Κατοχή

Η μυστική βάση υποβρυχίων Αντιπάρου κατά την περίοδο της Γερμανοϊταλικής κατοχής 1941-1944.

dc5b3-10628772_10152508537897688_8565417698543357647_o

(Από το βιβλίο του δασκάλου Καλουδά Βασιλείου που εκδόθηκε το 1960)

Κατά τη Γερμανοϊταλική κατοχή, ήταν γραφτό η Αντίπαρος να προσφέρει πάλι αίμα, με τη «μυστική βάση υποβρυχίων», που εγκατέστησε τo στρατηγείο της Μέσης Ανατολής.

Μετά την κατάρρευση του Μετώπου του 1941, όπως, είναι γνωστό, πολλοί σύμμαχοι στρατιώτες έμειναν πίσω χωρίς να μπορέσουν να φύγουν για την Κρήτη ή για την Μέση Ανατολή.Έτσι με όποια ευκαιρία κατόρθωναν να βρουν, μπαρκάριζαν από τα ακρογιάλια της Αττικής, για «κάτω».

Μια νύχτα έφτασε στο λιμάνι του Αγίου Γεωργίου στα Νότια της Αντιπάρου, μια ψαροπούλα με κυβερνήτη τον Χάρη Γραμματικάκη (Κρητικό την καταγωγή που είχε δουλέψει όμως πολλά χρόνια σε Παριανά ψαράδικα καΐκια), φορτωμένη Κρητικούς και με άλλους, που τους σύστησε μεν ο Γραμματικάκης στους Αντιπαριώτες κατοίκους, σαν εξαδέλφους του, αλλά που έμεναν βουβοί, γιατί δεν ήξεραν Ελληνικά.Ήταν Άγγλοι μεταξύ των οποίων και ο Βρετανός λοχαγός Τζών Ατκινσον.

Μετά παραμονή δύο ημερών, αναχώρησαν. Δεν πέρασε πολύς καιρός όμως και ένα υποβρύχιο Αγγλικό, έρχεται στο λιμάνι του Αγίου Γεωργίου, φέρνει τον Ατκινσον, τον Βρετανό επιλοχία Τζών Ρέπαθ, ένα ακόμη Άγγλο στρατιώτη, τον Κύπριο ασυρματιστή Διαμαντή Αρβανιτόπουλο ή Κώστα Κυπριάδη, πετρέλαια, ασύρματο, πολεμοφόδια, όπλα, τρόφιμα, σκεπάσματα, χρήματα και πολλά άλλα εφόδια, για να γίνει το σημείο αυτό της Αντιπάρου, πραγματική βάση. Η βάση θα είχε σκοπό να φυγαδεύει Άγγλους, που για διαφόρους λόγους δεν κατόρθωσαν να φύγουν, μετά την κατάρρευση του μετώπου και Έλληνες που ήθελαν να πάνε στην Μέση Ανατολή. Ακόμη να δί­νει με τον ασύρματο χρήσιμες πληροφορίες για τις κινήσεις των Γερμανικών πλοίων που έστελναν ενισχύσεις για τον Ρόμελ στην Αφρική.

Για να μπορέσει όμως, η βάση αυτή, να εκτελέσει τον προορισμό της, ήρθε σε επαφή και ζήτησε τη βοήθεια και των πατριωτών που έμεναν στην Πάρο, Γεωργ. Ζαμπέτα διοικητή χωροφυλακής, Βαπτ. Λάχανου τελωνειακού, Μιχ. Κρίσπη, Ιακ. Ραγκούση, Έμμ. Γρυλλάκη, ακόμη δε και των οικογενειών της Αντιπάρου Εμμανουήλ Πατέλη και Γεωργίου Καπούτσου. Η μεγαλύτερη επιτυχία ήταν, που κατόρθωσαν να πάρουν με το μέρος τους τον Ιταλό δεκανέα, που υπηρετούσε στην Πάρο, Βέρο Λικέρι. Αυτός φρόντιζε να τους κατατοπίζει για κάθε κίνηση των Ιταλών και να τους δίνει διάφορες χρήσιμες πληροφορίες.

Η δουλειά άρχισε να πηγαίνει περίφημα, από τη στιγμή πού έλαβαν μέρος στην υπόθεση, ο Έλληνας συνταγματάρχης Καραβιάς και πολλοί πατριώτες από την Αθήνα.

Το στρατηγείο της βάσεως το εγκατέστησαν στην βίλα που είχε ο πατριώτης Σπύρος Τζαβέ­λας, στο λιμάνι του Αγίου Γεωργίου. Εν τω μεταξύ οι ψαροπούλες των Παριανών Τσαντάνηδων και του Γραμματικάκη, συνέχιζαν τα ταξίδια, κουβαλώντας στην βάση Άγγλους και Έλληνες, για να τους παραλάβει το υποβρύχιο και να τους μεταφέρει στην Μέση Ανατολή.

Κάποια νύχτα σκοτεινή, φθάνει στον Άγιο Γεώργιο το καΐκι του Γραμματικάκη με 26 Άγγλους. Σκοπός ήταν η φυγάδευσης τους για την Μέση Ανατολή με το υποβρύχιο, το οποίο όμως άργησε να έρθει και οι Άγγλοι εγκαταστάθηκαν στην εξοχική κατοικία του Εμμανουήλ Πατέλη, στην τοποθεσία «Αλμυρό», κοντά στον Άγιο Γεώργιο.

Αλλά η βάση προδόθηκε. .! Πέντε Ιταλοί στις 5 Ιανουαρίου 1941, φθάνουν στον Άγιο Γεώργιο με το πρόσχημα μεν ότι ήθελαν να πάρουν ξύλα, με σκοπό όμως να κατασκοπεύσουν και να διαπιστώσουν τι συμβαίνει και αν οι πληροφορίες τους ήσαν αληθινές. Τους δέχτηκε ο Σπύρος Τζαβέλας στο σπίτι του Ιωάννη Πατέλη. Όταν ζήτησαν οι Ιταλοί να επισκεφθούν τη βίλα, ο Σπύρος Τζαβέλας είπε ότι δεν είχε το κλειδί. Η καπνοδόχος όμως της βίλας κάπνιζε από τα ξύλα πού έκαιγαν οι Άγγλοι στο τζάκι, για να ζεσταίνονται. Οι Ιταλοί χωρίς να πουν τίποτε έφυγαν.

Ο Γεώργιος Ζαμπέτας ειδοποιεί να λάβουν τα μέτρα τους οι Άγγλοι γιατί η βάση προδόθηκε αλλά το μήνυμα δεν πρόφθασε να πάει διότι τα ξημερώματα της 6ης Ιανουαρίου έφθασε μια ομάδα Ιταλών, με επικεφαλής τον Ιταλό ανθυπολοχαγό Κάρλο Ριπόλτσι.

Οι Ιταλοί πολιορκούν αθόρυβα το σπίτι του Τζαβέλα και κάνουν επίθεση. Μέσα βρισκόταν ο Ατκινσον, ο Ρέπαθ, ένας ακόμη Άγγλος στρατιώτης και ο ασυρματιστής Διαμαντής Αρβανιτόπουλος. Αφού οι Ιταλοί έσπασαν την πόρτα του σπιτιού, πρώτος μπήκε ο Ριπόλτσι, αλλά ο Ατκινσον κρατώντας δύο περίστροφα ένα σε κάθε χέρι, πυροβολεί τον Ιταλό, ο οποίος πληγωμένος θανάσιμα από τις σφαίρες του Ατκινσον πέφτει, κατορθώνει όμως να ρίξει μια χειροβομβίδα εναντίον του Ατκινσον. Τα πυρωμένα σίδερα της χειροβομβίδας κτυπούν τον Ατκινσον και τον πληγώνουν βαριά και στα δύο πόδια. Έτσι πληγωμένος σύρθηκε μέχρι το ανοιχτό παράθυρο του σπιτιού και έφυγε μέσα στο πυκνό σκοτάδι της νύχτας. Οι άλλοι δύο έφυγαν και ειδοποίησαν τους 26 που ήταν στην αγροικία του Έμμ. Πατέλη, ο δε Διαμαντής Αρβανιτόπουλος, έφυγε αφού πήρε μια βαλίτσα που είχε μέσα 350 λίρες, 5.000 δολάρια, διάφορα έγγραφα και δύο βιβλία μεγάλης σημασίας. Το ένα ήταν ο μυστικός κώδικας και το άλλο που είχε το όνομα «ΑΪΣΙΓΚΛΑΣ» κατάλογος διαφόρων προσώπων με τις διευθύνσεις τους και διάφορες σημειώσεις.

Την βαλίτσα αυτή ο Αρβανιτόπουλος την έκρυψε κάπου πρόχειρα, αλλά την ίδια μέρα κατέφθασε μεγάλη δύναμη από Ιταλικά στρατεύματα, τα οποία έκαναν έρευνα και ανακάλυψαν και την βαλίτσα και τον Ατκινσον μισοπεθαμένο μέσα σ’ ένα χαμόκλαδο. Σιγά-σιγά κατόρθωσαν να συλλάβουν τον Αρβανιτόπουλο και τους Άγγλους πού είχαν πάρει τα βουνά. Ύστερα από σχετικές ανακρίσεις που έκαναν και από πληροφορίες που είχαν, συνέλαβαν και τους Έμμαν. Πατέλη, τα παιδιά του Ιωάννη Πατέλη, Δημήτριο Πατέλη και Βασίλειο Πατέλη, τον Σπύρο Τζαβέλα, Νικόλαο Τσαντάνη, Ιωάννη Τσαντάνη, Γεώργιο Καπούτσο, Ιωάννη Δεσύπρη και πολλούς άλλους, τους οποίους μετέφεραν στις φυλακές Σύρου.Όλους αυτούς εκτός από τον Δημήτριο Πατέλη, τον οποίο άφησαν ελεύθερο, τον Μάρτιο τους μετέφεραν στις φυλακές Caserma Regina της Ρόδου, και έμειναν εκεί μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1942. Μέσα στις φυλακές αυτές υπέφεραν τόσες στερήσεις και κακουχίες ώστε ο Έμμ. Πατέλης δεν άντεξε και πέθανε στις 23 Απριλίου 1942. Στο τέλος Δεκεμβρίου μεταφέρονται οι υπόλοιποι στις φυλακές της Καλλιθέας, περιμένοντας να έρθει η μέρα της δίκης.

Εν τω μεταξύ βάσει του βιβλίου «ΑΪΣΙΓΚΛΑΣ», των πληροφοριών που είχαν και των ομολογιών του Ατκινσον, ο οποίος κάτω από τη φοβερή πίεση της εξαντλητικής ανάκρισης που του έκαναν τα ομολόγησε όλα, κατόρθωσαν οι Ιταλοί να συλλάβουν όλους σχεδόν πού είχαν λάβει μέρος και βοήθησαν στη μυστική βάση της Αντιπάρου.

Έτσι εκτός από αυτούς που αναφέρουμε πιο πάνω, συνελήφθησαν και οι εξής: Αλέξ. Ζάνας, Λεων. Πολυμενάκης, Ντάρα Νικοτσάρα, Βασ. Αγγελόπουλος, Ήλ. Παπαβασιλείου, Παν. Κλαπέας, Θεόδ. Βασιλειάδης, Μαρίνα Μοσχονησίου, Θ. Μοσχάτος, Ι. Δεμύρης, Θ. Φουλής, Αμαλία Μπουρέκα, Μαρία Καλιοτζή, Ιωάννης Παπαδόπουλος, Κ. Γεωργούδης, Ν. Καρακολτσίδης, Μιχαήλ Κρίσπης, Γ. Πολυμενάκος, Ξεν. Κωφός, Ιωάν. Βάγιας, Θαν. Κοκώνης, ‘Εμμ. Γρυλλάκης. Γεώργ. Ζαμπέτας, Ίακ. Ραγκούσης, Βενιζέλος Ραγκούσης, Θεολ. Ρούσσος, ο καθηγητής της Αγγλικής Πώλσον και άλλοι. Η δίκη άρχισε στις 9 και τελείωσε στις 15 Φεβρουαρίου 1943.

Πρόεδρος του δικαστηρίου ήταν ο φοβερός μισέλληνας Ιταλός στρατηγός Μαγκάλντι. Αποτέλεσμα της δίκης αυτής ήταν να καταδικασθούν σε θάνατο οι Τζών Ατκινσον, Διαμαντής Αρβανιτόπουλος, Σπύρος Τζαβέλας, Ιωάννης Πατέλης, Γ. Καπούτσος, Φραγκίσκος Τσαντάνης, Θεοδώρα Νικοτσάρα και Βασίλειος Πατέλης. Πολλοί άλλοι καταδικάστηκαν σε φυλάκιση από 3-30 έτη.

Αυτοί πού καταδικάστηκαν σε θάνατο, έκαναν αίτηση για χάρη, εκτός από τη Ντόρα Νικοτσάρα, η οποία με κανένα τρόπο δεν ήθελε να υπογράψει παρά τα κλάματα και τα παρακάλια των συγγενών της. Τέλος κατόρθωσε να την πείσει με πολλά βάσανα ο διοικητής των φυλακών Κόρτι και έτσι τελικά την υπέγραψε. Ο Ιταλός διοικητής Τζελόζο, ύστερα από την αίτηση χάριτος πού έλαβε για τους μελλοθανάτους, δέχτηκε να μετατρέψει σε ισόβια δεσμά τη θανατική καταδίκη της Ντόρας Νικοτσάρα, επειδή ήταν γυναίκα και του Ιωάννη Πατέλη και Γεωργ. Καπούτσου, επειδή είχαν πολλά παιδιά. Οι άλλοι τα ξημερώματα της 24ης Μαρτίου μεταφέρθηκαν στην Κοκκινιά, όπου και εκτελέστηκαν.

Ο Ατκινσον κουτσός και σε ελεεινή κατάσταση, απ’ τις τύψεις που είχε παίρνοντας τόσους στο λαιμό του, πριν τον τουφεκίσουν και ενώ τον είχαν δεμένο σε μια καρέκλα για να μην πέσει, γύρισε και είπε στους συντρόφους του «Συγχωρήστε με για να αναπαυθεί η ψυχή μου ..» Τους άλλους πού δεν καταδικάστηκαν σε θάνατο και αυτούς που πήραν χάρη, τους μετέφεραν στις φυλακές της Ιταλίας.

Σε λίγο καιρό πέθανε από οξείς ρευματισμούς, στην φυλακή του Σαν Στέφανο, ο Γεώργιος Καπούτσος και οι άλλοι ελευθερώθηκαν όταν οι σύμμαχοι κατέλαβαν την Ιταλία.

Έτσι η Αντίπαρος πλήρωσε με αίμα την Εθνι­κή Αντίσταση, με τους Αντιπαριώτες Βασίλειο Πατέλη που εκτελέστηκε, Εμμανουήλ Πατέλη που πέθανε στη φυλακή της Ρόδου και το Γεώργιο Καπούτσο, που πέθανε στη φυλακή του Σαν Στέφανο της Ιταλίας.

Φωτογραφία: Oliaros Dg 

Advertisements

2 thoughts on “Η μυστική βάση υποβρυχίων Αντιπάρου κατά την περίοδο της Γερμανοϊταλικής κατοχής 1941-1944.”

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s