Θεσσαλονίκη

Η δολοφονία του Γιάννη Ζεύγου

Σπύρος Κουζινόπουλος

(απόσπασμα)

Τέλη Φεβρουαρίου του 1947 φτάνει στη Θεσσαλονίκη ο Γιάννης Ζεύγος, για να παρακολουθήσει εκ μέρους του ΚΚΕ και του ΕΑΜ τις εργασίες της Ερευνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ και να καταθέσει σ΄αυτή στοιχεία για τη δράση των παρακρατικών συμμοριών. Δεν θα προλάβει. Και προφητικά ίσως, σε ένα από τα τελευταία του άρθρα που δημοσιεύει στην κομμουνιστική εφημερίδα της Θεσσαλονίκης Αγωνιστής, υπό τον χαρακτηριστικό τίτλο «Όχι άλλο αίμα», σημειώνει στον επίλογο:Ένα προφητικό άρθρο του Ζεύγου: «Όχι άλλο αίμα»

Να σταματήσει η αιματοχυσία για τα συμφέροντα των ξένων «προστατών» και μιάς ασυνείδητης κλίκας πρακτόρων τους. Όχι άλλο αίμα. Όχι άλλοι τάφοι. Ενότητα. Ομαλότητα. Ελευθερία και ανεξαρτησία.

H δολοφονία

H είδηση για τη δολοφονία του ηγετικού στελέχους του ΚΚΕ Γιάννη Ζεύγου, μόλις κυκλοφόρησε νωρίς το απόγευμα της 20ης Μαρτίου 1947, συγκλόνισε την κοινή γνώμη και προκάλεσε σοκ, δέος και έντονη ανησυχία σε όλους τους πολίτες, ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης. Κι αυτό διότι και με την αποτρόπαιη εκείνη ενέργεια, φαινόταν πως δεν μπορούσε πλέον με τίποτα να ανακοπεί ο ολισθηρός δρόμος που οδηγούσε προς τον καταστροφικό Εμφύλιο Πόλεμο.

Ήταν λίγο πριν το μεσημέρι εκείνης της ημέρας και ο Ζεύγος κατέβαινε την οδό Αγίας Σοφίας για να μεταβεί στο ξενοδοχείο «Αστόρια», στη γωνία Τσιμισκή και Αγ. Σοφίας όπου διέμενε. Μόλις πέρασε την οδό Γεωργίου Σταύρου, μπροστά στην τότε κλινική Εξηντάρη, τον πλησίασε ξαφνικά ένας κοντόσωμος τύπος, κραδαίνοντας περίστροφο. Το έστρεψε κατά πάνω του και πυροβόλησε τρεις φορές πισώπλατα. Οι διερχόμενοι πολίτες είδαν έντρομοι τον Ζεύγο να πέφτει αιμόφυρτος. Ο δολοφόνος τον πλησίασε, ρίχνοντας άλλη μία σφαίρα για να τον αποτελειώσει και στη συνέχεια προσπάθησε να διαφύγει από την οδό Γεωργίου Σταύρου και μετά από τη Βασιλέως Ηρακλείου. Τον καταδίωξαν όμως και τον συνέλαβαν πολίτες και ένας χωροφύλακας στη διασταύρωση Αριστοτέλους με Τσιμισκή.

Η εφημερίδα Μακεδονία, περιέγραφε ως εξής την δολοφονική επίθεση:

Ο Ζεύγος περί την 11ην π.μ., μετέβη εις τα γραφεία της κομμουνιστικής εφημερίδος «Αγωνιστής», όπου συνέταξεν επιστολήν προς την ενταύθα ευρισκομένην Επιτροπήν Ερεύνης του ΟΗΕ, ως εκπρόσωπος της Κ.Ε. του ΕΑΜ, αναφερομένην εις τας τελευταίας γενομένας εν τη πόλει μας συλλήψεις εαμικών στελεχών, καθώς και τα αιματηρά γεγονότα της Τούμπας. Μετά τούτο, αφού αφήκε την επιστολήν δια να μεταφρασθή εις την γαλλικήν υπό τινος συντάκτου της εν λόγω εφημερίδος, προκειμένου να την υποβάλει εις την Επιτροπήν Ερεύνης, μετέβη εκείθεν εις τι γαλακτοπωλείον της πλατείας Αγίας Σοφίας, όπου εγευμάτισεν.

Την 1ην μεταμεσημβρινήν, εξήλθε του γαλακτοπωλείου και δια της οδού Αγίας Σοφίας κατήρχετο προς την οδόν Τσιμισκή, δια να μεταβή εις το ξενοδοχείον «Αστόρια» όπου διέμενεν. Είχεν ήδη διαβή την οδόν Γεωργίου Σταύρου και ευρίσκετο σχεδόν προ του παντοπωλείου του κ. Κεραμέως, όταν εν άτομον ηλικίας περίπου 30 ετών, εύσωμον, μέσης κοινωνικής τάξεως- ως επρόδιδεν η περιβολή του-,εξαγαγόν περίστροφον επυροβόλησε κατ΄αυτού εξ εγγυτάτης αποστάσεως, σχεδόν εξ επαφής.

Ο Ζεύγος πληγείς, προσεπάθησε να αποφύγη τον δολοφόνον, φεύγων. Αλλά είχεν πληγεί καιρίως και μόλις επρόφθασε να κάμη δύο ή τρία βήματα. Εταλαντεύθη ολίγον και εσωριάσθη εις το πεζοδρόμιον κεραυνόπληκτος.      

Το Μπούλκες, η … «εκπόρνευση» και η ΕΣΑ

Όπως ανακοίνωνε λίγο αργότερα ο αστυνομικός διευθυντής Θεσσαλονίκης, συνταγματάρχης της χωροφυλακής Ξανθόπουλος, δράστης ήταν ο 32χρονος Σερραίος κρεοπώλης, Χρήστος Βλάχος. Προσθέτοντας ότι «ως αιτία δια την πράξιν του, επικαλείται ούτος την αγανάκτησίν του δια όσα υπέφερεν εις το στρατόπεδον του Μπούλκες, εγκάθειρκτος ων επί εξάμηνον, ως και δια την τακτικήν του κομμουνιστικού κόμματος έναντι της πατρίδος».

Ταυτόχρονα, το υπουργείο Τύπου στην Αθήνα, διοχέτευε σε όλες τις εφημερίδες της εποχής ένα κείμενο, σύμφωνα με το οποίο το έγκλημα δεν ήταν πολιτικό, αλλά έγινε για λόγους… τιμής, καθώς ο Ζεύγος και άλλα γνωστά στελέχη του ΚΚΕ είχαν…. εκπορνεύσει τη σύζυγο του δράστη!

Την ίδια ημέρα, 21 Μαρτίου 1947, η ΕΑΜική απογευματινή εφημερίδα της Θεσσαλονίκης Ανεξαρτησία, αποκάλυπτε ότι ο Βλάχος τις τελευταίες σαράντα ημέρες διέμενε ως «φιλοξενούμενος» στο κτίριο της ΕΣΑ, διατυμπανίζοντας παράλληλα ότι διέθετε «μπόλικα ψιλά» και εκπαιδεύονταν κατάλληλα για να χρησιμοποιηθεί ως εκτελεστικό όργανο. Ενώ μερικές μέρες αργότερα, δύο άνδρες της ΕΣΑ, με επιστολή στον τύπο, αποκάλυψαν ότι μετείχαν σε ομάδα εκτελεστών που είχαν συγκροτήσει οι αρχές, με στόχο τη δολοφονία επιφανών στελεχών της Αριστεράς στη Θεσσαλονίκη, μεταξύ των οποίων ο δικηγόρος Αλέξανδρος Σακελλαρόπουλος, κατοπινός πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, ο μηχανικός της αλευροβιομηχανίας «Αλλατίνι» Νίκος Δηλαβέρης, που ήταν γραμματέας του ΕΑΜ Μακεδονίας-Θράκης και ο σοσιαλιστής γιατρός Γιάννης Πασαλίδης, μετέπειτα πρόεδρος της ΕΔΑ. Μάλιστα, για τις δολοφονίες αυτές πραγματοποιούνταν και… «πρόβες» στο Ε΄ αστυνομικό τμήμα !

Δίκη-παρωδία και φυγάδευση στην Αργεντινή

Η εφημερίδα Ακρόπολις με τη συνέντευξη Βλάχου
Γρήγορα οι τύψεις οδήγησαν τον δολοφόνο του Γιάννη Ζεύγου στα όρια της τρέλας και κατέληξε στα αζήτητα του ψυχιατρείου της Λέρου, όπου έμεινε κλεισμένος για πολλά χρόνια. Λίγο πριν τον θάνατό του, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Ακρόπολις, στις 20 Σεπτεμβρίου του 1981, ο Βλάχος, γκρεμίζοντας το σενάριο που είχε κατασκευαστεί για να καλύψει τη δολοφονία του ηγετικού στελέχους του ΚΚΕ, με τα περί «εκπόρνευσης», «Μπούλκες» και «οικογενειακής υπόθεσης», παραδέχθηκε ότι δούλευε για την Ασφάλεια και ότι σκότωσε το Ζέβγο εκτελώντας σχετική εντολή των ανωτέρων του.Ένα χρόνο μετά το έγκλημα, στις 28 Μαϊου 1948, ο Βλάχος παραπέμφθηκε να δικαστεί στο κακουργιοδικείο Θεσσαλονίκης σε δίκη-παρωδία, όπου του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης 2 ετών. Βγήκε όμως πολύ νωρίτερα από τη φυλακή και φυγαδεύτηκε στο Μπουένος Άϊρες της Αργεντινής, προορισμό που είχαν επιλέξει ως τόπο κατοικίας και όλοι οι καταζητούμενοι για εγκλήματα πολέμου αξιωματούχοι του χιτλερισμού. Επέστρεψε μετά από χρόνια και καθώς τον απαρνήθηκαν οι συγγενείς του,  περιφέρονταν ρεμάλι στη Θεσσαλονίκη και στις Σέρρες.

Πηγή: Φάρος του Θερμαϊκού: Η δολοφονία, πριν 69 χρόνια, του Γιάννη Ζεύγου

*

Κατά την επιστροφή του στο ξενοδοχείο κι ενώ κατέβαινε την οδό Αγίας Σοφίας, ένας νεαρός άνδρας, ηλικίας περίπου τριάντα ετών, που προφανώς τον παρακολουθούσε, πυροβόλησε με περίστροφο τρεις φορές εναντίον του από κοντινή απόσταση. Πέφτοντας, προσπάθησε να σηκωθεί, αλλά ο δολοφόνος τον πλησίασε και τον πυροβόλησε άλλη μία φορά. Ο Γιάννης Ζέβγος έπεσε νεκρός. Ο δολοφόνος ετράπη αμέσως σε φυγή από την οδό Αγίας Θεοδώρας και συνελήφθη καταδιωκόμενος από πολίτες κι ένα χωροφύλακα, μπροστά στο εργοστάσιο «Φλόκα». Αυτόπτες μάρτυρες ανέφεραν ότι ο δολοφόνος είχε δύο συνεργούς.

Ως δράστης της δολοφονίας αναγνωρίσθηκε ένας πρώην κομμουνιστής, ο κρεοπώλης Χρήστος Βλάχος από τις Σέρρες. Στους αστυνομικούς είπε ότι προέβη στη στυγερή δολοφονία από αγανάκτηση για τα όσα υπέφερε στο Μπούλκες (Στρατόπεδο συγκέντρωσης για απείθαρχους κομμουνιστές στη Γιουγκοσλαβία): «Μου ανέβηκε το αίμα στο κεφάλι όταν τον είδα… Οι κομμουνιστές με βασάνισαν, επειδή δεν συμφωνούσα μαζί τους». Σε άλλο σημείο της απολογίας του ανέφερε ότι οι κομμουνιστές είχαν εκπορνεύσει τη γυναίκα του, την οποία είχε χωρίσει. Εκείνη, πάντως, είχε δηλώσει ότι τον χώρισε γιατί ήταν προδότης.

Η είδηση της δολοφονίας του Ζέβγου αναστάτωσε τους πάντες, σε μια περίοδο που ο εμφύλιος βρισκόταν στην κορύφωσή του, με τις δύο πλευρές εξίσου δυνατές. Ο φιλοκυβερνητικός Τύπος επιχείρησε να παρουσιάσει το έγκλημα ως «ξεκαθάρισμα λογαριασμών» στους κόλπους της Αριστεράς. Ο Ριζοσπάστης έκανε λόγο για ένα ακόμη έγκλημα των «μοναρχοφασιστών». Και φαίνεται να είχε δίκιο.

Στις 3 Απριλίου 1947, δημοσιεύεται στον Ριζοσπάστη γράμμα του Νίκου Σιδηρόπουλου, πρώην κομμουνιστή και τροφίμου στο Μπούλκες, που ήταν συνεργός του Βλάχου στη δολοφονία του Ζέβγου. Ο Σιδηρόπουλος αναφέρει ότι η δολοφονία οργανώθηκε από την ΕΣΑ και το Α2 του Γ’ Σώματος Στρατού, υπό την υψηλή εποπτεία του Υπουργού Δημόσιας Τάξης, Ναπολέοντος Ζέρβα, αρχηγού του ΕΔΕΣ κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Αποκάλυψε, επίσης, ότι το σχέδιο ήταν ευρύτερο, αφού περιελάμβανε και τις δολοφονίες των Γιάννη Πασαλίδη (μετέπειτα προέδρου της ΕΔΑ) και Αλέξανδρου Σακελλαρόπουλου (κατοπινού προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών).

Ο δράστης του φονικού, Χρήστος Βλάχος, προσήχθη σε δίκη και καταδικάστηκε σε φυλάκιση δύο ετών, το 1948. Πολύ γρήγορα, όμως, δραπέτευσε από τη φυλακή και φυγαδεύτηκε στην Αργεντινή. Έπειτα από αρκετά χρόνια επέστρεψε στην Ελλάδα και στις 20 Σεπτεμβρίου1981, ως τρόφιμος του ψυχιατρείου της Λέρου, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Ακρόπολις αποκάλυψε: «Εγώ δούλευα για την ελληνική και τη συμμαχική αντικατασκοπία, πολεμούσα τους κομμουνιστές και τους Τούρκους… Έτσι, εκτέλεσα και την εντολή που πήρα από τους ανωτέρους μου, να σκοτώσω τον Γιάννη Ζέβγο. Έπρεπε να υπακούσω. Η πατρίδα κινδύνευε, έπρεπε να την καθαρίσω από τους κομμουνιστές. Και τον Σουλτάνο του ΚΚΕ (εννοεί τον Ζαχαριάδη) έπρεπε να τον σκοτώσω».

Πηγή: https://www.sansimera.gr/articles/231

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s