Κατοχή

Οι μεγάλες απεργίες της Κατοχής

astinomikoi-os-apergospastes-aprilis-1942

Από το βιβλίο του Θ. Κουτσουμπού «Ο πόλεμος των χωρικών και η κοινωνική επανάσταση», σελ. 37-42 http://eek.gr/images/Stuff/Doc/E-Books/polemos-xorikon-th.koutsoumpos.pdf

Στην Αθήνα οι πρώτες μαζικές διαμαρτυρίες σημειώθηκαν τον Οκτώβριο του 1941. Τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς σημειώθηκαν φοιτητικές κινητοποιήσεις. Τον Ιανουάριο και Μάρτιο του 1942 οι ανάπηροι πολέμου κατέβηκαν στους δρόμους. Οι μεγάλες απεργίες άρχισαν στις 13 Απρίλη του 1942 με τους Τριατατικούς (Ταχυδρομεία – Τηλεγραφεία – Τηλεφωνεία) και συνεχίστηκαν όλο το καλοκαίρι, παρά την τρομοκρατική διαταγή της Ανωτάτης Γερμανικής Διοίκησης που απειλούσε με βαρύτατες ποινές, μέχρι και με θάνατο τους απεργούς ΄η διαδηλωτές. Από τις 7-14 Σεπτεμβρίου, με πρωτοβουλία του ΕΑΜ μεγάλη απεργία οργανώθηκε στην Αθήνα και τον Πειραιά, με επιτυχία. Συμμετείχαν οι εργάτες ηλεκτροπαραγωγής, ανθρακωρύχοι της Καλογρέζας, εργάτες των λιπασμάτων, υφαντουργοί, εργάτες της ΟΥΛΕΝ και του ΦΙΞ, σιδηροδρομικοί, τροχιοδρομικοί, αυτοκινητιστές, λιμενεργάτες, υπάλληλοι υπουργείων, δημόσιων υπηρεσιών, τραπεζών, της τηλεφωνικής, εργαζόμενοι στα νοσοκομεία, γιατροί, μηχανικοί και δικηγόροι, αλλά και οι επαγγελματοβιοτέχνες. Φοιτητές και ανάπηροι και τα θύματα πολέμου πήραν μέρος στις διαδηλώσεις. Η κυβέρνηση των Κουΐσλιγκ για να σπάσει την απεργία, ετοίμασε ένα διάταγμα ομαδικών απολύσεων δημόσιων υπαλλήλων. Ωστόσο, οι εργάτες του εθνικού τυπογραφείου αρνήθηκαν να το δημοσιεύσουν και κατέβηκαν σε απεργία. Οι κατακτητές συνέλαβαν πολλούς απεργούς και τους έκλεισαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, όμως η απεργία συνεχίστηκε. Ύστερα από οκτώ ημέρες απεργίας, διαδηλώσεων και συγκρούσεων με τις δυνάμεις κατοχής, οι απεργοί νίκησαν. Δόθηκαν σημαντικές αυξήσεις στα ημερομίσθια και σχεδόν τετραπλασιάστηκαν οι μισθοί των δημόσιων υπαλλήλων. Ξανάρχισαν να λειτουργούν τα λαϊκά και παιδικά συσσίτια, αυξήθηκαν οι διανομές του μπακάλη και αφέθηκαν ελεύθεροι οι συλληφθέντες στη διάρκεια της απεργίας.

Στη διάρκεια αυτής της μεγάλης απεργιακής δράσης εμφανίστηκαν οι Λαϊκές Επιτροπές, νέα όργανα μαζικής δράσης, που θα εξελιχθούν σε «όργανα αυτοάμυνας, ανεξάρτητα από τις δημοτικές και κρατικές αρχές και ενάντια σ’ αυτές» σημειώνει ο Θανάσης Χατζής. (σ.σ. Θ. Χατζής, ο.π., τομ. Α΄ σ. 281).

Οι μαζικοί εργατικοί αγώνες στην Αθήνα, αλλά και σε άλλες πόλεις, όπως λ.χ. στο Βόλο, αλληλεπιδρούν με την ανάπτυξη του αντάρτικου στα βουνά. Οι εξελίξεις στο μέτωπο του πολέμου στη Βόρεια Αφρική και η υποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων στο Στάλινγκραντ πλημμυρίζουν με αισιοδοξία την πρωτεύουσα, σημειώνει ο Μαρκ Μαζάραουερ. (σ.σ. M. Mazower, Στην Ελλάδα του Χίτλερ, Αθήνα β΄ έκδοση, σ. 139). Το μαζικό κίνημα παίρνει φωτιά καθώς τα νέα από το αντάρτικο φθάνουν στην πόλη, το αντάρτικο θεριεύει καθώς φθάνουν τα νέα για την ηρωική αντίσταση των εργατών στις πόλεις. Συγχρόνως φθάνουν στο βουνό από την πόλη καταδιωκόμενοι από τις αρχές κατοχής και στελεχώνουν το αντάρτικο.

Οι προσπάθειες εθελοντικής πολιτικής επιστράτευσης εργατικού δυναμικού για τα εργοστάσια στη Γερμανία στις αρχές του 1943 θα αποτύχουν. «Επιστράτευση ίσον θάνατος – Όλοι αντάρτες» έγραφαν συνθήματα του ΕΑΜ σε τοίχους των σπιτιών της Αθήνας. Οι Γερμανικές αρχές σχεδιάζουν βίαιη επιστράτευση για τη χρησιμοποίηση ελλήνων εργατών σε καταναγκαστική εργασία στα γερμανικά εργοστάσια. Οργανώνονται μαζικές διαδηλώσεις. Τον Φεβρουάριο του 1943 σχεδόν κάθε μέρα οργανώνεται κάποια απεργία ή διαδήλωση εργαζομένων. Εργάτες του δήμου Αθήνας, υπάλληλοι της Τράπεζας Ελλάδος, του υπουργείου Οικονομικών, των τραμ, των τραπεζών και των ταχυδρομείων απεργούν. Την τελευταία εβδομάδα του Φεβρουάριου οι αρχές κατοχής δεν ήξεραν πώς να αντιμετωπίσουν το μαζικό κίνημα. Στις 22 Φεβρουάριου οι δημοτικές υπηρεσίες έκαναν στάσεις εργασίας και δυο μέρες αργότερα, στις 24 Φεβρουάριου, μια μαζική διαδήλωση εργατών επιχειρεί να εισβάλει στο υπουργείο Εργασίας και σε αλλά κυβερνητικά κτίρια. Δυο όροφοι του υπουργείου Εργασίας πυρπολούνται. Η ελληνική αστυνομία άνοιξε πυρ. Στις 28 οργανώθηκε γενική απεργία και διαδήλωση. Στις 5 Μαρτίου το ΕΑΜ οργάνωσε μαζική διαδήλωση ενάντια στα σχέδια επιστράτευσης. Σχεδόν 100.000 εργάτες και δημόσιοι υπάλληλοι, με επικεφαλής ανάπηρους στρατιώτες και φοιτητές κατέβηκαν στους δρόμους με πάνω και συνθήματα: «Κάτω η επιστράτευση», «Θάνατος στο Λογοθετόπουλο», «Θάνατος στον Πάγκαλο». Ομάδες διαδηλωτών εισέβαλαν ξανά στο υπουργείο Εργασίας, το κατέλαβαν για μια ώρα και κατέστρεψαν τις ονομαστικές καταστάσεις πολιτικής επιστράτευσης. Η αστυνομία πυροβόλησε, σκότωσε πέντε και τραυμάτισε περίπου πενήντα. Στις 25 Μαρτίου, χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν σε διαδηλώσεις με σημαίες και τον Εθνικό Ύμνο παρά τα μέτρα που είχε πάρει η ελληνική αστυνομία και οι ιταλικές αρχές. Οι δρόμοι βάφτηκαν με αίμα, αλλά ήταν φανερό πως ο Κουΐσλιγκ πρωθυπουργός Λογοθετόπουλος δεν μπορούσε πλέον να παραμείνει στην εξουσία. Στις 6 Απριλίου αντικαταστάθηκε από τον ευνοούμενο των ναζί Ιωάννη Ράλλη, βασιλόφρονα πολιτικό του μεσοπόλεμου. Όπως και ο προκάτοχος του, ο Ράλλης κατηγόρησε τους απεργούς ως υποκινούμενους από τους κομμουνιστές. Οι απεργίες συνεχίστηκαν ακόμα και μετά την υπόσχεση του Ράλλη για αύξηση στους μισθούς κατά 50%. Στις 12 Ιουνίου οι οδηγοί των τραμ κατέβηκαν σε απεργία. 50 απεργοί συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν σε θάνατο. Στις 25 Ιουνίου, όταν αναγγέλθηκε η εκτέλεση εκατό και πλέον πολιτικών κρατουμένων, ανάμεσα στους οποίους υπήρχαν αρκετοί Ακροναυπλιώτες, σε αντίποινα για την ανατίναξη της σιδηροδρομικής γραμμής στο Κούρνοβο, 100.000 διαδηλωτές κατέβηκαν στους δρόμους ύστερα από κάλεσμα του ΕΑΜ. Τραπεζικοί και δημόσιοι υπάλληλοι κατέβηκαν σε απεργία και ενώθηκαν με τους διαδηλωτές. Ακόμα και οι αστυνομικοί κατέβηκαν σε απεργία με οικονομικά αιτήματα, στην πραγματικότητα για να αποφύγουν την αναμέτρηση με το πλήθος. Οι καταδικασμένοι σε θάνατο απεργοί απελευθερώθηκαν μετά τη γενική απεργία της 25ης Ιουνίου. Ένα επαναστατικό ρεύμα διαπερνούσε την ατμόσφαιρα. Η μπουρζουαζία στρεφόταν όλο και περισσότερο προς τις κατοχικές δυνάμεις αναζητώντας σωτηρία από τον κομμουνιστικό κίνδυνο. Το φθινόπωρο του 1943 ο Ράλλης ύστερα από διαταγή του ίδιου του Χίτλερ θα ιδρύσει τα Τάγματα Ασφάλειας για να αντιμετωπίσουν τον κομμουνισμό.

*

Φωτογραφία: «αστυνομικοί ως απεργοσπάστες», Απρίλιος 1942

Δείτε:

http://www.mixanitouxronou.gr/opios-dimosios-ipallilos-kani-apergia-tha-ektelite-i-apofasi-tis-dosilogis-kivernisis-ke-ton-germanon-stin-katochi/

και

https://left.gr/news/14-aprilioy-1942-i-proti-apergia-sti-sklavomeni-eyropi

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s