησιμοποίησε κανείς αυτούς τους όρους, ούτε τυπικά ούτε ουσιαστικά.

    Μου αρέσει!

  59. Μιλώντας γενικότερα, εννοώ τον ορυμαγδό, την πλημμυρίδα τών κειμένων (και όχι μόνον) που κυκλοφορούν στον δημόσιο λόγο, τα οποία συντηρούν, ακόμα σήμερα, την εικόνα τού κομμουνιστή-θύματος, του κομμουνιστή-αδικημένου, του κομμουνιστή-ήρωα και οσιομάρτυρα…

    Που προβάλλουν κατά κόρον τι έπαθαν οι κομμουνιστές από τους δεξιούς, και ελάχιστα ή και καθόλου το αντίθετο.

    Αυτό.

    Μου αρέσει!

  60. “Στο σημείο αυτό θα με ενδιέφερε πάρα πολύ η γνώμη τού κ. Πάνου και άλλων τυχόν επισκεπτών / αναγνωστών (ως προς το τι μπορεί να εννοεί ο Μπουρνάζος).”

    Να αφήσουμε καλύτερα να μας πει ο ίδιος τι εννοεί ΣΑΘ? Σίγουρα πάντως όχι την εσφαλμένη ερμηνεία που επιμένεις να του αποδίδεις.

    Παραθέτω εδω μερικά άκρως… διαφωτιστικά αποσπάσματα γύρω από τις μεθόδους “διαφώτισης” των κρατούμενων στην Μακρόνησο, παρμένα από το πολύ ενδιαφέρον κείμενο του Στρατή Μπουρνάζου, Στρατόπεδο Μακρονήσου 1947-1950. Βία και προπαγάνδα, από το οποίο προέρχεται και το αρχικό κείμενο της ανάρτησης.
    (Η έμφαση δική μου)

    “Μέσα από τη διαδικασία της «αναμόρφωσης» η στρατιωτική και πολιτική ηγεσία είχε τη δυνατότητα να ελέγξει την εθνικοφροσύνη των στρατευμένων ή να επι- τύχει την πολιτική μεταστροφή τους πριν
    τους στείλει σε μάχιμες μονάδες. Η πολιτική μεταστροφή μπορεί να μην συνεπαγόταν
    απαραίτητα την προσχώρηση στο κυβερνητικό στρατόπεδο αλλά σήμαινε πάντως την πολιτική αδρανοποίηση του «ανανήψαντος». Επιπλέον, η πολιτική μεταστροφή από τους ίδιους τους κρατούμενους στρατιώτες βιωνόταν ως μια διαδικασία εξευτελισμού, που οδηγούσε στην αποκήρυξη του εαυτού τους και τη διάλυση της προσωπικότητάς τους, την υπονόμευση της αξιοπρέπειάς τους που έφερε πλέον το στίγμα του «δηλωσία».” (σ. 53)

    “Οι στρατιώτες δεν ταξινομούνταν ως κρατούμενοι, εφόσον δεν είχαν διαπράξει κάποιο αδίκημα, αλλά θεωρούνταν ύποπτοι εξαιτίας των πολιτικών τους πεποιθήσεων ή της συμμετοχής τους στην εαμική Αντίσταση.Η επιλογή βασιζόταν σε πληροφορίες που είχαν συλλέξει οι υπηρεσίες ασφαλείας και το Δεύτερο Γραφείο (Α2) του Στρατού.” (σ. 54)

    “Η καθημερινότητα των στρατιωτών στη Μακρόνησο φαινομενικά έμοιαζε με αυτή των άλλων στρατοπέδων (ιεραρχία, στολές, αγγαρείες, προσκλητήρια κ.ο.κ.), χωρίς όμως να εκπαιδεύονται στα όπλα ενώ, παράλληλα, «διαφωτίζονταν» κάτω από συνθήκες ακραίας βίας και τρομοκρατίας. Κύρια χαρακτηριστικά του στρατοπέδου ήταν η εξαντλητική εργασία, η αυστηρή πειθαρχία, τα βασανιστήρια και η αντικομμουνιστική προπαγάνδα. Η καθημερινή ρουτίνα των στρατοπέδων συνδύαζε την καταναγκαστική εργασία με τα βασανιστήρια. Οι στρατιώτες δεν εκτελούσαν απλώς τα συνηθισμένα τους καθήκοντα, αλλά έπρεπε να χτίσουν τους δρόμους των στρατοπέδων, γραφεία, κουζίνες, φούρνους, θέατρα, εκκλησίες, το ραδιοσταθμό και να διακοσμήσουν το στρατόπεδο, εργαζόμενοι επί ώρες, με ελάχιστο φαγητό, κάτω από οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες, υπό τους ήχους εμβατηρίων και εθνικοπατριωτικών συνθημάτων και κάτω από ξυλοδαρμούς, εξευτελισμούς και απειλές των ανδρών της Αστυνομίας Μονάδας.” (σ. 56)

    “Για έναν χρόνο, το Γ’ Τάγμα, υπό τη διοίκηση του λοχαγού Παναγιώτη Σκαλούμπακα, έγινε πεδίο πειραμάτων της «αναμόρφωσης» των 2.500-3.000 στρατιωτών που εντάχθηκαν σε αυτό τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 1947. Όσοι στρατιώτες κατά τη διάρκεια των ανακρίσεων δεν έδειχναν διάθεση μεταστροφής, διαχωρίζονταν από τους υπολοίπους και υποβάλλονταν σε άγρια βασανιστήρια: φάλαγγα, «αεροπλανάκι» (να στέκονται στο ένα πόδι και τα χέρια σε έκταση), ξυλοδαρμούς και στη συνέχεια πέταγμα στη θάλασσα, εξοντωτικές αγγαρείες μεταφοράς πέτρας ή άμμου.” (σ. 56)

    “Κάθε τάγμα εξέδιδε τη δική του εφημερίδα, στην οποία οι στρατιώτες ήταν υποχρεωμένοι να γράφουν εγκωμιαστικά άρθρα για τα επιτεύγματα στη Μακρόνησο. Οι έγκλειστοι στρατιώτες ήταν υποχρεωμένοι να παρακολουθούν ομιλίες με θέματα όπως «Η Φυλή μας και η Σλαβική Επίθεση», «Το Σφάλμα του Μαρξισμού», «Ελλάδα,Προμαχώνας της Ελευθερίας» ή «Τι Είδα στη Ρωσία».”

    “Οι πολίτες και οι εξόριστοι έτυχαν της ίδιας βάρβαρης μεταχείρισης που είχαν υποστεί πριν από αυτούς οι στρατιώτες.” (σ. 60)

    “Η βία και η προπαγάνδα της «αναμόρφωσης» είχαν ως στόχο την πολιτική μετα- στροφή των κρατούμενων στρατιωτών και πολιτών. Τεκμήριο της «ανάνηψης» και της πολιτικής μεταστροφής ήταν η «δήλωση μετανοίας» […] Η βία του συστήματος των «δηλώσεων μετανοίας» δεν
    συνίστατο μόνο στη φυσική βία και την τρομοκρατία που ασκούνταν προκειμένου να εξαναγκαστούν να υπογράψουν τη «δήλωση». Η βία έγκειτο στην αποκήρυξη ιδεών, αξιών, κοινωνικών σχέσεων και πολιτικών δεσμών τους, δηλαδή στην αποκήρυξη του εαυτού τους. Οι περισσότεροι κρατούμενοι στρατιώτες και πολίτες τελικά υπέγραφαν γιατί διαφορετικά υποβάλλονταν σε νέο κύκλο βασανιστηρίων και στέλνονταν στην απομόνωση (το λεγόμενο «σύρμα», γιατί οι χώροι της απομόνωσης ήταν περιφραγμένοι με συρματόπλεγμα).” (σ. 60)

    “Προπαγάνδα, φόβος και βασανισμός: ένα αξεχώριστο σύμπλεγμα

    Στη σύλληψη και λειτουργία του στρατοπέδου της Μακρονήσου υπάρχει ένας βασικός στόχος: η αναμόρφωση, η ανάνηψη στρατιωτών και πολιτών, ώστε να αποδοθούν «υγιείς» στον εθνικό κορμό. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος της προπαγάνδας, που ασκείται μεθοδευμένα, σε συνδυασμό με τα βασανιστήρια […]” (σ. 64)

    “Αξίζει εδώ να σημειωθεί ιδιαίτερα η δραστηριότητα για το κλείσιμο της Μακρονήσου που αναπτύσσει, λίγο αργότερα, η Commission Internationale Contre le Regime Concentrationnaire (CICRC), η οποία, με επικεφαλής τον Νταβίντ Ρουσέ, παλιό έγκλειστο του Μπούχενβαλντ, πρωτοστατεί στον αγώνα εναντίον των σοβιετικών στρατοπέδων συγκέντρωσης.” (σ. 74)

    “Παράλληλα, το σύμβολο αποδεικνύεται εξαιρετικά βραχύβιο.Όσο λαμπρό εμφανίζεται στα χρόνια της «ακμής», άλλο τόσο απότομη είναι η πτώση του. Οι πανηγυρισμοί και οι θριαμβολογίες σταματούν, σχεδόν εν μια νυκτί: οι εκατοντάδες υμνητές σωπαίνουν· και σωπαίνουν πλήρως. Η σιωπή είναι αυστηρά οριοθετημένη από δύο πλευρές: οι παλιοί υμνητές, δηλαδή, αφ’ ενός δεν θα συνεχίσουν τα εγκώμια, αφ’ ετέρου όμως, με μοναδική εξαίρεση, όπως είδαμε, τονΠ. Κανελλόπουλο, θα αποφύγουν κάθε αυτοκριτική.

    Οι εξαιρέσεις επιβεβαιώνουν τη διαπίστωση αυτή. Μετά το 1950, θετικές αναφορές για τη Μακρόνησο θα συναντήσουμε μόνο σε επίσημα ή ημιεπίσημα στρατιωτικά έντυπα, αλλά και αυτές σταματούν στα τέλη της δεκαετίας του 1950. Αργότερα, και μέχρι σήμερα, εγκωμιαστικές μνείες απαντούν μόνο σε πάσης φύσεως ακροδεξιά έντυπα ή ιστοσελίδες, γεγονός που επιβεβαιώνει την έκπτωση του συμβόλου: από αιχμή του δόρατος της κρατικής προπαγάνδας περιορίζεται στο λόγο περιθωριακών πολιτικών ομάδων.” (σ. 75)

    Μου αρέσει!

  61. Δεν αντιφάσκει καθόλου Πάνο, αν διαβάσεις όλοκληρο το άρθρο θα διαπιστώσεις ότι ουσιαστικά δεν υπάρχει καμία διαφορά από αυτά που λέμε και εμείς (και τα οποία πλέον λένε όλοι, πλην των βαμμένων ακροδεξιών βέβαια).

    Ο ΣΑΘ έχει απομονώσει μία συγκεκριμένη φράση προκειμένου να εκβιάσει ένα συγκεκριμένο νόημα, το οποίο είναι φυσικά ολοκληρωτικά εσφαλμένο.
    Από το συγκεκριμένο απόσπασμα του Μπουρνάζου ο ΣΑΘ βάζει ΜΟΝΟ το σημείο αυτό που κρίνει ότι προωθεί την θέση του χωρίς όμως να βάζει και το υπόλοιπο τμήμα του αποσπάσματος, το οποίο ακυρώνει μία και καλή την εσφαλμένη ερμηνεία του ΣΑΘ (όπως την ακυρώνει αυτή την θέση του και όλο το υπόλοιπο κείμενο του Μπουρνάζου).

    Παραθέτω εδω ολόκληρο το επίμαχο απόσπασμα με μία έξτρα έμφαση σε κάποια ιδιάιτερα σημεία,

    «θα ήταν λάθος να δούμε την αναμορφωτική διαδικασία μονάχα ως μιά φενάκη, ένα προκάλυμμα των βασανιστηρίων. Η έκδοση περιοδικών, οι ομιλίες, η ύπαρξη και δραστηριότητα Γραφείων Ηθικής Αγωγής, η λειτουργία ραδιοσταθμού στη Μακρόνησο, όλα αυτά αποτελούν συγκεκριμένες πραγματικότητες, που, ακόμα και αν υπηρετούν τον σκοπό τού εξωραϊσμού και της συγκάλυψης, θα ήταν λάθος να αντιμετωπιστούν απλώς ως ένα προπέτασμα καπνού άνευ σημασίας, ένα συγκαλυπτικό πέπλο· αντίθετα, έχει σημασία να μελετηθεί η συγκεκριμένη συγκρότηση και λειτουργία τους, η συνύπαρξη και η διαπλοκή τους με τις πραγματικότητες του βασανισμού

    Από πουθενά δεν προκύπτει η ερμηνεία που ο ΣΑΘ αποδίδει στα λεγόμενα του Μπουρνάζου, ότι υπήρχε τάχα κάποια διαδικασία «διαφώτισης», υποτίθεται ανεξάρτητης από τα βασανιστήρια. Το αντίθετο ακριβώς υποστηρίζει ο Μπουρνάζος, και είναι απόλυτα σωστή αυτή η θέση του, ότι η μακρονησιώτική «διαφώτιση» και τα βασανιστήρια ήταν αξεδιάλυτα συνδεδεμένες πραγματικότητες.

    Μου αρέσει!

  62. Αυτά συμβαίνουν όταν γράφεις όχι απλά, αλλά στριφτά – σαν τη σκοπελίτικη τυρόπιτα: μπερδεύεις τους αναγνώστες 😉

    Στο συγκεκριμένο, ωστόσο, ο Μπ. αντιφάσκει, μάλλον χωρίς να το θέλει. Γιατί εμμέσως, πλην σαφώς, αποδίδει κάποια σημασία στις «διαφωτιστικές λειτουργίες», έστω κι αν τις συνδέει με τα βασανιστήρια.

    Κατά τη γνώμη μου όλη η «διαφώτιση» ήταν «Μπενάκης – Βγενάκης» για τους κρατούμενους, φαντάρους και μη. Όταν σε βασανίζουν – εξευτελίζουν – απειλούν στην τελική χέστηκες για τη διαφώτιση που σου παρέχουν ως συνοδευτικό.

    Άλλο θέμα είναι η αποτελεσματικότητα της βίας, όπως παρατηρεί προσφυώς ο Γουντχάουζ.

    Μου αρέσει!

  63. «Κατά τη γνώμη μου όλη η «διαφώτιση» ήταν «Μπενάκης – Βγενάκης» για τους κρατούμενους, φαντάρους και μη. Όταν σε βασανίζουν – εξευτελίζουν – απειλούν στην τελική χέστηκες για τη διαφώτιση που σου παρέχουν ως συνοδευτικό.»

    Έτσι ακριβώς.

    Ο Γουντχάουζ λέει με διαφορετικά λόγια αυτό που είπα σε διάφορα σχόλια παραπάνω, η πιθανότητα να αλλάξεις τις πεποιθήσεις κάποιου με βασανιστήρια είναι από μικρή εως πολύ μικρή. Αντίθετα όμως, διαμέσου της χρήσης τους αυξάνεται σημαντικά η πιθανότητα να αλλάξεις την συμπεριφορά κάποιου. Επ’ αυτού δεν χωρεί αμφιβολία.

    Μου αρέσει!

  64. @ Πάνος:

    Παραθέτετε παραπάνω ( https://greekcivilwar.wordpress.com/2017/01/14/gcw-806/comment-page-2/#comment-2476 ) «απόσπασμα» από το βιβλίο τού Woodhouse «O αγώνας για την Ελλάδα 1941-1949».

    Το «απόσπασμα» που παραθέτετε, έχει ως εξής:

    # Στο βιβλιο του ‘’ Ο Αγωνας για την Ελλαδα 1941-1949’’ ο C.M.Woodhouse, συνταγματαρχης, αρχηγός της συμμαχικης στρατιωτικης αποστολης στην Ελλαδα, σελις 215-216, εκδοσεις Ivan R Dee, Chicago γραφει:
    «Μια λυση που επεκριθη ιδιαιτερα , τελικως επεννοηθη το 1948 απο τον Γεώργιο Στρατο, υπουργο Εθνικης Αμυνης , που οργανωσε ειδικα στρατοπεδα στα νησια Μακρονησος και Λερος….Ειναι γεγονος ότι απο τους περιπου τριάντα χιλιαδες νεους Ελληνες που περασαν απο το στρατοπεδο της Μακρονησου περίπου το τριάντα τοις εκατο τελικα απεκύρηξε τον κομμουνισμο.Τρια ταγματα στρατιωτών σχηματισθησαν απο τα στρατοπεδα της Μακρονησου και επιστρατευθησαν στον Εθνικο Στρατο, μολονοτι υπηρξαν μερικες λιποταξιες.Περιπου το δεκα τοις εκατο παρεμειναν αμετανοητοι κομμουνιστες και για το υπολοιπο εικοσι τοις εκατο εθεωρήθησαν μονιμως υποπτοι . Η επιτυχία της επιχειρησεως ως πειραμα κατηχησεως πρεπει να θεωρηθη αβεβαιο.Αλλα κρινομενο ως ενα πρακτικο μεσο για την εξουδετερωση μιας σοβαρας πηγης υπονομευσεως του καθεστωτος, η Μακρονησος συνολικως ηταν επιτυχια.» #

    Με όλον τον οφειλόμενο σεβασμό στον μόχθο σας, αλλά και με απόλυτη βεβαιότητα για την καλή σας πίστη, σας πληροφορώ ότι το «απόσπασμα» αυτό κατακρεουργεί το πρωτότυπο του Woodhouse σε καίρια σημεία, με αποτέλεσμα ο αναγνώστης να παραπληροφορείται.

    1) Ο W γράφει ότι η λύση (της Μακρονήσου) «απέβη πολύ αμφιλεγόμενη» και όχι ότι η λύση «επεκρίθη ιδιαίτερα».

    2) Ο W γράφει ότι «Η επιτυχία τής επιχείρησης [της Μακρονήσου] ως πείραμα επανακατήχησης, πρέπει να θεωρηθεί αμφίβολη». Και όχι «Η επιτυχία της επιχειρησεως ως πειραμα κατηχησεως πρεπει να θεωρηθη αβεβαιο». Συμπληρώνει μάλιστα ότι [η επιτυχία αυτή] «δεν μπορούσε να συγκριθεί με την επιτυχία τών πολιτικών κομισαρίων τού ΚΚΕ».

    3) Ο W γράφει: «Αλλά κρινόμενη ως μία πρακτική μέθοδος για την εξάλειψη από την Πολιτεία μιας σοβαρής πηγής ανατροπής, η Μακρόνησος ήταν συνολικώς μια επιτυχία.
    Και όχι: «Αλλα κρινομενο ως ενα πρακτικο μεσο για την εξουδετερωση μιας σοβαρας πηγης υπονομευσεως του καθεστωτος, η Μακρονησος συνολικως ηταν επιτυχια.»

    4) Ως εδώ, λίγο το κακό, μπορεί να πει κανείς. Υπάρχει, όμως, και πολύ σοβαρότερη συνέχεια.
    Ενώ το «απόσπασμά» σας λέει ότι τον κομμουνισμό τον επεκήρυξεαν το 30% των Μακρονησιωτών, ο Woodhouse γράφει ότι το ποσοστό αυτό ήταν 70% (!!)

    Από τους περίπου 30.000 Μακρονησιώτες, γράφει ο W, «περίπου το 70% τελικά απεκήρυξαν τον κομμουνισμό».

    Για καλό τα γράφω και ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας.

    Μου αρέσει!

  65. Ευχαριστώ για τις διορθώσεις, το απόσπασμα το βρήκα τυχαία (σε εθνικιστικό φόρουμ) ψάχνοντας για τον Χρ. Τσιγάντε. Οι ιντερνετικές πηγές τα έχουν αυτά – ιδίως όταν δεν έχεις πρόχειρο το βιβλίο 😉

    Πάντως και το 70% των ανανηψάντων μοιάζει λίγο. Άλλες πηγές αναφέρουν 90%, το οποίο μάλλον είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα. Τυπικά «αναψηψάντων» σε μεγάλο βαθμό, όπως έδειξε και η συνέχεια με τον πλέον αδιάψευστο και πανηγυρικό τρόπο: 25% η ΕΔΑ στις εκλογές του 1958.

    Μου αρέσει!

  66. Η Μακρόνησος ήταν ένα από τα σοβαρότερα μέσα που χρησιμοποίησε η κυβερνητική παράταξη για να συντρίψει την αριστερή ανταρσία των ετών 1946-49 (η οποία δεν θα γινόταν ποτέ αν δεν την είχε προετοιμάσει η τρομοκρατία των παρακρατικών συμμοριών και οι μαζικές διώξεις μετά τη Βάρκιζα) Από τις αρχές του Εμφυλίου και κυρίως από τον Δεκέμβριο του 44 χρησιμοποιήθηκε κάθε διαθέσιμο μέσο γι’ αυτό το σκοπό: ταγματασφαλίτες και δοσίλογοι, παρακρατικοί τρομοκράτες και κανονικοί συμμορίτες – ενώ «προσαρμόστηκε» ολόκληρο το κράτος ανάλογα, δημιουργώντας πολίτες διαφορετικών κατηγοριών, όχι μόνο ως προς τα πολιτικά δικαιώματα αλλά και ως προς τον ίδιο τον επισιτισμό (αρχικά) και τη δυνατότητα επιβίωσης (στις επαρχίες). Με θλιβερό αποκορύφωμα τη χούντα της 21ης Απριλίου, η οποία προήλθε από τα σπλάχνα του εθνικιστικού ΙΔΕΑ, που έλεγχε τους αξιωματικούς του Στρατού ως ημι-νόμιμη (και πάντως ανεξέλεγκτη) παρακρατική οργάνωση ήδη από το 1944.

    Πιθανόν εδώ βρίσκεται η εξήγηση στο ανεξήγητο φαινόμενο γιατί ενώ οι κυβερνητικές δυνάμεις συνέτριψαν τελικά και τον ΕΛΑΣ και τον ΔΣΕ και τις κομματικές δυνάμεις του ΚΚΕ, απέτυχαν χαρακτηριστικά να συντρίψουν – εξαφανίσουν πολιτικά την αριστερά, για ολόκληρες δεκαετίες. Κάτι που με τα πολλά κατάφεραν από κοινού το πασόκ… και ο χρόνος.

    Προφανώς το αποτέλεσμα που πετυχαίνεις είναι ευθέως ανάλογο των μέσων που χρησιμοποιείς. Η ελληνική περίπτωση το επιβεβαίωσε αυτό για μια ακόμα φορά. Ο αναστοχασμός για το παρελθόν είναι εξίσου απαραίτητος για όσους ταυτίζονται με τους νικητές, όσο και για όσους ταυτίζονται με τους ηττημένους.

    Όλοι κέρδισαν και όλοι έχασαν, τελικά. Απλά το γενικό κέρδος ήταν μικρό, σε σύγκριση με τη συνολική χασούρα.

    Μου αρέσει!

  67. «Με θλιβερό αποκορύφωμα τη χούντα της 21ης Απριλίου, η οποία προήλθε από τα σπλάχνα του εθνικιστικού ΙΔΕΑ, που έλεγχε τους αξιωματικούς του Στρατού ως ημι-νόμιμη (και πάντως ανεξέλεγκτη) παρακρατική οργάνωση ήδη από το 1944.»

    Πάνο όταν έγινε η δικτατορία ο ΙΔΕΑ είχε αδρανοποιηθεί τουλάχιστον μία 10ετία, από τα μέσα περίπου προς τέλη της δεκαετίας του ’50. Και αυτό γιατί είχε επιτευχθεί ο βασικός του στόχος, δικοί του αξιωματικοί να βρίκονται πλέον στις ανώτατες θέσεις της στρατιωτικής ιεραρχίας, και αρα να ελέγχουν έτσι το στράτευμα. Έτσι, μετά από αυτό το χρονικό σημείο, η οργάνωση έχασε τον λόγο ύπαρξής της και ουσιαστικά περιήλθε σε αδράνεια. Ως εκ τούτου ο ΙΔΕΑ δεν έπαιξε κάποιο ρόλο στο στρατιωτικό πραξικόπημα του ’67, γιατί πολύ απλά όταν έγινε το πραξικόπημα ο ΙΔΕΑ κατ’ ουσίαν είχε πάψει να υφίσταται (διάφορες φατρίες βέβαια μέσα στις τάξεις του στρατού σαφώς και εξακολουθούσαν να υπάρχουν). Αφότου έγινε το πραξικόπημα, και ιδίως μετά το βασιλικό αντικίνημα, αρκετοί από τους αξιωματικούς που ήταν στελέχη του ΙΔΕΑ παλιότερα, έλαβαν μέρος στην αντιδικτατορική αντίσταση κατά κύριο λόγο μέσα από τις τάξεις της αντιστασιακής οργάνωσης Ελεύθεροι Έλληνες (στην οποία η συντριπτική πλειοψηφία των μελών, αν όχι όλοι, ήταν στρατιωτικοί, κυρίως απόστρατοι αλλά και μερικοι εν ενεργεία).

    Μου αρέσει!

  68. @ Πάνος

    Γράφετε:

    «Πάντως και το 70% των ανανηψάντων μοιάζει λίγο. Άλλες πηγές αναφέρουν 90%, το οποίο μάλλον είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα. Τυπικά «αναψηψάντων» σε μεγάλο βαθμό, όπως έδειξε και η συνέχεια με τον πλέον αδιάψευστο και πανηγυρικό τρόπο: 25% η ΕΔΑ στις εκλογές του 1958.»

    Δεν μπορούμε, άραγε, να συμφωνήσουμε σε κάτι (κατά τη γνώμη μου) τόσο προφανές;

    1) Τουλάχιστο τα τάγματα των Μακρονησιωτών που απαρνήθηκαν τον κομμουνισμό, εντάχθηκαν στον ΕΣ και πολέμησαν γενναία εναντίον πρώην ‘συντρόφων’, είναι για σας «τυπικά» (και όχι ουσιαστικά και στην πράξη) ανανήψαντες;

    2) Το 25% της ΕΔΑ το 1958, ελάχιστη σχέση έχει με τους (εκ των Μακρονησιωτών) τύποις μόνον «ανανήψαντες».
    Αν εννοείτε το πράγματι πολύ υψηλό 35,3% της Δημοκρατικής Παράταξης στη Μακρόνησο στις εκλογές του 1950, αυτό (το ξαναείπαμε) οφείλεται στο ότι οι 10.000 που είχαν μείνει τότε εκεί, ήταν μη υπογράψαντες αμετανόητοι κομμουνιστές.

    Μου αρέσει!

  69. «Τουλάχιστο τα τάγματα των Μακρονησιωτών που απαρνήθηκαν τον κομμουνισμό, εντάχθηκαν στον ΕΣ και πολέμησαν γενναία εναντίον πρώην ‘συντρόφων’, είναι για σας «τυπικά» (και όχι ουσιαστικά και στην πράξη) ανανήψαντες;»

    Το γεγονός ότι πολέμησαν ενάντιον των πρώην συντρόφων δεν υποδήλώνει απαραίτητα και μεταβολή των πολιτικών πεποιθήσεων τους, όπως δεν υποδήλωνε άλλωστε και πραγματική αποδοχή ενοχής η δημόσια αποδοχή του κατηγορητηρίου (η οποία και συνεπάγονταν την εκτέλεσή τους) από τους κατηγορούμενους στις στημένες δίκες της Μόσχας την δεκαετία του ’30.

    «Αν εννοείτε το πράγματι πολύ υψηλό 35,3% της Δημοκρατικής Παράταξης στη Μακρόνησο στις εκλογές του 1950, αυτό (το ξαναείπαμε) οφείλεται στο ότι οι 10.000 που είχαν μείνει τότε εκεί, ήταν μη υπογράψαντες αμετανόητοι κομμουνιστές.»

    Από που προκύπτει ότι επρόκειτο για φανατικούς κομμουνιστές? Από πουθενά.
    Η ροή κρατούμενων προς την Μακρόνησο συνεχίστηκε και μετά την λήξη του Εμφυλίου, αν και σαφώς με πιο μειωμένους ρυθμούς. Επιπλέον συνεχίστηκε και το «διαφωτιστικό» έργο επι των κρατούμενων εκεί. Οπότε ναι, τα αποτέλεσματα των εκλογών του ’50 στην Μακρόνησο είναι ενδεικτικά του μεγέθους της αποτυχίας που είχε το όλο εγχείρημα, το ολοκληρωτικό δηλαδή όραμα της αλλαγής της συνείδησης κάποιου διαμέσου βασανιστηρίων. Πράγμα αναμενόμενο όμως, εφόσον είναι πολύ μικρή η πιθανότητα τα βασανιστήρια (και γενικότερα η βία και ο καταναγκασμός) να οδηγήσουν στην αλλαγή της συνείδησης κάποιου προς την κατεύθυνση που επιθυμούν οι βασανιστές.

    Μου αρέσει!

  70. Γιάννη (ΔΠ),

    σωστά για τον ΙΔΕΑ. Εκκρεμεί ποστ. Δεν το γράφεις; 🙂

    *

    Αγαπητέ ΣΑΘ,

    ως προς τα τάγματα που πολέμησαν γενναία, δεν αμφισβητώ καθόλου το γεγονός ότι υπήρξαν (και) τέτοια. Έχω όμως ερωτηματικά σχετικά με τον αριθμό των μαχητών – Μακρονησιωτών- που πήραν μέρος και (όντως) πολέμησαν γενναία. Όπως και να το υπολογίσουμε πρόκειται για μια μειοψηφία (επί του συνολικού αριθμού των Μακρονησιωτών) αλλά και των Μακρονησιωτών – φαντάρων. Με άλλα λόγια πρόκειται για υπαρκτό αλλά μερικό δεδομένο, το οποίο δεν αντικατοπτρίζει αφ’ εαυτού ολόκληρη την εικόνα της Μακρονήσου. Η οποία είναι πολύ πιο σύνθετη και, στο σύνολό της, καθόλου μα καθόλου «ηρωική».

    Ως προς τα εκλογικά ποσοστά (και τη σχέση τους με τη διαφώτιση στη Μακρόνησο, στο Στρατό και… παντού) αυτά μιλάνε από μόνα τους: 25% μόλις 8 χρόνια από τη λήξη του Εμφυλίου και λιγότερα από το κλείσιμο της Μακρονήσου! Λάβετε υπόψη ότι καθένας από τους 100.000 Μακρονησιώτες είχε οικογένεια, περίγυρο, χωριανούς κλπ. Τα αποτελέσματα του 1958 δεν εκφράζουν αποκλειστικά αυτούς που πήγαν στη Μακρόνησο, αλλά πολύ μεγαλύτερο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας της εποχής, εξίσου επίμονα «διαφωτισμένο», με πολύ μικρότερο ποσοστό βίας στη συνταγή. Το εαμικό κίνημα (σε απίστευτα μεγάλο ποσοστό, με βάση όλα όσα είχαν προηγηθεί) ΔΕΝ διαφωτίστηκε! Υποτάχτηκε (με τη βία ή το φόβο της βίας και τις βιοτικές ανάγκες) αλλά δεν διαφωτίστηκε!

    Επιμένω κι εγώ σ’ αυτό το σημείο γιατί το θεωρώ κομβικό όταν προσπαθούμε να κατανοήσουμε εκείνους τους καιρούς. Και να κατανοήσουμε γιατί ενώ οι νικητές υπερίσχυσαν ολοκληρωτικά στην ένοπλη σύγκρουση, ο ιδεολογικός αγώνας έληξε… με ισοπαλία. Και υπήρξαν στη συνέχεια ανατροπές – ως την πλήρη (αλλά προσωρινή και όχι πολιτική) ιδεολογική κυριαρχία της αριστεράς στην Ελλάδα! Σχηματικά το διατυπώνω.

    *

    Καλημέρα εις αμφοτέρους!

    Μου αρέσει!

  71. Διαβάζω το βιβλίο του Γούσια και βρήκα αυτό (σελ. 458-59)

    «Τα τμήματά μας της ΙΙΙ Μεραρχίας Πελοποννήσου στις 5 Δεκέμβρη (σημ: 1948) διέλυσαν διλοχία Μακρονησιωτών, πιάστηκαν 17 αιχμάλωτοι και πάρθηκαν λάφυρα … Τμήμα πολιτικού επιτρόπου Τρίπολης αιχμαλώτησε διμοιρία Μακρονησιωτών, ανάμεσα στους 27 οι δώδεκα ήταν αξιωματικοί. … Στη Θεσσαλία η Ι Μεραρχία τπου ΔΣΕ ενήργησε επίθεση ενάντια στο γερά οργανωμένο στόχο Βουλγαρέλι. Ύστερα από εξάωρη σκληρή μάχη ανέτρεψε τον αντίπαλο και τον καταδίωξε προς Άρτα. Ενδομήντα δύο στρατιώτες Μακρονησιώτες πέρασαν στις γραμμές μας»

    https://parapodas.files.wordpress.com/2015/01/gousias-a-parapoda.pdf

    Μου αρέσει!

  72. Στο διαδίκτυο κυκλοφορεί η παρακάτω «ανακοίνωση» του Υπουργείου Στρατιωτικών σχετικά με την Μακρόνησο.
    Δεν μπόρεσα να διακριβώσω τη γνησιότητά της, ούτε την ακριβή ημερομηνία της.

    «Ουδείς αξιωματικός αποστέλλεται να υπηρετήση εις την Μονάδα της Μακρονήσου, εξασφαλιζουσα το ακίνδυνον του αγώνος ον διεξάγει το Έθνος δι’ αυτήν την Ύπαρξιν του, εάν δεν διακριβωθούν αι εις βάρος του πληροφορίαι περι της παρελθούσης και σημερινής δράσεως του.

    Εν τω προκειμένω την 15ην Νοεμβρίου 1947 απεστείλαμε τηλεγραφική διαταγή προς τα μονάδας κατατάξεως , δι ής αναστείλαμε πάσαν κίνησιν προς Μακρόνησον, Αξιωματικού όστις ήθελε υποβάλλει παράπονα δι άδικον χαρακτηρισμόν επι τω τέλει όπως εξετασθούν ταύτα λεπτομερώς και αποδοθή το δίκαιον.Κατά την εξέτασιν ουδένα η υπηρεσία ηρώτησεν εις ποίον πολιτικόν κόμμα ανήκει, ακόμη δε και αν υπηρέτησε εις το ΕΛΑΣ, αλλά εζήτησε να μην είναι κομμουνιστής ή κρυπτοκομμουνιστής και να μην συμφωνή με τας αντεθνικάς ενεργείας τούτων.
    Δεν δυνάμεθα να συμφωνήσωμεν με το ότι άξιοι της τιμής και εμπιστοσύνης δια τον υπέρ των όλων αγώνα τον οποίον διεξάγει το Εθνος δέον να στρατεύονται ενώ οι παθητικώς ή ενεργητικώς αντιδρώντες εις τούτον συνηλικιώται των να απαλλάσσονται της στρατεύσεως , ινα μη καταστραφή η επαγγελματική των απασχόλησις , καθ’ ήν στιγμήν πίπτουν μαχόμενοι οι συναδελφοί των και η πατρίς εξοντούνται…Ουδενός εστερήσαμε της τιμής και του δικαιώματος να πολεμήση δια την πατρίδα, αλλα και είμεθα ανίκανοι να υιοθετήσωμεν ανηθίκους λύσεις απαλλάσσοντες της στρατεύσεως πρόσωπα καθ’ οιονδήποτε τρόπον αντιδρώντα εις τον υπέρ των όλων του Εθνους αγώνα, πολύ δε περισσότερον να θέσωμεν εν κινδύνω τούτον δια της χρησιμοποιήσεως ατόμων, άτινα δεν πιστεύουν εις την ιερότητα και την σοβαρότητα των σημερινών κρισίμων προσπαθειών της Πατρίδος…»

    Μου αρέσει!

  73. «σωστά για τον ΙΔΕΑ. Εκκρεμεί ποστ. Δεν το γράφεις;»

    🙂

    Η επίδραση του ΙΔΕΑ, παρότι αυτός ξεκίνησε να υπάρχει από το 1944, έγινε κυρίως αισθητή κατά την δεκαετία του ’50, όταν κατ’ ουσίαν με διάφορους τρόπους κατάφερε να ελέγξει το στρατό, προωθώντας σε διάφορες νευραλγικές θέσεις δικούς του ανθρώπους. Με άλλα λόγια, έκανε αισθητή την παρουσία του κυρίως κατά την μετεμφυλιακή περίοδο και όχι τόσο κατά την διάρκεια του Εμφυλίου.

    Στα της Μακρονήσου τώρα…

    Ένα ακόμα εμπειρικό δεδομένο που καταδεικνύει ότι η διαμέσου βασανιστηρίων «διαφώτιση» πολύ λίγους μπόρεσε να κάνει να αλλάξουν στάσεις και πεποιθήσεις, είναι η πολύ μικρή βιβλιογραφία από τέτοια άτομα στα κατοπινα χρόνια. Θέλω να πω, αν ήταν επιτυχής αυτή η διαδικασία τότε το αναμενόμενο θα ήταν να υπάρχει και μία πλούσια βιβλιογραφία αποτελούμενη από προσωπικές μαρτυρίες και απομνημονεύματα ανθρώπων που είχαν αλλάξει πεποιθήσεις, απο ανθρώπους δηλαδή οι οποίοι από κομμουνιστές θα είχαν μεταμορφωθεί, διαμέσου των «διαφωτιστικών» βασανιστηρίων της Μακρονήσου πάντα, υπερσυντηρητικοί «εθνικόφρονες». Φευ! Η υπάρχουσα βιβλιογραφία από τέτοια άτομα είναι εξαιρετικά μικρή, σε σχέση με τον όγκο όσων, υποτίθεται, είχαν «ανανήψει».
    Αυτό το άβολο όμως εμπειρικό δεδομένο – άβολο για οσους ακόμα εξακολουθούν να υποστηρίζουν τις ολοκληρωτικές πρακτικές που χρησιμοποιούνταν στo Ιεροεξεταστήριο* της Μακρονήσου για την αλλαγή συνείδησης των εγκλείστων – εξηγείται μία χαρά από την θέση ότι αυτά τα άτομα κατ’ ουσίαν ουδέποτε μεταστράφηκαν σε «εθνικόφρονες», και ως εκ τούτου ποτέ δεν ένιωσαν και την ανάγκη να γράψουν με θερμά λόγια υπέρ της «διαφώτισης» που είχαν λάβει σε αυτό το ιδεολογικο καθαρτήριο που λέγονταν Μακρόνησος.

    * Αν με κάτι εμφανίζει πολλές ομοιότητες η Μακρόνησος δεν είναι τόσο τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζιστών οσο η Ιερά Εξέταση της εποχής του Μεσαίωνα αλλά και τα σοβιετικά στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας, τα διαβόητα Γκούλαγκ – και η επιλογή πολλών κομμουνιστών να την παραλληλίζουν με τα γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, παραβλέποντας έτσι τις ακόμα περισσότερες ομοιότητες που είχε με τα σοβιετικά στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας, μόνο τυχαία δεν ήταν.

    Μου αρέσει!

    1. Στα Γκούλαγκ δεν υπήρχε θέμα συγγνώμης, μετάνοιας, διαφώτισης κλπ. Οι κατάδικοι χρησιμοποιούνταν ως δούλοι, όπως και στα ναζιστικά στρατόπεδα. Ως την εξόντωσή τους. Η σύγκριση αμφοτέρων με τη Μακρόνησο είναι υπερβολική (άτοπη)

      Μου αρέσει!

  74. «Στα Γκούλαγκ δεν υπήρχε θέμα συγγνώμης, μετάνοιας, διαφώτισης κλπ.»

    Υπήρχαν όμως βασανιστήρια για οσους δεν συμμορφώνονταν με τις προσταγές των αρχών, και πολλή, παρα πολλή, καταναγκαστική εργασία. Για αυτό και μίλησα για ‘ομοιότητες’, Πάνο. Δεν ήταν το ίδιο με την Μακρόνησο, προφανώς, ομοιότητες όμως υπήρχαν – ο συνδυασμός καταναγκαστικής εργασίας και βασανιστηρίων, για παράδειγμα. Συγκρίνοντας την με τα Γκούλαγκ (και τέτοιες συγκρίσεις είχαν ηδη γίνει από την περίοδο που ακόμα υπήρχε η Μακρόνησος), αυτό που θα μπορούσε να πει κανείς υπερ της Μακρονήσου είναι ότι σε σχέση με τα πρώτα η βία και ο καταναγκασμός που ασκούνταν στην Μακρόνησο ήταν πολύ μικρότερου βαθμού από ότι συνέβαινε στα Γκούλαγκ. Επ’ αυτού δεν χωρεί η παραμικρή αμφιβολία.

    Μην ξεχνάς όμως ότι, ακόμα και αν αφήσουμε στην άκρη την «ιδεολογική διαφώτιση», κάποιοι υποστηρίζουν την Μακρόνησο επειδή υποτίθεται έβγαλε πολλούς γενναίους στρατιώτες που έκαναν το «καθήκον» τους, και αυτοί που τα λένε αυτά αδιαφορούν πλήρως για τις μεθόδους που χρησιμοποιούνταν προκειμένου να βγούν αυτοί οι καλοί και γενναίοι στρατιώτες. Τα ίδια ακριβώς όμως θα έλεγε και ένας σταλινικός κομμουνιστής, και στα Γκούλαγκ τα εκεί ευρισκόμενα «αντι-σοσιαλιστικά», «αντι-σοβιετικά στοιχεία» έκαναν το καθήκον τους προς την «σοσιαλιστική πατρίδα», και άχνα δεν θα έβγαζε για το γεγονός ότι τα Γκούλαγκ ήταν ένα απόλυτο ολοκληρωτικό όνειδος, από την αρχή ως το τέλος.

    Συμφωνώ πάντως ότι η Μακρόνησος λίγες ομοιότητες έχει με τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, τα οποία, τα περισσότερα τουλάχιστον, κατ’ ουσίαν ήταν στρατόπεδα φυσικής εξόντωσης. Η Μακρόνησος κάτι τέτοιο δεν ήταν.
    Σε σχέση τώρα με την «ιδεολογική αναμόρφωση», αν με κάτι έμοιαζε παρα πολύ, αυτό ήταν η Ιερά Εξέταση, ένα ανάλογο ιδεολογικό καθαρτήριο, όπου η «διαφώριση», θρησκευτική σε αυτή την περίπτωση, περνούσε επίσης μέσα από βασανιστήρια.

    Μου αρέσει!

  75. Σε έκθεση εκπροσώπου τού ΔΕΣ, επισκεφθέντος το Ειδικό Σχολείο Αναμορφώσεως Γυναικών (ΕΣΑΓ) Μακρονήσου την 30.3.1950, αναφέρεται ότι την ημέρα εκείνη υπήρχαν εκεί 1888 γυναίκες και 50 παιδιά.

    Από αυτές, 1296 αναφέρονται ως «δηλωσίες» και 592 ως μη δηλωσίες.

    (Δες Τασούλα Βερβενιώτη, «Μνήμες και αμνησίες τών αρχείων και των μαρτυριών για τον ελληνικό εμφύλιο. Η Αθήνα και η επαρχία, η ηγεσία και τα μέλη», στο «Μνήμες και λήθη τού ελληνικού εμφυλίου πολέμου», Επίκεντρο 2008, σελ. 91.

    Μου αρέσει!

  76. Κάτι ακόμα, σε σχέση με τις δηλώσεις μετάνοιας, δεν είχαμε εδω στην Ελλάδα την παγκόσμια αποκλειστικότητα, υπήρχαν και σε πολλά από τα κομμουνιστικά καθεστώτα (όπου εκεί δεν τις ονόμαζαν δηλώσεις μετάνοιας αλλά δηλώσεις νομιμοφροσύνης προς το καθεστώς ή κάτι παρόμοιο), και ανάλογα με την περίοδο, είτε ατονούσαν είτε επανέρχονταν στο προσκήνιο – για παράδειγμα, μετά την εισβολή των χωρών του Συμφώνου της Βαρσοβίας στην Τσεχοσλοβακία για την καταστολή της Άνοιξης της Πράγας τον Αύγουστο του 1968, γίνονταν χαμός με τις δηλώσεις νομιμοφροσύνης που ζητούσαν οι αρχές από πολλούς που θεωρούσαν πως είχαν «μολυνθεί» από «αντισοσιαλιστικές» ιδέες. Σε ότι αφορά την Τσεχοσλοβακία της περίοδου αυτής, σε οσους δεν υπέγραφαν την δήλωση νομιμοφροσύνης επιβάλλονταν ποινές που κυμαίνονταν από τον επαγγελματικό υποβιβασμό ή την απόλυση από την εργασία τους (με την απώλεια των όποιων προνομίων κάτι τέτοιο συνεπάγονταν για τον παθόντα και την οικογένειά του), την αποβολή από το πανεπιστήμιο (για τους φοιτητές) ή την απαγόρευση εισαγωγής των παιδιών στο πανεπιστήμιο λόγω των «αντισοσιαλιστικών φρονημάτων» των γονέων, και έφταναν φυσικά μέχρι την φυλάκιση (που ενίοτε μπορούσε να είναι μακροχρόνια) του θεωρούμενου ως αντιφρονούντα. Την συγκεκριμένη χρονική περίοδο βασανιστήρια, ευτυχώς, δεν υπήρχαν, ή αν υπήρχαν ήταν πολύ περιορισμένα.

    Πάνο ρίχνω την ιδέα για μία ανάρτηση σχετική με τις δηλώσεις μετάνοιας. Το θέμα πιστεύω παρεουσιάζει ενδιαφέρον, αν μη τι άλλο γιατί αφορά μία κατασταλτική πρακτική που έχει σημαδέψει την ιστορία της χώρας κατά το παρελθόν.
    Εσυ απόφασίζεις 🙂

    Μου αρέσει!

  77. Γιάννη, η ιδέα σου για τις δηλώσεις μετανοίας συνάδει απολύτως με τον προγραμματισμό των «σημειώσεων». Με την παρατήρηση ότι διαθέτω μόνο δύο χέρια και ότι το μπλογκ αυτό δεν είναι (έτσι θα έπρεπε και έτσι θα ξαναγίνει… σύντομα) η πρώτη προτεραιότητα στη συγγραφική μου δουλειά 😉

    (Κάπου είχα διαβάσει για δηλώσεις και στη Ρωσία, πριν και μετά, αλλά θα πρέπει να το τσεκάρω)

    *

    Στις «σημειώσεις» υπάρχει ένα σχετικό (πολύ καλό) άρθρο του Καμπύλη.
    https://greekcivilwar.wordpress.com/2017/01/16/gcw-815/

    Μου αρέσει!

  78. Eδω το τεύχος του περιοδικού National Geographic, από τον Δεκέμβριο του ’49, το οποίο έχει ένα άρθρο αφιερωμένο στην Ελλάδα του Εμφυλίου. Περιέχει πολλές αναφορές στην Μακρόνησο, με έγχρωμες φωτογραφίες από εκεί (οι περισσότερες εγχρωμες φωτογραφίες της Μακρονήσου που βλέπουμε εδω και εκεί από αυτό το αρθρο είναι παρμένες). Είναι φυσικά τελείως προπαγανδιστικό, μέρος των υμνολογιών υπέρ της Μακρονήσου που λάμβαναν τότε χώρα. Παρόλα αυτά έχει αξία γιατί συνιστά ιστορικό τεκμήριο.

    Μου αρέσει!

  79. «Κάπου είχα διαβάσει για δηλώσεις και στη Ρωσία, πριν και μετά, αλλά θα πρέπει να το τσεκάρω»

    Αληθεύει και για εκεί (αναφέρομαι στην Ρωσία της κομμουνιστικής περιόδου), όπως νομίζω και για την Ανατολική Γερμανία (αν και εκεί δεν θυμάμαι ποιά περίοδο ακριβώς, νομίζω επι Ούλμπριχτ).

    Το έχω διαβάσει παλιότερα το άρθρο του Καμπύλη με την συνέντευξη που δινει ο μακρονησιώτης, το ξαναδιάβασα πάλι με αφορμή την προσφατη ανάρτηση εδω πέρα, το έχω στο αρχείο μου, είναι πολύ καλό.

    «Με την παρατήρηση ότι διαθέτω μόνο δύο χέρια και ότι το μπλογκ αυτό δεν είναι (έτσι θα έπρεπε και έτσι θα ξαναγίνει… σύντομα) η πρώτη προτεραιότητα στη συγγραφική μου δουλειά»

    Με την ησυχία σου Πάνο, ώστε η ανάρτηση που θα κάνεις για τις δηλώσεις μετάνοιας να είναι μία καλή δουλειά. 😉 🙂

    Μου αρέσει!

  80. Εδώ ένα ενδιαφέρον κείμενο της ιστορικού Τασούλας Βερβενιώτη γύρω από το πως αντιμετώπισαν την «διαφωτιστική» εμπειρία της Μακρονήσου οι γυναίκες κρατούμενοι.

    https://www.academia.edu/4508498/%CE%9C%CE%B1%CE%BA%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%AE%CF%83%CE%B9_%CE%BC%CE%B1%CF%81%CF%84%CF%8D%CF%81%CE%B9%CE%B1_%CE%BA%CE%B1%CE%B9_%CE%BC%CE%B1%CF%81%CF%84%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%B5%CF%82_%CE%B3%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%B9%CE%BA%CF%8E%CE%BD

    Μου αρέσει!

  81. Για να μην χαθεί το νήμα της όλης συζήτησης, απάντω εδω σε ένα σχετικό σχόλιο που γράφτηκε σε άλλη ανάρτηση.

    Εδω το σχόλιο προς το οποίο δίνεται απάντηση.

    https://greekcivilwar.wordpress.com/2017/01/21/gcw-828/comment-page-1/#comment-2528

    “Σύμφωνα με αυτό το «συμπέρασμα», το σύνολο των μη δηλωσιών δεν ήταν βαμμένοι κομμουνιστές!
    Όλη η αριστερή (και όχι μόνο) βιβλιογραφία, όλη η ρητορική τού ΚΚΕ, όλη η φιλοκομμουνιστική «μυθολογία», αυτό ακριβώς λέει… «Ούτε κατά διάνοια!»…”

    Συγχέεις το τι έλεγε ή λέει το ΚΚΕ για αυτούς που υπέγραφαν την δήλωση – ότι δεν είχαν πίστη στον κομμουνισμό, ότι η πίστη τους δεν ήταν αδιάλλακτη, κλπ – με το ποιά πραγματικά ήταν η στάση αυτών των ανθρώπων απέναντι στον κομμουνισμό, και προσπαθείς να χρησιμοποιοήσεις την θλεση του ΚΚΕ για να σου βγει το επιχείρημα. Και ούτε για μία στιγμή δεν έχεις κάτσει να σκεφτείς το πιο βασικό, ότι οι άνθρωποι δεν αλλάζουν συνείδηση και πεποιθήσεις επειδή κάποιοι άλλοι τους βασανίζουν. Το ανέφερα και παραπάνω, πολλοί που ΔΕΝ ήταν φλογεροί κομμουνιστές πριν τα βασανιστήρια, έγιναν τέτοιοι μετά από αυτά. Και τα κίνητρά τους σε αυτές τις περιπτώσεις δεν ήταν καν πολιτικά αλλά είχαν να κάνουν με τον αυτοσεβασμό, ή και ένα καπρίτσιο αν θες. Κάτι βέβαια που καταρρίπτει και την θέση ότι τάχα ήταν μόνο οι σκληροπυρηνικοί που παρέμειναν αμετανόητοι. Αυτό που δεν θέλεις να να αντιληφθείς, ακριβώς επειδή υποστηρίζεις ολοκληρωτικές πρακτικές όπως την διαμέσου βασανιστηρίων “αναμόρφωση”, είναι ότι τα βασανιστήρια, απαξ και μπουν στο παιχνίδι, είναι μία παραμετρος που έχει καθοριστική επίδραση στην συμπεριφορά οσων υπόκεινται σε αυτά, ή οσων βλέπουν τους πρώτους να τα υπομένουν.

    “Οι «ελαφρώς επιμολυνθέντες» ακριβώς, ήταν, (λέω ελόγου μου), το σύνολο σχεδόν των δηλωσιών, (η συντριπτική πλειονότητα των Μακρονησιωτών δηλαδή), οι οποίοι ενέδωσαν χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία και χωρίς πολλές τύψεις στην ασκηθείσα πίεση, χωρίς δηλαδή να υποστούν τα ασύλληπτα εκείνα που υπέστησαν οι (πεισμόνως και προκλητικώς αρνούμενοι να υπογράψουν) βαμμένοι κομμουνιστές, και τα οποία πράγματι προσβάλλουν τον ανθρώπινο πολιτισμό.»

    Προφανώς και υπήρχαν αρκετοί που δεν είχαν αποκρυσταλλωμένες απόψεις γύρω από τον κομμουνισμό. Από την άλλη όμως το συμπερασμά ότι από αυτούς προέρχονταν το σύνολο των δηλωσιών είναι αυθαίρετο. Είναι εύλογο να υποτεθεί ότι κάποιοι από τους δηλωσίες προέρχονταν από αυτούς που μόνο χλιαρή σχέση είχαν με τον κομμουνισμό, από την άλλη όμως τα βασανιστήρια, όπως ηδη έχω πει, ήταν μία καθοριστική παράμετρος για την συμπεριφορά όλων. Το συμπέρασμά είναι αυθαίρετο γιατί παραβλέπει πλήρως αυτή την παράμετρο.

    “Η παραδοχή, όμως, αυτή, θα ξεθώριαζε και θα «λέρωνε» τον μύθο τού «Μακρονησιώτη», έναν μύθο που κομμουνιστές και συνοδοιπόροι καλλιέργησαν (και εξακολουθούν να καλλιεργούν) συστηματικά και επίμονα επί 70 χρόνια.
    Αν, δηλαδή, το ΚΚΕ παραδεχόταν ότι στη Μακρόνησο (και όχι μόνο) λειτούργησε σε μεγάλο βαθμό και η συστηματική, εντατική και επίμονη διαφώτιση και αναδιαπαιδαγώγηση, ο μύθος του θα κατέρρεε.
    Έπρεπε πάση θυσία να «περάσει», (και πέρασε τελικά), στον κόσμο του ΚΚΕ, αλλά και σε όλον τον λαό, ότι μόνο με την άγρια και απάνθρωπη βία «πείσθηκαν» ακόμα και παλιά και δοκιμασμένα στελέχη τού ΚΚΕ να υπογράψουν δηλώσεις αποκήρυξης του κομμουνισμού.”

    Δεν υπήρχε καμία “διαφώτιση” ή οποία δεν ήταν ταυτόχρονα και αξεδιάλυτα συνδεδεμένη με τα βασανιστήρια. Το παραμύθι αυτό, ότι τάχα υπήρχε μία τέτοια “διαφώτιση”, ξέχωρη από τα βασανιστήρια, εξακολουθεί κανείς να το υποστηρίζει (παρότι έχει πολλαπλώς αντικρουστεί, και επαρκώς) ακριβώς γιατί γίνεται αντιληπτό ότι χωρίς αυτή την διάκριση είναι απολύτως αδύνατο να φιλοτεχνήσει κανείς ένα θετικό προφίλ για την Μακρόνησο ή να αποφύγει το βαρύ ηθικό στίγμα που επισύρει η συναίνεση του σε ολοκληρωτικές πρακτικές όπως η διαμέσου βασανιστηρίων “αναμόρφωση” που λάμβανε χώρα σε εκείνο το ιεροεξεταστήριο.

    Επιπλέον, δεν υπάρχει κανένας “μύθος του Μακρονησιώτη”, στο ιεροεξεταστήριο της Μακρονήσου αντιτάχθηκαν και άνθρωποι από πολιτικούς χώρους εκτός κομμουνισμού. Και δεν αντιτάχθηκαν βέβαια γιατί ήταν “συνοδοιπόροι” όπως νομίζουν οι ακροδεξιοί και οι βαμμένοι φασίστες αλλά γιατί πολύ απλά εναντιώνονταν σε ολοκληρωτικές πρακτικές σαν και αυτές της Μακρονήσου. Ίσως για τους τους βαμμένους φασίστες η κοινή λογική και η στοιχειώδης ανθρωπιά να εκλαμβάνονται και αυτές ως σημάδι “φιλοκομμουνιστικής” τοποθέτησης, ακριβώς επειδή τους είναι αδύνατο να δεχτούν ότι οι άνθρωποι έχουν δίκή τους κρίση για να κρίνουν. Έτσι, η άκρως αρνητική στάση που έχει σήμερα η κοινωνία για ολοκληρωτικά εκτρώματα τύπου Μακρονήσου οι λεγάμενοι την αποδίδουν σε κάποια υποτιθέμενη “κομμουνιστική προπαγάνδα”, χωρίς ούτε για μία στιγμή να τους περνάει από το μυαλό ότι αυτή η εχθρική στάση που πολλοί έχουν για ιδεολογικά καθαρτήρια σαν την Μακρόνησο είναι απόρροια ακριβώς της βαθιάς απέχθειας για τις ολοκληρωτικές πρακτικές που συστηματικά χρησιμοποιούνταν εκεί.

    “Κανένα άλλο πολιτικό κόμμα της αντικομμουνιστικής παρατάξεως δεν «έβαλε» στα μέλη του ως «κομματικό καθήκον» να διαμορφώσουν με τα γραπτά τους τη μνήμη με συγκεκριμένο τρόπο, ανάλογα με τη σκοπιμότητα και το κομματικό συμφέρον.
    Γι αυτό ακριβώς και οι μαρτυρίες αλλά και η καλλιέργεια της ιστορικής μνήμης εκ μέρους της «εθνικόφρονος» πλευράς, (τουλάχιστο τα τελευταία 40 χρόνια) είναι ασύγκριτα λιγότερα.”

    Υπήρχαν όμως και τα χρόνια πρίν από αυτά τελευταία 40, τα χρόνια της “εθνικόφρονος” πλευράς, αλλά πάλι οι μαρτυρίες “ανανηψάντων” υπερ της Μακρονήσου ήταν ελάχιστες.

    Και βέβαια, αν οι “ανανήψαντες” ήταν τόσοι πολλοί όπως ισχυρίζεσαι, η βιβλιογραφική τους παραγωγή για αυτή την υπέροχη “διαφώτιση” που έλαβαν στην Μακρόνησο θα έπρεπε να είναι σαφώς μεγαλύτερη, αν μη τι άλλο γιατί πολλοί θα ήθελαν να αντιπαρατεθούν με αυτά που έλεγαν οι αριστεροί. Φευ! Άφαντες οι μαρτυρίες τους. Τι μαρτυρίες όμως να υπάρχουν όταν μόνο ένας απειροελάχιστος αριθμός τους άλλαξε πράγματι πεποιθήσεις? Οι περισσότεροι κάπου στην Αριστερά παρέμειναν, και πάντως σίγουρα δεν μεταστράφηκαν σε υπερσυντηρητικούς “εθνικόφρονες”. Και λογικό άλλωστε, η πιθανότητα να αλλάξει κανείς απόψεις προς την κατεύθυνση που επιθυμούν οι βασανιστές του (και γενικότερα οι οπαδοί της “διαφωτίσεως” διαμέσου βασανιστηρίων) είναι πολύ μικρή.

    Μου αρέσει!

  82. @ Πάνος

    # Αυτό που δεν θέλεις να να αντιληφθείς, ακριβώς επειδή υποστηρίζεις ολοκληρωτικές πρακτικές όπως την διαμέσου βασανιστηρίων “αναμόρφωση”, είναι ότι τα βασανιστήρια, απαξ και μπουν στο παιχνίδι, είναι μία παραμετρος που έχει καθοριστική επίδραση στην συμπεριφορά οσων υπόκεινται σε αυτά, ή οσων βλέπουν τους πρώτους να τα υπομένουν.#

    Έχοντας παρακολουθήσει την όλη συζήτηση εδώ, πείτε μου, σας παρακαλώ, από που προκύπτει ότι ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ολοκληρωτικές πρακτικές, όπως την διαμέσου βασανιστηρίων “αναμόρφωση”;

    Γιατί με τέτοιους όρους «συζήτησης», είναι, νομίζω, προτιμότερο να σας αφήσω να συνεχίσετε με τη συντροφιά άλλων, πιο ειδημόνων, πιο καλοπίστων, αλλά και πιο «δημοκρατικών» από εμένα συνομιλητών.

    Μου αρέσει!

  83. «Έχοντας παρακολουθήσει την όλη συζήτηση εδώ, πείτε μου, σας παρακαλώ, από που προκύπτει ότι ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ολοκληρωτικές πρακτικές, όπως την διαμέσου βασανιστηρίων “αναμόρφωση”;»

    Από το γεγονός ότι συνεχώς μιλάς υπέρ της μακρονησιώτικης «διαφώτισης», παραβλέποντας εξίσου συστηματικά τις μεθόδους με τις οποίες αυτή επιτυγχάνονταν, διαμέσου δηλαδή της συστηματικής χρήσης βασανιστηρίων. Οπότε ναι, αυτό κάνεις, υποστηρίζεις ολοκληρωτικές πρακτικές, γιατί θεωρείς ότι προωθούσαν ένα ανώτερο πολιτικό σκοπό. Όμως ο ολοκληρωτισμός, είτε αριστερός είτε δεξιός, είναι εξίσου αποκρουστικός και εξίσου καταστρεπτικός για την ζωή και την ελευθερία των ανθρώπων. Από ότι βλέπω μάλλον δεν εναντιωνόμαστε από την ίδια βάση στον κομμουνισμό, από άλλη εσυ, από άλλη εγω.

    Μου αρέσει!

  84. Εκτός από την μακρονησιώτικη «ιδεολογική αναμόρφωση» υπήρχαν και άλλοι, αλλού, που επίσης «αναμορφώνονταν» – και με τις ίδιες άκρως «διαφωτιστικές» μεθόδους που επιτυγχάνονταν η «αναμόρφωση» στο ιεροεξεταστήριο της Μακρονήσου – έτσι ώστε κατόπιν στις δίκες τους να βγαίνουν και να παραδέχονται το ένα έγκλημα μετά το άλλο εις βάρος του «σοσιαλιστικού κράτους», και να καταδικάζουν τους εαυτούς τους σε βέβαιο θάνατο.

    Τέτοιες μέρες, πριν από 80 χρόνια, λάμβαναν χώρα οι περίφημες Δίκες της Μόσχας.

    Εδω μερικά αποσπάσματα,

    http://www.kathimerini.gr/893622/opinion/epikairothta/politikh/80-xronia-prin-27-i-1937

    ΔΙΚΕΣ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ: Παρίσιοι, 26.- Εις τας δύο νέας συνεδριάσεις του ανωτάτου στρατοδικείου της Μόσχας εξητάσθησαν οι κατηγορούμενοι Σερεμπριάκωφ και Μουράλωφ, ανώτατοι αξιωματούχοι των Σοβιέτ εις Σιβηρίαν, οι οποίοι προέβησαν εις καταπληκτικάς ομολογίας περί της τρομοκρατικής οργανώσεως της δημιουργηθείσης κατ’ εντολήν του Τρότσκυ. Αμφότεροι οι κατηγορούμενοι ανέφεραν ότι, συμφώνως με τας εντολάς του Τρότσκυ, αι οποίαι διεβιβάζοντο διά του εν Βερολίνω Ρώσου δημοσιογράφου Σέντωφ, συναντωμένου μετά του κατηγορουμένου Πιατάκωφ, υπεγράφη από όλους τους αναμιχθέντας εις την συνωμοσίαν και έγγραφον συμφωνητικόν, εν τω οποίω ετονίζετο η ανάγκη της δολοφονίας των ηγετών του μπολσεβικισμού [κυρίως Στάλιν και Μόλοτωφ] και της υπονομεύσεως των στρατιωτικών και βιομηχανικών δυνάμεων της Ρωσίας, εις τρόπον ώστε αύτη να ηττηθή εις ενδεχόμενον πόλεμον. Ο Σερεμπριάκωφ κατέθεσε διά την τριπλήν οργάνωσιν της ανατρεπτικής κινήσεως, η οποία απετελείτο εκ του Τροτσκικού μυστικού κέντρου, εκ της παραλλήλου Τροτσκικής οργανώσεως, της οποίας προΐστατο ο Ράντεκ, και εκ του δεξιού κέντρου το οποίον διηύθυνον ο Μπουχάριν με την συμμετοχήν των Ρύκωφ και Ρακόβσκυ. […] Ο Μουράλωφ […] κατέθεσεν όλας τας λεπτομερείας των αποπειρών […] και ιδιαιτέρως κατά του πρωθυπουργού Μόλοτωφ […]. Εξαιρετικήν εντύπωσιν προκαλεί το γεγονός ότι οι κατηγορούμενοι προσεπάθουν κατά την εξέτασίν των να ομολογήσουν όσον το δυνατόν τρομοκρατικώτερα εγκλήματα. Κατά την [αγγλική] εφημερίδα «Νταίηλυ – Εξπρές» οι κατηγορούμενοι υποβάλλονται προ της εξετάσεώς των εις ειδικήν υπνωτιστικήν επιρροήν και επί πλέον λαμβάνουν και ναρκωτικά φάρμακα.

    ———————-

    Και μερικές ακόμα ενδεικτικές πληροφορίες εδω,

    hxxp://www.kathimerini.gr/893854/opinion/epikairothta/politikh/80-xronia-prin-28-i-1937

    ΔΙΚΕΣ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ: (Από τα φύλλα ιταλικών εφημερίδων της 25-Ι-1937.) […] Εσυνεχίσθη έπειτα η εξέτασις του κατηγορουμένου Ράντεκ. Ο [εισαγγελέας] Βισίνσκι ερωτά: «Με ποίον ωμιλήσατε επί των σχεδίων σας;» Ράντεκ: «Με τον σοβιετικόν στρατιωτικόν ακόλουθον εν Λονδίνω, τον στρατηγόν Πούτνα». Και εις ερώτησιν του Εισαγγελέως καθορίζει ότι ο στρατηγός Πούτνα συνεστήθη εις αυτόν υπό του στρατάρχου Τουχατσέβσκι, νυν αντεπιτρόπου επί των Στρατιωτικών. […] Βυσίνσκι: «Ελάβατε μέρος εις την δολοφονίαν του Κύρωφ;» Ράντεκ: «Μάλιστα. Εγώ και ο Μπουχάριν προητοιμάσαμε την δολοφονίαν του Κύρωφ. Ο Μπουχάριν επί πλέον ίδρυσε και διηύθυνε το 1934 τροτσκικήν φοιτητικήν οργάνωσιν.» [Στη φωτογραφία, ο Καρλ Μπεργκαρντόβιτς Ράντεκ.]

    ΣΤΡΑΤΑΡΧΗΣ ΤΟΥΧΑΤΣΕΒΣΚΙ: […] Εις το σημείον αυτό εκλήθη ο στρατάρχης Τουχατσέβσκι όπως εξηγήση τους λόγους οίτινες τον ώθησαν να παρουσιάση τον στρατηγόν Πούτνα εις τον Ράντεκ. Η εξέτασις διήρκεσεν επί δίωρον. Ο Τουχατσέβσκι ετέθη μετά την εξέτασίν του εις την διάθεσιν του Βοροσίλωφ.

    ΣΥΛΛΗΨΕΙΣ ΜΠΟΥΧΑΡΙΝ ΚΑΙ ΡΥΚΩΦ: Συνεπεία των «ομολογιών» των γενομένων εις τας φυλακάς υπό του Πιατάκωφ, συνελήφθησαν οι αρχηγοί της αντιπολιτεύσεως της Δεξιάς Μπουχάριν και Ρύκωφ καθώς και ο Ουγλάνωφ. […] Ο Πιατάκωφ υπέβαλεν ήδη αίτησιν εις τον Στάλιν ζητών χάριν.

    Ο ΤΡΟΤΣΚΥ ΔΙΑΨΕΥΔΕΙ: Κατά τηλεγραφήματα εκ της Πόλεως του Μεξικού, δημοσιευθέντα εις αγγλικάς εφημερίδας της Δευτέρας [25-Ι-1937], ο Τρότσκυ εδήλωσεν ότι «από του 1928 ουδέποτε είχον σχέσεις ούτε με τον Ράντεκ ούτε με τον Πιατάκωφ, οι οποίοι εις διαφόρους περιστάσεις με εξύβρισαν εις τον επίσημον Τύπον».

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s