ΕΛΑΣ, Κατοχή

Πως ο αγρότης μετατρέπεται σε αντάρτη;

6df878c6612a64eb28649bd2971e5c20

Ο Δ. Ν. Δημητρίου (Νικηφόρος) («Αντάρτης στα βουνά της Ρούμελης», τομ. Α΄, Αθήνα 1965, σ. 167) περιγράφει ανάγλυφα τη διαδικασία επαναστατικοποίησης των αγροτών:

«Και μια μέρα πλάκωσαν ξανά οι μαυροφεσάδες φασίστες από τα φυλάκια του κάμπου για πλιάτσικο. Αυτή τη φορά ήσαν τέσσερες, φορτωμένοι, όπως πάντα παγούρια και σακίδια. Η πείνα στο χωριό μας και παντού όλο κι έσφιγγε. Τσουκνίδες αλάδιαγες έτρωγε ο κόσμος. Όποιοι είχαν λίγο μπομποτάλευρο, τα’ ανακάτευαν με τις τσουκνίδες και τόριχναν στο ταψί με λίγο αλάτι. Πολύ λίγα σπίτια είχαν ακόμα ψωμί και λάδι (και τάκρυβαν αλλά φαινόταν στην όψη τους, γιατί όλοι οι άλλοι είχαν πανιάσει στο δέρμα τους, είχε σηκωθεί η αναμαλίθρα τους και περπατούσαν ανόρεχτοι και γατσιασμένοι…).

Φτάσανε λοιπόν οι μαυροφεσάδες, πήραν τα σπίτια μας την αράδα, τα βρήκαν σχεδόν άδεια από κόσμο. Αλλού άφησαν ανοιχτά τα βαρέλια και χύθηκε το κρασί, αλλού έχυσαν λίγο ή πολύ λάδι, για να γεμίσουν τα δικά τους παγούρια, αλλού πήραν κότες κι αυγά. Ένας χωριανός μας, τον χαστούκισαν κι έκαιγε το μάγουλο του, έκαιγε και μια σκληρή άγρια φωτιά στα μάτια του.

Ένα δειλινό, που γύρισε ο κόσμος από τις δουλειές του, κόρωσε παντού η οργή. “Τι τους φυλάμε, τους παλιοκερατάδες !”, έτρεμε αυτός πούφαγε το σκαμπίλι. Αυτός που τούχυναν το λάδι, απομαράθηκε , ότι δεν είχε ν’ αγοράσει άλλο και θάμεναν αλάδιαγα τα παιδιά του. Από ένα άλλο σπίτι, πήραν ένα μουσαμά από τα παλιά εγγλέζικα λάφυρα. Κατόπιν πήγαν σ’ ένα ρακοκάζανο, γέμισαν μερικά παγούρια κρασί, έπιναν και σα τα ζώα. Ύστερα έφυγαν βρίζοντας.

Φούντωνε η συζήτηση στην πλατεία. Το πράγμα, λοιπόν, ερχόταν μόνο του. Μόλις κάναμε την πρόταση να μην τους ξαναφήσουμε να πάρουν τίποτα, αλάλαξε ο κόσμος, “ούτε νερό τους άτιμους”».

Αρχικά, οι αντιδράσεις είναι ατομικές. Μερικοί νέοι ετοιμάζονται μυστικά, παίρνουν τα όπλα και βγαίνουν στο βουνό. Άλλοι κινούνται από πατριωτική έξαρση και την οργή που γεννά το πληγωμένο τους φιλότιμο. Μερικοί γνωστοί κομμουνιστές για να αποφύγουν τις συλλήψεις. Άλλοι από καθαρά ατομικιστικούς λόγους. Με ένα όπλο στο χέρι μπορούν ευκολότερα να επιβιώσουν. Κάποιοι μόνο για να κάνουν πλιάτσικο.

Μερικοί απ’ αυτούς που παίρνουν το δρόμο για το βουνό δύσκολα μπορούν να χαρακτηριστούν αγωνιστές της λευτεριάς. Ένας απ’ αυτούς έφτιαξε και σφραγίδα με το όνομα του και το προσδιοριστικό… Βασιλεύς των Ορέων! Μάλλον επρόκειτο για ληστές του κοινού ποινικού δικαίου. Ωστόσο ένα λεπτό νήμα τους συνδέει με τους λήσταρχους του τέλους του 19ου ή των αρχών του 20ου αιώνα και με την κλεφτουριά της τουρκοκρατίας.

Αυτοί οι άνθρωποι, με τις κάποτε βάναυσες μεθόδους, είναι πιο πολύ «ελεύθεροι αγωνιστές» παρά «αγωνιστές της ελευθέριας» θα σημειώσει ο γραμματέας του ΕΑΜ Θανάσης Χατζής. Όμως, απέναντι σε τρίτους – τακτικές Αρχές, Δυνάμεις Κατοχής κλπ. – ο λαός θα τους αναγνωρίσει σα δικούς του, θα τους καλύψει με το «νόμο της σιωπής» και θα τους δώσει την ενεργητική του υποστήριξη.

Σκόρπιες μικρές ανταρτοομάδες συγκροτούνται εδώ κι εκεί από αυτό το ανομοιογενές και ατίθασο υλικό, που θα μπορούσε να εκφυλιστεί σε μάστιγα των χωριών ή να αναπτυχθεί σε επαναστατική δύναμη. Η επέμβαση του ΕΛΑΣ υπό την ηγεσία του Άρη Βελουχιώτη έστρεψε αυτό το δυναμικό σε επαναστατική κατεύθυνση.

Οι ομάδες αυτές τρέφονταν από τους χωρικούς. «Η διατροφή τους εξασφαλιζόταν από τις προσφορές των χωριών» σημειώνει ο Θανάσης Χατζής (σ.σ. Η Νικηφόρα Επανάσταση που Χάθηκε, τομ. Α΄, Αθήνα 1977, σ. 35) προσθέτοντας ότι: «Η πρώτη σημαντική υπηρεσία που πρόσφεραν στον αγροτικό πληθυσμό οι παραπάνω ομάδες, ήταν πως αποτέλεσαν το ένοπλο τμήμα αυτοάμυνας για την προστασία των χωριών. Συχνά έφθαναν σε συγκρούσεις με τους κατακτητές που πήγαιναν να κάνουν κατασχέσεις και τους υποχρέωναν να γυρίσουν πίσω. Ήδη από την πρώτη στιγμή της εμφάνισης τους οι ορδές των φασιστών αρχίζουν να φοβούνται, ο δρόμος για την είσοδο τους στο χωριό δεν είναι πια ασφαλής. Ταυτόχρονα οι προδότες τιμωρούνται: η συνεργασία με τον κατακτητή και ο χαφιεδισμός γίνονται όλο και πιο δύσκολα στο χωριό. Από τις πρώτες ομάδες είναι οι «κλαρίτες» της Ρούμελης, οι «Λαϊκοί Εκδικητές» στην Ανατολική Μακεδονία, οι «Ένοπλες Ομάδες για την Ελευθερία» στο Κιλκίς και τη Νιγρίτα, οι «Ομάδες αυτοάμυνας και Ελευθέριας» στη Δυτική Μακεδονία, οι «Ελεύθεροι Σκοπευτές» στον Όλυμπο, οι «Ομάδες Αιφνιδιασμού» στη Θεσσαλία, οι «Ελευθερωτές» στην Ήπειρο, οι «Αυτοαμυνίτες» στην Πελοπόννησο, η «Νέα Φιλική Εταιρία» στην Καλαμάτα και τον Πύργο, οι ένοπλοι του «Μετώπου Ελεύθερης Ελλάδας» στην Κρήτη».

Δυο μήνες μετά την κατάληψη της χώρας, στα τέλη Ιουλίου 1941 η οργάνωση του ΚΚΕ Λάρισας έδωσε εντολή σε καταδιωκόμενους κομμουνιστές του Αλμυρού Θεσσαλίας να συγκεντρωθούν σε ανταρτοομάδες στο όρος Όθρυ. Τον Ιούλιο του 1941 στην περιφέρεια της Νιγρίτας συγκροτείται η ανταρτοομάδα «Οδυσσέας Ανδρούτσος», στην περιοχή του Κιλκίς η ανταρτοομάδα «Αθανάσιος Διάκος». Ανταρτοομάδες συγκροτούνται και στη δυτική Μακεδονία, την Ήπειρο, στη Ρούμελη και την Πελοπόννησο.

Το κακό οδικό δίκτυο που κρατούσε τα χωριά απομονωμένα από τις πόλεις, τώρα δρα προστατευτικά καθώς δυσκολεύει τη μετακίνηση των στρατευμάτων κατοχής και διευκολύνει τη δράση των ανταρτών.

Πηγή: http://eek.gr/images/Stuff/Doc/E-Books/polemos-xorikon-th.koutsoumpos.pdf

Θ. Κουτσουμπός, «Πόλεμος χωρικών και κοινωνική επανάσταση», σελ. 32

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s