Κατοχή

Ο Εμφύλιος στη Μέση Ανατολή – Μέρος Δεύτερο

81617031e9318e4f76b86b7f8109eaa5_XL

Το πρώτο μέρος:  Ο Εμφύλιος στη Μέση Ανατολή

Ένα από τα πλέον καθοριστικά, όσο και ακατανόητα, συμβάντα του κατοχικού Εμφυλίου είναι η εαμική εξέγερση στον ελληνικό στρατό της Μέσης Ανατολής, τον Απρίλιο του 1944. 

Πράγματι, το ΚΚΕ είχε διαμηνύσει μέσω κορυφαίων στελεχών του, λίγους μήνες νωρίτερα, την αποφυγή οποιαδήποτε δυναμικής στασιαστικής κίνησης. Και δεν δίστασε, ενόψει της συνόδου του Λιβάνου, να καταδικάσει απερίφραστα την (ήδη ηττημένη) εξέγερση (δες στο πρώτο μέρος) Ο συνδυασμός αυτών των στοιχείων πείθει ότι η εξέγερση στο στρατό της Μ. Ανατολής ήταν αντίθετη με την πολιτική γραμμή του ΚΚΕ, η οποία ήταν η συνεργασία με τους Άγγλους και τις αστικές πολιτικές δυνάμεις – κυρίως με την ελληνική κυβέρνηση του Καΐρου. Από θέση ισχύος, μέσω του ΕΛΑΣ, εννοείται. Κάποιοι μάλιστα υποστηρίζουν ότι η ΠΕΕΑ έγινε για να εξυπηρετήσει αυτόν το στόχο.

Από την άλλη, ο εκ των βασικών πρωταγωνιστών της στάσης Γιάννης Σαλλάς, σε υπόμνημα προς το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ υποστηρίζει ότι το κίνημα εκδηλώθηκε γιατί με  «δεδομένη την οριστική ρήξη ΕΑΜ και Βρετανών» (κάτι που δεν ίσχυε στην πραγματικότητα) υπήρχε ο κίνδυνος είτε να διαλυθούν τα στρατεύματα στη Μ. Ανατολή είτε να γίνουν εκκαθαρίσεις, ώστε αυτά να χρησιμοποιηθούν αργότερα κατά του ΕΛΑΣ.

(Δείτε: Αλέξανδρος Κιτροέφ, Η ελληνική παροικία στην Αίγυπτο και ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος. Στο διαδίκτυο: https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/mnimon/article/viewFile/7911/7659.pdf , σελ. 26)

Οπωσδήποτε δεν είναι τυχαίο ότι ο βασικός πολιτικός καθοδηγητής της εξέγερσης (δεν την εμπνεύστηκε, αλλά συμφώνησε με τον Σαλλά) Βασίλης Νεφελούδης, κάποτε το νούμερο 2 του Κόμματος αλλά διαγραμμένος ήδη από τον Δεκέμβρη του 1942, δεν αποκαταστάθηκε ως μέλος του ΚΚΕ παρά μόνο στα 1961.

(Δείτε: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%BB%CE%B7%CF%82_%CE%9D%CE%B5%CF%86%CE%B5%CE%BB%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%B7%CF%82 )

Παρ’ όλη τη δεδομένη χαλαρή (σχεδόν ανύπαρκτη) σχέση των στελεχών στη Μέση Ανατολή με την καθοδήγηση του ΚΚΕ στην κατεχόμενη Ελλάδα, η εξέγερση του Απριλίου 1944 εξακολουθεί να παραμένει ανεξήγητη, από κάθε άποψη. Ίσως το κλειδί που θα μας επιτρέψει να κατανοήσουμε γιατί έγινε βρίσκεται στις ακόλουθες γραμμές:

Παρόμοιο δημοψήφισμα είχε γίνει το Δεκέμβριο του 1943, από  τους Γιουγκοσλάβους στρατιώτες και αξιωματικούς, που υπηρετούσαν στο στρατό του Πέτρου και του Πούριτς, μόλις έγινε γνωστός ο σχηματισμός της ΠΕΕΑ Γιουγκοσλαβίας. Τότε τα 75% των ανδρών και αξιωματικών δήλωσαν πως ακολουθούν τον Τίτο. Και πάλι τότε, με επέμβαση των Άγγλων, αφοπλίστηκαν και κλείστηκαν σε στρατόπεδα οι Γιουγκοσλάβοι στρατιώτες και αξιωματικοί. Μα ύστερα από αξίωση του Τίτο αφέθηκαν ελεύθεροι και μεταφέρθηκαν στη Γιουγκοσλαβία, όπου ενσωματώθηκαν στο στρατό της απελευθέρωσης.

(Πηγή: Βασίλης Νεφελούδης, Έλληνες πολεμιστές στη Μέση Ανατολή)

Υπήρχε λοιπόν προηγούμενο. Προφανώς οι Σαλλάς – Νεφελούδης και οι υπόλοιποι πρωτεργάτες υπολόγισαν ότι ακόμα κι αν δεν πετύχαινε ο βασικός στόχος (η αναγνώριση της ΠΕΕΑ και ο σχηματισμός κυβέρνησης συνεργασίας, όπου το πάνω χέρι θα είχε το ΕΑΜ) ακόμα κι αν η εξέγερση καταστελλόταν, οι χιλιάδες στρατιώτες και όσοι αξιωματικοί συμμετείχαν θα έφταναν τελικά στην Ελλάδα και στον ΕΛΑΣ, όπως είχε συμβεί με τους Γιουγκοσλάβους.

Αν υπήρξε αυτός ο σχεδιασμός, είχε δυο βασικές αδυναμίες. Η πρώτη ήταν ότι η Ελλάδα είχε απείρως μεγαλύτερη σημασία για τον Τσώρτσιλ από τη Γιουγκοσλαβία. Η δεύτερη, ότι η ηγεσία του ΚΚΕ (μέσω της ΠΕΕΑ) όχι μόνο δεν απαίτησε την απελευθέρωση των χιλιάδων εξεγερμένων που βρισκόντουσαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Λιβύη και την επιστροφή τους στην Ελλάδα (αν υποθέσουμε ότι θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί κάτι τέτοιο) αλλά καταδίκασε απερίφραστα την εξέγερση, ώστε να μπορέσει να πάρει μέρος χωρίς προβλήματα στη σύνοδο του Λιβάνου – και στη συνέχεια την κυβέρνηση Παπανδρέου, σύμφωνα με τις οδηγίες (ή μαντεύοντας τις επιθυμίες) της ΕΣΣΔ.

Υποθέσεις, όλα αυτά, που μένει να επαληθευτούν ή να απορριφθούν από ανθρώπους που δεν έχουν πολιτική ή συναισθηματική σχέση με τους επιγόνους της αριστεράς ή της δεξιάς εκείνης της εποχής.

Στη φωτογραφία ο Βασίλης Νεφελούδης, σε μεγάλη ηλικία. 

 

Advertisements

2 thoughts on “Ο Εμφύλιος στη Μέση Ανατολή – Μέρος Δεύτερο”

  1. Κατα το Σαλλα (σχολια στο αλλο ποστ) ο Ρουσσος τους προετρεψε να εκδηλωθουν κτλπ κτλπ. Ο Ρουσσος το διεψευσε αλλα ο Πορφυρογεννης συμφωνει με το Σαλλα (σχολιο σου στο αλλο ποστ) Ειχε ιδιαν αντιληψη ή απλως επανελαβε τους ισχυρισμους του Σαλλα;

    Η εθνικη αντισταση στη Μεση Ανατολη τομος Α σελ 309:

    Φημες διαδιδομενες στη Μ.Α. απο Αγγλους εκαναν το Σαλα να γραψει και τα εξης:
    «Η αποβαση στην Ελλαδα ειμαι βεβαιος οτι επροκειτο να γινει μεσα στον Απριλη του 1944 με καθαρο πολιτικο χαρακτηρα και μαλιστα σε συννενοηση με τους Γερμανους της Ελλαδας»
    Σημειωση του ενεργουντος την ανακριση. Ειναι συμπτωματικο οτι ακριβως εις τους μηνες Μαρτιο-Απριλιο 1944 ετοποθετουν την αποβαση των αγγλικων στρατευματων στην Ελλαδα οι πρακτορες της ΜΟ4 επειτα μοναδος 133, οι οποιοι υπο τον τιτλο της συμμαχικης στρατιωτικης αποστολης παρα τω Γενικω Στρατηγειω ΕΛΑΣ (συν/χης Κρις ή Γονυντχαουζ) απεσπασαν απο τη διοικηση του Γενικου Στρατηγειου του ΕΛΑΣ στις 17 Ιανουαριου την υπογραφη της (υπουργος Σαραφης-Δεσποτοπουλος) για την εκτελεση του δηθεν σχεδιου επιχειρησεων Κιβωτος. Υπογραφη την οποια επικυρωσε ο παρα τω Γενικω Στρατηγειω αν/πος του ΕΑΜ σ. Σιαντος και αποδεικνυει τη συντονισμενη ενεργεια κατα της ελληνικης αριστερας εν Ελλαδι και εν Μ.Α.

    Με λιγα λογια περιμεναν αποβαση των Αγγλων, την ιδια περιοδο διαλυθηκε και το 5/42 γιατι προφανως εφραζε το δρομο του ΕΛΑΣ για την Αθηνα και αποτελουσε εμποδιο για τη συνδεση με Πελοπονησσο.

    σελ 308 Εκθεση Γ. Σαλα. Αφου ο Σαλας συναντησε τους Ρουσσο και Τζημα (Αυγουστος 1943) και συζητησε μαζι τους, σε δυο τρεις μερες ηλθε ο Τζημας με της εξης απαντηση: «Εμεις θεωρουμε την Αγγλια συνεπεστατη στον πολεμο αυτο. Εαν δεν γινεται το δευτερο μετωπο, αυτο ειναι γιατι δεν ειναι δυνατο τωρα. Αυτο μας το διαβεβαιωσε το Στρατηγειο του ΕΛΑΣ. Οσο απεναντι σε μας κρατα καλη σταση και σας δηλωνω οτι μας εφοδιαζει και μαλιστα παιρνουμε το 80% ολου του εφοδιασμου που φερνει στην Ελλαδα.

    Τον Οκτωβριο του 43 ο ΕΛΑΣ επιτεθηκε στον ΕΔΕΣ, συμφωνα με την εκθεση Μακριδη περιμεναν αποχωρηση των Γερμανων. Συμφωνα με τον Γουντχαουζ ειχαν ζητησει προκαταβολικα τις λιρες για την περιοδο του χειμωνα. Σημ. Οι λιρες που διατεθηκαν απο τους Βρεττανους σε αντιστασιακες ομαδες, στη δημιουργια του στρατου της Μ.Α. κτλπ κτλπ παρακρατηθηκαν απο τα αποθεματα του ελληνικου χρυσου που ειχαν μεταφερθει εξω απο τη χωρα.

    Οι Γιουγκοσλαβοι αν καταλαβα καλα μεταφερθηκαν στην Ιταλια οχι στη Γιουγκοσλαβια, ηταν και λιγοτεροι γυρω στους 1000 (ενα ταγμα), κυριως Σλοβενοι αιχμαλωτοι που υπηρετουσαν στον Ιταλικο στρατο. Και φυσικα η μεγαλη διαφορα ειναι οτι η εξεγερση στις ελληνικες δυναμεις εκδηλωθηκε λιγες μερες πριν μεταφερθει η 1η ταξιαρχια στην Ιταλια για να παρει μερος στη μαχη του Μοντε Κασινο. Τα οργανα της ΕΑΣ προπαγανδιζαν: «ΟΙ στρατιωτες μας δεν πρεπει να σκοτωθουν στο Καζινο. Στο Καζινο πρεπει να σκοτωθουν οι Αγγλοι»

    http://pandemos.panteion.gr/index.php?lang=el&op=record&type=cid&q=isMemberOf-cid:453,isMemberOfCollection-cid:195&page=1&pid=iid:9558

    Τίτλος Η Κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου και το Κίνημα της Μέσης Ανατολής
    Κύρια Υπευθυνότητα Διιβάνη, Λένα

    Μου αρέσει!

  2. Απο το λινκ που εβαλες με το αρθρο του Κιτροεφ
    Γ. Αθανασιάδης υποστηρίζει (στο βιβλίο του, ο.π., σ. 210) πώς ό Σαλάς
    τού είπε, σέ συζήτηση τους τό καλοκαίρι τού 1944, πώς ό Π. Ρούσος τού έδωσε εντολή
    γιά «εκδήλωση». Αυτό τό έχει αρνηθεί ό Ρούσος στο βιβλίο του (ό.π., σ. 409), ενώ ό
    Τζίμας έχει εκφράσει σοβαρές αμφιβολίες ότι μπορούσαν τέτοιες οδηγίες να είχαν δο­
    θεί. Βλέπε Η. Fleischer, ο.π., σ. 33, όπου αναφέρονται καί άλλες πηγές στις όποιες δέν
    υποστηρίζεται ή γνώμη τού Αθανασιάδη
    Το αρθρο του Φλαισερ The Anomalies in the Greek Middle East Forces,
    1941-1944″, στό Journal of the Hellenic Diaspora, τομ. V, ap. 3, 197 υπαρχει στο scribd (και θα υπαρχει και στο σαιτ του περιοδικου).
    Φυσικα ουτε ο Φλαισερ δεχεται την εκδοχη του Σαλα και υποστηριζει οτι δεν ειπε τπτ για την εντολη που ισχυριστηκε οτι του εδωσε ο Ρουσσος στο Ζευγο οταν συναντηθηκε μαζι του τον Σεπτεμβριο του 44. Παραπεμπει στο ημερολογιο του Ζευγου αλλα απο κατω σε αλλη παραπομπη γραφει:
    Athanasiadis, p. 210; Roussos I, p. 409; II, pp. 83f; p.c. Tzimas. It cannot
    be excluded that Salas attempted some kind of «revenge» on Roussos, one of the
    signatories of the «condemnation,» to which S. also attributed the fact that the
    British after some weeks of toleration dissolved the «First ELAS Brigade» founded
    by Siotis in strictly military terms within the detention camp of Bardia. (Salas report
    5.3.46; p.c. Siotis; also Athanasiadis, pp. 228ff.) It is likewise possible that, in a
    separate talk, Roussos made some announcement that was misunderstood, especially
    as Salas was much too ready to misinterpret it.
    Δηλ μπορει να του ειπε κατι αλλα ο Σαλας καταλαβε λαθος κτλπ κτλπ
    Γενικα ο Φλαισερ παντα υποστηριζει μια εκδοχη/αποψη που δενειναι εις βαρος του ΕΑΜ/ΚΚΕ.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s