Βάρκιζα

Γιώργης Σιάντος: Έκθεση δράσης, Απρίλιος 1945

Φ.Α.2800.02.00033

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΗΣ ΤΟΥ Γ. ΣΙΑΝΤΟΥ

Απόσπασμα από την  Έκθεση Δράσης του Γ. Σιάντου, 11η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ, Απρίλιος 1945. Από το Το ΚΚΕ Επίσημα Κείμενα 1940-1945 Τόμος Πέμπτος

Επιμέλεια: grenade

Ή 11η ’Ολομέλεια συμπίπτει να συνέρχεται στην ώρα, πού ό μεγάλος πόλεμος βρίσκεται στο τέρμα του τουλάχιστο για την Ευρώπη. «Όσον άφορα την «Άπω ‘Ανατολή δε μπορούμε να ξέρουμε βέβαια πόσο θα βαστάξει. Το βέβαιο όμως είναι ότι γρήγορα θα τελειώσει και εκεί μια πού θα τερματιστεί στην Ευρώπη. Ή ‘Ολομέλεια συνέρχεται σε περίοδο πού ό πόλεμος έχει τελειώσει πριν από μήνες για την ’Ελλάδα. ’Ενδιαφέρει να δούμε ποιά είναι ή περίοδος πού θα μπούμε μετά τον τερματισμό τού πολέμου, τί κατάσταση μπορεί να βγει και με βάση την καινούργια αυτή περίοδο να καθορίσουμε την πολιτική μας και να καθορίσουμε τα καινούργια καθήκοντα προσαρμοσμένα στην κατάσταση αυτή.

Ό πόλεμος κερδήθηκε άπ’ τίς δημοκρατικές δυνάμεις. Ό φασιστικός άξονας συντρίφτηκε. Είναι βέβαια γνωστό σ’ δλον τον κόσμο ότι ή κύρια δύναμη, πού έπαιξε τον αποφασιστικότερο ρόλο είναι ό Κόκκινος Στρατός. Το πράγμα έχει εξαιρετική σημασία. Ή Σοβιετική «Ένωση είναι το Γενικό Επιτελείο όλων των επαναστατικών λαϊκών κινημάτων τού κόσμου. Πριν από τον πόλεμο οι εχθροί της Σοβιετικής «Ένωσης μιλούσαν για μια εξαιρετικά άσχημη κατάσταση, για αίνιγμα. Το συμπέρασμα πού άφηναν να βγει ήταν ότι ή Σοβιετική «Ένωση είναι ένας χάρτινος πύργος. Αυτές οι γνώμες είχαν απήχηση και στον πολύ κόσμο. Τώρα δεν υπάρχει αμφιβολία ότι φίλοι και εχθροί έχουν πειστεί για το καινούργιο, πού υπάρχει στη Σοβιετική «Ένωση. ’Εμείς πρέπει να δείξουμε και να εξηγήσουμε  πώς έγινε αυτό το θαύμα, ή Σοβιετική Ρωσία να Αντιμετωπίσει και να συντρίψει το φασισμό και να δώσει την ευκαιρία στους άλλους συμμάχους να ετοιμαστούν. Και να δείξουμε ότι όλα αυτά οφείλονται στο σοσιαλιστικό σύστημα. ‘ Η τσαρική Ρωσία διαλύθηκε μπροστά σε μια γερμανική στρατιά τού Χίντεμπουργκ. Τώρα ολόκληρος 6 γερμανικός στρατός, ενισχυόμενος από τις ξένες λεγεώνες, έσπασε τα μούτρα του. Έδώ φαίνεται ή διαφορά Ανάμεσα στα δύο συστήματα. Το γεγονός αυτό δίνει τεράστιο κύρος στη Σοβιετική Ρωσία. Αυτή συντέλεσε περισσότερο από όλους τούς άλλους για τη νίκη. «Αν δεν ήταν αυτή όλη ή Ανθρωπότητα θα ήταν υποδουλωμένη. Ή νίκη φέρνει τη σφραγίδα της Σοβιετικής «Ένωσης και αυτό δε μπορεί να μην επιδράσει στον αγώνα, πού διεξάγουν οι λαοί για τις ελευθερίες τους.

Άλλο ζήτημα πού πρέπει να τραβήξει την προσοχή μας είναι, ότι στη μεταπολεμική περίοδο θα έχουμε μεγάλα λαϊκά κινήματα σ’ όλες τις χώρες για κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Πρέπει να περιμένουμε ένα τεράστιο κύμα λαϊκών αγώνων, επίσης μεγάλα Απελευθερωτικά κινήματα των Αποικιακών λαών, κι Ακόμα πρέπει να δούμε ότι οι καπιταλιστικές αντιθέσεις πού υπήρχαν πριν από τον πόλεμο και οδήγησαν σ’ αυτόν θα πάρουν μια καινούργια οξύτητα κυρίως Ανάμεσα στην ’Αγγλία και την ’Αμερική για το μοίρασμα τού κόσμου. Μα δεν πρέπει να ξεχνούμε και τις αντιθέσεις Ανάμεσα στις καπιταλιστικές χώρες και τη Σοβιετική «Ένωση.

’Από τις αντιθέσεις αυτές και από την κατάσταση, πού θα υπάρχει μέσα στις χώρες για τον τρόπο της Ανοικοδόμησης, από την Αγανάκτηση των μαζών βγαίνει ότι παρόλο ότι ό φασισμός σα συγκροτημένο κράτος συντρίφτηκε, ή νοοτροπία, ή Ιδεολογία, οι μέθοδες δράσης θα παραμείνουν λίγο-πολύ στις καπιταλιστικές χώρες. «Παρόλο ότι συντρίψαμε το φασισμό, λέει ό σ. Στάλιν στις φασιστικές χώρες, όμως ό κίνδυνος τού φασισμού παραμένει και είναι μεγάλος».

Σε γενικές γραμμές σε μια τέτοια κατάσταση θα μπούμε μετά τον πόλεμο. Για μάς ή ’ Ελλάδα δεν είναι κάτι ξεχωριστό από τις άλλες τις χώρες. Στις γειτονικές μας χώρες βγαίνουν οι δημοκρατικές δυνάμεις κερδισμένες και συντρίβουν τα φασιστικά υπολείμματα. Σε σχέση με την κατάσταση αυτή πού διαμορφώθηκε στις άλλες χώρες πρέπει να δούμε και την κατάσταση πού έχουμε στην ’ Ελλάδα.

Πρέπει να ρίξουμε μια ματιά στην πολιτική μας και τη δράση μας από την κατοχή και δώθε. Ποιά πολιτική εφαρμόσαμε, Ποιά τα αποτελέσματα της; Ποιά είναι ή βασική πολιτική από το 1941, από τότε δηλαδή πού το κόμμα συγκεντρώθηκε, μαζεύτηκαν τα στελέχη του και αποτέλεσαν την πρώτη βάση; Στα 1941, το κόμμα μας ήταν στη χειρότερη κατάσταση, πού μπορεί κανείς να φανταστεί, λόγω των χτυπημάτων πού έδωσε σ’ αυτό ή 4η Αύγουστου. Ουσιαστικά δεν υπήρχε Κόμμα. Άρχιζε να χτίζεται από τις σκόρπιες δυνάμεις.

‘ Η βασική μας πολιτική ήταν αγώνας για την εθνική απελευθέρωση και μέσο, πού θα έδιδε μεγάλη δύναμη ήταν ή πολιτική της εθνικής ενότητας. Τί περιεχόμενο είχεν ό αγώνας; Στην πρώτη γραμμή ήταν εθνικός απελευθερωτικός αγώνας άλλα και με βαθειά κοινωνικό περιεχόμενο. Ποιοι ήταν οι αντίπαλοι μας; Οι καταχτητές, ή ελληνική αντίδραση και τρίτος παράγοντας οι αντιδραστικοί κύκλοι της ’Αγγλίας (Σίτυ, Τσόρτσιλ) πού ποτέ δεν έπαψαν νάχουν στραμμένη την προσοχή τους στην ‘Ελλάδα. Είναι γνωστό ότι ή ’Αγγλία έχει Ιδιαίτερα συμφέροντα στην ‘ Ελλάδα, γιατί ή ‘ Ελλάδα είναι το κλειδί της Μεσογείου πούναι ό δρόμος προς τον Ειρηνικό Ωκεανό και τις αποικίες. Είχε κεφάλαια κατατεθημένα στην ‘Ελλάδα, οπαδούς και φίλους. Οι κυβερνήσεις ήταν δικές της. Και ήταν πολύ φυσικό το κίνημα το δικό μας πού δε συμμετείχε σ’ αυτό και ή αντίδραση να μην είναι για το Σίτυ και τον Τσόρτσιλ ευχάριστο πράγμα. «Έκαμε ό,τι μπορούσε για να το εμποδίσει και για να δημιουργήσει άλλα αντίρροπα για να μπορεί να μανουβράρει. Ή άποψη αυτή συνέπιπτε και με την άποψη της ελληνικής αντίδρασης και με τα συμφέροντα τού καταχτητή. Μέσα σ’αύτήν την κατάσταση πραγμάτων τί πετύχαμε; Δημιουργήσαμε απτό μηδέν ένα τεράστιο κόμμα. Ή πολιτική μας μάς έδωσε ένα ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΕΠΟΝ. Ή οργανωμένη λαϊκή δύναμη έκαμε τεράστιο αγώνα στις πόλεις και στο βουνό. Είναι γνωστές, οι μεγάλες διαδηλώσεις και απεργίες, πού ανάγκασαν τον καταχτητή να μην επιμείνει στην επιστράτευση. Είναι γνωστός ό ρόλος τού ΕΛΑΣ και ή συμβολή του στον συμμαχικό αγώνα. 25 μεραρχίες ανάγκασε τον καταχτητή να μεταφέρει στην ‘Ελλάδα. Χωρίς τη δράση τού ΕΛΑΣ ή ‘ Ελλάδα δεν θα είχε τίτλους εθνικού συμμαχικού αγώνα. Και όλα αυτά παρά την αντίδραση της ελληνικής και αγγλικής αντίδρασης, πού συνεργαζόταν με τον καταχτητή, όπως αποδεικνύεται τώρα από τη δίκη των δοσιλόγων. ‘ Η πολιτική μας επομένως τού έθνικο- απελευθερωτικού πολέμου και της εθνικής ενότητας δεν ήταν εσφαλμένη γιατί εσφαλμένη πολιτική ήταν αδύνατο να δημιουργήσει τέτοια κινήματα.

Πώς μπήκε όμως στην πράξη αυτή ή πολιτική μας, πού γενικά ήταν σωστή; Μπορούμε να χωρίσουμε την περίοδο σε διαφόρους σταθμούς.

1.- Πρώτη περίοδος είναι ή συγκέντρωση, οργάνωση, δραστηριοποίηση μαζών στην πόλη και στο βουνό. ‘ Η περίοδος αυτή κλείνει με το σύμφωνο ΕΑΜ-«Εντυ και την αποστολή στο Κάιρο αντιπροσωπείας μας. Οι αγώνες μας αναγνωρίστηκαν και επίσημα από το Στρατηγείο Μέσης ’Ανατολής. ’Ακόμα έχουμε και την πρώτη διπλωματική εμφάνιση.

2.- Ή δεύτερη περίοδος είναι ή συγκρότηση της ΠΕΕΑ και του ’Εθνικού Συμβουλίου. Το κίνημα αντίστασης μεσουρανεί. Έχει τέτοια ελκτική δύναμη, πού πολλά ταλαντευόμενα σώματα αρχίζουν να κινούνται προς τα βουνά.

Ή ΠΕΕΑ και το ’Εθνικό Συμβούλιο έδωσαν μερικά διαμάντια, πού έχουν μεγάλη σημασία όχι μόνο για τώρα μα και για το μέλλον. Π.χ. ή διακήρυξη1 τού ’Εθνικού Συμβουλίου πού θεωρεί ιερή την έλευθερία τού ελληνικού λαού, πού αναγνωρίζει την εργασία σαν δικαίωμα, αναγνωρίζει την «Ισοτιμία» των γυναικών, ανυψώνει τη νέα γενιά, βάζει επίσημη γλώσσα τη γλώσσα τού λαού, δημοσιεύει τα ντοκουμέντα για την αυτοδιοίκηση, τη δικαιοσύνη, το προοδευτικό φορολογικό σύστημα, χορηγεί τα δάση στις κοινότητες, υποδειγματική τάξη και ασφάλεια, ό ενθουσιασμός τού λαού, ή εθελοντική βοήθεια στον αγώνα, ότι ολόκληρος ό λαός ήταν συγκροτημένος σαν ένα μεγάλο συνεργείο, καθένας να προσθέτει ό,τι μπορούσε είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο και για τον από δώ και πέρα αγώνα μας, είναι ένα κεφάλαιο, πού μπορούμε να το δείξουμε και στους αντιπάλους μας, και τον κόσμο ολόκληρο για να δει ότι οι λαϊκές δυνάμεις καθοδηγούμενες από το ΕΑΜ έδωσαν υπέροχα πράγματα. Το πρόγραμμα της ΠΕΕΑ είναι τόσο σημαντικό και πολύτιμο πού θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πρόγραμμα λαϊκής διοίκησης, και ανοικοδόμησης στέρεας λαϊκής ‘Ελλάδας. “Αν το κάνουμε κτήμα τού λαού το κίνημά μας θα αποκτήσει μεγαλύτερο κύρος. Ή δύναμη πού συγκέντρωσε ή ΠΕΕΑ ήταν τέτοια, πού τόσο ή ελληνική αντίδραση όσο και οι “Άγγλοι αναγκάστηκαν να συζητήσουν πρόσωπο με πρόσωπο στο Λίβανο.

3η Περίοδος. ‘ Ο Λίβανος. Τί είναι ό Λίβανος για μάς; ‘ Η πρώτη μεγάλη πολιτική και διπλωματική σύγκρουση ανάμεσα σε μάς και την ελληνική και αγγλική αντίδραση. “Έπρεπε να πάμε στο Λίβανο; Ποιούς εκπροσωπούσε ό Παπανδρέου; Την αντίδραση. Δεν τούς ακολουθούσε βέβαια ό λαός, γιατί όλοι τους ήταν δοσίλογοι. Υπήρχαν όμως συγκεκριμένα στηρίγματα της αντίδρασης. Δεν την είχαμε εξοντώσει. Είχεν ακόμα ανθρώπους σαν τον Ζέρβα, τον Τσαούς Άντών, τα Τάγματα ’Ασφαλείας. Και πίσω από την ελληνική αντίδραση είναι ή πολιτική τού Τσόρτσιλ πού έπρεπε να την υπολογίσουμε, γιατί ή ’Αγγλία είχε δικαιώματα και από τούς άλλους συμμάχους να επεμβαίνει. “Αν δεν πηγαίναμε θα ήταν σε βάρος μας. ’Εκεί θα πραγματοποιούνταν το Μέτωπο της αντίδρασης και της ’Αγγλίας, πράγμα πού δε συνέφερε καθόλου στο κίνημα αντίστασης. Έπρεπε λοιπόν να πάμε στο Λίβανο. Εκεί όμως πέσαμε σε λάθη.

Χαρακτηριστική είναι ή υποτίμηση των δικών μας δυνάμεων και ή υπερτίμηση των δυνάμεων του αντιπάλου. Δε στηριχτήκαμε στις δικές μας πραγματικές δυνάμεις. Ή αντιπροσωπεία μας έκαμε πολλές υποχωρήσεις. ‘Από κατήγοροι οι αντιπρόσωποι μας έγιναν κατηγορούμενοι.

’Αποκήρυξη του κινήματος της Μέσης ’Ανατολής, το τηλεγράφημα πού στάλθηκε στον Τσόρτσιλ δείχνουν ότι όχι μόνο υπερτιμήσαμε τις δυνάμεις, μα και ότι δεθήκαμε και μείς. Ήταν αδύνατο να αναιρέσουμε τη συμφωνία αυτή.

Θα είχαμε ένα ηθικό χτύπημα από την κοινή γνώμη του εξωτερικού, θα οδηγούσε σε κρίση της συνεργασίας με τούς συμμάχους του ΕΑΜ και τούς έξωεαμικούς συνεργάτες μας. «Έπρεπε να δώσουμε τη μάχη άλλα και να δώσουμε και τη σφραγίδα τη δική μας. Δεν το κατορθώσαμε. ’Αντίθετα κατόρθωσεν ή αντίδραση να βάλει τη δική της τη σφραγίδα. Πρόκειται για σοβαρό δεξιό λάθος. Να τα ρίξουμε όλα στην αντιπροσωπεία μας δεν είναι

σωστό.  Όχι, γιατί νομίζω ή πηγή του βρισκόταν αιδώ και ήταν οι ταλαντεύσεις του ίδιου του Π.Γ. π.χ. ή οργάνωση της ’Αθήνας χαιρέτισε το Λίβανο, ενώ ή ’Οργάνωση της Μακεδονίας τον αποκήρυξε.

Παρόμοιο και πιο μεγάλο λάθος ήταν ή Συμφωνία της Καζέρτας. Παραδίδαμε τον ΕΛΑΣ στους «Άγγλους. Σβήναμε την απαίτηση μας για τον «Έλληνα αρχιστράτηγο. («Ήδη από το Λίβανο είχεν όρισθεί ό Οθωναίος). Σπάσαμε τη συνοχή του ΕΛΑΣ. ’Εκτός από το Ζέρβα παραχώρησε περιοχή στον Τσαούς Άντών και την ’Αττική στο Σπηλιωτόπουλο, έτσι εμπόδισε τη δράση μας στην ’Αττική. Παρεμπόδισε το χτύπημα των Ράλληδων κλπ. Είναι κι αυτό επίσης ένα σοβαρό λάθος δεξιού χαραχτήρα. «Ας μη ξεχνούμε ότι ό Σκόμπυ με τη συμφωνία της Καζέρτας δικαιολόγησε το Δεκέμβρη την επέμβαση του.

4η περίοδος. Από την απελευθέρωση ως τη σύγκρουση του Δεκέμβρη.  Η αποδοχή μας να μπούμε στην κυβέρνηση του Παπανδρέου. Ποιό νόημα είχε; Το νόημά της φυσικά ήταν να συντελέσουμε να περάσει ή ‘ Ελλάδα με ομαλό τρόπο στη δημοκρατική εξέλιξη με το ξερίζωμα του φασισμού, με την εκκαθάριση του στρατού, του κρατικού μηχανισμού κλπ. Κάναμε σωστά; Ναι. «Αν και ή αντίδραση είχε διαφορετικούς σκοπούς, είχαμε ολόκληρο κίνημα αντίστασης, θα κάναμε χρήση της δύναμής μας, για να πετύχουμε και κατοχυρώσουμε τα αιτήματα μας. Είχαμε τις δυνάμεις μας και μπορούσαμε να τις επιβάλουμε. Οι σκοποί της αντίδρασης και των «Άγγλων όμως, όπως είπαμε, ήταν διαφορετικοί. Το πρώτο ζήτημα ήταν ό αφοπλισμός του ΕΛΑΣ, ή υποταγή μας. Και μετά την είσοδό μας στην κυβέρνηση ό Παπανδρέου έλεγε ότι ή κατάσταση εξελίσσονταν εναντίον του και ζητούσε από τον Τσόρτσιλ να του στείλει στρατό.

Καθημερινά έφερναν φορτία πολεμικού υλικού για να δοθούν στους χίτες και τούς ταγματασφαλίτες. ΗΉ συγκρότηση της ’Εθνοφυλακής ήταν στα χέρια των Άγγλων. Αυτοί την εξόπλιζαν, αυτοί τη στελέχωναν. Έφεραν εδώ τη Ρίμινι. Γενικοί Διοικητές, στρατιωτικοί διοικητές, δήμαρχοι, νομάρχες διορίζονταν δικοί τους. Είναι ολοφάνερο ότι ή αντίδραση πήγαινε να δημιουργήσει δικό της καθεστώς, ομαλά, αν το κίνημα αντίστασης το δεχόταν, με τη βία, αν δεν το δεχόταν το κίνημα αντίστασης.

Αυτήν την έννοια είχε και ή προθεσμία της 10ης τού Δεκέμβρη. Γι’αυτό ό Παπανδρέου έλεγε στους αντιδραστικούς να μη μιλούν ως τις 10 τού Δεκέμβρη, πού καθορίστηκε χωρίς να ρωτηθεί το κίνημα αντίστασης. Βρεθήκαμε έτσι μπροστά στο δίλημμα: αντίσταση ή παράδοση χωρίς όρους. ‘ Η παράδοση χωρίς αντίσταση θα ήταν μια βαρεία ήττα. Θα πρεπε να περάσει πολύς καιρός για να σηκώσουμε ξανά κεφάλι. Θα ήταν ακόμα, μια προδοσία από μέρους της ηγεσίας ενός τέτοιου κινήματος εν γνώσει ότι θα Επακολουθήσει μια κατάσταση πολύ χειρότερη από τη σημερινή. «Έπρεπε να αντισταθούμε όχι για να πέσουμε ηρωικά μα για να δώσουμε λύσεις λαϊκές. Γι αυτό προτιμήσαμε τη σύγκρουση. Ό Δεκέμβρης ήταν απόλυτα Επιβεβλημένος. Η έννοιά του είναι πάλη για την ανεξαρτησία, αντιφασιστική πάλη για τη Δημοκρατία.

Μα το ζήτημα είναι πώς προετοιμάσαμε και χειριστήκαμε αυτόν το μεγάλο αγώνα; Πώς χρησιμοποιήσαμε τις δυνάμεις μας από την ’Απελευθέρωση ως το Δεκέμβρη, τις ένοπλες και τις πολιτικές; Την περίοδο Εκείνη δεν χρησιμοποιήσαμε καθόλου καλά τα πόστα, πού είχαμε στην κυβέρνηση. ’Αντί να χαράξουν οι υπουργοί μας κατευθύνσεις Επίλυσης των μεταπολεμικών ζητημάτων και γύρω άπαυτο να κινητοποιήσουμε τις δυνάμεις μας, είχεν επικρατήσει ή γνώμη ότι έχουμε λαϊκό κράτος από το όποιο δεν πρέπει να ζητάμε τίποτα. Δεν κάναμε κινητοποίηση των μαζών (π.χ. για το μεροκάματο, τούς μισθούς, την ανεργία, τη δήμευση της περιουσίας των προδοτών, Επίταξη των βιομηχανιών, Ενίσχυση των χωρικών πολεμοπαθών, πυροπαθών κλπ.). ’Αντί της πάλης φρενάραμε τη διάθεση για πάλη, αντί να πάμε για ένα πρόγραμμα λαϊκής ανοικοδόμησης δεχτήκαμε τη δημοσίευση τού νόμου των μικροκαταθετών. ‘Όλα αυτά δείχνουν την ανικανότητα τη δική μας να κινητοποιήσουμε τον κόσμο. Να τον ξεσηκώσουμε για την Κρήτη, για τα Δωδεκάνησα, για τον Οθωναίο, πού τον έβγαλαν γιατί ήθελε να έχει γνώμη για την οργάνωση και στελέχωση τού στρατού. Κάναμε βέβαια και κινητοποιήσεις. Μα αυτές είχαν πανηγυρικό χαραχτήρα και όχι για συγκεκριμένα ζητήματα. Δε χειριστήκαμε το ζήτημα καλά. Δεν έγινε και ή διάλυση τού στρατού ακόμα ζήτημα των μαζών. Φτάσαμε στο Δεκέμβρη χωρίς καμιά προετοιμασία. Το ζήτημα στενεύτηκε ανάμεσα σε μάς και τη Ρίμινι. Αυτό είναι λάθος αριστερό. «Έγινε υποτίμηση των δυνάμεων τού λαού. Στηριχτήκαμε μόνο στις δυνάμεις των όπλων.

‘Υπάρχουν βέβαια και μερικά άλλα πράγματα πού πρέπει να πούμε: Δεν είχαμε σαφή αντίληψη για το ρόλο των «Άγγλων στη σύγκρουση. Βλέπαμε τις απειλές τους, άλλα είχαμε την αυταπάτη ότι μάλλον μπλοφάρουν. (Υποχώρησαν π.χ. στον αφοπλισμό των αξιωματικών κλπ.). Αυτό έπαιξε ρόλο και στο ότι θα φέρναμε δυνάμεις στρατιωτικές, αν είμαστε βέβαιοι ότι θα συγκρουστούμε με τούς «Άγγλους. «Αν και είναι λεπτό το ζήτημα. Γιατί ούτε θέλαμε ούτε έπρεπε να δώσουμε αφορμή επέμβασης των «Άγγλων. «Έπειτα ό ΕΛΑΣ ήταν κάτω άπ’ τίς διαταγές της κυβέρνησης και των «Άγγλων. «Αν συγκεντρώναμε για κάθε ενδεχόμενο δυνάμεις πριν από είκοσι μέρες, αυτό θα μπορούσε να χαρακτηριστεί σα στάση, ότι πάμε να καταλάβουμε βίαια την εξουσία, οι συνεργάτες μας θα κλωτσούσαν και θα έλεγαν ότι προκαλούμε, οι «Άγγλοι θα έφερναν πριν από μάς δυνάμεις από την ’Ιταλία. Κάθε συζήτηση για ομαλή λύση θα κόβονταν. «Όλοι στο εσωτερικό και το εξωτερικό θα πίστευαν ότι κάναμε επανάσταση. Γι’ αυτό ακριβώς υποστηρίζουμε ότι αν κινητοποιούσαμε τις μάζες δεν θα γίνονταν αισθητή και ή έλλειψη κινητοποίησης τού στρατού.

«Έτσι από το ένα μέρος ή κυβέρνηση Παπανδρέου έκανε πραξικόπημα, έπαψε τούς υπουργούς μας, και ματοκύλισε τα άοπλα συλλαλητήρια, από το άλλο μέρος εμείς δεν είχαμε δυνάμεις για κεραυνοβόλο ξεκαθάρισμα της ’Αθήνας. ’Αναγκαστήκαμε με τις δυνάμεις της ’Αθήνας να εκκαθαρίσουμε τα τμήματα της ’Αθήνας, περιμένοντας ενίσχυση από τα τμήματα πού βρίσκονταν στο δρόμο. ’Αναγκαστήκαμε ακόμα να αντιμετωπίσουμε το Ζέρβα πού με τον Ιερό Λόχο ήταν κίνδυνος στις πλάτες μας.

Για να σάς δώσω μια εικόνα τού συσχετισμού των δυνάμεων σάς δίνω μερικά στοιχεία: Ή αντίδραση είχε: 15.000 «Έλληνες (Ταξ. X., Ταγμ. Χωροφ. κλπ.), 5.000 «Άγγλοι, 200 άρματα, 24 κανόνια, 50 άεροπλάνα. ’Εμείς: 4-5.000 ’Αθηναίους και Πειραιώτες με λιανοντούφεκα μέχρι πού έφτασαν 10-12.000 ενίσχυση. Μα και οι «Άγγλοι αργότερα έφεραν σοβαρές δυνάμεις. ‘ Η δική μας υπεροχή ήταν: «Ότι είχαμε μαζί μας το λαό, ψυχή-σθένος-άφταστη αυτοθυσία. Είχαμε την ηθική υπεροχή, πού έδωσε όχι λίγα αποτελέσματα. Γι αυτό και ξεκαθαρίσαμε τις εστίες και έμειναν μόνο μερικές σκόρπιες εδώ και κει. Γι αυτό και αντέξαμε 33 μέρες σε πόλεμο με τα χέρια σχεδόν γυμνά, ενώ ό αντίπαλος είχε τανκς μεγαθήρια, βροχή οβίδες, και ακόμα είχε και το όπλο της πείνας.

 

Υπάρχει ένα ερώτημα: Δεν θα ήταν καλό να αργοπορήσουμε λιγάκι; Γιατί όπως αρχίσαμε οι δυνάμεις μας κατατμήθηκαν και δεν έφεραν τελικά αποτέλεσμα, ενώ αργότερα συγκεντρώσαμε 10-12 χιλιάδες. Δε άπρεπε λοιπόν να τραινάρουμε λιγάκι τη σύγκρουση; Όχι. Γιατί ό Σκόμπυ μάς έδωσε τελεσίγραφο να αδειάσουμε ως τις 6 την ’Αθήνα. Πάντως στη μάχη μπήκαμε με υπεροχή. Αν πετύχαινε ή επίθεση της II Μεραρχίας στο Γουδί, θα απαλλάσσονταν οι δυνάμεις της Καισαριανής, θα πολιορκούσαμε τα ’Ανάκτορα, τη «Μεγάλη Βρετανία» κλπ., θα είχαμε σοβαρότερα αποτελέσματα. Τα χτίρια όμως ήταν γερά. Ό αιφνιδιασμός δεν πέτυχε. Το Γουδί δεν έπεσε.

Ό συσχετισμός των δυνάμεων αλλάζει από τις 15 τού Δεκέμβρη.  Άρχισαν να αποβιβάζονται άλλες δυνάμεις αγγλικές. ’Από τις 15 και πέρα ή κατάσταση παίρνει αλλαγή. Σε πολλά σημεία παίρνουν αυτοί την πρωτοβουλία. Ή σύμπτυξη γίνονταν για να κάνουν το βράδυ αντεπίθεση κλπ. Εν τω μεταξύ γίνονται απειλητικές και οι ένοπλες δυνάμεις του Ζέρβα. Μπορούσε να μάς επιτεθεί από τις πλάτες. Χρειάστηκαν σοβαρές δυνάμεις. Κατέρρευσε αργά και δεν ήταν τρόπος να μεταφέρουν δυνάμεις στην ’Αθήνα γρήγορα. Ή επίθεση οργανώθηκε κατά τον άριστοτεχνικότατο τρόπο.

Η μάχη της ‘Αθήνας είναι μια παλλαϊκή ένοπλη αντίσταση κατά του φασισμού για τη δημοκρατία και την ανεξαρτησία της ‘ Ελλάδας, είναι το διαμάντι του όλου εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα για καλύτερο μέλλον. Για μια ’ Ελλάδα, όπως το καθόρισε ό αρχηγός Νίκος Ζαχαριάδης, λεύτερη, ανεξάρτητη, ευτυχισμένη με παλλαϊκό πολιτισμό. ’ Η μάχη της ’ Αθήνας έθεσε το μεταπολεμικό πρόβλημα μέσα και έξω από την * Ελλάδα, βοήθησε τον αγώνα τον αντιφασιστικό στα γειτονικά και σε όλα τα άλλα κράτη. «Έκαμε το κίνημά μας περίφημο σ’ όλο τον κόσμο του εξωτερικού. Ό Τσόρτσιλ δεν μπορεί να είναι περήφανος για κείνο πού πέτυχε στην ’Ελλάδα. ’Ακόμη πρέπει να τονίσουμε ότι ή αντίσταση μας συνετέλεσε πολύ στις αποφάσεις της Γιάλτας. ‘Αποτελεί ένα πολύτιμο κεφάλαιο για μελλοντική αξιοποίηση. Αυτές είναι οι θετικές πλευρές. Ό ανθρώπινος νους δε μπορεί να φανταστεί τον ηρωισμό του λαού της ’Αθήνας και του Πειραιά από τη μια μεριά, τις βαρβαρότητες και τις ωμότητες των «Άγγλων από την άλλη. Είναι άγνωστο ακόμα πόσες οβίδες έριξαν οι «Άγγλοι στις δύο αυτές πόλεις. Τα ανακοινωθέντα του Σκόμπυ μιλούν για χιλιάδες και εκατοντάδες χιλιάδες. Σείονταν κυριολεκτικά ό τόπος. Τα αεροπλάνα πετούσαν από χαμηλό ύψος και σκορπούσαν το θάνατο στους συνοικισμούς. Τα ατσάλινα νευρά θα έσπαζαν. Κι όμως ό λαός κράτησε 33 μέρες. Κράτησε γιατί στα στήθη του φώλιαζε ή εκμετάλλευση και ή καταπίεση ενός και πάνω αιώνα πού έδωσε τη δύναμη στο λαό να πολεμά με γυμνά σχεδόν τα χέρια. «Άγγλοι αξιωματικοί ομολογούν ότι θάταν περήφανοι να είναι επικεφαλής τέτοιων μαχητών, όπως είναι οι μαχητές του ΕΛΑΣ. Μα τα όρια της ανθρώπινης αντοχής είναι περιορισμένα.  Ήταν αδύνατο να βαστάξουμε περισσότερο. ’Αναγκαστήκαμε να συμπτυχτούμε και να κάνουμε την ανακωχή με τούς γνωστούς όρους. Ήταν βαρείς μα ήταν όροι ανάγκης. Δώσαμε μια περίλαμπρη μάχη κατά της αντίδρασης και της ’Αγγλίας του Τσόρτσιλ και ηττηθήκαμε στρατιωτικά από υπεροχή υλικών μέσων. Αυτή ή ήττα μας οδήγησε και στη Συμφωνία της Βάρκιζας. «Έπρεπε να δεχτούμε τη συμφωνία αυτή; Το δίλημμα ήταν ή να κλείσουμε συμφωνία ή να συνεχίσουμε τον ανταρτοπόλεμο. Αυτός ό πόλεμος όμως δεν θα ήταν εθνικοαπελευθερωτικός, άλλα ταξικός. Τις βάσεις των πόλεων θα τις είχαν οι «Άγγλοι. Εμείς θα απωθούμεθα στα βουνά με περιοχές κατεστραμμένες από τον κατακτητή. Έτσι οι «Άγγλοι θα μπορούσαν να εξοντώσουν το κίνημα στις πόλεις να μας απομονώσουν από τούς συνεργάτες μας και το λαό, να μάς φέρουν σ’ άντίθεση με ολόκληρο τον ελληνικό λαό. Ό χαρακτήρας του πολέμου παρά τις επεμβάσεις και τις προσβολές πού έγιναν από μέρους των «Άγγλων θα ήτανε χαρακτήρας πολέμου εναντίον των συμμάχων. Ή βάση του αγώνα θα στένευε και οπωσδήποτε θα αφαιρούνταν ό χαρακτήρας πού είχε πριν φύγουν οι Γερμανοί και ’ Ιταλοί. Θα καταντούσαμε μια αίρεση πού θα μπορούσαν ακόμα και να μάς επικηρύξουν. «Έπρεπε να διαλέξουμε λοιπόν από τα δύο κακά το μικρότερο. «Έτσι και ή Συμφωνία της Βάρκιζας είναι μια συμφωνία ανάγκης, δεν είναι όμως παράδοση άνευ όρων. Είναι ένα μίνιμουμ ελευθεριών για τη δράση. Δίνει ένα ηθικό νομικό έρεισμα για την αντιφασιστική πάλη. Δίνει ακόμα το πλεονέκτημα να γίνει υπόθεση των μαζών, της κοινής γνώμης του εξωτερικού και των συμμάχων. Για την εφαρμογή της Συμφωνίας της Βάρκιζας μπορούμε να παλέψουμε από δύο πλευρές. Και να την κάνουμε υπόθεση των μαζών, μα και να φτιάξουμε νόμους συγκεκριμένους πού να κατοχυρώνουν την εφαρμογή της. Τα συμπεράσματά μας είναι: Είχαμε μια σωστή πολιτική πού μάς σήκωσε στα μεσούρανα. ’Εσφαλμένη πολιτική γραμμή σε καμιά περίπτωση δε μπορούσε να δημιουργήσει αυτό το τεράστιο κίνημα αντίστασης. Στην εφαρμογή της όμως και στις πιο κρίσιμες καμπές κάναμε σοβαρά λάθη αριστερά και δεξιά. Αυτά μάς εμπόδισαν να φτάσουμε στη μεταπολεμική περίοδο με περισσότερα ατού για λαϊκές λύσεις. Ποιά λάθη έπαιξαν αποφασιστικότερο ρόλο;

1) Καλά βάλαμε το ζήτημα του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα και του εντατικού ανταρτοπόλεμου. ’Αλλά δεν προσέξαμε ότι το ένοπλο μέρος του λαού να το ενισχύσουμε τόσο ώστε να κάμει πολύ περισσότερα άπ’ όσα έκαμε. Είχαμε ένα παγκόσμιο πόλεμο και επομένως ή μορφή της πάλης πού είχε τη μεγαλύτερη σημασία ήταν ή ένοπλη. «Έπρεπε να ρίξουμε καλύτερες κομματικές δυνάμεις όποτε θα μπορούσαμε να δώσουμε σοβαρότερες μάχες. ’Αντίθετα στέλναμε ανθρώπους πού δεν ήτανε κατάλληλοι για τις πόλεις

. 2) ’Αργοπορία του σχηματισμού της ΠΕΕΑ. «Αν την είχαμε σχηματίσει νωρίτερα θα συγκεντρώναμε περισσότερες δυνάμεις για την έγκαιρη συγκρότηση λαϊκού κράτους. «Αν αποφεύγαμε τα λάθη αυτά θα ήταν δυνατό να δώσουμε διαφορετική, καλύτερη τροπή στην εξέλιξη των γεγονότων στην ‘Ελλάδα.

Οι σύμμαχοι δε θα μπορούσαν να μην αναγνωρίσουν την πάλη μας αυτή και θα δίνονταν δυνατότητα να βάλουμε σφραγίδα δική μας σε πολλά ζητήματα. Πάντως κατάσταση Τίτο δε θα μπορούσε να δημιουργηθεί εδώ. ‘ Ο Τίτο ήτανε πέρα από τη θάλασσα όπου έφταναν οι -Άγγλοι, οι επιρροές εκεί πέρα ήταν διαφορετικές και δίπλα δεν ήτανε ό Σκόμπυ άλλα ό Τολμπούχιν. 3) Ό Λίβανος-Καζέρτα. Υποτιμήσαμε το βάρος της πραγματικής δύναμής μας. 4) Αυταπάτες για το Ζέρβα. Αυτά είναι χονδρά δεξιά λάθη. 5) ‘Υποτιμήσαμε τη λαϊκή πάλη στην περίοδο από την απελευθέρωση ως το Δεκέμβρη. Στηριχτήκαμε μόνο στα όπλα. 6) Αφήσαμε ευκαιρίες για ένα καλύτερο τερματισμό του πολέμου με τούς «Άγγλους. Σοβαρότατο λάθος αριστερό δικό μας είναι ότι μετά την εκκαθάριση της κατάστασης και όταν είδαμε ότι αυτοί δεν υποχωρούν δε σκεφτήκαμε τη λύση πού έπρεπε να δώσουμε. ‘ Η πάλη έδωσε πολλές δυνατότητες και στις 18 του Δεκέμβρη και όταν ήρθε ό Τσόρτσιλ και την 1η του Γενάρη. Δεν τις εκμεταλλευτήκαμε τις ευκαιρίες αυτές από υπερτίμηση των δυνάμεών μας και υποτίμηση του εχθρού. Κάναμε στην προκειμένη περίπτωση σοβαρό αριστερό λάθος με σοβαρές συνέπειες. Εδώ ευθύνομαι περισσότερο εγώ από τα άλλα μέλη του Π.Γ. ‘Υπερεκτίμησα το ρόλο το δικό μας και μπροστά στην ελπίδα ότι θάφτανε ενίσχυση δεν είδα ως που μπορούν να φτάσουν τα ανθρώπινα όρια. Δεν κατατόπισα το ΠΓ στην πραγματική πολιτική κατάσταση. Φυσικά όλο το Π.Γ. έχει μερδικό στις ευθύνες αυτές άλλα εδώ υπάρχει σεχταριστικό μεγάλο δικό μου λάθος.

‘Υπάρχουν βέβαια και άλλα μικρότερα λάθη. Π.χ. Ή ομηρία. Είναι λάθος αριστερό. Κάναμε το λάθος να μη δεχθούμε να αφήσουμε τούς όμηρους και τούς δώσαμε την ευκαιρία να καλύψουν τα εγκλήματα τους. “Άλλο λάθος επίσης είναι ότι ή οργάνωση της ’Αθήνας βγήκε από την πόλη και την άφησε στη διάθεση της αντίδρασης. Τουλάχιστον ένα ποσοστό έπρεπε να μείνει να κρατήσει την κατάσταση, ό «Ριζοσπάστης» να βγαίνει κλπ. Κύριο χαρακτηριστικό των λαθών αυτών είναι το μπαλαντζάρισμα δεξιά και αριστερά, ή έλλειψη αποφασιστικότητας. Αυτό δείχνει μια σοβαρότατη αδυναμία του ΠΓ και ιδιαίτερα δική μου. Τα προβλήματα της περιόδου αυτής είναι μεγάλα και πολύπλοκα. Για πρώτη φορά τα αντιμετωπίζαμε. Θα μπορούσαν να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικότερα αν εξασφαλίζονταν στενότερη συνεργασία. Πώς θα μπορέσουμε να τα αντιμετωπίσουμε από δώ και πέρα; Με μια αυστηρή κολεκτιβιστική δουλιά, με ένα κατάλληλο καταμερισμό δουλιάς, με μια αυστηρή κριτική και αυτοκριτική μέσα στο ΠΓ, με το τράβηγμα προς τα πάνω νέων στελεχών για το σχηματισμό γερού επιτελείου γύρω από το Π.Γ. Ό εχθρός εκμεταλλεύεται την επιτυχία την προσωρινή κατά τον καλύτερο τρόπο. Πάει να διασπάσει την ενότητα τού κόμματος χωρίζοντάς την σε δεξιούς και αριστερούς, τη μάζα από τούς καθοδηγητές. Το ίδιο κάνει για το ΕΑΜ, την ΕΠΟΝ κλπ. Πρέπει να δούμε όλα τα λάθη να τα κριτικάρουμε αυστηρά, άλλα να κρατήσουμε την ενότητα, να ξεφύγουμε τη σφήνα πού θέλει να βάλει ό εχθρός, να διαφωτίσουμε Ιδεολογικά τον κόσμο για να συνεχίσουμε τον αγώνα για λαϊκές λύσεις.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s