Πρόσωπα

Ανδρέας Μουντρίχας ή καπετάν Ορέστης

diamantis01

Ο Ορέστης με τον Διαμαντή και τον Γιώτη

Ο καπετάν Ορέστης (κακός κομμουνιστής και καλός καπετάνιος, σύμφωνα με τον Eudes) διαφώνησε με τη συμφωνία της Βάρκιζας και πρότεινε στο Σιάντο να οργανώσει αντάρτικο ενάντια στις παρακρατικές ομάδες που καταδίωκαν τους Εαμίτες. Ωστόσο, δεν είχε την τύχη του Άρη Βελουχιώτη, με τον οποίο είχε συμφωνήσει στη σύσκεψη της Λαμίας, το Νοέμβριο του 1944 (1) Διαγράφηκε από το ΚΚΕ, με βαριές κατηγορίες (πράκτορας, προδότης κλπ) και στη συνέχεια συμπορεύτηκε με την κυβερνητική παράταξη (2) Μια από τις δραστηριότητές του στα ύστερα χρόνια του Εμφυλίου ήταν να κάνει ομιλίες σε κρατούμενους ή εξόριστους εκείνης της περιόδου. Μια τέτοια αναφορά εντόπισα στις αναμνήσεις της Ουρανίας Σταβέρη (3) η οποία ήταν εξόριστη στη Χίο, την άνοιξη του 1948: 

Εκείνο τον καιρό βρισκόταν στη Χίο ο Ορέστης, ο καπετάνιος του ΕΛΑΣ, ο οποίος είχε «ανανήψει» και μας τον έφερναν σαν σίγουρό τους χαρτί, για να δούμε και ν’ ακούσουμε από τον ίδιο, τον «δικό μας άνθρωπο», τα «περί κομμουνισμού» κι «εγκλημάτων» του. Νιώσαμε μια απέραντη θλίψη για το που μπορούν να φτάσουν και να ταπεινώσουν τον άνθρωπο.

Δεν θα ξεχάσω το χρώμα του προσώπου του όταν ανέβηκε στο βήμα και μας είπε ποιος είναι και το ρόλο που ήρθε να παίζει σε μας. Έτρεμε σαν το φύλλο του φθινοπώρου που δεν έχει πια ζωή και περιμένει το δυνατότερη φύσηγμα του αέρα για να πέσει. Η διοίκηση είχε λάβει τα μέτρα της και μας είχε κυριολεκτικά ζώσει από όλες τις πλευρές για να προλάβουν επεισόδια σαν της άλλης φοράς (4)

Ο Ορέστης εξακολουθούσε να μας λέει αυτά που ήθελε να μας πει και εμείς από κάτω του απαντούσαμε ότι αν ήταν ένας πραγματικός, τίμιος αγωνιστής και στρατιώτης, θα ΄πρεπε να βρει το κουράγιο ν’ αυτοκτονήσει, παρά να έρθει εδώ, σε γυναίκες που ζούσαν κάτω απ’ αυτές τις απάνθρωπες συνθήκες, χωρίς να έχουν διαπράξει τα δικά του εγκλήματα, που απολογείται σε μας, και που όμως βρίσκεται τώρα ελεύθερος.

Εκείνο το βράδυ πολλές από μας δεν έφτασαν στο θάλαμό τους, αλλά φιλοξενήθηκαν στα κρατητήρια για πολλά βράδια, με την απειλή του στρατοδικείου.

Τις επόμενες φορές που ήρθε, τον αφήσαμε να πει το μάθημά του με υπόκρουση μουγκρητού (5) Αυτός μιλούσε, εμείς δεν ακούγαμε κι έτσι ήμασταν όλοι ήσυχοι.

Δεν ξέρω, αν εκπλήρωσε την αποστολή του, μα πολύ γρήγορα απαλλαχτήκαμε κι απ΄ αυτόν κι έκλεισαν για πάντα τα μαθήματα της Παρασκευής.

Η αφήγηση είναι ανατριχιαστική. Και θίγει το πολύ ενδιαφέρον αλλά μάλλον υποτιμημένο θέμα των ανθρώπων που πέρασαν από τη μία στην άλλη πλευρά του Εμφυλίου, για να σώσουν τη ζωή τους. Κάτι που παρατηρήθηκε σε μαζική κλίμακα στη Μακρόνησο. Αλλά ο καπετάν Ορέστης δεν ήταν κάποιος τυχαίος νεαρός φαντάρος, ήταν σαρανταπενάρης, προπολεμικό στέλεχος του ΚΚΕ (χωρίς δήλωση) και καπετάνιος μεραρχίας του ΕΛΑΣ. Το ότι ήταν κακός κομμουνιστής είναι δεδομένο, εκ του αποτελέσματος. Ήταν όμως και καλός καπετάνιος στα χρόνια του ΕΛΑΣ και της Αντίστασης – τουλάχιστον μέχρις ότου έμπλεξε κι αυτός στον κατοχικό Εμφύλιο. Το γεγονός ότι επιβίωσε με τον τρόπο που επιβίωσε και συνέχισε την ανάμειξή του στα κοινά, στην μετεμφυλιακή περίοδο, ως συνδικαλιστής μεταλλωρύχος (6)  κάνει ακόμα πιο ενδιαφέρουσα την ιστορία του. Οι «σημειώσεις» θα επανέλθουν, καιρού επιτρέποντος.

Σημειώσεις

  1. Ο Άρης Βελουχιώτης και η σύσκεψη των καπεταναίων του ΕΛΑΣ στη Λαμία
  2. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%AD%CE%B1%CF%82_%CE%9C%CE%BF%CF%85%CE%BD%CF%84%CF%81%CE%AF%CF%87%CE%B1%CF%82 
  3. Ουρανία Σταβέρη, Το μαρτυρικό τρίγωνο των εξορίστων γυναικών. Χίος – Τρίκερι – Μακρονήσι. Εκδ. ΒΗΜΑ μαρτυρίες, αριθμ. 10, σελ. 74-75.
  4. Εννοεί την άδοξη κατάληξη των ομιλιών του μητροπολίτη Χίου Παντελεήμονα, η οποία περιγράφεται αμέσως πριν.
  5. Αυτή ήταν η αντίδραση των εξορίστων γυναικών και κατά του Παντελεήμονα: ενώ γινόταν η ομιλία, αυτές μούγκριζαν όπως στα σφαγεία «…όταν τα μοσχάρια παίρνουν χαμπάρι την τύχη που τα περιμένει. Αυτός μίλαγε, αλλά δεν ακουγόταν τίποτα» (ό.π., σελ. 74)
  6. http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=64&pageid=31761&id=-1&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=AAiARdASVASMASZASFASJASaAAgARoASXASdASVAScASZASHASfASJASaAAi&CropPDF=0

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s