Χούντα

Το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 

gkka_25_0705-thumb-large

Αλέξης Παπαχελάς

Τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου δύο συνταγματάρχες (Γεώργιος Παπαδόπουλος, Νικόλαος Μακαρέζος) και ένας ταξίαρχος (Στυλιανός Παττακός) έκαναν ένα πραξικόπημα. Εχουν από τότε περάσει πενήντα χρόνια και τα ιστορικά ερωτήματα βρίσκουν τις απαντήσεις τους.

Οι τρεις πραξικοπηματίες ήταν οι «τεχνικοί» στους οποίους είχε ανατεθεί η επεξεργασία σχεδίων πολιτικής εκτροπής για παν ενδεχόμενο. Παρόμοια σχέδια υπήρχαν στο Πεντάγωνο και στην ΚΥΠ κατά τη μεταπολεμική περίοδο. Οι Παπαδόπουλος και Μακαρέζος ήταν οι επιτελικοί εγκέφαλοι του βαθέος κράτους. Ο Παττακός ήταν ο εκτελεστικός βραχίονας, καθώς ήλεγχε τα τανκς στο στρατόπεδο στο Γουδί.

Μετά τη νίκη της Ενωσης Κέντρου το 1964 εξελίχθηκε ένα μπρα ντε φερ για το ποιος ελέγχει το βαθύ κράτος, τις ένοπλες δυνάμεις και την ΚΥΠ. Αποκορύφωσή του ήταν τα γεγονότα του Ιουλίου του 1965. Από εκεί και πέρα η χώρα μπήκε σε μια βαθιά θεσμική πολιτική κρίση. Συνταξιούχοι αξιωματικοί, ορισμένοι πολιτικοί και στελέχη του παλατιού συζητούσαν και σχεδίαζαν συνταγματικές εκτροπές. Ο φόβος τους κλιμακώθηκε μετά την προκήρυξη εκλογών που επρόκειτο να διεξαχθούν τον Μάιο του 1967. Η ανησυχία όλων ήταν ότι ο Γεώργιος Παπανδρέου θα κέρδιζε τις εκλογές με μεγάλη πλειοψηφία αλλά με τον Ανδρέα σε ρυθμιστικό ρόλο. Η διελκυστίνδα για τον έλεγχο του στρατεύματος θα διεξαγόταν πλέον με άλλους όρους. Τα μέλη της τριανδρίας ήταν πολύ πιθανό να έχαναν τη δύναμή τους ή και να αποστρατεύονταν στο νέο σκηνικό. Ο Ανδρέας είχε ριζοσπαστικοποιηθεί και το παλάτι δύσκολα θα μπορούσε να επαναλάβει την εμπειρία του 1965.

Το αθηναϊκό κατεστημένο περίμενε την εκτροπή των στρατηγών, δηλαδή την κήρυξη στρατιωτικού νόμου, τη ματαίωση των εκλογών και την επιβολή μιας «προσωρινής» δικτατορίας που θα «πάγωνε» τις εξελίξεις. Ο Μακαρέζος έπαιζε κρίσιμο ρόλο στη δημιουργία ψυχολογικού κλίματος, καθώς από τη θέση του στην ΚΥΠ έκανε εκτιμήσεις για πιθανή συνεργασία του Ανδρέα με την Αριστερά. Είναι δύσκολο με τα σημερινά δεδομένα να εξηγήσει κανείς τις εμμονές και «ψυχώσεις» εκείνης της περιόδου.

Ο Παπαδόπουλος φρόντιζε να είναι όλα έτοιμα με τις μεταθέσεις αξιωματικών σε θέσεις-κλειδιά. Οι στρατηγοί, όμως, με πρώτο τον αρχηγό ΓΕΣ Σπαντιδάκη, ήταν αναποφάσιστοι. Ορισμένοι ήθελαν να προχωρήσουν σε πραξικόπημα, έστω και χωρίς την άδεια του βασιλέα. Αλλοι ανέβαλλαν συνεχώς τη λήψη της απόφασης και συζητούσαν τη μετάθεση της εκτροπής για μετά τις εκλογές. Η τριανδρία αντελήφθη τους δισταγμούς τους και αποφάσισε να προχωρήσει μόνη, αφού ούτως ή άλλως οι τρεις ήξεραν πώς να κάνουν τη «δουλειά». Η αλήθεια είναι πως τόσο ο Παττακός όσο και ο Μακαρέζος είχαν προειδοποιήσει υπουργούς, κ.ά. για τις προθέσεις τους, λέγοντας πως «αν δεν κινηθείτε εσείς θα κάνουμε κάτι μόνοι μας».

Το έκαναν πράγματι παίρνοντας μεγάλο ρίσκο, ξεγελώντας πολλούς νομιμόφρονες αξιωματικούς τους οποίους έπεισαν ότι ενεργούσαν για λογαριασμό του θρόνου και της ηγεσίας του στρατεύματος. Ο Κωνσταντίνος κατάλαβε πολύ γρήγορα ότι, παρά τις ψευδαισθήσεις που του είχαν καλλιεργήσει σύμβουλοι και στρατηγοί, δεν ήλεγχε τίποτα απολύτως. Οι πρώτες ώρες ήταν κρίσιμες. Ο Παττακός παραδέχθηκε χρόνια μετά πως «με ένα φύσημα θα πέφταμε». Δεν υπήρξε όμως καμία σοβαρή αντίδραση και η τριανδρία μπόρεσε πολύ γρήγορα να επιβληθεί και κατόπιν να εδραιωθεί. Ενας άπειρος μονάρχης, μία άβουλη ανώτατη στρατιωτική ηγεσία και ένα απορρυθμισμένο και ξέπνοο κατεστημένο υπέκυψαν πολύ γρήγορα.

Ο ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών

Οι ΗΠΑ βρέθηκαν σε ένα δίλημμα την άνοιξη του 1967. Η πρεσβεία της Αθήνας και ο σταθμός της CIA είχαν προτείνει τη διεξαγωγή μιας μυστικής επιχείρησης που θα επηρέαζε το ποιους βουλευτές θα εξέλεγε η Ενωση Κέντρου, έτσι ώστε να αποδυναμωθεί ο ρόλος του Ανδρέα και της ομάδας του στη νέα κυβέρνηση. Δεν ήταν λίγοι οι εκπρόσωποι του αθηναϊκού κατεστημένου που προσέγγιζαν τους Αμερικανούς για να εξασφαλίσουν τη στήριξή τους σε ένα πραξικόπημα. Η απάντηση που έπαιρναν έμοιαζε με «πορτοκαλί φως». Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι συμμερίζονταν την ανησυχία των ενδιαφερομένων αλλά δεν έδιναν το δικό τους «ΟΚ».

Ο Παπαδόπουλος διατηρούσε όμως σχέσεις, λόγω της σταδιοδρομίας του στην ΚΥΠ, με Ελληνοαμερικανούς που εργάζονταν στην αμερικανική υπηρεσία πληροφοριών. Ηταν σχέσεις καθαρά προσωπικές με Ελληνοαμερικανούς που είχαν τις ίδιες ακραία ψυχροπολεμικές και αντικομμουνιστικές αντιλήψεις με τον ίδιο. Το τι έλεγαν μεταξύ τους δεν το γνωρίζουμε γιατί δεν αποτυπώθηκε ποτέ σε έγγραφα. Μπορεί όμως εύκολα κανείς να συμπεράνει ότι η ελληνοαμερικανική «μαφία», όπως αυτοαποκαλούνταν οι Ελληνοαμερικανοί πράκτορες της εποχής, έδινε τα δικά της μηνύματα στον μετέπειτα δικτάτορα.

Η ιστορική έρευνα έχει αποδείξει ότι η CIA ήξερε για τη συνωμοτική ομάδα της τριανδρίας, σε μεγάλο βάθος και με πολλές λεπτομέρειες. Οι σχετικές αναφορές διακόπηκαν ξαφνικά εβδομάδες πριν από το πραξικόπημα. Δύο εκδοχές υπάρχουν: είτε ο Παπαδόπουλος διέκοψε κάθε επαφή με την πηγή των πληροφοριών για λόγους συνωμοτικότητας είτε η πηγή αποφάσισε να προστατεύσει το εγχείρημα.

Καμία, όμως, αμφιβολία δεν μπορεί να έχουμε σήμερα για το τι πίστευαν οι αμερικανικές υπηρεσίες και το Πεντάγωνο για την Ελληνική Δημοκρατία και το νέο καθεστώς. Οι Αμερικανοί αξιωματικοί της στρατιωτικής αποστολής ήταν οι μεγαλύτεροι συνήγοροι της νέας κυβέρνησης. Ο σταθμάρχης Τζακ Μόρι, πάλι, διάβασε το τηλεγράφημα που του έδωσε ο πρέσβης Φίλιπς Τάλμποτ λίγες ώρες μετά την επικράτηση του πραξικοπήματος με τίτλο «Ο βιασμός της Ελληνικής Δημοκρατίας». Και μετά σχολίασε: «Καλά, πώς μπορείς να βιάσεις μία πόρνη;».

Οι ΗΠΑ πλήρωσαν αργότερα το τίμημα της άκριτης υποστήριξης στη δικτατορία.

Οι μικρές μοιραίες ιστορίες που ενδεχομένως θα άλλαζαν την Ιστορία

Το πραξικόπημα θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. Υπήρξαν στιγμές που έκριναν την πορεία των γεγονότων. Ο Παπαδόπουλος, για παράδειγμα, αποκαλύφθηκε ως ο εμπνευστής και οργανωτής του περίφημου σαμποτάζ που έγινε στον Εβρο τον Ιούνιο του 1965. Ο αρμόδιος υφυπουργός Αμυνας, Μιχάλης Παπακωνσταντίνου, επέμενε ότι έπρεπε να αποστρατευθεί αμέσως γιατί ήταν σαφές πως ήταν ένας συνωμότης με ηγετικές φιλοδοξίες. Ο Γ. Παπανδρέου αποφάσισε όμως να τον διατηρήσει στη θέση του. Κατά τη διήγηση του Γιάννη Μανουσάκη, διευθυντή του γραφείου και εξ απορρήτων του τότε πρωθυπουργού, ο πατέρας του Παπαδόπουλου ήταν φίλος ή και συμμαθητής του Παπανδρέου, ενώ κατάγονταν από κοντινά χωριά. Η οικογενειακή αυτή σχέση μέτρησε προφανώς πολύ και γλίτωσε τον Παπαδόπουλο από την αποστρατεία. Ο Παπακωνσταντίνου διαφωνούσε με αυτή την εκδοχή και διηγόταν ότι σε μια σύσκεψη για την τύχη του μετέπειτα δικτάτορα, ο Γ. Παπανδρέου δέχθηκε ένα τηλεφώνημα και ζήτησε από όλους τους παρευρισκομένους να βγουν από το δωμάτιο. Οταν επέστρεψαν, τους ανακοίνωσε την απόφασή του να μην πειραχθεί ο Παπαδόπουλος. Ο Παπακωνσταντίνου, χωρίς να έχει στοιχεία, πίστευε ότι το τηλεφώνημα έγινε από το παλάτι. Είναι δύσκολο να μαντέψει κανείς αν η 21η Απριλίου θα συνέβαινε με τον φιλόδοξο συνταγματάρχη εκτός στρατεύματος. Η απομάκρυνσή του, πάντως, σίγουρα θα ήταν ένα βαρύ πλήγμα στην ομάδα των συνωμοτών.

Μία άλλη μοιραία στιγμή που θα μπορούσε να αλλάξει τον ρουν της Ιστορίας ήταν το περίφημο τηλεφώνημα της 20ής Απριλίου. Ενας άγνωστος τηλεφώνησε στη σύζυγο του Λάζαρη, υπασπιστή του αρχηγού ΓΕΣ Σπαντιδάκη. Την προειδοποιούσε ότι την επομένη, δηλαδή την 21η, θα εκδηλωνόταν κίνημα και ότι οι πρωτεργάτες του θα «έδεναν» και τον αρχηγό του ΓΕΣ. Ο Λάζαρης ενημέρωσε τον επικεφαλής του Γραφείου Πληροφοριών (Α2) του ΓΕΣ Ταξίαρχο Πανουργιά, ο οποίος ήταν γνωστός του Παττακού. Ο Πανουργιάς υποψιάστηκε ότι ο ταξίαρχος διοικητής τεθωρακισμένων είχε κάποια ανάμειξη και τον κάλεσε στο γραφείο του. Ο Παττακός του έδωσε τον λόγο της στρατιωτικής του τιμής πως οι πληροφορίες δεν είχαν βάση, ο Πανουργιάς καλοπροαίρετα τον πίστεψε και δεν έδωσε συνέχεια.

Το τρίτο περιστατικό έχει διηγηθεί στον γράφοντα ο Νικόλαος Μακαρέζος, ο οποίος ενημέρωνε τον Σπαντιδάκη για τη συνεχή ανανέωση του σχεδίου «Περικλής» που ήταν το επίσημο κρατικό σχέδιο εκτροπής σε περίπτωση εκτάκτου ανάγκης. Το σχέδιο συμπεριλάμβανε ένα παράρτημα με τη λίστα των ατόμων που συλλαμβάνονταν. Κατά τον Μακαρέζο, η τριανδρία της 21ης Απριλίου είχε δώσει, εκ λάθους, το σχετικό παράρτημα του δικού της σχεδίου, που μεταξύ αυτών που θα συλλαμβάνονταν ήταν ο ίδιος ο Σπαντιδάκης και ο υπασπιστής και στενός συνεργάτης του βασιλέα, ταγματάρχης Αρναούτης. Μερικές ημέρες πριν από το πραξικόπημα, κατά τη διήγηση του Μακαρέζου, ο Αρναούτης επισκέφθηκε τον Σπαντιδάκη και ζήτησε να ενημερωθεί για το επίσημο σχέδιο. Καθώς βρισκόταν πάνω από το γραφείο του αρχηγού ΓΕΣ είδε τη λίστα των συλλήψεων όπου πρώτο, προφανώς λόγω αλφαβητικής σειράς, ήταν το δικό του όνομα. Ακολούθησε μια πολύ έντονη συζήτηση. Ο τέως βασιλιάς επιμένει ότι δεν ενημερώθηκε ποτέ γι’ αυτό το επεισόδιο. Ο Μακαρέζος από την πλευρά του ισχυρίζεται ότι όταν το πληροφορήθηκαν επέσπευσαν το πραξικόπημα γιατί φοβούνταν ότι θα αποκαλυφθούν. Το αν και ποιον ενημέρωσε ο Αρναούτης δεν το γνωρίζουμε μέχρι σήμερα.

Πηγή: Το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου | Ελλάδα | Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Advertisements

5 thoughts on “Το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου ”

  1. «Οι τρεις πραξικοπηματίες ήταν οι «τεχνικοί» στους οποίους είχε ανατεθεί η επεξεργασία σχεδίων πολιτικής εκτροπής για παν ενδεχόμενο.»

    Εσφαλμένο το παραπάνω. Το μόνο νόμιμο σχέδιο που υπήρχε ήταν το σχέδιο «Προμηθέας», και αυτό δεν προέβλεπε εκτροπή σε ομαλούς καιρούς όπως ήταν το 1967 αλλά σε περίπτωση πολεμικής αναμέτρησης με το Σύμφωνο της Βαρσοβίας ή εκτεταμένης εσωτερικής ανταρσίας. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως δεν υπήρχαν κύκλοι στο στρατό (ή την κοινοβουλευτική δεξιά της εποχής, και το παλάτι φυσικά) που έκαναν σχέδια για δικτατορική εκτροπή. Τα σχέδια αυτά όμως δεν ήταν επίσημα σχέδια του κράτους, όπως εσφαλμένα υπονοεί ο Παπαχελάς.

    Και δεν ήταν φυσικά μόνο οι 3 πραξικοπηματίες από τις τάξεις του στρατεύματος που έκαναν σκέψεις για δικτατορική εκτροπή αλλά υπήρχαν αρκετά περισσότεροι.

    «Το αθηναϊκό κατεστημένο περίμενε την εκτροπή των στρατηγών»

    Το κατεστημένο της εποχής δεν περίμενε κάτι συγκεκριμένο, ακούγανταν διάφορα για πραξικόπημα εκ μέρους της ανώτατης στρατιωτικής ηγεσίας με τις ευλογίες του βασιλιά, αλλά τίποτα πιο συγκεκριμένο δεν ήταν δεδοδομένο. Ο Παπαχελάς με την παραπάνω φράση το παρουσιάζει σαν το κατεστημένο της εποχής να το θεωρούσε περίπου ως δεδομένο το πραξικόπημα. Μόνο που δεν ήταν έτσι ακριβώς τα πράγματα. Τα περί πραξικοπήματος ήταν απλά μία φήμη που πλανιόνταν στην ατμόσφαιρα αλλά ως εκεί, τίποτα πιο σαφές και συγκεκριμένο δεν υπήρχε.

    «Οι στρατηγοί, όμως, με πρώτο τον αρχηγό ΓΕΣ Σπαντιδάκη, ήταν αναποφάσιστοι. Ορισμένοι ήθελαν να προχωρήσουν σε πραξικόπημα, έστω και χωρίς την άδεια του βασιλέα. Αλλοι ανέβαλλαν συνεχώς τη λήψη της απόφασης και συζητούσαν τη μετάθεση της εκτροπής για μετά τις εκλογές. Η τριανδρία αντελήφθη τους δισταγμούς τους και αποφάσισε να προχωρήσει μόνη»

    Η τριάνδια δεν αποφάσισε στο πραξικόπημα επειδή υποτίθεται δίσταζαν οι στρατηγοί, όπως εσφαλμένα ισχυρίζεται ο Παπαχελάς. Έκαναν το πράξικόπημα γιατί, αν δεν με απατά η μνήμη μου, την παραμονή του πραξικοπήματος, στις 20 Απριλίου, έγινε κάποιο τηλέφωνο σε κάποιον από αυτούς (ή σε κάποιο συγγενή κάποιου από αυτούς) και τους είπαν ότι τους έχουν πάρει χαμπάρι κάποιοι από τους στρατηγούς, οπότε οι συνταγματάρχες επέσπευσαν τις κινήσεις τους όχι γιατί τάχα δίσταζαν οι στρατηγοί αλλά για να προλάβουν τους τελευταίους, και να κάνουν αυτοί πρώτοι το δικό τους πραξικόπημα.

    «Ενας άπειρος μονάρχης»

    Είναι συζητήσιμο το κατά πόσο η αποδοχή του πραξικοπήματος από τον Κωνσταντίνο ήταν απλά απόρροια απειρίας. Εξίσου βάσιμη, και με βαση διάφορες ενδείξεις πολύ πιο πιθανή, είναι και η εικασία ότι αποδέχτηκε το πραξικόπημα των συνταγματαρχών γιατί στα αρχικά του στάδια φαίνονταν να κινείται στην ίδια κατεύθυνση με αυτό που είχε στο νού του ο Κωνσταντίνος.

    «Δεν ήταν λίγοι οι εκπρόσωποι του αθηναϊκού κατεστημένου που προσέγγιζαν τους Αμερικανούς για να εξασφαλίσουν τη στήριξή τους σε ένα πραξικόπημα.»

    Αυτό έχει βάση (με πρώτο και καλύτερο τον βασιλιά).

    «Η απάντηση που έπαιρναν έμοιαζε με «πορτοκαλί φως». Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι συμμερίζονταν την ανησυχία των ενδιαφερομένων αλλά δεν έδιναν το δικό τους «ΟΚ».»

    Κανένα «πορτοκαλί φώς» δεν έδιναν οι αμερικάνοι, και τα διαθέσιμα ντουκουμέντα (που είναι πλέον πολλά) αποδεικνύουν του λόγου το αληθες. Άλλωστε, ακόμα και ο Παπαχελάς στην αμέσως επομενη γραμμή και ο ίδιος αναφέρει ότι κανένα «Οκ» δεν έδιναν οι αμερικάνοι για πραξικόπημα.

    «Ο Παπαδόπουλος διατηρούσε όμως σχέσεις, λόγω της σταδιοδρομίας του στην ΚΥΠ, με Ελληνοαμερικανούς που εργάζονταν στην αμερικανική υπηρεσία πληροφοριών. Ηταν σχέσεις καθαρά προσωπικές με Ελληνοαμερικανούς που είχαν τις ίδιες ακραία ψυχροπολεμικές και αντικομμουνιστικές αντιλήψεις με τον ίδιο. Το τι έλεγαν μεταξύ τους δεν το γνωρίζουμε γιατί δεν αποτυπώθηκε ποτέ σε έγγραφα. Μπορεί όμως εύκολα κανείς να συμπεράνει ότι η ελληνοαμερικανική «μαφία», όπως αυτοαποκαλούνταν οι Ελληνοαμερικανοί πράκτορες της εποχής, έδινε τα δικά της μηνύματα στον μετέπειτα δικτάτορα.»

    Εδω ο Παπαχελάς αρχίζει πλέον και χάνει τον έλεγχο, και παραδίδεται στην συνωμοσιολογία. Το ότι ο Παπαδόπουλος είχε λόγω της θέσης του σχέσεις με κάποιους από τους πράκτορες της CIA δεν λέει από μόνο του απολύτως τίποτα. Το ότι και αρκετοί από τους πράκτορες ήταν ακραίοι αντικομμουνιστές όπως αυτός, και πάνω σε καμιά συζήτηση μπορεί να του είπαν και καμιά μαλακία, δεν συνεπάγεται βέβαια ότι η αμερικάνικη κυβέρνηση σχεδίασε το πραξικόπημα. Ο δε Παπαδόπουλος τόσο χαζός δεν ήταν – αν υποθέσουμε πως είχε τόσο νταλκά να πάρει το «οκ» από τους αμερικάνους για να κάνει κοτζάμ πραξικόπημα, δεν θα αρκούνταν βέβαια στις μαλακίες που θα του σέρβιραν οι διάφοροι πράκτορες μεταξύ τυρου και αχλαδιού αλλά θα κοίταγε να πάρει την έγκριση και από τα ανώτερα κλιμάκια. Μόνο που καμιά τέτοια κίνηση εκ μέρους του Παπαδόπουλου δεν είναι πουθενά καταγεγραμμένη στα διπλωματικά έγγραφα, χώρια το γεγονός ότι όποιος διαβάσει αυτά τα έγγραφα (και είναι πολλά) πουθενά δεν θα ανακαλύψει εκ μέρους των αμερικάνων ούτε καλά καλά γνώση για το σχεδιαζόμενο πραξικόπημα του Παπαδόπουλου, οπότε πόσο μάλλον έγκριση σε αυτό.

    «Η ιστορική έρευνα έχει αποδείξει ότι η CIA ήξερε για τη συνωμοτική ομάδα της τριανδρίας, σε μεγάλο βάθος και με πολλές λεπτομέρειες. »

    Βασικά αν κάτι έχει αποδείξει η ιστορική έρευνα είναι το ακριβώς αντίθετο. Ο Παπαχελάς έγραψε το βιβλίο του το ’97, 20 χρόνια πριν. Από τότε όμως για την επίμαχη περιοδο έχουν δεί το φως της δημοσιότητας πολύ πολύ περισσότερα έγγραφα από ότι την έποχη που έγραφε το βιβλίο του ο Παπαχελάς (κάπου στα μέσα της δεκαετίας του ’90, υποθέτω).

    «Οι σχετικές αναφορές διακόπηκαν ξαφνικά εβδομάδες πριν από το πραξικόπημα. Δύο εκδοχές υπάρχουν: είτε ο Παπαδόπουλος διέκοψε κάθε επαφή με την πηγή των πληροφοριών για λόγους συνωμοτικότητας είτε η πηγή αποφάσισε να προστατεύσει το εγχείρημα.»

    Εξαιρετικά αδύναμο επιχείρημα η επίκληση της διακοπής των αναφορών της CIA για τους πραξικοπηματίες. Γιατί μπορεί να εξηγηθεί και αλλιώς. (Το άρθρο προς το οποίο παραπέμπω παρακάτω δίνει μερικές ακόμα εξηγήσεις για αυτή την διακοπή των αναφορών της CIA. Αλίμονο όμως, καμία τους δεν είναι συνωμοσιολογική. 🙄 )

    «Το τρίτο περιστατικό έχει διηγηθεί στον γράφοντα ο Νικόλαος Μακαρέζος, ο οποίος ενημέρωνε τον Σπαντιδάκη για τη συνεχή ανανέωση του σχεδίου «Περικλής» που ήταν το επίσημο κρατικό σχέδιο εκτροπής σε περίπτωση εκτάκτου ανάγκης.»

    Κάποιο λάθος υπάρχει εδω πέρα, είτε εκ μέρους του Παπαχελά είτε του Μακαρέζου. Το σχέδιο «Περικλής» ήταν αυτό που είχε σχέση με την νοθεία στις εκλογές του ’61, και ήρθε στην επιφάνεια από την κυβέρνηση της ΕΚ το 1965. Κανένα άλλο σχέδιο «Περικλής» δεν υπήρχε. Υποθέτω εννοούν το νατοϊκό σχέδιο «Προμηθέας». Υπήρχε βέβαια και άλλο ένα σχέδιο, όχι ακριβώς επίσημο και σίγουρα όχι νόμιμο, στο οποίο είχε αναφερθεί ο Σπαντιδάκης (σχετικές αναφορές υπάρχουν και στα αμερικάνικα έγγραφα της περιόδου), το σχέδιο «Ιέραξ 2», μία παραλλαγή του «Προμηθέα», προοριζόμενο όμως για αυστηρώς «εσωτερική κατανάλωση», και χωρίς να προϋποθέτει φυσικά πολεμική αναμέτρηση ΝΑΤΟ και Συμφώνου της Βαρσοβίας ή ξέσπασμα επανάστασης, όπως το «Προμηθέας». Ίσως ο Μακαρέζος εννοούσε αυτό.

    Για το κατά πόσο οι ΗΠΑ βρίσκονταν πίσω από το πραξικόπημα εδω ένα εξαιρετικά κατατοπιστικό άρθρο, με παρα πολλές αναφορές σε αμερικάνικα ντοκουμέντα της περιόδου. (Περιέχει φυσικά και κάποιες αναφορές στον Παπαχελά.) Οι αναφορές καταρρίπτουν την θέση ότι οι ΗΠΑ έστησαν το πραξικόπημα των συνταγματαρχών.

    Were the Eagle and the Phoenix Birds of a Feather? The United States and the Greek Coup of 1967

    http://www.lse.ac.uk/europeanInstitute/research/hellenicObservatory/pdf/DiscussionPapers/Klarevas.pdf

    Μου αρέσει!

  2. Παραμένει ασαφής η σχέση των ΗΠΑ με το Χούντα πριν την 21η Απριλίου 1967. Όχι όμως και η στάση των ΗΠΑ μετά, τα 7+ χρόνια που ακολούθησαν.

    Όσο για τα «επίσημα έγγραφα»… όλα είναι σχετικά. Θυμίζω ότι η CIA «έχασε» υλικά από τον φάκελο Πολκ. Όλως τυχαίως, φυσικά.

    Μου αρέσει!

  3. «Παραμένει ασαφής η σχέση των ΗΠΑ με το Χούντα πριν την 21η Απριλίου 1967.»

    Με βάση τα διαθέσιμα ντοκουμέντα μόνο ασαφής δεν παραμένει. Η θέση ότι οι ΗΠΑ έστησαν το πραξικόπημα δεν μπορεί να σταθεί. Από την άλλη βέβαια μπορεί κανείς πάντα να πιστεύει, και ανεξάρτητα από την πληθώρα των διαθέσιμων τεκμηρίων υπερ του εναντίου, ότι «την χούντα την έβαλαν οι αμερικάνοι».
    Για τα επόμενα 7 χρόνια δεν διαφωνώ φυσικά, η υποστήριξη προς το δικτατορικό καθεστώς είναι αδιαμφισβήτητη αλλά παρόλα αυτά γίνονταν προσπάθειες (πολύ χλιαρές όμως) να το σπρώξουν προς την κατεύθυνση της δημοκρατίας.

    «Όσο για τα «επίσημα έγγραφα»… όλα είναι σχετικά. Θυμίζω ότι η CIA «έχασε» υλικά από τον φάκελο Πολκ.»

    Η CIA αν έκρινε ότι δεν έπρεπε πολύ απλά δεν θα έδινε το οκ για την δημοσιοποίηση των ενοχοποιητικών τεκμηρίων. Δεν θα χρειάζονταν να «χάσει» τίποτα. Παρόλα αυτά υπάρχει ένα πρόβλημα με την θέση ότι μπορεί κάπου να υπάρχει κάποιο κρυφό έγγραφο που θα πιστοποιεί ότι την χούντα την έβαλαν οι αμερικάνοι. Πάρε την Χιλή, για παράδειγμα (ή την Αργεντινή, ή κάποιες ακόμα απο τις χώρες της Λατινικής Αμερικής). Έχουν δει το φως της δημοσιότητας ένα σωρό έγγραφα που πιστοποιούν πέραν πάσης αμφιβολίας την σύμπραξη του αμερικάνικου παράγοντα στο χιλιανό πραξικόπημα του ’73 (και δεν μιλάμε φυσικά μόνο για την CIA, μιλάμε επισης για το υπεξ και τον Λευκό Οίκο). Σε σχέση με εμας γιατί δεν υπάρχει ούτε ένα? Η συνωμοσιολογική θεώρηση λέει ότι υπάρχουν τέτοια έγγραφα αλλά είναι «κρυμμένα» (γιατί βέβαια είναι κρυμμένα δεν μας το λέει, το κρατάει μυστικό). Η κοινή λογική όμως λέει ότι τέτοια έγγραφα δεν έχουν δει το φως της δημοσιότητας γιατί πολύ απλά δεν υπάρχουν. Εαν υπήρχαν θα είχαν βγει στην επιφάνεια, όπως και αυτά της Χιλής ή άλλων χωρών της Λ. Αμερικής.

    Πέραν αυτού, η CIA, όπως έχω ξαναπεί, είναι εκτελεστικός βραχίονας της αμερικάνικης κυβέρνησης, δεν δρα αυτόνομα και σίγουρα δεν χαράσσει την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.
    Τα υπόλοιπα ντοκουμέντα (περιέχει πολλά το άρθρο προς το οποίο παραπέμπω παραπάνω αλλά υπάρχουν ακόμα περισσότερα) σαφέστατα δείχνουν ότι τόσο την περίοδο πριν το πραξικόπημα (πάνω κάτω από το καλοκαίρι του ΄65 μέχρι την στιγμή του πραξικοπήματος) οσο και τις πρώτες μέρες μετά από αυτό, οι αρχές των ΗΠΑ όχι δεν είχαν ιδέα για το συγκεκριμένο πραξικόπημα αλλά ούτε καν το θεωρούσαν επιθυμητό, γιατί υπήρχε η άποψη (απόλυτα σωστή όπως αποδείχτηκε εκ των υστέρων…) ότι το δικτατορικό καθεστώς θα έβλαπτε παρα πολύ τις ελληνο-αμερικανικές σχέσεις.

    Μου αρέσει!

  4. Ο αμερικανος ιστορικος James Miller εχει κανει σχετικη ερευνα στα αμερικανικα αρχεια.

    Αποσπασμα απο αρθρο του σε ενθετο της Καθημερινης:

    Τα περισσοτερα εγγραφα που σχετιζονται με την αμερικανικη πολιτικη για την ελλαδα τη δεκαετια του 1960 εχουν αποχαρακτηρισθει εδω και μια δεκαετια. κατα τη διαρκεια του 1990 ως επιμελητης τομου των Foreign Relations of the Us με θεμα τα γεγονοτα που οδηγησαν στο πραξικοπημα, ειχα ελευθερη προσβαση σε ολα τα σχετικα εγγραφα, προτου εμπλακω σε μακροχρονια εξαντλητικη διαμαχη με τη CIA για τη δημοσιευση τους. Καθως το ψευδος ειναι δευτερη φυση και θεμελιωδης αρχη στη CIA,ουδεποτε ανακαλυψα τι τους εκανε να παλεψουν με τετοιο παθος για να εμποδισουν τη δημοσιευση εγγραφων τα οποια αθωωναν τις ΗΠΑ απο κατηγοριες εμπλκης στο πραξικοπημα. Υποθετω οτι οι προσπαθειες της CIA για συγκαλυψη αποτελουσαν τμημα συνολικης προσπαθειας αποκρυψης της μακρας ιστοριας αποτυχιας και εσφαλμενων εκτιμησεων της υπηρεσιας. Αν οι ΗΠΑ δεν ευθυνονταν για το πραξικοπημα, τοτε που πρεπει να αποδοθουν οι ευθυνες; Τα υπαρχοντα ιστορικα αρχειακα στοιχεια (ελληνικα και αμερικανικα), απομνημονευματα, συνεντευξεις και ελληνικα δικαστικα εγγραφα δειχνουν προς μια και μονη κατευθυνση: την ελληνικη πολιτικη και στρατιωτικη ελιτ.

    παρουσιαση του βιβλιου του
    James Edward Miller
    The US and the Making of Modern Greece
    University of North Carolina Press, 2009

    https://geopolitics-gr.blogspot.gr/2009/07/james-edward-miller-us-and-making-of.html?m=0

    Μου αρέσει!

  5. «Υποθετω οτι οι προσπαθειες της CIA για συγκαλυψη αποτελουσαν τμημα συνολικης προσπαθειας αποκρυψης της μακρας ιστοριας αποτυχιας και εσφαλμενων εκτιμησεων της υπηρεσιας.»

    Αυτό ακριβώς.
    Τα έγγραφα αποδεικνύουν ότι μία δράκα αξιωματικών των μεσαίων βαθμίδων της στρατιωτικής ιεραρχίας έπιασε στον ύπνο (κυριολεκτικά) την CIA. Κάτι που δεν συνάδει βέβαια με την εικόνα της πανίσχυρης μυστικής υπηρεσίας που όλα τα προβλέπει, όλα τα σχεδιάζει, την οποία φιλοτεχνεί η CIA για τον εαυτό της.

    Το βιβλίο του Miller το έχω διαβάσει, είναι καλό, όντως καταρρίπτει την θέση περί αμερικάνικης σύμπραξης στο πραξικόπημα των συνταγματαρχών. Γενικότερα, όποιος ενδιαφέρεται μπορεί πάντα να διαβάσει και ο ίδιος τα σχετικά έγγραφα των ΗΠΑ που αφορούν τις εξωτερικές σχέσεις της με διάφορες χώρες. Αναφέρομαι στην συλλογή των FRUS (Foreign Relations of the United States). Tα σχετικά αποχαρακτηρισμένα έγγραφα που αφορούν την Ελλάδα (αλλά και ένα σωρό άλλες χώρες) υπάρχουν σε ψηφιακή μορφή εδω και αρκετά χρόνια και η πρόσβάση είναι ελεύθερη.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s