ΔΣΕ

Πολυμέρης Βόγλης, Η βία του πολέμου: Ελλάδα, 1941-1949

upl53ee0fe91f4eaΠολυμέρης Βόγλης

Διεθνές Συνέδριο, Πανεπιστημίου Αιγαίου

Θεωρήσεις του πολιτικού στην ελληνική κοινωνία:

Απολογισμός και προοπτικές της έρευνας στην κοινωνική ανθρωπολογία και την ιστορία (Μυτιλήνη, 8-11 Νοεμβρίου 2007)

«Η βία του πολέμου: Ελλάδα, 1941-1949»

Στον αιώνα που πέρασε γνωρίσαμε κάθε είδους πόλεμο: δύο παγκόσμιους πολέμους, εμφυλίους πολέμους, διακρατικούς πολέμους, πολέμους ανεξαρτησίας, γενοκτονίες. Η βία ήταν αναπόσπαστο αν όχι το κύριο χαρακτηριστικό αυτών των πολέμων: θάνατοι στο πεδίο της μάχης, θάνατοι αιχμαλώτων πολέμου, αμάχων, βιασμοί γυναικών, πυρπολήσεις χωριών και καταστροφές ολόκληρων πόλεων. Το ερώτημα που συχνά καλούμαστε να απαντήσουμε όσοι ασχολούμαστε με περιόδους πολέμου είναι να εξηγήσουμε τη βία του πολέμου. Η βία που χρησιμοποιούν οι αντιμαχόμενοι εξυπηρετεί σκοπιμότητες, έχει κίνητρα και σκοπούς, υπακούει σε κάποιους κανόνες ή μήπως είναι σύμπτωμα της αποκτήνωσης του πολέμου και του ένστικτου της επιβίωσης, οπότε θα πρέπει να αρκεστούμε στην κοινότοπη διαπίστωση ότι αυτά συμβαίνουν στους πολέμους;

Δεν έχω την πρόθεση να αναπτύξω κάποια θεωρία που να εξηγεί το φαινόμενο τη βίας γενικά στους πολέμους αλλά εστιάζοντας στη δεκαετία του 1940 στην Ελλάδα να προτείνω έναν τρόπο προσέγγισης της βίας του εμφυλίου πολέμου. Πιο συγκεκριμένα θα ξεκινήσω από κάποια περιστατικά που σημειώνονται το 1946 για να επισημάνω τις διαφορές σε σχέση με τη βία τόσο της Κατοχής που προηγείται όσο και του Εμφυλίου που ακολουθεί. Ο λόγος για τον οποίο υιοθετώ αυτήν την προσέγγιση είναι ένας: όταν μιλάμε για τη βία του πολέμου, στην πραγματικότητα έχουμε διαφορετικές μορφές βίας τις οποίες καλούμαστε να εξηγήσουμε. Η βία του πολέμου στην Ελλάδα της περιόδου 1941-1949 περιλαμβάνει διαφορετικές μορφές βίας, διαφορετικές ιστορικές συγκυρίες και διαφορετικούς πρωταγωνιστές που θα πρέπει να αναλύσουμε και να συσχετίσουμε.

Αφετηρία της ανακοίνωσής μου είναι δύο περιστατικά που σημειώνονται το φθινόπωρο του 1946. Στις 15 Οκτωβρίου μια μεγάλη ομάδα παραστρατιωτικών έκανε επιδρομή σε τρία χωριά της Λακωνίας και σε μία μέρα σκότωσε 33 (κατ’ άλλους 37) αμάχους (άνδρες, γυναίκες, παιδιά), στην πλειονότητά τους κατοίκους του χωριού Βαμβακού. Ένα σχεδόν μήνα αργότερα, στις 20 Νοεμβρίου, μια άλλη μεγάλη ομάδα παραστρατιωτικών εισέβαλε στο χωριό Ξηρόβρυση, λίγα χιλιόμετρα έξω από το Κιλκίς, και μέσα σε τρεις ώρες σκότωσαν με αυτόματα όπλα ή έσφαξαν με μαχαίρια 47 άτομα. Η σφαγή στην Ξηρόβρυση ήταν από τα πιο αιματηρά περιστατικά εκτέλεσης αμάχων στη διάρκεια του Εμφυλίου, απασχόλησε επί μέρες τον Τύπο και ακόμα και ο Α/ΓΕΣ αντιστράτηγος Βεντήρης διέταξε ανακρίσεις διότι «το πράγμα είναι τερατώδες».[1]

Η χρονική στιγμή που συμβαίνουν μας ενδιαφέρει. Βρισκόμαστε στις αρχές του ελληνικού εμφυλίου πολέμου και στη φάση της αριθμητικής ανάπτυξης των ανταρτών. Ο ΔΣΕ από 4.000 μαχητές το καλοκαίρι του 1946 έφτασε τις περίπου 10.000 το Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς.[2] Η ανάπτυξη της δύναμης του ΔΣΕ ήταν τέτοια που τον Οκτώβριο του 1946 είχε δημιουργηθεί το Γενικό Αρχηγείο των ανταρτών. Ακόμη όμως δεν είχε τη δομή και την οργάνωση του «λαϊκού στρατού» που θα αποκτήσει το 1947, αλλά παρέμενε ένα εκτεταμένο δίκτυο χαλαρά συντονισμένων αντάρτικων ομάδων.

Την αντιμετώπιση των ανταρτών σε αυτήν την πρώτη φάση αρχικά είχε αναλάβει η Χωροφυλακή και οι παραστρατιωτικές ομάδες, που λυμαίνονταν την ύπαιθρο σε όλη την Ελλάδα και με την ανοχή των επίσημων αρχών είχαν εξαπολύσει τους μήνες μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας μια εκστρατεία βίας κατά της Αριστεράς, γνωστή στη βιβλιογραφία ως «λευκή τρομοκρατία». Ήδη από το καλοκαίρι του 1946 είχε γίνει αντιληπτό στην κυβέρνηση ότι η Χωροφυλακή δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει τους αντάρτες. Ο στρατός θα αναλάβει το έργο της καταδίωξης των ανταρτών και της εσωτερικής ασφάλειας της χώρας από τη Χωροφυλακή στις 15 Σεπτεμβρίου 1946. Οι παραστρατιωτικές ομάδες δεν θα διαλυθούν αλλά θα εξελιχθούν σε Μονάδες Ασφαλείας Υπαίθρου (ΜΑΥ) και Μονάδες Αποσπασμάτων Διώξεως (ΜΑΔ) τον Οκτώβριο του 1946, οι οποίες θα δράσουν είτε από κοινού με το στρατό είτε ανεξάρτητα μέχρι τον Ιούλιο του 1947, οπότε και θα διαλυθούν για να δημιουργηθούν τα Τάγματα Εθνοφρουράς τα οποία τελούσαν υπό στρατιωτική διοίκηση. Οι παραστρατιωτικές ομάδες είχαν τοπικό χαρακτήρα, δηλαδή στρατολογούσαν τοπικά μέσα από συγγενικά δίκτυα σε επίπεδο χωριού ή γειτονικών χωριών, είχαν τοπική δράση και ο αρχηγός τους ασκούσε σημαντική εξουσία σε τοπικό επίπεδο στηριγμένος στη δύναμη των όπλων.

Ας ξαναδούμε από πιο κοντά τα δύο περιστατικά. Η επίθεση της ομάδας του Κατσαρέα στη Βαμβακού, είχε το χαρακτήρα αντιποίνων. Ο Παναγιώτης Κατσαρέας στην Κατοχή υπήρξε βασικό στέλεχος των Ταγμάτων Ασφαλείας με έδρα το Γύθειο και το 1944 είχε οργανώσει επιχειρήσεις κατά του ΕΛΑΣ στον Ταΰγετο. Ο Κατσαρέας είχε εγκαταστήσει φυλάκιο στο χωριό Βαμβακού με λίγους άντρες του,  οι οποίοι «επίεζαν ποικιλοτρόπως τους κατοίκους, πράγμα το οποίο προεκάλει συχνά τας διαμαρτυρίας αυτών». [3] Στις 10 Οκτωβρίου 1946, πέντε δηλαδή μέρες πριν τη σφαγή, ομάδα ανταρτών είχε επιτεθεί στη Βαμβακού, και είχε σκοτώσει οκτώ παραστρατιωτικούς, ενώ άλλη συμπλοκή είχε σημειωθεί την ίδια μέρα και στο χωριό Βαρβίτσα. Από το ορεινό χωριό Βαμβακού κατάγονταν αρκετοί αντάρτες που δρούσαν στην περιοχή του Πάρνωνα, όπως και οι οικογένειές τους που τους υποστήριζαν. Όταν όμως έγιναν στόχος επιθέσεων από τους αντάρτες, οι μοναρχικοί στράφηκαν κατά των οικογενειών τους.[4] Στις 15 Οκτωβρίου 80 παραστρατιωτικοί του Κατσαρέα με επικεφαλής τον Γερακάρη μπήκαν στο χωριό, συνέλαβαν 25 άνδρες, 5 γυναίκες και 3 παιδιά, τους οδήγησαν στην πλατεία και εκεί τους εκτέλεσαν. Στη συνέχεια «απέκοψαν την κεφαλήν ενός εκ των εκτελεσθέντων, την ενέπηξαν εις ένα κοντόν και τη μετέφεραν εν πομπή εις το χωρίον Αράχωβα όπου και την εξέθεσαν εις κοινήν θέαν εις την πλατείαν του χωριού».[5] Ενώ αυτά συνέβαιναν στη Βαμβακού, βρισκόταν σε εξέλιξη εκκαθαριστική επιχείρηση του στρατού στον Πάρνωνα και τον Ταΰγετο – στην περιοχή του Πάρνωνα, όπου και το χωριό Βαμβακού, δεν έγιναν συμπλοκές, συνελήφθησαν λίγοι αντάρτες και έπεσε στα χέρια του στρατού υλικό των ανταρτών.

Η περίπτωση της Ξηρόβρυσης είναι πιο σύνθετη. Επικεφαλής της ομάδας των παραστρατιωτικών ήταν ο Μπουντουβάκης αλλά ο οπλαρχηγός της περιοχής  ο καπετάν Λαζίκ, ψευδώνυμο του Λάζαρου Αβραμίδη, αγροφύλακας πριν από τον πόλεμο και πρόσφυγας και παλαιός οπλαρχηγός ποντιακής καταγωγής. Στη διάρκεια της Κατοχής το χωριό του (Σπουργίτης) είχε δεχθεί επίθεση από τον ΕΛΑΣ και πέρασε στην αντίπαλη πλευρά συγκροτώντας ένοπλο σώμα από πρόσφυγες ποντιακής καταγωγής που συνεργάστηκε με τους Γερμανούς.[6] Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας ο Λαζίκ επανεμφανίστηκε και συγκρότησε ένοπλο σώμα με περιοχή δράσης, όπως και στην Κατοχή, το Κιλκίς. Η παραστρατιωτική ομάδα του εξελίχθηκε σε ΜΑΔ και λόγω της γνώσης της περιοχής και του ανταρτοπολέμου στα χρόνια της Κατοχής λειτούργησαν ως «οδηγοί» για το στρατό.[7] Ο Δημήτριος Ζαφειρόπουλος σημειώνει ότι οι ΜΑΔ «συνέβαλον εις την εξουδετέρωσιν της αυτοαμύνης των χωρίων και δια της δράσεως των εματαίωσαν την διείσδυσιν μικρών αντάρτικών ομάδων εις τα περιοχάς των. (…). Τελικώς δια της αξιοζηλεύτου δράσεως των απέδειξαν ότι εκεί ένθα υπάρχει ΜΑΔ δεν ζη συμμορίτης». Η επίθεση των παραστρατιωτικών του Λαζίκ  με επικεφαλής τον Μπουντουβάκη στην Ξηρόβρυση δεν εμπίπτει στη λογική των αντιποίνων με τη στενή έννοια. Το χωριό ήταν αριστερό και πολλοί αντάρτες που δρούσαν στην περιοχή κατάγονταν από αυτό και ανάμεσά τους ο καπετάν Καραϊσκάκης, ψευδώνυμο του Π. Σαββίδη. Όταν επιτέθηκαν, έκαψαν τα σπίτια όσων οικογενειών ανταρτών γνώριζαν και στη συνέχεια σκότωσαν 47 αμάχους. Τριάντα ήταν γυναίκες, πολλές από τις οποίες  πριν δολοφονηθούν βιάστηκαν. Οι αρχές στην αρχή προσπάθησαν να αποδώσουν την ευθύνη για τη σφαγή στους αντάρτες, αργότερα όμως επιβεβαιώθηκε ότι επρόκειτο περί ενέργειας παραστρατιωτικών.[8] Η δράση των παραστρατιωτικών του Λαζίκ είχε το χαρακτήρα της τρομοκράτησης μιας περιοχής όπου δρούσαν αντάρτες, γι’ αυτό και δύο μέρες πριν τη Ξηρόβρυση είχαν επιτεθεί στο χωριό Κοκκινιά, όπου είχαν σκοτώσει 14 πολίτες.

Τα δύο αυτά περιστατικά είναι απλώς παραδείγματα από πολυάριθμα ανάλογα που συμβαίνουν εκείνη την εποχή σε όλη την Ελλάδα. Όλα έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: πρόκειται για σφαγές αμάχων. Προτρέχοντας, και έχοντας κατά νου τη συσχέτιση των μορφών βίας που προανέφερα, θα ήθελα να τονίσω ότι οι σφαγές αμάχων δεν αποτελούν το βασικό χαρακτηριστικό του ελληνικού εμφυλίου πολέμου (1946-1949), όπως σε άλλους εμφυλίους πολέμους. Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι 3.500 άμαχοι σκοτώθηκαν στο διάστημα 1946-1949 –αριθμός υπολογίσιμος αλλά πάντως μικρός σε σχέση με τις απώλειες των εμπολέμων.[9] Τα θύματα του ελληνικού εμφυλίου πολέμου, τα οποία υπολογίζονται σε 38.000, προέρχονται από τις τάξεις των εμπόλεμων, αν και βέβαια στην περίπτωση των 25.000 θυμάτων του ΔΣΕ η διάκριση μεταξύ εμπόλεμων-αμάχων δεν είναι τόσο αυστηρή. Γενικά δεν παρατηρούμε βομβαρδισμούς κατοικημένων περιοχών ή ομαδικές εκτελέσεις αμάχων στην κορύφωση του εμφυλίου πολέμου, δηλαδή στα χρόνια 1947-1949. Άρα το ερώτημα που τίθεται, είναι γιατί υπάρχουν ομαδικές σφαγές αμάχων στις αρχές του εμφυλίου πολέμου από την πλευρά των κυβερνητικών δυνάμεων;

Καταρχήν υπάρχει η απλοϊκή εξήγηση του υπουργού Ιωάννη Θεοτόκη ο οποίος για τη σφαγή στη Βαμβακού δήλωσε: «Έγιναν κακά πράγματα. Μπήκαν αριστεροί, βγήκαν, μπήκαν κατόπιν οι δεξιοί, βγήκαν, ξαναμπήκαν οι αριστεροί, ξαναμπήκαν οι δεξιοί και ούτω καθ’ εξής. Το αποτέλεσμα είναι ότι αλληλοσκοτώθηκαν».[10] Πράγματι εκ πρώτης όψεως φαίνεται πειστική μια ερμηνεία που υιοθετεί το σχήμα του κύκλου των αντεκδικήσεων. Οι αντάρτες επιτέθηκαν στη Βαμβακού και στη συνέχεια οι παραστρατιωτικοί του Κατσαρέα επιτέθηκαν κι εκείνοι. Αναφορικά με τη Ξηρόβρυση μπορεί να μην είχαν επιτεθεί οι αντάρτες στην Ξηρόβρυση αλλά είχαν επιτεθεί τις προηγούμενες μέρες σε χωριά της περιοχής εξορμώντας από βουνά των Κρουσσίων: επιτέθηκαν στο σιδηροδρομικό σταθμό των Μουριών όπου σκοτώθηκαν 4 χωροφύλακες και ένοπλοι χωρικοί, στο χωριό Τέρπυλλος όπου συγκρούστηκαν με μοναρχικούς και αποχωρώντας στρατολόγησαν 10 χωρικούς, στο σταθμό χωροφυλακής του Μεταλλικού, στα χωριά Καβαλάρης, Κορυφή, Κάτω Σούρμενα, Ροδώνας όπου έκαψαν σπίτια.[11]  Η αυξημένη δράση των ανταρτών στην περιοχή κορυφώθηκε με την φονική επίθεση στο («παοτζίδικό») χωριό  Βάθη (14 νεκροί), η οποία προκάλεσε την αιματηρή απάντηση των παραστρατιωτικών: επίθεση στην Κοκκινιά (14 νεκροί) και την Ξηρόβρυση.

Όμως δεν πρόκειται απλά για «αλληλοσκοτωμούς», για ένα φαύλο κύκλο δράσης-αντίδρασης. Για να εξηγήσουμε τη βία του πολέμου, όπως εκδηλώθηκε στη Βαμβακού και τη Ξηρόβρυση, θεωρώ ότι θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας  δύο στοιχεία: τα κοινωνικά χαρακτηριστικά των πρωταγωνιστών και τη φύση του πολέμου. Τι εννοώ:

Α) Οι παραστρατιωτικοί έθεσαν στο στόχαστρο τον άμαχο πληθυσμό αριστερών χωριών, όπως η Βαμβακού και η Ξηρόβρυση, διότι γνώριζαν ότι από αυτόν τον πληθυσμό οι αντάρτες αντλούσαν μαχητές, τρόφιμα και πληροφορίες. Η τρομοκράτηση του πληθυσμού της ευρύτερης περιοχής είχε ως στόχο να σταματήσει τον πληθυσμό να ενισχύει τους αντάρτες. Θα ήθελα να προχωρήσω λίγο περισσότερο σε αυτό. Και οι δυο πλευρές σκοτώνουν αμάχους; Από την έρευνά μου φαίνεται ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Τα θύματα των παραστρατιωτικών είναι πολύ περισσότερα. Οι περισσότεροι ιστορικοί τη βία των παραστρατιωτικών στο πλαίσιο της «λευκής τρομοκρατίας», δηλαδή ανάμεσα σε δύο χρονικά ορόσημα: την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας και τις εκλογές της 31ης Μαρτίου 1946. Η πολιτική βία, όμως, δεν σταματά στις εκλογές. Αντίθετα συνεχίζεται καθώς ταυτόχρονα στρατιωτικοποιείται η σύγκρουση. Σύμφωνα με στοιχεία του Ριζοσπάστη από τη Συμφωνία της Βάρκιζας μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1946 είχαν δολοφονηθεί 2.234 αριστεροί, εκ των οποίων οι μισοί (1.144 άτομα) είχαν δολοφονηθεί μετά τις εκλογές του 1946.[12]  Οι αντάρτες του ΔΣΕ είτε σε αυτήν την αρχική φάση είτε αργότερα όταν καταλαμβάνει πόλεις όπως η Καρδίτσα ή το Καρπενήσι, ενδιαφέρονται κυρίως για τη στρατολογία ενώ οι δολοφονίες είναι η εξαίρεση και σχεδόν πάντα περιορισμένες και επιλεκτικές. Αν και οι δύο αντιμαχόμενους χρησιμοποιούν τη βία με τον ίδιο σκοπό, τον έλεγχο μιας περιοχή, δεν θα πρέπει να αποσυνδέσουμε τις μορφές βίας από την πολιτικο-ιδεολογική ταυτότητά τους. Η υπόθεση εργασίας είναι ότι οι αντάρτες στρέφονται κυρίως κατά των φορέων-μηχανισμών εξουσίας ενώ οι παραστρατιωτικοί κατά των κοινωνικών ερεισμάτων των ανταρτών. Θύματα των ανταρτών είναι χωροφύλακες και παραστρατιωτικοί ή εκπρόσωποι της εξουσίας σε τοπικό επίπεδο (συνήθως δήμαρχοι ή τοπικές ελίτ). Οι αντάρτες θεωρούν ότι εάν εξουδετερώσουν μηχανισμούς και πρόσωπα που καταπιέζουν τον πληθυσμό, τότε αυτός θα τους ακολουθήσει επειδή ο ΔΣΕ εκφράζει τα συμφέροντά τους –δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι ο ΔΣΕ διεξάγει έναν επαναστατικό πόλεμο. Οι παραστρατιωτικοί αντίθετα στρέφονται κατά της κοινωνικής βάσης των ανταρτών, τις οικογένειές τους και τα αριστερά χωριά, με στόχο να αναγκαστούν να εγκαταλείψουν την ύπαιθρο και να κατευθυνθούν στα αστικά κέντρα.

Β) Οι συγκρούσεις μεταξύ ανταρτών και παραστρατιωτικών εδράζονταν στον τοπικό χαρακτήρα του εμφυλίου πολέμου το 1946. Από αυτήν την άποψη οι συγκρούσεις αυτής της αρχικής φάσης του εμφυλίου πολέμου μοιάζουν αρκετά με τις εμφύλιες συγκρούσεις της Κατοχής. Δεν είναι τυχαίο ότι οι πρωταγωνιστές των επιθέσεων, όπως ο Λαζίκ ή ο Κατσαρέας, έχουν δράσει στην Κατοχή και μετά την Συμφωνία της Βάρκιζας αποτελούν την αιχμή του δόρατος της «λευκής τρομοκρατίας» παίρνοντας εκδίκηση για τη δράση του ΕΛΑΣ στην περιοχή τους. Η ιδιαίτερα φονική δράση των παραστρατιωτικών στο Κιλκίς μοιάζει ανεξήγητη αν δεν λάβουμε υπόψη μας τη μάχη του Κιλκίς (4 Νοεμβρίου 1944), στην οποία περίπου 1.100 Έλληνες ένοπλοι συνεργάτες των Γερμανών σκοτώθηκαν από τον ΕΛΑΣ.[13]Ολόκληρα χωριά μετατρέπονται σε στόχους γιατί από εκεί η καθεμιά πλευρά αντλεί τους ενόπλους της. Επίσης σημαντικό ρόλο παίζουν οι αντιθέσεις στο μικρο-επίπεδο: στην περίπτωση του Κιλκίς πέρα από την αντίθεση Δεξιά-Αριστερά, βαρύνοντα ρόλο παίζει η αντίθεση μεταξύ τουρκόφωνων και ελληνόφωνων Ποντίων προσφύγων.

Γ) Η βία έχει έντονα προσωπικό και συμβολικό χαρακτήρα. Η Ξηρόβρυση είναι το χωριό καταγωγής του καπετάν Καρασϊσκάκη και ανάμεσα στα θύματα των παραστρατιωτικών είναι η μητέρα του, ο πατέρας του και η ανιψιά του 13 ετών.[14] Η Κοκκινιά ήταν ο τόπος κατοικίας του βουλευτή Κώστα Γαβριηλίδη. Η προσωπική και συμβολική διάσταση φαίνεται πιο καθαρά στην περίπτωση της Βαμβακούς. Οι παραστρατιωτικοί αποκεφάλισαν τον Κοσμά Πρεκεζέ, συγγενή του Θεόδωρου Πρεκεζέ, ο οποίος ήταν διοικητής του συγκροτήματος του Πάρνωνα. Μάλιστα μετέφεραν το κεφάλι του στο χωριό από το οποίο καταγόταν την Αράχωβα (σημερινές Καρυές) για να το δουν γνωστοί και συγγενείς του. Επιπλέον, προσωπικός χαρακτήρας της βίας στην Ελλάδα της δεκαετίας του 1940 σήμαινε οικογενειακή. Στη Βαμβακού εκτελέστηκαν  6 άτομα της οικογένειας Βελδέκη, 5 της οικογένειας Βούρα, 3 της οικογένειας Κανατά και τα ανδρόγυνα Δημητριάδη, Λεμπέση και Πρεδάρη.[15]

Γ) Η βία ακόμα και όταν έχει μαζικό χαρακτήρα είναι επιλεκτική, δεν είναι αδιάκριτη. Τα χωριά είναι «χαρακτηρισμένα» και αποτελούν διαφιλονικούμενες περιοχές τόσο για τους αντάρτες όσο και για την κυβέρνηση. Αδιάκριτη βία θα συναντήσουμε μόνο στη διάρκεια της Κατοχής από τα γερμανικά στρατεύματα, στις περιπτώσεις των μαζικών αντιποίνων όπου οι Γερμανοί σκοτώνουν όλον τον άρρενα πληθυσμό και σπανιότερα γυναίκες και παιδιά. Όπως και στο ανατολικό μέτωπο, η Βέρμαχτ επειδή δεν είχε επαρκείς δυνάμεις για την αστυνόμευση και έλεγχο των περιοχών όπου δρούσαν αντάρτες, επέλεξε την τακτική των μεγάλων εκκαθαριστικών επιχειρήσεων, οι οποίες ήταν αιματηρότατες και δεν έκαναν διάκριση μεταξύ ανταρτών και αμάχων. Ο ιδεολογικός παράγοντας διευκόλυνε τη διενέργεια μαζικών αιματηρών αντιποίνων. Η γερμανική ζωή παρέμενε ανώτερη από αυτή των «χασομέρηδων, των λαθρεμπόρων και των διαφθορέων», όπως πίστευε για τους Έλληνες οι Γερμανοί. Η φυλετική θεώρηση του κόσμου ήταν αυτή που μετέτρεπε τον αντίπαλο σε «συμμορίτικη πανούκλα» και τον άμαχο πληθυσμό σε «ελληνικό βρομολαό». Μέσα από μια τέτοια φυλετική θεώρηση του κόσμου, η εξόντωση του άμαχου πληθυσμού δεν ήταν μόνο δυνατή αλλά και επιτρεπτή. Η ναζιστική ιδεολογία μαζί με το συνδυασμό της έλλειψης επαρκών δυνάμεων, του εκτεταμένου εδάφους που έπρεπε να καλύψουν, της έλλειψης μεταφορικών μέσων, της ανάπτυξης αντάρτικης δραστηριότητας και, τέλος, η πίεση της διοίκησης για αποτελεσματική δράση (να αναφέρουν καθημερινά πόσους αντάρτες σκότωσαν, πόσα όπλα ανακάλυψαν, τι πληροφορίες έχουν) οδήγησαν τη Βέρμαχτ σε μια όλο και πιο αιματηρή δράση.[16]

Δ) Από τη στιγμή που ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος μετατρέπεται σε σύγκρουση στρατών, οι σφαγές αμάχων σταματούν. Ο τακτικός στρατός έχει διαφορετική λογική, οργάνωση, πειθαρχία και μηχανισμούς ελέγχου και λογοδοσίας. Οι παραστρατιωτικές ομάδες λειτουργούν με κριτήρια τοπικότητας, αφοσίωσης στον οπλαρχηγό, προσωπικά κίνητρα (εκδίκησης ή πλουτισμού) και η βία τους έχει έντονα προσωπικό και συμβολικό χαρακτήρα. Ο τακτικός στρατός από την άλλη δεν έχει τοπικές εξαρτήσεις, έχει γραφειοκρατικά οργανωμένη ιεραρχία, είναι ένας μηχανισμός που ασκεί απρόσωπη βία.  Όσο πιο ενεργά εμπλέκεται ο τακτικός στρατός τόσο οι παραστρατιωτικές ομάδες είτε διαλύονται είτε μπαίνουν υπό τις διαταγές του στρατού ως Τάγματα Εθνοφρουράς και χάνουν την όποια αυτονομία τους. Ταυτόχρονα και ο ΔΣΕ από την άνοιξη του 1947 επιδιώκει να αποκτήσει τη δομή και τα χαρακτηριστικά ενός λαϊκού στρατού. Και οι δύο πλευρές για διαφορετικούς λόγους η καθεμιά χάνουν την τοπική πρόσδεσή τους, η βία χάνει όποια προσωπική ή συμβολική διάσταση και υπακούει στις ανάγκες των πολεμικών επιχειρήσεων. Ο στρατός, όπως και οι παραστρατιωτικοί πιο πριν, στρέφεται κατά της κοινωνικής βάσης των ανταρτών αλλά όχι με μαζικές σφαγές ή αδιάκριτη βία. Δεν χρειάζεται να καταφύγει σε αυτά τα μέσα γιατί είναι αναποτελεσματικά (ο πληθυσμός λόγω του φόβου καταφεύγει στους αντάρτες), γιατί έχουν σοβαρό αντίκτυπο στην πολιτική ζωή και την κοινή γνώμη και τέλος γιατί, εν αντιθέσει με τους Γερμανούς, διαθέτει επαρκείς δυνάμεις για τον διαρκή και πυκνό έλεγχο του εδάφους. Η βία του στρατού και του κράτους κατά των αριστερών αμάχων θα μεταφερθεί στα στρατοδικεία  και τις φυλακές. Ως προς τον πληθυσμό της υπαίθρου ο στρατός θα ακολουθήσει την τακτική της εκκένωσης των χωριών με τον ίδιο πάντα στόχο, την εξουδετέρωση της κοινωνικής βάσης των ανταρτών. Η ερήμωση της υπαίθρου θα συντελέσει στο να σωθούν χιλιάδες ζωές αμάχων στις εμπόλεμες ζώνες και ταυτόχρονα σε μεγάλο βαθμό θα προκαλέσει την ήττα του ΔΣΕ.

Η έκρηξη της βίας του πολέμου στη δεκαετία του 1940 στην Ελλάδα, αλλά και στην κατεχόμενη Ευρώπη κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, δεν είναι ούτε αδιανόητη ούτε μας αποκαλύπτει τη βαρβαρότητα που ενυπάρχει στην ανθρώπινη φύση. Η βία επίσης δεν μπορεί να μελετηθεί έξω από την ιστορική συγκυρία ούτε απλώς ως τεχνολογία του πολέμου. Στην ανακοίνωσή μου προσπάθησα να προσεγγίσω τη βία του πολέμου ως κοινωνικό γεγονός, και άρα οι μορφές με τις οποίες εκδηλώνεται θα πρέπει να εξηγηθούν με βάση την ιστορική συγκυρία, τα κίνητρα και τους σκοπούς, τις ιδέες και τις πρακτικές των φορέων που την ασκούν. Επιπλέον μέσα από το συσχετισμό των διαφορετικών μορφών βίας μπορούμε να κατανοήσουμε τις  διαφορετικές φάσεις του πολέμου αλλά και τα κοινωνικά-πολιτισμικά χαρακτηριστικά των αντιπάλων. Στην περίπτωση του ελληνικού εμφυλίου υπάρχει και ένα επιπλέον πρόβλημα. Θα το διατυπώσω δανειζόμενος τα λόγια του Φ. Ηλιού: «Όλα αυτά βέβαια η κάθε παράταξη τα θεώρησε αποκλειστικά συμπεριφορές και στάσεις του αντιπάλου. Οι μεν θα μιλήσουν για τον Μελιγαλά και οι δε θα μιλήσουν για το Μακρονήσι. Η Ελλάδα γνώρισε και Μελιγαλάδες και Μακρονήσια· η δουλειά του ιστορικού δεν είναι να αποφανθεί ότι το ένα είταν καλό και το άλλο κακό. Η δουλειά του ιστορικού είναι να εννοήσει, να κατανοήσει, πώς τα πράγματα κατέστησαν δυνατά, μέσα στη συγκεκριμένη κοινωνία και μέσα στους συγκεκριμένους ανθρώπους».[17]

 


[1] Γ΄ ΣΣ προς Χ Μεραρχία, Θεσσαλονίκη 2 Δεκεμβρίου 1947, ΓΕΣ/ΔΙΣ, Αρχεία Εμφυλίου Πολέμου, τ. 2, σ. 586.

[2] David Close, The Origins of the Greek Civil War, Λονδίνο, Λονδίνο και Νέα Υόρκη, 1995, σ. 195

[3] Το Βήμα, 15 Οκτωβρίου 1946

[4] Γιώργος Μαργαρίτης, Ιστορία του ελληνικού εμφυλίου πολέμου, Αθήνα, τ. 1, 2000, σ. 526-527.

[5] Το Βήμα, 15 Οκτωβρίου 1946

[6] Για τη δράση του Λαζίκ στην Κατοχή βλέπε, Βάϊος Καλογριάς, «Ένοπλες ομάδες ανεξάρτητων οπλαρχηγών και εθνικιστών αξιωματικών στην περιοχή μεταξύ Στρυμόνα και Αξιού (1941-1944), στο Νίκος Μαραντζίδης (επ.), Οι άλλοι καπετάνιοι. Αντικομμουνιστές ένοπλοι στα χρόνια της Κατοχής και του Εμφυλίου, Αθήνα, 2005, σ. 127-200.

[7] Νίκος Μαραντζίδης, Γιασασίν Μιλέτ, Ζήτω το έθνος. Προσφυγιά, Κατοχή και Εμφύλιος: Εθνοτική ταυτότητα και πολιτική συμπεριφορά στους τουρκόφωνους ελληνορθόδοξους του δυτικού Πόντου, Ηράκλειο, 2001, σ. 199

[8] Βλέπε το άρθρο με τίτλο «Δεκατρία χωριά του νομού Κιλκίς μεταξύ των οποίων και η Ξηρόβρυση κατεστράφησαν υπό των κομμουνιστών», Το Φως, 30 Νοεμβρίου 1946.

[9] Ντέηβιντ Κλόουζ, Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος, 1943-1950. Μελέτες για την πόλωση, Αθήνα, 1997, σ. 26

[10] Ριζοσπάστης, 16 Οκτωβρίου 1946.

[11] Για τις σφαγές αμάχων στην Κοκκινιά και τη Βάθη, η μία πλευρά επέρριπτε την ευθύνη στην άλλη, και δεν μπόρεσα να βρω περισσότερα στοιχεία για την ταυτότητα των θυμάτων. Από τα δημοσιεύματα όμως και με δεδομένο ότι η μεν Κοκκινιά ήταν αριστερό χωριό, η δε Βάθη δεξιό («παοτζίδικο»), οι δράστες στη πρώτη περίπτωση πρέπει να ήταν παραστρατιωτικοί, στη δε δεύτερη αντάρτες. Ευχαριστώ τη Φωτούλα Καραλίδου για τη βοήθειά της σε αυτό το ζήτημα.

[12] Ριζοσπάστης, 3 Φεβρουαρίου 1947.

[13] Στράτος Δορδανάς, «Η πιο ‘μεγάλη ημέρα’ του κατοχικού εμφυλίου στην Κεντρική Μακεδονία: Η μάχη του Κιλκίς, 4.11.1944», Κλειώ, 3, 2006, σ. 17-34. Σύμφωνα μάλιστα με δημοσιεύματα των εφημερίδων οι δράστες της σφαγής στην Ξηρόβρυση φώναζαν: «Νομίζετε βρε, ότι πέθανε ο Παπαδόπουλος. Αυτός ζει και θα σας φάει όλους». Ο Κώστας Παπαδόπουλος ήταν ο οπλαρχηγός της περιοχής στα χρόνια της Κατοχής, ο οποίος αν και ακολούθησε πολιτική σταδιοδρομία μεταπολεμικά το όνομά του για τους αριστερούς είχε ταυτιστεί με την τρομοκρατία και τη βία. Ριζοσπάστης, 26 Νοεμβρίου 1946.

[14] Ελευθερία, 30 Νοεμβρίου 1946

[15] Γιάννης Λέφας, Χιλιάδες τέσσερις σταυροί στο μαρτυρικό Μωριά, Αθήνα, 2007, σ. 214, 217-219.

[16] Ben Shepherd, War in the Wild East. The German Army and Soviet Partisans, Καίμπριτζ, Harvard UP, 2004, σελ. 98, 121—122.

[17] Φίλιππος Ηλιού, «Οι εμφύλιοι πόλεμοι στην Ευρώπη του 20ου αιώνα», στο του ιδίου, Ψηφίδες ιστορίας και πολιτικής του εικοστού αιώνα, Αθήνα, 2007, σ. 290.

Πηγή: Πολυμέρης Βόγλης

Advertisements

36 σκέψεις σχετικά με το “Πολυμέρης Βόγλης, Η βία του πολέμου: Ελλάδα, 1941-1949”

  1. Σε σχέση με αυτά που λέει παρακάτω ο Βόγλης, η ταυτότητα των θυμάτων – το ποιούς δηλαδή στοχοποιούσε η κάθε πλευρά – μας δείχνει, σε ένα βαθμό τουλάχιστον, και ποίες ήταν οι στρατηγικές επιδιώξεις των δύο αντιμαχόμενων, των δεξιών παρακρατικών και των αριστερών ανταρτών.

    Αυτό που λέει παρακάτω για δεξιούς παρακρατικούς είναι σωστό.

    “Οι παραστρατιωτικοί έθεσαν στο στόχαστρο τον άμαχο πληθυσμό αριστερών χωριών, όπως η Βαμβακού και η Ξηρόβρυση, διότι γνώριζαν ότι από αυτόν τον πληθυσμό οι αντάρτες αντλούσαν μαχητές, τρόφιμα και πληροφορίες. Η τρομοκράτηση του πληθυσμού της ευρύτερης περιοχής είχε ως στόχο να σταματήσει τον πληθυσμό να ενισχύει τους αντάρτες.”

    Οι δεξιοί παρακρατικοί στοχοποιούσαν τον άμαχο πληθυσμό των αριστερών χωριών αλλά και τις οικογένειες αυτές που είχαν μέλη τα οποία ήταν αντάρτες, ακριβώς ώστε διαμέσου αυτής της βίας να καταστρέψουν την βάση αυτή πάνω στην οποία στηρίζονταν οι αντάρτες για να διεξάγουν τον αγώνα τους. Με άλλα λόγια, η στρατηγική επιδίωξη των παρακρατικών, όπως αυτή αντανακλάται από την ταυτότητα των θυμάτων τους, ήταν η καταστροφή της υποδομής αυτής που ήταν απολύτως αναγκαία ώστε να έχουν οι αντάρτες την δυνατότητα διεξαγωγής του αντάρτικου. Μία υποδομή χωρίς την οποία η επιχειρησιακή ικανότητα των ανταρτών θα μειώνονταν δραματικά – εφόσον θα στερούνταν των μαχητών, των πόρων (τρόφιμα, φάρμακα, χρήματα), και το κυριότερο, των πληροφοριών, που όλα τους ήταν απολύτως αναγκαία για την διεξαγωγή του αντάρτικου και χωρίς αυτά η διεξαγωγή του αδύνατη.

    «Αν και οι δύο αντιμαχόμενους χρησιμοποιούν τη βία με τον ίδιο σκοπό, τον έλεγχο μιας περιοχή, δεν θα πρέπει να αποσυνδέσουμε τις μορφές βίας από την πολιτικο-ιδεολογική ταυτότητά τους. Η υπόθεση εργασίας είναι ότι οι αντάρτες στρέφονται κυρίως κατά των φορέων-μηχανισμών εξουσίας ενώ οι παραστρατιωτικοί κατά των κοινωνικών ερεισμάτων των ανταρτών. Θύματα των ανταρτών είναι χωροφύλακες και παραστρατιωτικοί ή εκπρόσωποι της εξουσίας σε τοπικό επίπεδο (συνήθως δήμαρχοι ή τοπικές ελίτ). Οι αντάρτες θεωρούν ότι εάν εξουδετερώσουν μηχανισμούς και πρόσωπα που καταπιέζουν τον πληθυσμό, τότε αυτός θα τους ακολουθήσει επειδή ο ΔΣΕ εκφράζει τα συμφέροντά τους –δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι ο ΔΣΕ διεξάγει έναν επαναστατικό πόλεμο. Οι παραστρατιωτικοί αντίθετα στρέφονται κατά της κοινωνικής βάσης των ανταρτών, τις οικογένειές τους και τα αριστερά χωριά, με στόχο να αναγκαστούν να εγκαταλείψουν την ύπαιθρο και να κατευθυνθούν στα αστικά κέντρα.»

    Ο Βόγλης προσπαθεί να αποδώσει σε ιδεολογικούς παράγοντες το γεγονός ότι η ταυτότητα των θυμάτων της μίας πλευράς είναι διαφορετική από την ταυτότητα των θυμάτων της άλλης. Παραβλέπει όμως πλήρως την ίδια στιγμή την επίδραση που ασκούσαν ως προς την επιλογή της ταυτότητας των θυμάτων οι στρατηγικές επιδιώξεις της μίας ή της άλλης πλευράς. Και αυτό ενω έχει καταφέρει να διαγνώσει σωστά (ενδεχομένως όμως χωρίς να αντιλαμβάνεται πλήρως αυτή την στρατηγική διάσταση που αποκαλύπτει η ταυτότητα των θυμάτων) ποιά επιδίωξη προωθούσε αυτή ακριβώς η στοχοποίηση των “κοινωνικών ερεισμάτων των ανταρτών” εκ μέρους των παρακρατικών.

    Την ίδια όμως στιγμή αποτυχαίνει να αντιληφθεί ποιά στρατηγική επιδίωξη προωθούσε η εκ μέρους των ανταρτών στοχοποίηση ατόμων που ήταν συνάμα και φορείς της κρατικής εξουσίας (όπως, για παράδειγμα, αστυνομικοί, δικαστικοί, δήμαρχοι) όπως επίσης και ατόμων που βρίσκονταν ψηλά στην τοπική κοινωνική ιεραρχία (π.χ., πετυχημένοι επαγγελματίες που έχαιραν ευρείας κοινωνικής εκτίμησης, παπάδες, τοπικοί επιχειρηματίες). Η στοχοποίηση αυτή επεδίωκε να δημιουργήσει ένα κενό εξουσίας, και επιπλέον την αίσθηση ότι η υφιστάμενη εξουσία ήταν ανήμπορη να επιβληθεί εκεί όπου δρούσαν οι αντάρτες. Έτσι, σε αυτό το κενό εξουσίας, και με δεδομένο ότι η επίσημη εξουσία αδυνατούσε να επιβάλλει την παρουσία της (κάτι που το πιστοποιούσαν πέραν πάσης αμφιβολίας οι εκτελέσεις των τυπικών ή άτυπων εκπροσώπων της από τους αντάρτες), πόσο μάλλον την κυριαρχία της, οι αντάρτες καθίσταντο εκ των πραγμάτων η νέα εξουσία, η οποία βάσιζε φυσικά την κυριαρχία της στην απειλή της ένοπλης βίας εναντίον όποιου θα την αμφισβητούσε.

    Ο Βόγλης αποτυχαίνει να αντιληφθεί ποιές ήταν οι στρατηγικές επιδιώξεις των ανταρτών, όπως αυτές αντανακλώνταν από την ταυτότητα των θυμάτων τους, και αντ’ αυτού επιχειρεί να εξηγήσει την επιλογή των θυμάτων των ανταρτών με βάση την ιδεολογία των τελευταίων – οτι τάχα σκότωναν τοπικούς εκπροσώπους της κρατικής εξουσίας και υψηλά ευρισκόμενους στην τοπική κοινωνική ιεραρχία διοτί έτσι θα τους ακολουθούσε κατόπιν ο τοπικος πληθυσμός, επειδή θα ένιωθε ότι οι αντάρτες τον απελευθερώνουν από τους καταπιεστές του.
    Μία συγκριτική εξέταση όμως και άλλων ανταρτοπολέμων δείχνει ότι αποτελεί κοινή πρακτική εκ μέρους των ανταρτών, και ανεξάρτητα από την ιδεολογική τους τοποθέτηση, η εκτέλεση εκπροσώπων της κρατικής εξουσίας και υψηλά ιστάμενων στην κοινωνική ιεραρχία. Οπότε μπορούμε εύλογα να υποθέσουμε, σε αντίθεση με τον Βόγλη, ότι δεν είναι ιδεολογικά τα αίτια που ωθούν όλους αυτούς τους αντάρτες, με όλων των ειδών τις διαφορετικές ιδεολογικές πεποιθήσεις, στην υιοθέτηση της ίδιας πρακτικής. Και αν ληφθεί υπόψη η στρατηγική παράμετρος που εξυπηρετεί η εν λόγω τακτική τότε η τελευταία καθίσταται πλήρως εξηγήσιμη χωρίς να είναι αναγκαία η οποιαδήποτε αναγωγή σε ιδεολογκά αίτια.

    Μου αρέσει!

  2. στο φ.μπ

    Ioannis Bougas » Και οι δυο πλευρές σκοτώνουν αμάχους; Από την έρευνά μου φαίνεται ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Τα θύματα των παραστρατιωτικών είναι πολύ περισσότερα.»

    -Σοβαρά; Το πιστεύει;
    – Η βία του 1946 ήρθε από παρθενογένεση;

    Ioannis Bougas Αλκιβιαδης Ζουρνατζης Αγαπητέ κ. Ζουρνατζή, θα μου επιτρέψετε να παρατηρήσω ότι δεν ήταν ούτε είναι θέμα ΜΟΝΟ της δεξιάς -υποθέτω ότι εννοείται τους πολιτικούς- αλλά όλων μας. Όλων ημών και όλων αυτών που ανεχόμεθα να ακούμε, να διαβάζουμε, ή να αφήνουμε ασχολίαστα παρόμοια κείμενα.

    Panos Zervas Γιάννη, ο Βόγλης αναφέρεται στο 1946. Το να του αποδίδεις σκόπιμη κακοβουλία (άλλα βρήκε, άλλα είπε) είναι μάλλον υπερβολικό. Το ενδιαφέρον θέμα όμως είναι αυτό που ρωτάς: «Η βία του 1946 ήρθε από παρθενογένεση;» Επ’ αυτού θα σημειώσω τη δική μου άποψη, στο αμέσως επόμενο σχόλιο.

    Panos Zervas Ποτέ δεν πίστεψα ότι η λεγόμενη Λευκή Τρομοκρατία ήταν αποκλειστικά θέμα αντεκδίκησης λόγω των εαμικών εγκλημάτων της Κατοχής, χωρίς να αμφισβητώ ότι ένα μέρος (περιορισμένο) ήταν πράγματι θέμα αντεκδικήσεων. Κι αυτό γιατί οι επικεφαλής τουλάχιστον των παρακρατικών συμμοριών που την εφάρμοζαν ήταν σχεδόν όλοι απλώς καθάρματα του κοινού ποινικού δικαίου, δολοφόνοι, βασανιστές, κλέφτες (κυρίως κλέφτες), βιαστές κλπ. Επιπλέον, σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις είχαν δράση επί Κατοχής, ως Γερμανοτσολιάδες. Τα πραγματικά θύματα (οι συγγενείς) στις περισσότερες περιπτώσεις έμειναν ήσυχοι στον πόνο τους. Αντιθέτως, οι διάφοροι Σούρλες και Μαγγανάδες βρήκαν την ευκαιρία να οργιάσουν. Αλλά κι αυτό μπορεί να εξηγεί τον πρώτο καιρό μετά τη Βάρκιζα, αλλά η συνέχεια και η κορύφωση (το 1946) μένει ανεξήγητη. Εκτός αν έχουμε υπόψη την κρατική καθοδήγηση, την οποία περιγράφουν τα δυο βασιλικά πρωτοπαλίκαρα, ο Μαρκεζίνης και ο Ζαλοκώστας σε εκθέσεις τους προς τον βασιλέα Γεώργιο Β’. Με πλήρη καταγραφή όσων συμμετείχαν στο παρακρατικό κέντρο (Κομμιτάτο, με τον υπουργό Μαυρομιχάλη, τον Βεντήρη και άλλους ανώτερους και ανώτατους αξιωματικούς, εκδότες και πολιτικά πρόσωπα του βασιλικού κύκλου) το οποίο έλεγχε τον εξοπλισμό των (κρατικών πλέον) συμμοριών και καθοδηγούσε από την Αθήνα την παρακρατική δράση σε ολόκληρη την επαρχία. Λεπτομέρειες, εδώ: https://greekcivilwar.wordpress.com/2017/07/02/gcw-1389/ Συμφωνούμε λοιπόν ότι δεν υπήρξε παρθενογένεση. Μόνο που η εξήγηση του φαινομένου είναι εντελώς διαφορετική.

    Panos Zervas Επιπλέον, όπως έχω σημειώσει παλαιότερα, ο βασικός λόγος της Λευκής τρομοκρατίας μετά τη Βάρκιζα ήταν η αδυναμία των Άγγλων να χρηματοδοτήσουν πραγματικές κρατικές μονάδες ασφαλείας για την ύπαιθρο. Είτε από τσιγκουνιά, είτε επειδή είχαν ήδη μπει στον κύκλο της δικής τους χρεοκοπίας που τους ανάγκασε να εγκαταλείψουν την Ελλάδα στους Αμερικανούς, στις αρχές του 1947. Πέρα από τις βασικές πολιτικές επιλογές τους – σώνει και καλά επάνοδος βασιλιά και – κυρίως – όχι γενική αμνηστία, η οποία ήταν η μόνη πράξη που θα απέτρεπε όσες καταστροφές έγιναν από τον Μάρτιο του 1945 ως τη λήξη του Εμφυλίου. Και θα κρατούσαν την Ελλάδα στην Αγγλική επιρροή, παρεμπιπτόντως.

    Ioannis Bougas Panos Zervas Αγαπητέ Πάνο, τι να απαντήσω στην αστεία ανακοίνωση του Βόγλη.
    Γενικά όμως, ακόμη και να αγνοήσουμε τη σχέση της Λευκής Τρομοκρατίας του 1945-46 με τις πολλές χιλιάδες σφαγές αθώων ανθρώπων το 1943-44, μήπως το 1946-49 δεν γινόταν Τρομοκρατία και σφαγές αμάχων από τους αντάρτες του λεγόμενου ΔΣΕ;
    Έλεος βρε παιδί μου; Σε αυτήν την χώρα ζούμε, σε αυτά τα χωριά και σε αυτές τις πόλεις έμπαιναν οι αντάρτες και δεν άφηναν τίποτε. Από τα χωριά και τις πόλεις της Ελλάδος έκανν αναγκαστική επιστράτευση νέων και νεανίδων, εκεί έκαναν πλιάτσικο, εκεί έσφαζαν. Αυτά δεν ήταν βία; Εναντίον τίνων στρέφονταν οι παραστρατιωτικές οργανώσεις, τις συχνές υπερβολές των οποίων είμαι ο τελευταίος που θα αρνηθώ ή θα καλύψω.

    Όμως, οι παραστρατιωτικές οργανώσεις δημιουργήθηκαν και έδρασαν ως αντίιδραση και ως αντεκδίκηση στη δράση των κομμουνιστών, και αυτό δεν αναμένω να το πει ούτε ο Βόγλης ούτε ο Ιός!! Χαιρετώ.

    Panos Zervas Ioannis Bougas Γιάννη, το να απαξιώνεις το Βόγλη (αστεία ανακοίνωση) δεν μετράει και πολύ αν δεν προβάλεις ισχυρά αντεπιχειρήματα. Σε ό,τι αφορά όσα έγραψα εγώ προφανώς δεν αρκεί κάτι ανάλογο (αστείος ο Ιός + ο Πάνος). Γιατί όσα αναφέρονται είναι τεκμηριωμένα σε πηγές υπεράνω υποψίας, δηλαδή στο δεξί και το αριστερό χέρι του Γεωργίου Β’ (δεν μπορούσε να έχει δύο δεξιά χέρια): τον Μαρκεζίνη και τον Ζαλοκώστα. Πολύ θα ήθελα να δω μια δική σου ανάγνωση και σχολιασμό πάνω στα δικά τους κείμενα του 1946 – άφησε κατά μέρος τους «αστείους» σύγχρονους ιστορικούς!

    Μου αρέσει!

  3. Ιoannis Bougas Panos ZervasΠάνο, εγώ ευχαρίστως να σχολιάσω τα πεπραγμένα του Μαρκεζίνη, του Ζαλοκώστα και του Γεωργίου ακόμη, αλλά πριν θέλω να ακούσω απάντηση αν η δράση των παραστρατιωτικών ήταν μονόπλευρη ή πολεμούσαν σε αντίδραση της τρομοκρατίας των συμμοριτών.

    Εν τέλει, όλο αυτό το αίμα θα χυνόταν αν το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ δεν επετίθετο εναντίον των άλλων οργανώσεων αντίστασης το1943;

    Όσο για τον Ιό, Πάνο, δεν θα τους αξιώσω με κριτική πριν κάνουν ένα προσκύνημα στην Πηγάδα, στον Φενεό, στα Δίδυμα, ή κάπου αλλού από τους τόσους τόπους θυσίας αμάχων και προσκυνήσουν!

    Panos Zervas Η δική μου άποψη είναι ότι ήταν μεν αμφίπλευρη, αλλά καθοριστικά ετεροβαρής. Αν δεν δρούσαν οι τρομοκράτες της ακροδεξιάς στην επαρχία αλλά πραγματικά κρατικά σώματα ασφαλείας (και υπό την προϋπόθεση ότι θα είχε δοθεί γενική αμνηστία – εκτός από τους κορυφαίους συνεργάτες των κατακτητών) ο τόπος θα είχε ηρεμήσει οριστικά λίγες βδομάδες μετά τη Βάρκιζα. Και θα είχαν αποφευχθεί τα αλλεπάλληλα σφαγεία ως το τέλος του 1949.

    Panos Zervas «Εν τέλει, όλο αυτό το αίμα θα χυνόταν αν το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ δεν επετίθετο εναντίον των άλλων οργανώσεων αντίστασης το1943;» Με την ίδια λογική δεν θα υπήρχε Εμφύλιος και σφαγές αν η πολιτειακή, η πολιτική και η στρατιωτική ηγεσία του τόπου (Γεώργιος + κυβέρνηση + Παπάγος) αναδεικνύονταν αντάξιοι των περιστάσεων και δεν την κοπανούσαν από τη χώρα ή αν δεν έπαιζαν τις κουμπάρες στην Αθήνα, ενώ οργίαζαν οι κατακτητές. Τα έχει γράψει ο Κανελλόπουλος αυτά, στα 1944. Το ΚΚΕ βρήκε κενό χώρο και τον γέμισε. Η αντίσταση έφτιαξε το ΚΚΕ, δεν έφτιαξε το ΚΚΕ την αντίσταση. Στο χρόνο που η φυσική (ή και η αφύσικη) ηγεσία του τόπου έκανε το κορόιδο. Αυτή είναι η αιτία των καταστροφών, των εμφύλιων σφαγών κλπ που ακολούθησαν, επί Κατοχής. Και μετά, αντί να γίνουν κινήσεις συμφιλίωσης (γενική αμνηστία) έγιναν τα πάντα για να συνεχιστεί ο Εμφύλιος.

    Ioannis Bougas «Η δική μου άποψη είναι ότι ήταν μεν αμφίπλευρη, αλλά καθοριστικά ετεροβαρής.»
    Εδώ διαφωνούμε κάθετα και καθοριστικά! Παραβλέπεις το παρελθόν.

    Για το υπόλοιπο σχόλιο δεν έχω τίποτε σημαντικό να προσθέσω, πέραν του ότι γενική αμνηστεία ήταν δύσκολη να δοθεί, με δεδομένο τον αριθμό και τη βαρβαρότητα των εγκλημάτων του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΟΠΛΑ.

    Μου αρέσει!

  4. «Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι 3.500 άμαχοι σκοτώθηκαν στο διάστημα 1946-1949 –αριθμός υπολογίσιμος αλλά πάντως μικρός σε σχέση με τις απώλειες των εμπολέμων»

    Το κρατος υποστηριξε ακομα οτι ο ΔΣΕ εκτελεσε 3000 πολιτες βλεπε πχ περιπτωση μητερας Γκατζογιαννη.

    «Ποτέ δεν πίστεψα ότι η λεγόμενη Λευκή Τρομοκρατία ήταν αποκλειστικά θέμα αντεκδίκησης λόγω των εαμικών εγκλημάτων της Κατοχής, χωρίς να αμφισβητώ ότι ένα μέρος (περιορισμένο) ήταν πράγματι θέμα αντεκδικήσεων»

    Αυτο το στηριζεις πουθενα; Εχει γινει καμια ερευνα για το θεμα; Μαλλον οχι. Οι 2 περιπτωσεις που αναφερει ο Βογλης ειναι μαλλον τα μεγαλυτερα εγκληματα της λευκης τρομοκρατιας.

    «Με πλήρη καταγραφή όσων συμμετείχαν στο παρακρατικό κέντρο (Κομμιτάτο, με τον υπουργό Μαυρομιχάλη, τον Βεντήρη και άλλους ανώτερους και ανώτατους αξιωματικούς, εκδότες και πολιτικά πρόσωπα του βασιλικού κύκλου) το οποίο έλεγχε τον εξοπλισμό των (κρατικών πλέον) συμμοριών και καθοδηγούσε από την Αθήνα την παρακρατική δράση σε ολόκληρη την επαρχία»

    Καλα εδω προσπερνας την απαντηση και το σχολιασμο του ΣΑΘ που απεδειξε ποσο γελοια ειναι οσα υπστηριζουν οι ΙΟΙ. Για την κατασταση στη Μακεδονια δες και το αρθρο του Μιχαηλιδη με αποσπασματα απο αναφορες του Βρετανικου προξενειου. Μαλλον οι παρακρατικοι καθυστερησαν να οργανωθουν.

    «Επιπλέον, όπως έχω σημειώσει παλαιότερα, ο βασικός λόγος της Λευκής τρομοκρατίας μετά τη Βάρκιζα ήταν η αδυναμία των Άγγλων να χρηματοδοτήσουν πραγματικές κρατικές μονάδες ασφαλείας για την ύπαιθρο. »
    Αυτη ειναι αποψη του Μαργαριτη- δειτε τη συνεντευξη του στον Κουλογλου στο Blog emfilios και τα ψεμματα που αραδιαζει

    «Η αντίσταση έφτιαξε το ΚΚΕ, δεν έφτιαξε το ΚΚΕ την αντίσταση.»
    Φραση του Λιακου. Δεν ξερω κατα ποσο ισχυει, βασικα ειναι εντελως αδιαφορο. Το σημαντικοτερο ειναι οτι το ΚΚΕ ειχε σαν σκοπο να μονοπωλησει την αντισταση, οχι φυσικα για να διωξει τους Γερμανους αλλα για να καταλαβει την εξουσια μετα την αποχωρηση τους, αλλωστε για αυτο το σκοπο ιδρυθηκε.
    Ενταξει για τον Κωστοπουλο, και μαλλον και για σενα που επαναλαμβανεις τα επιχειρηματα του, για τις επιθεσεις του ΕΛΑΣ εναντιον των αλλων οργανωσεων ειναι αποκλειστικα υπευθυνοι ολοι οι υπολοιποι εκτος του ΚΚΕ.

    ΟΙ αστοι πολιτικοι φυσικα και φταινε . Αν ειχαν παραδωσει την εξουσια το Δεκεμβριο του 1944 ολα θα ηταν μελι γαλα και δε θα ακολουθουσε ο εμφυλιος.
    Και πολυ καλα εκαναν και πηγαν στη Μ. Ανατολη καλα οσοι πηγαν. Δεν ειχαν καμια δουλεια να οργανωσουν ανταρτικο αυτη ηταν ευθυνη των στρατιωτικων αξιωματικων.

    Αρέσει σε 1 άτομο

    1. @ ΠΑΝΟΣ
      Γράφετε (fb): #Αντιθέτως, οι διάφοροι Σούρλες και Μαγγανάδες βρήκαν την ευκαιρία να οργιάσουν. Αλλά κι αυτό μπορεί να εξηγεί τον πρώτο καιρό μετά τη Βάρκιζα, αλλά η συνέχεια και η κορύφωση (το 1946) μένει ανεξήγητη. Εκτός αν έχουμε υπόψη την κρατική καθοδήγηση, την οποία περιγράφουν τα δυο βασιλικά πρωτοπαλίκαρα, ο Μαρκεζίνης και ο Ζαλοκώστας σε εκθέσεις τους προς τον βασιλέα Γεώργιο Β’. Με πλήρη καταγραφή όσων συμμετείχαν στο παρακρατικό κέντρο (Κομμιτάτο, με τον υπουργό Μαυρομιχάλη, τον Βεντήρη και άλλους ανώτερους και ανώτατους αξιωματικούς, εκδότες και πολιτικά πρόσωπα του βασιλικού κύκλου) το οποίο έλεγχε τον εξοπλισμό των (κρατικών πλέον) συμμοριών και καθοδηγούσε από την Αθήνα την παρακρατική δράση σε ολόκληρη την επαρχία.#

      Και αλλού, παρακάτω: #…Γιατί όσα αναφέρονται είναι τεκμηριωμένα σε πηγές υπεράνω υποψίας, δηλαδή στο δεξί και το αριστερό χέρι του Γεωργίου Β’ (δεν μπορούσε να έχει δύο δεξιά χέρια): τον Μαρκεζίνη και τον Ζαλοκώστα.#

      Έχω την αίσθηση ότι δεν διαβάσατε με τη δέουσα προσοχή τη (μη δημοσιευθείσα, βεβαίως) απάντηση που δόθηκε στον μονόλογο του (εμπαθούς, μεροληπτικού και πλήρως διαστρεβλωτικού τής ιστορικής πραγματικότητος) «Ιού», από τον «ΣΑΘ»
      https://greekcivilwar.wordpress.com/2017/07/02/gcw-1389/#comment-4073
      Γιατί αν το είχατε κάμει, θα βλέπατε ότι τα πράγματα δεν είναι όπως τα λέτε.
      Σκοπός τού «Κομιτάτου» αυτού (29.6.1946) ΔΕΝ ήταν η «εξολόθρευση της νόμιμης Αριστεράς» που λέει ο «Ιός».
      Σκοπός του ήταν η εξόντωση «ελαχίστων μεν πλην αρχηγετικών στελεχών τών κομμουνιστών διά να παραλύση η όλη οργάνωσις δια του αποκεφαλισμού των αρχηγών», και η καταδίωξη «των αναρχικών ομάδων της περιφερείας» (Μακεδονίας, Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας).
      Είναι απολύτως βέβαιο ότι την εποχή εκείνη δεν σκότωναν και δεν τρομοκρατούσαν αγρίως μόνον οι δεξιοί παρακρατικοί, (με την ανοχή ή και τη στήριξη του επισήμου κράτους). Το ίδιο έκαναν με την ίδια λύσσα και οι ανηλεώς καταδιωκόμενοι, μονίμως (κατά την παγιωμένη πλέον -σε επίπεδο κοινής γνώμης- αριστερή οσιομαρτυρολογία), «αδικημένοι» και «καλοί» ΕΑΜοκομμουνιστές «αυτοαμυνίτες».
      Μέχρι το τέλος Ιουλίου 1946, είχαν πραγματοποιηθεί σ’ όλη τη χώρα 34 επιθέσεις «αριστερών ομάδων» κατά ισαρίθμων υπηρεσιών τής Χωροφυλακής και 76 άλλες συμπλοκές μεταξύ αυτών των δύο θανασίμων εχθρών, αποτέλεσμα των οποίων ήταν ο θάνατος 56 ανδρών της Χωροφυλακής και 77 «κομμουνιστοσυμμοριτών». (Δες Κ. Αντωνίου, «Ιστορία της Ελληνικής Βασιλικής Χωροφυλακής », Αθήνα 1965, τόμ. Γ΄, σελ. 2157).
      Είχαν προηγηθεί εκατοντάδες δολοφονίες σημαινόντων «εθνικοφρόνων» πολιτών, κοινοταρχών, αγροφυλάκων, δημοδιδασκάλων και γενικότερα εκπροσώπων της πολιτείας. Τις δολοφονίες αυτές τις διέπρατταν συνήθως όργανα της δυσώνυμης «Στενής Αυτοάμυνας». Η οργάνωση αυτή, (μυστική αστυνομία και εκτελεστικό όργανο του βαθέος ΚΚΕ), «αντικατέστησε την [αιμοσταγή] Ο.Π.Λ.Α. τής Εαμικής περιόδου και ήτο τρομοκρατική οργάνωσις αποτελουμένη εξ εμπίστων, τολμηρών και εγκληματιών κομμουνιστών. Εις την οργάνωσιν ταύτην οφείλονται αι διαπραχθείσαι δολοφονίαι εις τας Αθήνας…….και την λοιπήν Ελλάδα». (Δες Δ. Ζαφειρόπουλος, «Ο Αντισυμμοριακός Αγών», Αθήνα 1956, σελ. 55).
      Απονενοημένη «απάντηση» του επίσημου Κράτους σ’ αυτήν ακριβώς την (σαφώς οργανωμένη και συντονισμένη από το ΚΚΕ) «ειρηνική» δράση των ΕΑΜοκομμουνιστών, ήταν και το διαβόητο το «Μακεδονικό Κομιτάτο».
      Στην ύπαιθρο, ιδιαίτερα στη βόρεια Ελλάδα, η Χωροφυλακή είχε ουσιαστικά γονατίσει, και μαζί της ο κρατικός μηχανισμός είχε σχεδόν παραλύσει. Είχε επιτευχθεί «μία σιωπηρά συμφιλίωσις μεταξύ αφ’ ενός μεν εθνικοφρόνων Ελλήνων αφ’ ετέρου δε κομμουνιστών-Νοφιτών, ενώ εν τη πραγματικότητι ήτο πλήρης υποταγή του εθνικόφρονος στοιχείου έναντι της υποσχέσεως εξασφαλίσεως της ζωής του. Όρος της συμφιλιώσεως ήτο η μη κατάδοσις πάσης παρανόμου κινήσεως ή ενεργείας του Κ.Κ.Ε.». (Δες Δ. Ζαφειρόπουλος, ένθα ανωτέρω, σελ. 176).
      Ειδικότερα σε εκτεταμένες παραμεθόριες περιοχές των νομών Καστοριάς, Φλωρίνης, Πέλλης, όπου το σλαβόφωνο στοιχείο (που στη συνέχεια απετέλεσε-όπως είναι πλέον απολύτως βεβαιωμένο- την πλειονότητα του κομμουνιστικού «Δημοκρατικού Στρατού» [πράγμα που ασφαλώς σημαίνει πάρα πολλά….]) ήταν εντονότατο, και όπου, μαζί με όλα τα άλλα, έβραζε και το εξαιρετικά επικίνδυνο καζάνι του ‘αλυτρωτισμού’, η κατάσταση είχε γίνει κυριολεκτικά χαώδης. Στο σλαβόφωνο Βίτσι και στο γειτονικό, επίσης σλαβόφωνο Καϊμακτσαλάν π.χ., δρούσαν πάνω από 250 Σλαβομακεδόνες αντάρτες (ΝΟΦ) υπό τις διαταγές στελεχών του Κ.Κ.Ε. Αποτελούσαν 25-30 ομάδες και εξορμούσαν από τη «Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας» ως ‘εκδικητές’ των δεινών (εντός και εκτός εισαγωγικών) που υφίσταντο οι Σλαβομακεδόνες, αλλά προπαντός για να προπαγανδίσουν την ενσωμάτωση της ‘Έγεϊσκας’ Μακεδονίας στην ‘ελεύθερη’ πλέον πατρίδα των ‘Μακεδόνων’. (Δες Ι. Κολιόπουλος, «Λεηλασία Φρονημάτων» [τόμ. Β΄], Θεσσαλονίκη 1995, σελ. 31 και 102).
      «Η Θεσσαλία και η δυτική Μακεδονία σχημάτιζαν μια συνεχόμενη έκταση αριστερής επικράτειας που επικοινωνούσε με τα φιλόξενα εδάφη της Γιουγκοσλαβίας, όπου δεκάδες χιλιάδες υποστηρικτές του ΕΑΜ και Σλαβόφωνοι έβρισκαν καταφύγιο στα 1945-6». (Δες David Close και Θ. Βερέμης «Ο στρατιωτικός αγώνας, 1945-9», στο «Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος 1943-1950», επιμ. David Close, Αθήνα 1998 (;), σελ. 131).
      Στις 30.6.1946, την επομένη δηλαδή της ίδρυσης του «Κομιτάτου», έχουμε την (πρώτη) επίθεση των κομμουνιστών εναντίον της Ναούσης. Όλα αυτά τα αναμφιβόλως…… «αυτοαμυνίτικα» κατορθώματα, δεν τα πραγματοποίησαν οι «άοπλοι αριστεροί» που γράφει ο «Ιός», αλλά οργανωμένες και παθιασμένες ένοπλες ομάδες.
      Έξι μέρες αργότερα, στις 5.7.1946, έχουμε π.χ. το σοβαρότατο επεισόδιο της Ποντοκερασιάς Κιλκίς, που έδειξε τη βαθιά και άκρως επικίνδυνη για μια (έστω και σοβαρά προβληματική) φιλελεύθερη κοινοβουλευτική Δημοκρατία, «διάβρωση» του Στρατού και της Εθνοφυλακής από την οργανωμένη στο Κ.Κ.Ε. Αριστερά. Όπως είναι γνωστό, την ημέρα εκείνη ο λόχος προκαλύψεως που έδρευε εκεί, κυριολεκτικά διαλύθηκε από «οργανωμένους» αριστερούς στρατιώτες της μονάδας αυτής εν συνεργασία με επίσης οργανωμένους αριστερούς πολίτες της Ποντοκερασιάς. «Και 40 φαντάροι με το Σκαντζέλη επικεφαλής, προσχώρησαν στους αντάρτες με τα όπλα τους…», όπως γράφει ο Σ. Γρηγοριάδης (ένθα ανωτέρω σελ. 247), ή «με 70 στρατιώτας του Λόχου Ποντοκερασιάς συρομένους αιχμαλώτους…», όπως γράφει η τότε συνταχθείσα στρατιωτική έκθεση. (Δες «Αρχεία Εμφυλίου Πολέμου ‘1944-1949’», Αθήνα 1998, τόμος 2 σελίδα 344). Ο «Κίσσαβος» (Γ. Μπλάνας), στο βιβλίο του «Εμφύλιος Πόλεμος 1946-1949», Αθήνα 1976, σελ. 56-58, λέει ξεκάθαρα ότι ο «εχθρικός στρατός» της Θεσσαλίας, με εξαίρεση τα βασικά στελέχη, ήταν ουσιαστικά «δικός τους», δηλαδή αριστερός. Το ίδιο λέει και ο πολύς «Γούσιας» (Γ. Βοντίτσος) για το Στρατό των Ιωαννίνων, αλλά κι ο ίδιος ο Μάρκος Βαφειάδης για το σύνολο του «μοναρχοφασιστικού» στρατού. (Δες Σ. Γρηγοριάδης, ένθα ανωτέρω, σελ. 249).
      Αυτά προς το παρόν.
      ΥΓ: Δεν θα σας τα έγραφα όλα αυτά, αγαπητέ, αν δεν ήμουν βέβαιος ότι είστε έτοιμος να αναθεωρήσετε ακόμα και τις πιο βαθιά ριζωμένες πεποιθήσεις σας γύρω από τον Εμφύλιο, αν βρεθείτε μπροστά σε σοβαρά επιχειρήματα.
      Αν και ξέρουμε και οι δύο καλά ότι η πλήρης αναθεώρηση αυτών των βαθιά ριζωμένων πεποιθήσεων, (των ‘διηθημένων’ μέσα από το φίλτρο τών βιωμάτων και της μνήμης, όπως λέγαμε τις προάλλες αλλού), είναι πράγμα πολύ δύσκολο και πολύ συχνά ακατόρθωτο.

      Αρέσει σε 1 άτομο

  5. Ioannis Bougas Αγαπητέ κ. Θεοδωρόπουλε, Σπύρο, ευχαριστώ πολύ για την τεκμηριωμένη απάντηση, και γιατί είναι αυτό ακριβώς που χρειάζεται και χρειαζόταν για χρόνια.

    Πιό πάνω το είχα επισημάνει, λέγοντας σε άλλον σχολιαστή:
    «Αγαπητέ κ. Ζουρνατζή, θα μου επιτρέψετε να παρατηρήσω ότι δεν ήταν ούτε είναι θέμα ΜΟΝΟ της δεξιάς -υποθέτω ότι εννοείται τους πολιτικούς- αλλά όλων μας. Όλων ημών και όλων αυτών που ανεχόμεθα να ακούμε, να διαβάζουμε, ή να αφήνουμε ασχολίαστα παρόμοια κείμενα».

    Χρειάζονται από όλους όσους μπορούν τεκμηριωμένες απαντήσεις σε προκλητικά κείμενα της αριστερής ιστοριογραφίας.

    Για χρόνια είχαν το πεδίο τελείως ελεύθερο.

    Panos Zervas Σπύρος Θεοδωροπουλος «Είχαν προηγηθεί εκατοντάδες δολοφονίες σημαινόντων «εθνικοφρόνων» πολιτών, κοινοταρχών, αγροφυλάκων, δημοδιδασκάλων και γενικότερα εκπροσώπων της πολιτείας». Μήπως υπάρχει κάποια υπερβολή στη λέξη «εκατοντάδες»; Που δολοφονήθηκαν αυτές οι εκατοντάδες, από τη Βάρκιζα ως το τέλος του 1946; Γνωρίζω κάποια περιστατικά, αλλά το «εκατοντάδες» ειλικρινά μου διαφεύγει. Εκτός αν συμποσούνται ως «εκπρόσωποι της πολιτείας» και τα μέλη των ακροδεξιών παρακρατικών συμμοριών – αν και πάλι δεν προκύπτουν «εκατοντάδες». Στοιχεία (όχι αποφάνσεις) υπάρχουν;

    Panos Zervas Στο Βίτσι και στο Καιμακτσαλάν ήταν 250 αντάρτες του ΝΟΦ. Ο Μαγγανάς και ο Σούρλας τι σχέση είχαν, ο πρώτος στο Μωριά και ο δεύτερος στη Θεσσαλία; Κι όμως αυτούς αναφέρει ο Μαρκεζίνης (στην έκθεσή του προς τον Γεώργιο) ως… υποδείγματα.

    Panos Zervas Συνολικά για τα στοιχεία του σχολίου σας, αγαπητέ κ. Θεοδωρόπουλε: Δεν πείθουν. Πχ αναφέρεσθε στο «σκοπό» που έθετε το παρακρατικό «Κομιτάτο» για τις παρακρατικές συμμορίες και δείχνετε να τον παίρνετε τοις μετρητοίς, ενώ γνωρίζουμε τι συνέβη στην πραγματικότητα. Σα να έχεις μπροστά σου το λύκο και να προβληματίζεσαι για τον ντορό του. Ή σαν να δίνεις παρόμοιες «οδηγίες» στον Μαγγανά – αν είναι δυνατόν! Ευχαριστώ, ωστόσο, ειλικρινά για το σχόλιό σας. Αν είναι αυτή η «ανασκευή» των δικών μου θέσεων, τότε δεν πρέπει να έχω λαθέψει σε μη συγγνωστό βαθμό, ετοιμάζοντας πάντοτε τον «Ερμή». Επιπλέον θέλω να ευχαριστήσω μαζί με σας και τον Γιάννη (Μπουγά) για το υψηλό επίπεδο των παρεμβάσεων (άσχετα με τις διαφωνίες) και για τη φιλική διάθεση.

    Μου αρέσει!

    1. (fb)Σπύρος Θεοδωροπουλος Panos Zervas
      Τις «αποφάνσεις» που λέτε, τις αφήνω για άλλους. Όπως και την αγνόηση στοιχείων, (όταν αυτά δεν εξυπηρετούν τις θέσεις και τα συμπεράσματά τους).
      Για την εντατική εξόντωση, (από ένοπλες ομάδες κομμουνιστών), κοινοταρχών, χωροφυλάκων, αγροφυλάκων, δημοδιδασκάλων και γενικότερα κρατικών αξιωματούχων, το 1946, παραπέμπω ενδεικτικά στον Ι. Κολιόπουλο, «Λεηλασία Φρονημάτων», (Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1995, τόμος Β΄, σελ. 117-119), καθώς και στον D.Close (Επιμ.), «Ο εληνικός εμφύλιος πόλεμος 1943-1950», (Φιλίστωρ, Αθήνα 1997, σελ. 132-133).
      Ως προς τα θύματα της βίας γενικότερα, (και των δύο πλευρών), το 1946, οι D. Close και Βερέμης, (έ.α. σελ. 132-133) γράφουν:
      «…..η πολιτική βία και στις δυό πλευρές αυξανόταν σταθερά από τον Οκτώβριο του 1946. Για παράδειγμα, η βρετανική αστυνομική αποστολή ανέφερε ένα μέσο όρο 68 πολιτικών δολοφονιών το μήνα, ανάμεσα Ιανουάριο και Μάιο του ’46, και 169 τον Σεπτέμβριο. Έξω από τις πόλεις η αύξηση αυτή ήταν γενική, αλλά παρατηρήθηκε ιδιαίτερα στην Πελοπόννησο, τη Θεσσαλία και την κεντρική και δυτική Μακεδονία. ΚΥΡΙΑΡΧΗ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΤΑΣΗΣ ΑΥΤΗΣ, ΗΤΑΝ Η ΑΠΕΛΠΙΣΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΩΝ ΤΟΥ ΕΑΜ ΑΠΟ ΤΗ ΛΕΥΚΗ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ. [Τα κεφαλαία δικά μου. Είναι σαφές ότι οι ‘αυτοαμυνίτες’, μη αντέχοντας άλλο, ξέσπασαν και ανταπέδωσαν αγριότερα. Έτσι η βία εντάθηκε ακόμα περισσότερο]. Κι ένας ειδικός λόγος, ήταν η απελευθέρωση, με την αμνηστία του Δεκεμβρίου του 1945, 3000 αριστερών κρατουμένων οι οποίοι, στη συνέχεια έγιναν θύματα ή όργανα αντεκδικήσεων. Η κλιμάκωση προχώρησε κι άλλο με την εντατικοποίηση των διώξεων που ασκούσε η Δεξιά, στην προσπάθειά της να εξασφαλίσει τη νίκη στις εκλογές και στη συνέχεια στο δημοψήφισμα του 1946».
      … «Στην Πελοπόννησο, κυριαρχούσε η βία της Δεξιάς, …».
      … «Διαδεδομένη επίσης ήταν η βία της Δεξιάς στη Ρούμελη και τη νότια Θεσσαλία. ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΟΜΩΣ, ΕΠΙΚΡΑΤΟΥΣΕ Η ΒΙΑ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ». (Τα κεφαλαία δικά μου).

      Αυτό το παραμύθι τής τάχα ‘μονόπλευρής’ και ‘άδικης’ βίας τών ακροδεξιών εναντίον τών (ηρωομαρτύρων) «καταδιωκομένων αγωνιστών», την περίοδο 1945-46, πρέπει κάποτε να τελειώσει!.

      Γιατί, αγαπητέ κ. Πάνο, προσπερνάτε ‘στο ντούκου’ τα στοιχεία για τη δράση τών ένοπλων ομάδων τών κομμουνιστών εναντίον τής Χωροφυλακής. Τα θεωρείτε αμελητέα;
      # Μέχρι το τέλος Ιουλίου 1946, είχαν πραγματοποιηθεί σ’ όλη τη χώρα 34 επιθέσεις «αριστερών ομάδων» κατά ισαρίθμων υπηρεσιών τής Χωροφυλακής και 76 άλλες συμπλοκές μεταξύ αυτών των δύο θανασίμων εχθρών, αποτέλεσμα των οποίων ήταν ο θάνατος 56 ανδρών της Χωροφυλακής και 77 «κομμουνιστοσυμμοριτών». (Δες Κ. Αντωνίου, «Ιστορία της Ελληνικής Βασιλικής Χωροφυλακής », Αθήνα 1965, τόμ. Γ΄, σελ. 2157).#
      (Αναλυτικότερα περί αυτού, στην πλήρη απάντηση του ΣΑΘ στην αντιδεξιά προπαγάνδα τού αλήστου μνήμης «Ιού», εδώ: https://greekcivilwar.wordpress.com/2017/07/02/gcw-1389/…)

      Γιατί προσπερνάτε στο ντούκου τα άλλα;
      # Στην ύπαιθρο, ιδιαίτερα στη βόρεια Ελλάδα, η Χωροφυλακή είχε ουσιαστικά γονατίσει, και μαζί της ο κρατικός μηχανισμός είχε σχεδόν παραλύσει. Είχε επιτευχθεί «μία σιωπηρά συμφιλίωσις μεταξύ αφ’ ενός μεν εθνικοφρόνων Ελλήνων αφ’ ετέρου δε κομμουνιστών-Νοφιτών, ενώ εν τη πραγματικότητι ήτο πλήρης υποταγή του εθνικόφρονος στοιχείου έναντι της υποσχέσεως εξασφαλίσεως της ζωής του. Όρος της συμφιλιώσεως ήτο η μη κατάδοσις πάσης παρανόμου κινήσεως ή ενεργείας του Κ.Κ.Ε.». (Δες Δ. Ζαφειρόπουλος, ένθα ανωτέρω, σελ. 176).

      Ειδικότερα σε εκτεταμένες παραμεθόριες περιοχές των νομών
      Καστοριάς, Φλωρίνης, Πέλλης, όπου το σλαβόφωνο στοιχείο (που στη συνέχεια απετέλεσε-όπως είναι πλέον απολύτως βεβαιωμένο- την πλειονότητα του κομμουνιστικού «Δημοκρατικού Στρατού» [πράγμα που ασφαλώς σημαίνει πάρα πολλά….]) ήταν εντονότατο, και όπου, μαζί με όλα τα άλλα, έβραζε και το εξαιρετικά επικίνδυνο καζάνι του ‘αλυτρωτισμού’, η κατάσταση είχε γίνει κυριολεκτικά χαώδης. Στο σλαβόφωνο Βίτσι και στο γειτονικό, επίσης σλαβόφωνο Καϊμακτσαλάν π.χ., δρούσαν πάνω από 250 Σλαβομακεδόνες αντάρτες (ΝΟΦ) υπό τις διαταγές στελεχών του Κ.Κ.Ε. Αποτελούσαν 25-30 ομάδες και εξορμούσαν από τη «Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας» ως ‘εκδικητές’ των δεινών (εντός και εκτός εισαγωγικών) που υφίσταντο οι Σλαβομακεδόνες, αλλά προπαντός για να προπαγανδίσουν την ενσωμάτωση της ‘Έγεϊσκας’ Μακεδονίας στην ‘ελεύθερη’ πλέον πατρίδα των ‘Μακεδόνων’. (Δες Ι. Κολιόπουλος, «Λεηλασία Φρονημάτων» [τόμ. Β΄], Θεσσαλονίκη 1995, σελ. 31 και 102).
      «Η Θεσσαλία και η δυτική Μακεδονία σχημάτιζαν μια συνεχόμενη έκταση αριστερής επικράτειας που επικοινωνούσε με τα φιλόξενα εδάφη της Γιουγκοσλαβίας, όπου δεκάδες χιλιάδες υποστηρικτές του ΕΑΜ και Σλαβόφωνοι έβρισκαν καταφύγιο στα 1945-6». (Δες David Close και Θ. Βερέμης «Ο στρατιωτικός αγώνας, 1945-9», στο «Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος 1943-1950», επιμ. David Close, Αθήνα 1998, σελ. 131).

      Στις 30.6.1946, την επομένη δηλαδή της ίδρυσης του «Κομιτάτου», έχουμε την (πρώτη) επίθεση των κομμουνιστών εναντίον της Ναούσης. Όλα αυτά τα αναμφιβόλως…… «αυτοαμυνίτικα» κατορθώματα, δεν τα πραγματοποίησαν οι «άοπλοι αριστεροί» που γράφει ο «Ιός», αλλά οργανωμένες και παθιασμένες ένοπλες ομάδες.

      Έξι μέρες αργότερα, στις 5.7.1946, έχουμε π.χ. το σοβαρότατο επεισόδιο της Ποντοκερασιάς Κιλκίς, που έδειξε τη βαθιά και άκρως επικίνδυνη για μια (έστω και σοβαρά προβληματική) φιλελεύθερη κοινοβουλευτική Δημοκρατία, «διάβρωση» του Στρατού και της Εθνοφυλακής από την οργανωμένη στο Κ.Κ.Ε. Αριστερά. Όπως είναι γνωστό, την ημέρα εκείνη ο λόχος προκαλύψεως που έδρευε εκεί, κυριολεκτικά διαλύθηκε από «οργανωμένους» αριστερούς στρατιώτες της μονάδας αυτής εν συνεργασία με επίσης οργανωμένους αριστερούς πολίτες της Ποντοκερασιάς. «Και 40 φαντάροι με το Σκαντζέλη επικεφαλής, προσχώρησαν στους αντάρτες με τα όπλα τους…», όπως γράφει ο Σ. Γρηγοριάδης (ένθα ανωτέρω σελ. 247), ή «με 70 στρατιώτας του Λόχου Ποντοκερασιάς συρομένους αιχμαλώτους…», όπως γράφει η τότε συνταχθείσα στρατιωτική έκθεση. (Δες «Αρχεία Εμφυλίου Πολέμου ‘1944-1949’», Αθήνα 1998, τόμος 2 σελίδα 344). Ο «Κίσσαβος» (Γ. Μπλάνας), στο βιβλίο του «Εμφύλιος Πόλεμος 1946-1949», Αθήνα 1976, σελ. 56-58, λέει ξεκάθαρα ότι ο «εχθρικός στρατός» της Θεσσαλίας, με εξαίρεση τα βασικά στελέχη, ήταν ουσιαστικά «δικός τους», δηλαδή αριστερός. Το ίδιο λέει και ο πολύς «Γούσιας» (Γ. Βοντίτσος) για το Στρατό των Ιωαννίνων, αλλά κι ο ίδιος ο Μάρκος Βαφειάδης για το σύνολο του «μοναρχοφασιστικού» στρατού. (Δες Σ. Γρηγοριάδης, ένθα ανωτέρω, σελ. 249).#

      Γιατί τόση επιμονή στην ακροδεξιά (‘λευκή’) βία τού 1945-46, και σχεδόν παντελής αγνόηση τής κατοχικής αλλά και μετακατοχικής ‘κόκκινης’ βίας, ως το τέλος τού 1946;

      Κλείνω με ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την αξιόλογη «Ιστορία τής Ελληνικής Βασιλικής Χωροφυλακής» του Κ. Αντωνίου, τόμος Γ΄, (Αθήνα 1965), σελ. 2142:
      «Προσθέτομεν ακόμη ότι αυτό το οποίον από ένα ασύνετον της εποχής πνεύμα δημοκοπίας αποκαλούμεν συλλήβδην ‘παρακρατικαί οργανώσεις’ και ‘παρακρατική δράσις’, κατά την περίοδον εκείνην, εάν απομονώσωμεν την κακοποιόν ενίων δράσιν, απετέλεσε την υπερχείλισιν της εθνικής αγανακτήσεως εκ των σφαγών, της προκλητικότητος και θρασύτητος, αλλά και ατιμωρησίας τών κακοποιών τού ΚΚΕ, ως και εκδήλωσιν εν συνεχεία προς στοιχειώδη άμυναν, ένεκεν της κρατικής αβελτηρίας και ανεπαρκείας εις αμφοτέρας τας περιπτώσεις».

      «Δεν πείθουν», λέτε, τα στοιχεία που παραθέτω και τα επιχειρήματα που χρησιμοποιώ.
      Κάνετε λάθος! Το σωστό είναι ότι «δεν πείθουν» εσάς και όποιους σκέπτονται σαν εσάς.
      Με παρηγορεί το ότι έχουν πείσει άλλους, ασύγκριτα καλυτέρους μου, όπως τον Κολιόπουλο, τον Βερέμη, τον Ιατρίδη, τον Σφέτα, τον Μιχαηλίδη, τον Κόντη, τον Μαραντζίδη…
      Να ‘στε καλά!

      Μου αρέσει!

  6. Η συσκεψη αφορουσε την κατασταση στη Β Ελλαδα την οποια και περιεγραψε με ακριβεια ο ΣΑΘ στην απαντηση του. Μηπως αμφισβητεις τις επιθεσεις που αναφερει; Ο Μαγγανας που κολλαει ακριβως; Αλλωστε η μοναδικη αναφορα στη συμμορια του μαλλον αποδεικνυει την αδυναμια του κρατους να ελεγξει την κατασταση στη Β Ελλαδα. Δεν σου κανει εντυπωση οτι δεν αναφερουν την υπαρξη καποιας δεξιας συμμοριας βορειως της Καρδιτσας; Ολα αυτα επιβεβαιωνουν την αποψη οτι ο εμφυλιος στη Β Ελλαδα δεν ηταν μονοπλευρος. Και βεβαια το ερωτημα παραμενει γιατι οι λεγομενοι καταδιωκομενοι οργανωθηκαν κυριως στη Β ελλαδα και οχι πχ στην Πελοπονησσο.
    Κατα τους ιους σκοπος της συσκεψης ηταν η εξοντωση της νομιμης αριστερας. Απο ποτε θεωρειτε νομιμος αυτος που οργανωνει επιθεσεις εναντιον αστυνομικων τμηματων και στρατοπεδων. Ασε που τα ποσα που αναφερονται ειναι ψιχουλα μπροστα σε αυτα που ειχε τη δυνατοτητα να διαθεσει το ΚΚΕ. Να θυμισω οτι απο το φθινοπωρο του 46 και μεσα σε λιγους μηνες ο ΔΣΕ αυξησε τη δυναμη του, σχεδον την τριπλασιασε, προφανως κατι που δε θα μπορουσε να γινει χωρις προεργασια.

    Μου αρέσει!

  7. Τον Μαγγανά τον κολλάει ο Μαρκεζίνης.

    *

    Από το φ.μπ

    Ioannis Bougas Panos Zervas «Με την ίδια λογική δεν θα υπήρχε Εμφύλιος και σφαγές αν η πολιτειακή, η πολιτική και η στρατιωτική ηγεσία του τόπου (Γεώργιος + κυβέρνηση + Παπάγος) αναδεικνύονταν αντάξιοι των περιστάσεων και δεν την κοπανούσαν από τη χώρα ή αν δεν έπαιζαν τις κουμπάρες στην Αθήνα, ενώ οργίαζαν οι κατακτητές. Τα έχει γράψει ο Κανελλόπουλος αυτά, στα 1944. Το ΚΚΕ βρήκε κενό χώρο και τον γέμισε. Η αντίσταση έφτιαξε το ΚΚΕ, δεν έφτιαξε το ΚΚΕ την αντίσταση. Στο χρόνο που η φυσική (ή και η αφύσικη) ηγεσία του τόπου έκανε το κορόιδο. Αυτή είναι η αιτία των καταστροφών, των εμφύλιων σφαγών κλπ που ακολούθησαν, επί Κατοχής.»

    Πάνο, δεν είχα δεί πριν αυτό το μέρος του σχολίου σου. Με τα δύο θέματα που θίγεις, την αποχώρηση του βασιλιά Γεωργίου Β’ και την έγκαιρη συμμετοχή των αξιωματικών ασχολούμαι στο «ΑΘΩΩΝ ΑΙΜΑ, «Ελεύθερος Μωριάς» 1943-44» Τόμος Α’, Παραθέτω εδώ σχετικά εδάφια και θα κλείσω με συνοπτικές παρατηρήσεις στο τέλος.
    «…Ἡ βασική κατηγορία τῶν παλαιῶν πολιτικῶν πρός τόν Βα¬σι¬λιά Γεώργιο Β’ ἀφοροῦσε τήν ἐκ μέρους του ἀποδοχή καί στή¬ριξη τῆς δικτατορίας τοῦ Μεταξᾶ, κάτι πού εἶναι εὔκολα κατα¬νοη¬τό. Μερικοί ἀπό αὐτούς συντάσσονταν μέ τό ΚΚΕ καί σχο¬λίαζαν ἀρ¬νητικά τήν ἀποχώρηση τοῦ Βασιλιᾶ ἀπό τήν Ἑλλάδα. Προφα¬νῶς, ἀντί τῆς συνέχισης τοῦ ἀγώνα ἐναντίον τοῦ φασι¬σμοῦ καί τοῦ να¬ζισμοῦ πού ἐπέλεξε, θά προτιμοῦσαν ὁ Βασιλιάς νά εἶχε παρα¬μεί¬νει στήν Ἀθήνα ὥστε νά μποροῦν νά τόν κατηγοροῦν ὅτι ἐγκατέ¬λειψε τόν ἀγώνα! Ἀρνητικά σχόλια ἔχουν γίνει καί γιά τή μετα¬φορά τοῦ χρυσοῦ ἀπό τήν Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, μέσω Ἡρα-κλεί¬ου, Αἰγύπτου καί Νοτίου Ἀφρικῆς, στό Λονδῖνο. Μήπως θά ἦταν προτιμότερο νά τόν ἄφηναν ὅλον στούς Γερμανούς νά τόν κατά¬σχουν, ὅπως ἔκαναν μέ τήν μικρή ποσότητα πού εἶχε μείνει στά ὑπόγεια τῆς Τράπεζας;
    Ἡ προπαγάνδα τῆς Ἀριστερᾶς καί γιά τά δυό θέματα ἦταν διαδεδομένη στήν Κατοχή καί γινόταν ἀκόμη καί σέ παιδιά τοῦ Δημοτικοῦ. Ἀναγνωστικό τῆς Γ΄ καί Δ΄ τάξης πού εἶχε κυκλοφο¬ρήσει ἡ ΠΕΕΑ στήν «Ἐλεύθερη Ἑλλάδα» τό 1944, περιεῖχε καί αὐ¬τά: «…Οἱ φασίστες στρατηγοί ἔβλεπαν μέ τρόμο πώς ἦρθε ἡ ὥρα τῆς τιμωρίας τους κι εἶπαν: -Κάλιο νά ‘ρθοῦν οἱ Γερμανοί κα¬τα¬χτη¬τές, παρά νά νικήσει ὁ λαός καί νά χάσουμε τήν ἐξουσία. Κι ἔτσι ἔκαμαν οἱ στρατηγοί τοῦ Βασιληᾶ. Ἄνοιξαν διάπλατα τίς πόρτες τῆς Βόρειας Ἑλλάδας γιά νά μποῦν οἱ Γερμανοί κι οἱ Βούλγαροι. Στό μεταξύ ὁ Βασιληάς ἄρπαξε τό χρυσάφι, πού μέ τό αἷμα του τό μάζεψε ὁ Λαός, κι ἔφυγε μαζί μέ τούς ἀρχηγούς τῆς τεταρτοαυγου¬στιανῆς τυραννίας» [!!!]. («ΤΑ ΑΕΤΟΠΟΥΛΑ» σελ. 32). Ἡ ἀλήθεια ὅμως εἶναι ὅτι ἡ Ἑλλάδα ἦταν ἡ μόνη χώρα πού κατε¬λήφθη ἀπό τούς Γερ¬μα¬νούς, ἀλλά διέσωσε τό μεγαλύτερο μέρος τοῦ θησαυ¬ρο¬φυλακίου της!

    Ioannis Bougas (Συνέχεια)[…] Ἕνας κλάδος Ἑλλήνων πού στήν ἀρχή τῆς Κατοχῆς βρέ¬θηκε σέ τραγικές συνθῆκες σύγχισης, ἦταν οἱ ἐν ἐνεργείᾳ μόνιμοι ἀξιω¬ματικοί τοῦ στρατοῦ πού δέν διέφυγαν στή Μέση Ἀνατολή. Κα¬τέ¬ληξαν εἴτε στούς τόπους καταγωγῆς τῶν οἰκογενειῶν τους, στήν Ἀθήνα ἤ σέ κάποια ἄλλη μεγάλη πόλη. Ἡ ἐποπτεία καί μι-σθο¬δοσία τους πέρασε στήν κατοχική κυβέρνηση τῆς Ἀθήνας με¬σω τῶν φρουράρχων κάθε νομοῦ, θέση στήν ὁποία κατά κα¬νόνα ἡ κυβέρνηση διόρισε τόν ἀρχαιότερο κατά τόπο ἀξιωματικό. Ὅλοι παρακολουθοῦνταν ἀπό τούς κατακτητές καί γι᾽ αὐτό ἦταν ὑπο¬χρεωμένοι νά ἰδιωτεύουν αὐστηρῶς ἄν ἤθελαν νά ἀποφύ-γουν προβλήματα μέ τίς δυνάμεις κατοχῆς. Πολλοί δέν ἀπέφυγαν τίς διώξεις καί ἀρκετοί κατέληξαν αἰχμάλωτοι στήν Ἰταλία ἤ στή Γερμανία. Ἰδιαίτερα, ἀξιωματικοί τῆς κεντρικῆς καί νοτίου Ἑλλά¬δος διώχτηκαν μετά τήν ἀνατίναξη τῆς γέφυρας τοῦ Γοργοποτά¬μου στίς 26 Νοεμβρίου 1942.
    […] Δέν πῆραν κυβερνητικές θέσεις ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί, μέ τή θέλησή τους ἤ ὑπό πίεση, οὔτε ἔμειναν ἀργοί καί ἀδιάφοροι στήν Κατοχή. Πολλές ἑκατοντάδες ἔλαβαν μέρος στήν Ἀντίσταση, μέ¬σω διαφόρων ὀργανώσεων. Ἐκτός ἀπό τίς γνω-στές μεγάλες ἔνο¬πλες ὀργανώσεις μέ πρωταγωνιστές ἀξιωματικούς -ΕΔΕΣ, ΕΛΑΣ, ΕΚΚΑ, ΠΑΟ, ΥΒΕ, ΕΣ, κ.λπ.- ὑπῆρξαν καί ἄλλες, ἰδιαίτερα σπου¬δαῖες στίς ὁποῖες πρωταγωνίστησαν ἀξιωματικοί. Γιά παρά¬δειγ¬μα, ἡ ΠΕΑΝ τοῦ Περρίκου καί ὁ Ὅμη¬ρος τοῦ στρατηγοῦ Στυ¬λια¬νοῦ Κιτριλάκη καί τοῦ συνταγματάρχη Κων/νου Δόβα. Ὁ¬πωσ¬¬δήποτε ὅμως ἡ μεγάλη μάζα τῶν χιλιάδων ἀξιωματικῶν, ἰδίως στά 2 πρῶτα χρόνια τῆς Κατοχῆς, κράτησαν στάση διστα¬κτική καί Πα¬θητική. Ὅταν οἱ κομμου¬νιστές ὀργανώνονταν καί παρέ¬συραν πατριῶτες στίς ὀργανώσεις τους, οἱ Ἕλληνες ἀξι¬ω¬ματι¬κοί περί ἄλλα ἐτύρβαζαν!
    Ὁ ἀνθυπασπιστής Χωροφυλακής Γεώργιος Βασιλόπουλος ὑπηρετοῦσε σέ Σταθμό τῆς Στε¬ρεᾶς. Τό 1942 ἐγκατέλειψε τή θέση του, κατέβηκε στήν Ἀθήνα καί πῆρε τήν πρω¬τοβουλία νά συναντήσει πολι¬τι¬κούς καί στρατιωτικούς μέ προτάσεις νά ξεκι¬νήσουν ἔνοπλη ἀντί¬σταση στήν Πελοπόννησο. Παντοῡ βρήκε τήν ἄρνηση. Γράφει στά ἀπο¬μνημονεύματά του: «..ἐλυπήθην καί ἐπι¬κράνθην πολύ γιά τήν ἀδιαφορίαν τους ἤ καί τό χειρότερον μέ τίς διά¬φορες ἐπιπόλαιες δικαιο¬λογίες τους…». Μάλιστα ὀνομάζει καί τρεῖς πολύ γνωστούς ἀξιω¬ματικούς, τόν ἀντισυν/ρχη Θρ. Τσακαλῶτο (τόν ὁποῖον ἐπισκέ¬φθηκε στήν οἰκία του στό Παγκράτι), τόν ἀντισυν/ρχη Γ. Γρίβα καί τόν συν/ρχη Διον. Παπαδόγκωνα (τόν ὁποῖον ἐπεσκέφθη δύο φορές στήν Καλαμάτα). Καί οἱ τρεῖς ἀρνήθηκαν νά βγοῦν στά βουνά τῆς Πε-λοποννήσου.
    Αὐτή ἡ κατάσταση λήθαργου τῶν ἀξιωματικῶν εἶχε δυό σο¬βαρά ἐπακό¬λουθα. Γέννησε δυσαρέσκεια εἰς βάρος τους στό λαό, πού τούς ἤθελε μπροστάρηδες στήν ἔνοπλη ἀντίσταση ἐναντίον τῶν κατακτητῶν. Κατά δεύτερο λόγο, μέ τόν δισταγμό τους ἔγιναν εὔκολος στόχος τῆς προπαγάνδας τοῦ ΕΑΜ/ΚΚΕ ἐναντίον τους, ἐνῶ ἐπέτρεψαν στούς κομμουνιστές νά πάρουν τήν πρω¬το¬βουλία στίς κινήσεις ἀντί-στασης. Ὅταν δέ ἀργότερα δοκίμασαν νά βγοῦν στό βουνό, ἀνεκάλυψαν ὅτι αὐτό ἦταν πιά δυνατό μό¬νον μέ τούς ὅρους τοῦ ΚΚΕ καί τῶν ὀργανώσεών του. Μετά τό κα¬λοκαίρι τοῦ 1943, ὅσοι ἀξιωματικοί βρέθηκαν σέ περιοχές πού κυριαρχοῦσε τό ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ ἔλαβαν ἐντολή νά καταταγοῦν στόν ΕΛΑΣ. Ἄρνηση σήμαινε τό λιγότερο φυλάκιση σέ Στρατό¬πε¬δο Συγκέν¬τρωσης καί τό χειρότερο βασανισμό καί ἐκτέλεση, τύ¬χη πού εἶχαν πολλές δεκάδες ἀξιωματικοί στήν Πελοπόννησο καί περισσότεροι στήν ὑπόλοιπη Ἑλλάδα.»

    Ioannis Bougas Panos Zervas […] Ὁ Κατοχικός Ἐμφύλιος τοῦ 1943 καί ἡ ἐπικράτηση τοῦ ΕΑΜ/ΕΛΑΣ στήν Πελοπόννησο, ὅπως τά εἶδε ὁ Κωνσταντῖνος Παπακωνσταντίνου (Μπελᾶς): «…Ἡ ἄνοιξη καί τό καλοκαίρι τό 1943 ἦταν περίοδος πάλης ἀνάμεσα σέ δυό μεγάλες παρατάξεις σ᾽ ὅλη τήν Ἑλ¬λάδα.(…) Ἡ δεξιά στήν Ἑλλάδα ἀναγκάστηκε νά μπεῖ στό χορό ἀπό τό ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Δέν εἶχε καμιά διάθεση νά ἀγωνισθεῖ δέν εἶχε καί λόγους βέ¬βαια μιά καί καλά τά εἶχε καταφέρει. (…) Στό Μωριά καί στή Ρούμελη ἡ δεξιά τόχασε τό παιχνίδι τό καλοκαίρι τοῦ 1943. Ἀλλά γιά τό Μωριά, τῆς ἦλθε ἄσχημα γιατί τό θεωροῦσε κάστρο δικό της. Κι ὅμως ἐκεῖ δοκίμασε τήν πιό ὀδυνηρή ἧττα της. (…) κινήθηκε βασικά μέ ἄνεργους ἀξιωματι¬κούς (…) ἡ διαγωγή τοῦ μεγαλυτέρου μέρους τῶν μονίμων ἀξιωματικῶν κατά τήν κα¬τάρ¬ρευση τοῦ μετώπου καί μετά, τούς εἶχε ἀπομονώσει ἀπ᾽ τίς μεγάλες μάζες. (…).
    Ὁ κυριώτερος λόγος ὅμως πού ἡ δεξιά τήν ἔπαθε στό Μωριά ἦταν ὅτι ἄργησε νά κινηθεῖ. (…) Ὅταν ἀπεφάσισαν νά κινηθοῦν, τό ΚΚΕ καί τό ΕΑΜ εἶχαν ὀργανώσεις σ᾽ ὅλα τά χωριά καί τίς πόλεις. Δέν ὑπῆρχε κα¬λύ¬βα ἀνοργάνωτη. (…) Ἔτσι λοιπόν ὅταν μέ τή βοή¬θεια τῶν ἐγγλέζικων ἀπο¬στολῶν καί τή μαζική ἔξοδο στά βουνά μονίμων ἀξιωματικῶν καί ὑπαξιω¬ματικῶν δημιουργήθηκαν οἱ πρῶ¬τες βασιλικές ἀντάρτικες ὁμάδες, βρέ¬θηκαν μέσα σέ ἐχθρικό περι¬βάλλον. Δέν εἶχαν στά χωριά κανένα νά τούς δώσει μία πληρο¬φορία. Οἱ πολιτικές ὀργανώσεις τοῦ ΕΑΜ ἔλεγχαν τά πάντα …».
    Ὁ Μπελάς, παρά τίς ὑπερβολές του καί τούς ὅρους τῆς ΕΑΜικῆς προπα-γάνδας ἐκείνης τῆς ἐποχῆς πού χρησιμοποιεῖ, εἶ¬ναι πολύ ἀκριβής στίς διαπιστώσεις του. Φυσικά, εἶναι ὑπερβο¬λή νά ἀποκαλεῖ τό ΚΚΕ μεγάλη παράταξη, κάτι πού δέν ἦταν πο¬τέ. Ὅπως εἶναι μεγάλο λάθος ὅταν γράφει ὅτι οἱ ἐκτός ΕΛΑΣ ἔνο¬πλες ὀργανώσεις ἀντίστασης ἦταν ἀποκλειστικά δεξιές ἤ βασι¬λικές. Τό γεγονός ὅτι οἱ ἀντάρτες κάποιων τμημάτων τῆς Ἀντι¬στασιακῆς Ὀργάνωσης ΕΣ καί ἐκείνης τοῦ καπετάν Γιάννου στήν Ἀχαΐα, φοροῦσαν μπερέδες καί πηλίκια μέ τό στέμμα, ἀκρι¬βῶς τά ἴδια μέ τόν τότε Ἑλληνικό Στρατό, δέν τίς κάνει βασιλικές. Ἦταν μόνο Πατριωτικές, ἀνεξάρτητες Κομμάτων, σέ ἀντίθεση μέ τόν ΕΛΑΣ.
    Πολλές ἀπό αὐτές τίς ἴδιες ὀργανώσεις, δέν μποροῦμε νά τίς χαρακτηρί¬σουμε οὔτε κάν ἀντικομμουνιστικές, ἀφοῦ δέχθη¬καν ἔστω καί ὑπό πίεση νά συνεργασθοῦν μέ τόν ΕΛΑΣ. Αὐτό ἐπί¬σης πού δέν ἀντιλαμβάνεται ὁ Μπελάς, ὡς ἐνεργό μέλος τοῦ ΕΑΜ/ ΕΛΑΣ/ΚΚΕ καί ἀποδέκτης τῆς προπαγάνδας τους, εἶναι ὅτι οἱ ἀντάρτες τῶν ἐκτός ΕΛΑΣ ὀργανώσεων ἀντίστασης, δέν βγῆ¬καν στό βουνό γιά νά ἐπιβληθοῦν ἐπί ἄλλων Ἑλλήνων. Γι᾽ αὐ¬τό καί δέν δημιούργησαν κλει¬στές ὀργανώσεις βάσης μέ με¬λη, ὅπως ἔκανε τό ΕΑΜ. Οἱ ἀξιωματικοί, βάση τους θεω¬ροῦ¬σαν ὅλους τους Ἕλληνες. Βγῆκαν στό βουνό γιά νά ἐνεργή¬σουν ἐναντίον τῶν Γερμανῶν σύμφωνα μέ τίς ἐντολές καί τά σχέδια τῶν Συμμάχων. Τό ὅτι βγῆκαν καθυστερημένα, προκύπτει μόνον ἐπειδή βρέθηκαν ἐμπρός στήν ἐπι-θετικότητα τοῦ ΕΑΜ/ ΕΛΑΣ, πού τίς ἀντιμετώπισε ὡς ἐχθρούς.
    Τέλος, ὁ Μπελάς ἐπιβεβαιώνει ὅτι τό ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ δέν στόχευε τούς Γερμανούς ἀλλά στήν ἐξουσία ἐπί τῶν Ἑλλήνων. Τί ἄλλο σημαίνει ὅτι «οἱ πολιτικές ὀργανώσεις τοῦ ΕΑΜ ἤλεγχαν τά πάντα» καί ὅτι τό ΕΑΜ ἐνοχλεῖτο ἐπειδή ἄλλοι βγῆκαν στό βου¬νό ἐναντίον τῶν Γερμανῶν; Τά ἴδια εἶχε ἐκφράσει καί τό ἡγετικό στέλεχος τοῦ ΕΑΜ στή νότιο Πελοπόννησο, Ἰωάννης Φράγκος, στόν ὑπολοχαγό Γεώργιο Ταβερναράκη, ἕναν ἀπό τούς πρώτους συνδέσμους τοῦ ΣΜΑ στήν Πελοπόννησο: «…Τό ΕΑΜ ἀποδίδον μεγάλη σημασία εἰς τήν Πελοπόννησον, ἀπε-φάσισε νά μήν ἐπι¬τρέψει τήν δημιουργία κανενός ἄλλου ἀντάρτικου ἐκτός τοῦ ΕΛ-ΑΣ, διότι κάθε ἄλλο ἀντάρτικο θά εἶναι ἐμπόδιο εἰς τήν ἐφαρ¬μογή τοῦ προ-γράμματος τοῦ ΕΑΜ μετά τήν ἀπελευθέρωση …».
    (συνεχίζεται)

    Ioannis Bougas Panos Zervas Ανακεφαλαιώνοντας, βλέπεις ότι δεν συμφωνώ να έμενε ο βασιλιάς στην Αθήνα. Για το μόνο που δεν μπόρεσαν ποτέ να τον κατηγορήσουν οι κομμουνιστές ήταν δοσιλογισμός. Καλά έκανε και πήγε στην Κρήτη, και όταν αυτή χάθηκε, καλώς, ακολούθησε τους Βρετανούς στην Αίγυπτο. Ήταν μονόδρομος για το καλό της Ελλάδος.
    Συμφωνώ ότι οι αξιωματικοί άργησαν να βγούν μπροστάρηδες στο βουνό και μάλιστα οι ανώτεροι, στρατηγοί και συνταγματάρχες. Αυτό όμως ΔΕΝ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΕΙ ΟΥΤΕ ΣΥΓΧΩΡΕΙ το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ που τους επετέθει όταν βγήκαν στο βουνό. Η ευθύνη όλων όσων επακολούθησαν ολόκληρη τη δεκαετία ανήκει 100% στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ που απεφάσισε να μονοπωλήσει την ένοπλο αντίσταση και επετέθει στις υπόλοιπες αντιστασιακές οργανώσεις!!

    Panos Zervas Ioannis Bougas Θα δανειστώ το λόγο του Παναγιώτη Κανελλόπουλου. Είναι από την ομιλία του στο συνέδριο του Λιβάνου: «Συνέβησαν, κύριοι, τραγικαί παραλείψεις αφ’ ενός, και πράξεις τραγικαί αφ’ ετέρου. Δεν θα χαρακτηρίσω είδικώτερα τας διαφόρους παραλείψεις και πράξεις πού θα μνημονεύσω. Θα αρκεσθώ είς τον χαρακτηρισμόν του τραγικού. Υπό την έννοιαν του τραγικού υπάγονται τα πάντα. Και γενναιοψυχίαι και μικρότητες. Και ηρωισμοί και εγκλήματα.

    «Ας αρχίσω από τας παραλείψεις. Πρώτη βασική παράλειψις, πρώτη τραγική παράλειψης ήτο εκείνη, ή όποια βαρύνει την κυβέρνησιν πού έφυγεν από τας ’Αθήνας τον ’Απρίλιον τού 1941. Ή κυβέρνησις εκείνη δεν άφήκε τίποτε οπίσω της, αλλά και δεν επήρε τίποτε μαζί της. Κενόν ενώπιον της, κενόν και οπίσω της. «Όταν, ένα χρόνο αργότερα, έφθασα είς την Μέσην ’Ανατολήν, έδοκίμασα — και θα σας παρακαλέσω να πιστεύσετε ότι το έδοκίμασα με πλήρη καλήν διάθεσιν — να έλθω είς έπαφήν με όλους σας είς την Ελλάδα. Τέσσαρας μάλιστα μήνας μετά την είσοδόν μου είς την κυβέρνησιν έπέτυχα να ίδρυθή ή ’Αγγλο- Ελληνική ’Επιτροπή διά τον αγώνα είς την Ελλάδα. Και ή ’Επιτροπή ήρχισε να εργάζεται καλά. Σκοπός της ήτο — και είς τούτο συνεφώνουν τα Αγγλικά μέλη απολύτως μαζί μου — να ένώση όλους είς την Ελλάδα και μάλιστα να όργανώση ένα κέντρον συντονισμού τού αγώνος είς τας ’Αθήνας, κέντρον πού θα έγίνετο ή καρδιά τού μαχομένου «Έθνους. Δυστυχώς, ολίγον μετά την έναρξιν λειτουργίας της Άγγλο Ελληνικής ’Επιτροπής ήναγκάσθην να φύγω από την Κυβέρνησιν και ή ’Επιτροπή διελύθη.

    ’Εάν ή πρώτη μεγάλη παράλειψης βαρύνη την Κυβέρνησιν πού έφυγεν από τας Αθήνας, ή δευτέρα τραγική παράλειψης έγκειται είς την παθητικήν στάσιν και την άπουσίαν τού πολιτικού κόσμου (των περισσοτέρων πάντως πολιτικών, αλλά και στρατιωτικών ηγετών) από το προσκήνιον της επικινδύνου εύθύνης. Οι περισσότεροι από τούς ήγέτας ούτε είς την Μέσην Ανατολήν ήλθαν — και έπρεπε να έλθουν έστω και απρόσκλητοι, διότι το καθήκον το εκτελεί κάνεις και όταν δεν καλήται — ούτε είς τα βουνά ανέβαιναν, ούτε είς τον υπόγειον αγώνα των πόλεων κατέβαιναν. Είς την αρνητικότητα αυτήν άντετάχθημεν, βέβαια, μερικοί, άλλα ό αριθμός μας ύπήρξεν ανεπαρκής. Άλλωστε, έπιχειροΰντες κάτι είς τας ’Αθήνας, ήκούαμεν την έπομένην το όνομά μας να κυκλοφορή είς τα καφενεία, είς τας λέσχας, είς τα πολιτικά γραφεία. Και το αποτέλεσμα ήτο ή απόλυτος ή σχετική έξουδετέρωσις των προσπαθειών μας, το σκόρπισμα των δυνάμεων, ή καταδίωξις, ή σύλληψις ή ή φυγοδικία μας. Και όταν άπεφάσιζε κάποιος από ημάς να κατεβή είς την Μέσην ’Ανατολήν, διαφεύγω ν τότε χωρίς μέσα και χωρίς συνεννόησιν με κανένα, οι αρνητικοί κύκλοι είς τας ’Αθήνας τον έκάκιζαν, τον είρωνεύοντο, τον ύβριζαν. Και Θα ήθελα να σας υπενθυμίσω, ότι, όταν κατέβηκα εγώ είς την Μέσην ’Ανατολήν, προ δύο ετών, ό Ρόμμελ ήτο νικητής και έπλησίαζε την ’Αλεξάνδρειαν, οι Γερμανοί είσήρχοντο είς τον Καύκασον και οι ’Ιάπωνες έθριάμβευαν ακόμη είς τον Είρηνικόν, και έτσι είχε κάποιαν σημασίαν, ήθικήν και πρακτικήν, να διαφύγη ένας πολιτικός και να έλθη κάτω, ήθικήν σημασίαν, διότι έδειχνε πανηγυρικά την αλληλεγγύην του με τας δυνάμεις πού την στιγμήν εκείνην έδέχοντο ραπίσματα και πλήγματα, αλλά και πρακτικήν σημασίαν, διότι ήμπορούσε να συμβάλη είς την όργάνωσιν πολεμικών μονάδων πού, όσον μικραί και αν ήσαν, έπλήρωναν την εποχήν εκείνην σημαντικά κενά είς την έρημον. Είμαι ευτυχής, διότι είδα την Πρώτην ‘Ελληνικήν Ταξιαρχίαν να μάχεται με τρόπον ύπέροχον είς την έρημον και δεν μετανοώ διόλου πού κατέβηκα από τότε κάτω.

    Διά να κλείσω, κύριοι, το κεφάλαιον των τραγικών παραλείψεων, δεν έχω να ειπώ τίποτε άλλο παρά μόνον τούτο : Ή αρνητική στάσις πολλών ηγετών ήτο τόσον αντίθετος προς την θετικήν αποφασιστικότητα του λαού μας, ώστε ήτο φυσικόν να δημιουργηθή ή ηθική ανωμαλία της ανισορροπίας του εθνικού μας οργανισμού». https://greekcivilwar.wordpress.com/2017/06/22/gcw-1363/

    Συνδύασέ τα με όσα αναφέρει ο ανθ/στής Βασιλόπουλος και θα έχεις μια αρκετά καθαρή εικόνα. Οι ευθύνες του ΕΑΜ έρχονται, χρονικά, εκ των υστέρων. Αυτό είπα εγώ – και σ’ αυτό επιμένω. Και είναι οι ευθύνες αυτές τεράστιες, αλλά σε καμιά περίπτωση «αποκλειστικές»: η πρώτη ευθύνη για ό,τι συνέβη στην Κατοχή (και για τον Κατοχικό Εμφύλιο) ανήκει εκεί που προσδιορίζει θαρραλέα ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Ο οποίος στη συνέχεια (υπάρχει στο ποστ των σημειώσεων) ασχολείται δια μακρών και χωρίς να μασάει τα λόγια του και με τις ευθύνες του ΕΑΜ.

    Μου αρέσει!

  8. Panos Zervas Πολλά ακόμα θα μπορούσαμε ν’ αναφέρουμε, πχ τι γράφει ο Γουντχάουζ για τους «αξιωματικούς των Αθηνών», όταν πήγε και τους παρακαλούσε να συμμετάσχουν στην αντίσταση, μετά το Γοργοπόταμο. Ας μείνουμε όμως στη γενική εικόνα, όπως την ζωγραφίζει με ακρίβεια ο Κανελλόπουλος.

    Μου αρέσει!

  9. «Τον Μαγγανά τον κολλάει ο Μαρκεζίνης. »

    Ναι αλλα οχι με τον τροπο που αφηνεις να εννοηθει εσυ. Πιο συγκεκριμενα η μοναδικη αναφορα του:

    «Κατά τας εκλογάς απεδείχθη ότι όπου υπήρχε εθνικόφρων ομάς (Σούρλας εις Δομοκόν, Καλαμπαλίκης εις Φάρσαλα, Τσαντούλας εις Καρδίτσαν, Ιωάννου εις Λαμίαν, Μαγγανμάς εις Μεσσηνίαν) ο κόσμος εφήφισεν αθρόως το Λαϊκόν Κόμμα, όπου όμως αντιθέτως επεκράτουν κομμουνιστικαί συμμορίαι, ως εις Τύρνοβον, Γρεβενά, Νάουσαν, Πέλλην, Σέρβια, ουδείς ετόλμα να ψηφίση και η αποχή ήτο μεγίστη.Προκειμένου του Δημοψηφίσματος είναι προφανής η ανάγκη υπάρξεως ιδικών μας συμμοριών».

    Τα υπολοιπα που αναφερει ο κ Μπουγας ειναι ενδιαφεροντα αλλα ασχετα η κρισιμη χρονια για το ανταρκτικο ηταν το 42 οταν εγιναν συσκεψεις, διεργασιες κτλπ κτλπ. Καπου ειχα βαλει ενα αποσπασμα απο το Φλαισερ. Εδω ναπουμε οτι οι εντολες που ειχαν οι πρακτορες της SOE ηταν να ερχονται σε επαφη μονο με αποτακτους βενιζελικους και αριστερους.
    Η Πελοπονησσος ειναι ειδικη περιπτωση εκει το ανταρκτικο ουσιαστικα αναπτυχθηκε απο το καλοκαιρι του 43. Φυσικα και συμφωνω με οσα γραφει για το βασιλια. ΟΙ εξοριστες κυβερνησεις ηταν πανευρωπαικο φαινομενο.Πολυ ωραια οσα γραφει το αναγνωστικο. Συγγραφεας η μεγαλη παιδαγωγος Ροζα Ιμβριωτη;

    Ο Γουντχαουζ συναντηθηκε με τους εξι συνταγματαρχες αρχες του 43, τοτε ηταν πολυ αργα το πουλακι ειχε πεταξει και ο ΕΛΑΣ ειχε εδραιωθει στη ραχοκοκαλια της Ελλαδας.

    Για την Πελοπονησσο βρηκα αυτο:

    Ο Δ. Μίχος, αρχηγός της Ομάδος Ε.Λ.Α.Σ. Αιγιαλείας -Καλαβρύτων αναφέρει ότι το τμήμα του :
    «Πήρε συνολικά, από το στρατηγείο Μέσης Ανατολής, γύρω στα 850 όπλα, 20 βαριά πυροβόλα και κάπου 100 αυτόματα τύπου Στεν……»
    Επιπλέον, ο αριστερός ιστορικός Π. Ροδάκης που έζησε τα γεγονότα της Πελοποννήσου επιβεβαιώνει :
    «Καθαρά λέμε ότι τελικά τα E.Σ. (σ.σ. τα αρχικα του Ελληνικός Στρατός, ήτοι οι εθνικές ανταρτικές ομάδες Πελ/νήσου) διαλύθηκαν γιατί τα εγκατέλειψαν οι Άγγλοι»

    Πηγή :
    «To κομμουνιστικό κίνημα στην Ελλάδα» Θ. Λυμπερίου, Τομ. Α’ ,σελ. 453

    καλα δεν ξερω φυσικα αν ισχυει

    Μου αρέσει!

  10. Απόσπασμα της υπ’ αριθμ. 29/518/79 εγκυκλίου διαταγής, υπό ημερομηνία 17.4.1945, του τότε Υπουργού Εσωτερικών Κων/νου ΤΣΑΤΣΟΥ, προς τους Ανώτερους Διοικητές τής Χωροφυλακής και όλες τις υπηρεσίες τού Σώματος:

    «Περί ληπτέων μέτρων προς αποκατάστασιν της Δημοσίας Ασφαλείας και Τάξεως

    Εκλιπόντων των λόγων δι’ ους η Χωροφυλακή είχεν απομακρυνθεί εκ των Επαρχιών, επαναστέλλεται ήδη αύτη εις τας εν ταις Επαρχίαις θέσεις.
    [Ακολουθούν οδηγίες για επί μέρους υπηρεσιακά θέματα] …..………………………………………………………………………………………………………
    Αι αλληλοδιάδοχοι περιπέτειαι τας οποίας υπέστη η Πατρίς, σας επιβαρύνουν με μίαν αποστολήν τής οποίας ούτε το μέγεθος ούτε η λεπτότης σάς διαφεύγει.
    Όλων τα βλέματα είναι εστραμμένα προς υμάς. Η τόσον παθούσα και τόσον ταλαιπωρηθείσα κατά την κατοχήν και τον εμφύλιον σπαραγμόν [ο Τσάτσος μιλάει απερίφραστα για ‘Εμφύλιο’ από το 1945!] ύπαιθρος, έχει ανάγκην ασφαλείας και γαλήνης και αναμένει την Χωροφυλακήν ως εγγύησιν αυτών.
    Από την αρχικήν επιτυχίαν τής αποστολής σας εξαρτάται η όλη επιτυχία τού έργου τής Χωροφυλακής.
    Η στάσις την οποίαν εις πλείστας δυσχερείς στιγμάς, επ’ εσχάτων μάλιστα, [προφανώς αναφέρεται στα Δεκεμβριανά] επεδείξατο η Χωροφυλακή, απέσπασε την ευγνωμοσύνην και την συμπάθειαν και εδημιούργησεν, αντιθέτως προς παλαιοτέρας περιόδους, [προφανώς αναφέρεται στην περίοδο της Κατοχής…] εν ρεύμα κοινής γνώμης υπέρ αυτής.
    Προσπαθήσατε να διατηρήσετε το ρεύμα τούτο δια την επωφελεστέραν επιτέλεσιν του έργου σας.
    Η προσήνεια και η σύνεσις δέον να διακρίνη τας πράξεις σας, ο ζήλος να εμψυχώνη την ενεργητικότητά σας και η αγάπη προς το κοινόν καλόν και προς το καθήκον να ενισχύση το θάρρος σας.
    Κρατείτε των υφισταμένων σας και προσπαθήσετε να μη γίνωνται αφορμή προστριβών και επεισοδίων.
    Κατά την εκτέλεσιν της υπηρεσίας των οφείλουσι να συνδυάζωσι την σταθερότητα των αποφάσεων προς την ευγένειαν, τας απαιτήσεις τής υπηρεσίας προς την οφειλομένην εις έκαστον πολίτην προστασίαν, και να μη παρασύρωνται εις παραφοράς και βιαίας πράξεις ή τραχείας και εξυβριστικάς εκφράσεις και επικινδύνους προκλήσεις και πολιτικάς συζητήσεις και εκδηλώσεις πολιτικών φρονημάτων.
    Να είναι όσον το δυνατόν περισσότερον ψύχραιμοι και να ποιώνται χρήσιν τών κατασταλτικών μέσων μόνον όταν τα διαλλακτικά μέσα και η πειθώ αποβώσιν επί ματαίω, αλλά και τότε να ενεργώσι μετά σωφροσύνης και νομιμότητος.
    Η ελληνική ποινική νομοθεσία είναι αρκετά πλουσία δια την επιβολήν τών αναγκαίων κυρώσεων δι’ όλα τα αδικήματα και εις όλας τας περιπτώσεις και ως εκ τούτου δεν είναι ανάγκη τα όργανα της Χωροφυλακής να υπερβαίνωσι τα όρια των καθηκόντων των και να εκτρέπωναι εις χειροδικίας και βαναυσότητας αίτινες θα καταρρίψωσιν [;] εις την συνείδησιν του Λαού.
    Οιαιδήποτε και αν είναι αι πολιτικαί σας πεποιθήσεις ως Ελλήνων πολιτών, ως φύλακες της τάξεως πρέπει να τας πνίξετε εις τα μύχια της καρδιάς σας και ως πεποίθησιν να έχητε μόνον τον Νόμον και ως εκδήλωσιν μόνον την σχολαστικώς αντικειμενικήν εφαρμογήν του.
    Το Κράτος Δικαίου δεν έχει το δικαίωμα να μεταχειρίζεται τα ανήθικα όπλα δια των οποίων αυτό το ίδιον πολεμάται. Δεν έχει δικαίωμα τον δόλον να τον πολεμά διά του δόλου και την παράνομον βίαν δια της παρανόμου βίας.
    Το Κράτος Δικαίου το οποίον πασχίζομεν να εδραιώσωμεν δεν θα επιβληθή διά της βιαίας επικρατήσεώς του εις την μίαν ή την άλλην μεμονωμένην περίπτωσιν, αλλά δια της καθολικής εμπιστοσύνης , διά του ακαταβλήτου κύρους το οποίον θα αποκτήση εις τα όμματα των καλής πίστεως ανθρώπων εντός τής Χώρας και έξω αυτής.
    Προτιμώ την διαφυγήν ενός ταραξίου, παρά την αντίδρασιν την οποίαν προκαλεί η έκνομος σύλληψίς του.
    Απέναντι των επιδεικνυόντων βαρβαρότητα, χυδαιότητα, δολιότητα, ή ασύστολον συκοφαντικήν μανίαν, το όπλον μας είναι η ψύχραιμος δικαιοσύνη και ο πολιτισμός.
    Σας ζητώ να λησμονήσητε το αίμα που εσείς και οι συνάδελφοί σας προσφέρατε εις τον βωμόν τής Πατρίδος, να λησμονήσητε τας παντοίας θυσίας σας.
    Όσον περισσότερον τας λησμονήσητε εσείς σήμερον, τόσον περισσότερον θα σας ενθυμηθούν οι πανέλληνες εις το προσεχές και το απώτερον μέλλον.
    Εις τον δρόμον τον οποίον θέλω να σας τρέψω, δεν θέλω ποσώς να σας αδυνατίσω. Απεναντίας θέλω να σας οπλίσω με την μεγαλυτέραν δύναμιν την οποίαν διαθέτατε. Με την δύναμιν του ηθικού κύρους και της δικαιοσύνης.
    Εν ονόματι της ταλαιπώρου και μεγάλης Πατρίδος μας, σας καλώ όλους να βαδίσετε τον μόνον δρόμον ο οποίος θα την φέρη εις την εωτερικήν ευρυθμίαν και την εξωτερικήν δικαιοσύνην.
    Εν Αθήναις τη 17 Απριλίου 1945
    Ο Υπουργός Κ.ΤΣΑΤΣΟΣ »

    H εγκύκλιος αυτή είναι δημοσιευμένη στο βιβλίο «Ιστορία Ελληνικής Βασιλικής Χωροφυλακής» του Κων/νου ΑΝΤΩΝΙΟΥ (Τόμος Γ΄, Αθήνα 1965, σελ. 2100-2104).
    Την πληκτρολόγησα ο ίδιος. Κατά πάσα πιθανότητα, ανεβαίνει στο διαδίκτυο για πρώτη φορά εδώ.

    Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται για ένα λαμπρό, αν όχι μνημειώδες κείμενο. Το κατά πόσον έγινε εφικτό να εφαρμοστούν όλα αυτά τα ωραία και υψηλά που παραγγέλλει και συμβουλεύει ο μεγάλος διανοητής Κωνσταντίνος ΤΣΑΤΣΟΣ, αυτό είναι μια άλλη ιστορία.
    Και με αηδιάζει η αχρειότητα του Χαριτόπουλου να γράψει, («Άρης, ο Αρχηγός τών Ατάκτων»), χωρίς καμία απολύτως τεκμηρίωση, ότι την κτηνωδία να κρεμαστεί το κομμένο κεφάλι του Άρη, (μαζί με αυτό του συντρόφου του του Τζαβέλα), στην πλατεία Ρήγα Φεραίου στα Τρίκαλα, (μέσα Ιουνίου 1945), «την χρεώνεται απευθείας η κυβέρνηση και κυρίως ο καθ’ ύλην αρμόδιος υπουργός Εσωτερικών Κων. Τσάτσος, οι οποίοι έδωσαν την άδεια γι αυτή την αποκρουστική έκθεση κεφαλών».
    Γιατί πιστεύω ότι ο υπουργός, ο άνθρωπος που έγραψε την παραπάνω εγκύκλιο είναι αδύνατον να έδωσε την «άδεια» για κάτι τέτοιο…

    Μου αρέσει!

  11. Γρενέιντ,

    Κάποιος φταίει, σίγουρα. Κι επειδή δεν μπορεί να φταίνε οι ανεπίληπτοι και ανεπανάληπτοι φυσικοί πολιτικοί ηγέτες του έθνους και οι αξιωματικοί, φταίνε οι Άγγλοι που προτίμησαν τον ΕΛΑΣ, γιατί είχαν μια δουλειά να κάνουν κι αυτή η δουλειά δεν γινόταν αλλιώς – αφού δεν έλεγαν να την αναλάβουν οι ανεπίληπτοι και ανεπανάληπτοι.

    Ομολογώ ότι είναι θαυμαστή μια τέτοια συλλογιστική…

    ΥΓ. Για τον βασιλιά, τον υπ. αριθμ ένα υπεύθυνο για την 4η Αυγούστου, για την ακυβερνησία την πιο κρίσιμη στιγμή (όταν κατέρρεε το μέτωπο) και για την απροσμέτρητη πολιτική ανευθυνότητα να αφήσει τον Τσολάκογλου να παραδώσει τη χώρα στους Γερμανούς, δεν θα πω τίποτα. Από τον καιρό του Γεωργίου Α’ ως τον τελευταίο, ο μοναδικός εστεμμένος που είχε δυο δράμια αξία ήταν ο Παύλος – αλλά κι αυτός είχε δίπλα του την πηγή της ανωμαλίας, τη Φρειδερίκη. Όλοι οι άλλοι ήταν πάρε τον έναν και βάρα τον άλλον…

    Μου αρέσει!

  12. φ.μπ

    Ioannis Bougas Panos Zervas Ναι, αλλά δεν μπορούμε να αρνηθούμε και αυτό που έγραψα πιό πάνω!

    «Συμφωνώ ότι οι αξιωματικοί άργησαν να βγούν μπροστάρηδες στο βουνό και μάλιστα οι ανώτεροι, στρατηγοί και συνταγματάρχες. Αυτό όμως ΔΕΝ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΕΙ ΟΥΤΕ ΣΥΓΧΩΡΕΙ το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ που τους επετέθει όταν βγήκαν στο βουνό. Η ευθύνη όλων όσων επακολούθησαν ολόκληρη τη δεκαετία ανήκει 100% στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ που απεφάσισε να μονοπωλήσει την ένοπλο αντίσταση και επετέθει στις υπόλοιπες αντιστασιακές οργανώσεις!! »
    Μου αρέσει! · Απάντηση · 2 ώρες

    Panos Zervas Δυο από τις τρεις βασικότερες αιτίες του Εμφυλίου μετά το Δεκέμβρη ήταν η πεισματική άρνηση μιας γενικής αμνηστίας και η οργανωμένη (ή ευμενώς δεκτή) από το κράτος Λευκή Τρομοκρατία. Γι’ αυτά τουλάχιστον είναι υπεύθυνη η άλλη πλευρά.

    Μου αρέσει!

  13. «Κάποιος φταίει, σίγουρα. Κι επειδή δεν μπορεί να φταίνε οι ανεπίληπτοι και ανεπανάληπτοι φυσικοί πολιτικοί ηγέτες του έθνους και οι αξιωματικοί, φταίνε οι Άγγλοι που προτίμησαν τον ΕΛΑΣ, γιατί είχαν μια δουλειά να κάνουν κι αυτή η δουλειά δεν γινόταν αλλιώς – αφού δεν έλεγαν να την αναλάβουν οι ανεπίληπτοι και ανεπανάληπτοι.
    Ομολογώ ότι είναι θαυμαστή μια τέτοια συλλογιστική… »

    Οι πολιτικοι δεν ειχαν καμια δουλεια με την αντισταση.
    ΟΙ αξιωματικοι μονο αδρανεις δεν εμειναν, ο Ζερβας, ο Ψαρρος, ο Σαραφης, ο Κωστοπουλος, οι αξιωματικοι της ΥΒΕ/ΠΑΟ που πηραν μερος στη μαχη του Φαρδυκαμπου, δεκαδες αλλοι που οι ομαδες τους διαλυθηκαν ή απορροφηθηκαν απο τον ΕΛΑΣ δεν επιθυμουσαν να αντισταθουν; Για τους γνωστους λογους η μοναδικη οργανωση που επιβιωσε ως το τελος της κατοχης ηταν ο ΕΔΕΣ. Ακομα τα εκατονταδες μελη των οργανωσεων πληροφοριων δεν προσφεραν στο συμμαχικο αγωνα; Ενα παραδειγμα: Η οργανωση Κοδρος ενημερωσε για την αποστολη ενισχυσεων στη Λερο και οι Βρετανοι χαρη σε αυτη την πληροφορια κατεστρεψαν τη γερμανικη νηοπομπη.
    Μαλλον η δικη σου συλλογιστικη ειναι προβληματικη. Και γιατι επαναλαμβανεις το συγκεκριμενο επιχειρημα, που θελεις να καταληξεις; Μηπως συμφωνεις με ορισμενους που υποστηριζουν οτι επειδη το ΚΚΕ κυριαρχησε στην αντισταση επρεπε να μονοπωλησει και την μεταπολεμικη εξουσια;

    Δεν επεριψα καμια ευθυνη στους Αγγλους, απλα προσπαθω να εξηγησω πως οργανωθηκε η Αντισταση. Στην Ανατολικη Μακεδονια, τη μοναδικη γεωγραφικη περιοχη της χωρας στην οποια προπολεμικα το ΚΚΕ επαιρνε στις εκλογες διψηφια ποσοστα που σε ορισμενες περιπτωσεις πλησιαζαν και το 20%, κυριαρχησε ο Τσαους Αντων. Γιατι; Κινηθηκε πρωτος και δεν περιμενε να τον διαλυσει ο ΕΛΑΣ αλλα το βασικοτερο πηρε μαζι του τον Βρετανο αξιωματικο και ετσι εξασφαλισε αναγνωριση και βοηθεια απο το συμμαχικο στρατηγειο.

    Σε εκπομπη του Κουλογλου ο Ευανθης ειχε πει κατι ενδιαφερον, για το ρολο των Βρετανων εκτος απο την γνωστη αριστερη θεωρια συνομωσιας υπαρχει και η δεξια αντιστοιχη θεωρια συμφωνα με την οποια εξοπλισαν το ΚΚΕ και δημιουργησαν τον ΕΛΑΣ για να δημιουργησουν προβληματα στη χωρα κτλπ κτλπ.
    Στην ιδια εκπομπη ο Νικολακοπουλος ειχε πει οτι τα θυματα της λευκης τρομοκρατιας ηταν σχετικα λιγα αλλα μεγαλυτερη σημασια ειχε οτι οι θυτες ηταν συνεργατες των Γερμανων κτλπ κτλπ

    Για τη βασιλεια συμφωνω μαζι σου. Αλλα εδω δεν κρινουμε το θεσμο αλλα τη σταση του Γεωργιου ως αρχηγου κρατους την συγκεκριμενη χρονικη περιοδο. Τι επρεπε να κανει κατα τη γνωμη σου; Να παραμεινει στη χωρα μετα την καταληψη απο τους Γερμανους και να οργανωσει ανταρτικο;
    Για τη συνθηκολογηση του Τσολακογλου δε φερει καμια ευθυνη, αλλωστε επεμενε, βλακωδως φυσικα, για αγωνα μεχρι εσχατων.
    Το καθεστως της 4ης Αυγουστου ηταν και αυτο που προετοιμασε τη χωρα για τον πολεμο του 40.
    Φυσικα αυτο αρνουνται να το δεχτουν οι σημερινοι ιδεολογικοι απογονοι και πιστοι στην εαμικη παραδοση υποστηριζουν οτι το οχι το ειπε ο λαος και οτι ο Μεταξας ηθελε να ριξει λιγες τουφεκιες για την τιμη των οπλων. Οτι ακριβως δηλ υποστηριζε και η ηγεσια του ΚΚΕ εκεινη την περιοδο, ο Μεταξας προδοσε τον αγωνα του ελληνικου στρατου που ηταν ετοιμος να πεταξει τους Ιταλους στη θαλασσα.

    Μου αρέσει!

  14. @ Grenade

    ‘Αν υποψιαστώ’ (Λαζόπουλος) ότι γνωρίζατε και την παραπάνω εγκύκλιο του Τσάτσου, θα σταματήσω να γράφω στις «Σημειώσεις». Αμάν πια μ’ εσάς!… 🙂

    Μου αρέσει!

  15. Ευχαριστω για τα καλα σας λογια αλλα υπερβαλλετε ως συνηθως. Εχω τα βιβλια σε pdf αλλα δεν τα εχω διαβασει φυσικα.
    Τελος παντων θα μπορουσα να σας προτεινω καποιο προγραμμα ωστε να μην χρειαζεται να καθεστε να πληκτρολογειτε αλλα απλως να κανετε ενα απλο κοπι πειστ (αν και στα κειμενα γραμμενα με πολυτονικο δεν ειναι αρκετο) αλλα απο οτι καταλαβαινω δεν εχετε μεγαλη σχεση με υπολογιστες οποτε το αφηνω (καλα οχι πως εχω εδω)

    Μια και αναφερθηκα στις οργανωσεις πληροφοριων εδω ο γιος του Ρηγα Ρηγοπουλου για την οργανωση του πατερα του και τον Αλεξανδρο Καιρη που εκτελεστηκε απο τους Γερμανους. Δειτε και το βιντεο με τιτλο Eθνική Αντίσταση: Αλέξανδρος Καϊρης οπου μιλαει ο ιδιος ο Ρ. Ρηγοπουλος

    Μου αρέσει!

  16. Καλα δεν γνωριζω λεπτομερειες. Η συγκεκριμενη εγκυκλιος ισως εκφραζει την επιθυμια της κεντρικης κυβερνησης για ταχεια ειρηνευση και ομαλοποιηση της καταστασης. Απο οτι ειδα ο Τσατσος δεν παρεμεινε στη θεση του υπουργου δημοσιας ταξεως για μεγαλο χρονικο διαστημα. Το κρατος μαλλον δεν μπορουσε να επιβαλει οσα περιγραφει στην εγκυκλιο, ισως γιατι τα κατωτερα στελεχη του πχ αξιωματικοι της χωροφυλακης δεν υπακουσαν στις εντολες του ή απλως εκαναν τα στραβα ματια. Γενικα η κρατικη μηχανη ειχε παραλυσει και στη χωρα επικρατουσε χαος. Οι πολιτικοι που ανελαβαν υπουργικες θεσεις την περιοδο 45-46 ηταν κατα βαση μετριοπαθεις ειδικα αυτοι της κυβερνησης Σοφουλη. Ο πατερας της Μελινας Μερκουρη που ειχε αναλαβει το υπουργειο Δ.Τ. νομιζω οτι παραιτηθηκε ομολογωντας την αποτυχια του και καταγγελοντας την τρομοκρατια των ομαδων της ακρας δεξιας.

    Μετα τις εκλογες ανελαβε την κυβερνηση η ανελεητη και εκδικητικη Δεξια (που ως γνωστον ευθυνεται για οτι κακο συμβαινει στη χωρα τα τελευταια 200 χρονια) και μαλλον σκληρυνε την σταση της. Βεβαια στη Β Ελλαδα η κατασταση ηταν οπως την περιγραφετε στην τεκμηριωμενη απαντηση σας στο δημοσιευμα των ιων.

    Εδω να διευκρινησω οτι δεν αμφισβητω την τρομοκρατια, το καθεστως διακρισεων,αδικιων, διωξεων κτλπ αμφισβητω κατα ποσα ολα τα παραπανω οδηγησαν την ηγεσια του ΚΚΕ,και οχι μονο το Ζαχαριαδη, στην αποφαση για τον εμφυλιο (Δειτε και τα σχολια στο παραρτημα ΣΧΕΤΙΚΑ-Εμφύλιος: οι ευθύνες των νικητών) Γιατι ενω οι Παυλακοι σφαζουν τους αριστερους στον Ταυγετο και στον Παρνωνα αυτοι αντιδρουν στο Καιμακτσαλαν;

    Πιο αναλυτικα η αποψη Μαραντζιδη στην εκπομπη του Κουλογλου απο το μπλογκ Emfilios:

    Η λευκή τρομοκρατία τώρα, τι ρόλο παίζει στην επίσημη έναρξη του εμφυλίου ή στην πρώτη επίθεση, στην πρώτη ένοπλη σύγκρουση που είναι στο Λιτόχωρο;

    Μικρό ρόλο. Μικρό ρόλο όχι γιατί δεν παράγει φαινόμενα, γιατί και εδώ θα παρουσιαστεί το ίδιο με αυτό που βλέπουμε στην κατοχή. Τι βλέπουμε, ποιο είναι το κοινό αυτών των δύο περιόδων; Είναι ότι διαμορφώνεται μια πίεση από την περιφέρεια προς το κέντρο. Από τα περιφερειακά, ας το πούμε, κέντρα λήψης αποφάσεων προς το κεντρικό κέντρο λήψης απόφασης. Τι σημαίνει αυτό πιο συγκεκριμένα. Ότι ο Ζαχαριάδης και η ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος, καλείται να λάβει αποφάσεις μέσα σε ένα πλαίσιο όπου αρκετές από τις οργανώσεις του στην περιφέρεια, κυρίως παλιοί Καπεταναίοι, δεν θα έλεγα απλώς την έκφραση γκρινιάζουν -γιατί είναι πολύ περισσότερο από αυτό- προς την ηγεσία του κόμματος, ότι με αυτή την ειρηνική από τη Βάρκιζα και μετά επιλογή της, δεν τους έχει εξασφαλίσει συνθήκες ισονομίας, αξιοπρέπειας και ανθρώπινης ζωής. Άρα αναμφίβολα αυτό υπάρχει. Και αναμφίβολα δεν μπορώ να φανταστώ ότι στα μυαλά της ηγεσίας του Κ.Κ.Ε. και ειδικότερα του Ζαχαριάδη, δεν παίζει κάποιο ρόλο. Όλος αυτός ο κόσμος που στην περιφέρεια πιέζεται πάρα πολύ από τις ομάδες της άκρας δεξιάς, από το κράτος πολύ συχνά, τους ανθρώπους του κράτους, είτε από τους συγχωριανούς απλά οι οποίοι βρίσκουν ευκαιρία για να λύσουν παλιούς λογαριασμούς.

    Όμως, δεν μπορώ να δεχτώ ότι ένας κομμουνιστής ηγέτης όπως ο Ζαχαριάδης παίρνει αποφάσεις πολιτικές τέτοιου είδους για ανθρωπιστικούς λόγους. Δηλαδή για να λύσει το πρόβλημα της επιβίωσης που πράγματι είναι μεγάλο, σε μια σειρά από μέλη του κόμματος, Εαμίτες παλιούς κλπ. Νομίζω εδώ πια και το ξέρουμε, έχουμε επαρκώς το αρχειακό υλικό να καταλάβουμε ότι η επιλογή -από την πλευρά του Κ.Κ.Ε. και ειδικότερα του Ζαχαριάδη- της κλιμάκωσης είναι μια στρατηγική επιλογή που έρχεται από την πεποίθηση ότι μπορεί να γίνουν τα πράγματα και φυσικά ότι υπάρχουν δυνατότητες να συμβεί αυτό. Και αυτή η ανατροπή του καθεστώτος που δεν επιτεύχθηκε τον Δεκέμβριο γιατί έκανε λάθος το κόμμα στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε τα πράγματα, μπορεί να επιτευχθεί τώρα. Σε αυτό, οι Γιουγκοσλάβοι σύντροφοι δηλώνουν απερίφραστα και προς τους Έλληνες και προς τη Μόσχα ότι θα υποστηρίξουν με κάθε τρόπο τα πράγματα. Και ότι πιστεύουν ότι υπάρχουν πιθανότητες επιτυχίας.

    Επίσης, είναι εντελώς θα έλεγα παράδοξο και κατά τη γνώμη μου λανθασμένο, να υιοθετήσει κανείς μια κλασική ρητορική ενός τμήματος της Αριστεράς που έλεγε ότι για όλα φταίει ο Ζαχαριάδης. Και οι Σοβιετικοί του είπαν μη το κάνεις, αλλά αυτός επειδή ήταν τέτοιος τύπος έκανε του κεφαλιού του. Είναι σχεδόν αδύνατο Κομμουνιστής ηγέτης να έκανε του κεφαλιού του, τουλάχιστον σε τέτοιου είδους μεγέθους, τέτοιας σημασίας απόφαση. Με αυτή την έννοια αυτό είναι πια κάτι που ξέρουμε πολύ καλά ότι δεν συνέβη. Η Μόσχα, ο ίδιος ο Στάλιν δεν είπε ναι, δεν είπε όχι από τα πράγματα. Είπε μάλλον ένα συγκρατημένο ναι που θα μπορούσε να ερμηνευτεί και ως όχι σε μια στιγμή που θα ήθελαν να το ερμηνεύσουν ως όχι. Και στα απομνημονεύματα, στο ημερολόγιο του Δημητρώφ που εκδόθηκε πριν από λίγα χρόνια, φαίνεται ότι αυτή η συζήτηση ειδικά με τους Γιουγκοσλάβους, κρίνεται πως μπορεί να κερδηθεί ο πόλεμος στην Ελλάδα; Ναι κρίνουμε πως μπορεί να κερδηθεί. Δεν έχω την ίδια γνώμη λέει ο Στάλιν, αλλά αφού το κρίνετε εσείς προχωρήστε.

    Αυτού του είδους οι συζητήσεις είναι αναμφίβολο ότι επαναλήφθηκαν πολλές φορές σε αυτή την περίοδο. Και επίσης είναι κατά τη γνώμη μου όχι απλώς πιθανό, αλλά κάτι πολύ περισσότερο από πιθανό, ότι και στο μυαλό του Ζαχαριάδη υπήρχε βαθύτατα η πεποίθηση ότι αργά ή γρήγορα θα μπορούσε να κερδίσει ένα τέτοιο πόλεμο. Ο στόχος του ήταν τουλάχιστον από ένα σημείο και μετά, το περίφημο σχέδιο Σ, σχέδιο Λίμνες όπως το ξέρουμε. Η απόσχιση ενός κομματιού της χώρας και η δημιουργία ενός κράτους, στο οποίο θα μπορούσε από εκεί και πέρα να εγκαθιδρύσει την εξουσία. Ή σίγουρα να σκεφτεί ότι αυτό θα δημιουργούσε εξελίξεις πια στην Αθήνα και η δυναμική των μαζών θα ανέτρεπε την Κυβέρνηση της Αθήνας και άρα θα επέτρεπε στους Κομμουνιστές να επιβάλουν την εξουσία τους σε όλη την Ελλάδα.

    Μου αρέσει!

    1. 1) #Το κρατος μαλλον δεν μπορουσε να επιβαλει οσα περιγραφει στην εγκυκλιο, ισως γιατι τα κατωτερα στελεχη του πχ αξιωματικοι της χωροφυλακης δεν υπακουσαν στις εντολες του ή απλως εκαναν τα στραβα ματια. Γενικα η κρατικη μηχανη ειχε παραλυσει και στη χωρα επικρατουσε χαος#.

      Έγραψα τελευταία κάπου:
      Μετά την πτώση τής ‘δρυός’, (Βάρκιζα), το κύμα τής δίκαιης οργής και τού απύθμενου μίσους που φώλιαζε στις καρδιές εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων εξ αιτίας τών ανήκουστων δεινών που είχαν ΑΔΙΚΩΣ υποστεί επί Κατοχής και Δεκεμβριανών, πολύ δύσκολα θα μπορούσε να είχε συγκρατηθεί, ακόμα και από την πιο ισχυρή κυβέρνηση (που βέβαια δεν υπήρχε τότε), ακόμα κι απ’ την πιο ικανή αστυνομία (και όχι την Εθνοφυλακή και τη Χωροφυλακή της εποχής εκείνης).
      Ακόμα κι αν μια ισχυρή κυβέρνηση είχε δώσει τότε γενική αμνηστία, το καμίνι αυτό της κόλασης δεν θα έσβυνε.
      Δεν είναι δυνατόν να έχεις χάσει ΑΔΙΚΑ ΤΩΝ ΑΔΙΚΩΝ δικούς σου, (ή π.χ. να έχεις ο ίδιος περάσει ‘φάλαγγα’), και μια «γενική αμνηστία» να βγάλει τους φονιάδες και τους τυράννους σου λάδι… Η ελληνική κοινωνία τής εποχής εκείνης, ΔΕΝ ήταν τόσο ‘πολιτισμένη’ για να δεχθεί μια τέτοια αμνηστία (ατιμωρησία).
      Απλά, με μια πιο ισχυρή κυβέρνηση και με μια πιο ικανή αστυνομία, τα θύματα της ‘λευκής βίας’ θα ήταν πολύ λιγότερα. Γιατί μαζί με τα ξερά, κάηκαν τότε και πολλά χλωρά.
      Θύματα, βέβαια, και μάλιστα πολλά, είχαν και οι αριστεροί (επί Κατοχής, μετακατοχικά και επί Δεκεμβριανών), από τη δράση προδοτών, ταγματασφαλιτών, Χιτών κ.τ.λ., οπότε και αυτοί έψαχναν ευκαιρία να εκδικηθούν.
      Όμως, τα θύματα αυτά της Αριστεράς ως τη Βάρκιζα, ήταν ΑΣΥΓΚΡΙΤΑ λιγότερα από αυτά της κόκκινης, κατοχικής και μετακατοχικής βίας (ως και τα Δεκεμβριανά). Και επ’ αυτού δεν υπάρχει καμία απολύτως αμφιβολία.

      2) #Εδω να διευκρινησω οτι δεν αμφισβητω την τρομοκρατια, το καθεστως διακρισεων, αδικιων, διωξεων κτλπ. Αμφισβητω κατα ποσο ολα τα παραπανω οδηγησαν την ηγεσια του ΚΚΕ,και οχι μονο το Ζαχαριαδη, στην αποφαση για τον εμφυλιο…..Γιατι ενω οι Παυλακοι σφαζουν τους αριστερους στον Ταυγετο και στον Παρνωνα αυτοι αντιδρουν στο Καιμακτσαλαν;# (!!)

      3) (Μαραντζίδης) #Η λευκή τρομοκρατία τώρα, τι ρόλο παίζει στην επίσημη έναρξη του εμφυλίου ή στην πρώτη επίθεση, στην πρώτη ένοπλη σύγκρουση που είναι στο Λιτόχωρο; Μικρό ρόλο.# (!!)
      #Νομίζω εδώ πια και το ξέρουμε, έχουμε επαρκώς το αρχειακό υλικό να καταλάβουμε ότι η επιλογή -από την πλευρά του Κ.Κ.Ε. και ειδικότερα του Ζαχαριάδη- της κλιμάκωσης είναι μια στρατηγική επιλογή που έρχεται από την πεποίθηση ότι μπορεί να γίνουν τα πράγματα και φυσικά ότι υπάρχουν δυνατότητες να συμβεί αυτό. Και αυτή η ανατροπή του καθεστώτος που δεν επιτεύχθηκε τον Δεκέμβριο γιατί έκανε λάθος το κόμμα στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε τα πράγματα, μπορεί να επιτευχθεί τώρα. Σε αυτό, οι Γιουγκοσλάβοι σύντροφοι δηλώνουν απερίφραστα και προς τους Έλληνες και προς τη Μόσχα ότι θα υποστηρίξουν με κάθε τρόπο τα πράγματα. Και ότι πιστεύουν ότι υπάρχουν πιθανότητες επιτυχίας.# (!!)

      Ελόγου μου έχω υποστηρίξει, (μάλλον υπερβάλλοντας λιγάκι), ότι η ‘λευκή’ τρομοκρατία έγινε αντικείμενο αριστοτεχνικής εκμετάλλευσης από το ΚΚΕ, και απετέλεσε, τελικά, κάτι σαν «βούτυρο στο ψωμί του».
      Σημειωτέον ότι ακόμα και την περίοδο της γνωστής ως «λευκής» τρομοκρατίας, η βία ΔΕΝ ήταν καθόλου μονόπλευρη, (αφού οι ένοπλες αριστερές ομάδες τών ‘καταδιωκομένων αγωνιστών’ δεν κάθονταν καθόλου με σταυρωμένα τα χέρια). Δες το τελευταίο σχόλιό μου στο fb, (https://www.facebook.com/panos.zervas.9/posts/10213527330797793?comment_id=10213529507772216&reply_comment_id=10213548783214090&comment_tracking=%7B%22tn%22%3A%22R%22%7D), που υπάρχει και κάπου παραπάνω σ’ αυτό εδώ το post).

      # Είναι σχεδόν αδύνατο Κομμουνιστής ηγέτης να έκανε του κεφαλιού του, τουλάχιστον σε τέτοιου είδους μεγέθους, τέτοιας σημασίας απόφαση. Με αυτή την έννοια αυτό είναι πια κάτι που ξέρουμε πολύ καλά ότι δεν συνέβη. Η Μόσχα, ο ίδιος ο Στάλιν δεν είπε ναι, δεν είπε όχι από τα πράγματα. Είπε μάλλον ένα συγκρατημένο ναι που θα μπορούσε να ερμηνευτεί και ως όχι σε μια στιγμή που θα ήθελαν να το ερμηνεύσουν ως όχι. Και στα απομνημονεύματα, στο ημερολόγιο του Δημητρώφ που εκδόθηκε πριν από λίγα χρόνια, φαίνεται ότι αυτή η συζήτηση ειδικά με τους Γιουγκοσλάβους, Κρίνεται πως μπορεί να κερδηθεί ο πόλεμος στην Ελλάδα; Ναι κρίνουμε πως μπορεί να κερδηθεί. Δεν έχω την ίδια γνώμη λέει ο Στάλιν, αλλά αφού το κρίνετε εσείς προχωρήστε. (!!!)

      #Και επίσης είναι κατά τη γνώμη μου όχι απλώς πιθανό, αλλά κάτι πολύ περισσότερο από πιθανό, ότι και στο μυαλό του Ζαχαριάδη υπήρχε βαθύτατα η πεποίθηση ότι αργά ή γρήγορα θα μπορούσε να κερδίσει ένα τέτοιο πόλεμο. Ο στόχος του ήταν τουλάχιστον από ένα σημείο και μετά, το περίφημο σχέδιο Σ, σχέδιο Λίμνες όπως το ξέρουμε. Η απόσχιση ενός κομματιού της χώρας και η δημιουργία ενός κράτους, στο οποίο θα μπορούσε από εκεί και πέρα να εγκαθιδρύσει την εξουσία.# (!!)

      Μου αρέσει!

  17. «Σύμφωνα με στοιχεία του Ριζοσπάστη από τη Συμφωνία της Βάρκιζας μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1946 είχαν δολοφονηθεί 2.234 αριστεροί, εκ των οποίων οι μισοί (1.144 άτομα) είχαν δολοφονηθεί μετά τις εκλογές του 1946.»
    Συμφωνα με αριστερους ιστορικους οταν ο Καλυβας μετραει τα θυματα των κομμουνιστων στην Αργολιδα επιδιδεται στην «προσφιλη του πτωματομετρια» Βεβαια δεν εχουν προβλημα να αναπαραγουν τον αριθμο θυματων της λευκης τρομοκρατιας απο το Ρ ή απο τη λευκη βιβλο του ΕΑΜ.

    Μια και ανεφερα το ποστ Εμφύλιος: οι ευθύνες των νικητών μερικα ακομα στοιχεια.
    Οι αριστεροι Μανιατες (μην σας κανει εντυπωση υπηρχαν και τετοιοι) μεταναστευσαν στην διπλανη Καλαματα και οχι στην Αθηνα.
    Στη Γιουγκοσλαβια, βασικο χορηγο του ΔΣΕ, μετα τη ρηξη Τιτο-Σταλιν το 1948 φυλακιστηκαν και βασανισθηκαν ως σταλινικοι 55000 πολιτες απο τους οποιους οι μισοι ηταν αθωοι. Καντε τη συγκριση με τη χωρα μας οπου γινοταν κανονικος πολεμος
    Και τελος στην παρουσιαση του βιβλιου του Πολυμερη Βογλη Η αδυνατη Επανασταση ο Σταθακης ανεφερε οτι η βια αν και ηταν πολυ πιο εντονη στην Πελοπονησσο εκει ο εμφυλιος διηρκησε λιγοτερο κτλπ κτλπ Απο οτι καταλαβαινω θεωρει οτι μεγαλυτερο ρολο στην κλιμακωση της συγκρουσης επαιξαν οι διακρισεις στην χορηγηση ανθρωπιστικης βοηθειας φυσικα δεν εχω διαβασει το βιβλιο του Β.

    Μου αρέσει!

  18. Προς το τέλος του χρόνου σημειώθηκαν σφοδρότερες ένοπλες συγκρούσεις. Στις 13 Νοεμβρίου μεγάλη δύναμη ανταρτών που ξεπερνούσε τους 300 αντάρτες επιτέθηκε εναντίον λόχου του ΕΣ στο Σκρα. Οι αντάρτες, αφού κατέλαβαν το χωριό, αποχώρησαν την επόμενη μέρα. Σύμφωνα με δήλωση του υπουργού των Στρατιωτικών βρέθηκαν νεκροί 17 του ΕΣ και 50 κάτοικοι, εκ των οποίων ένα βρέφος δύο ετών

    Μου αρέσει!

  19. (Υπόψιν ΣΑΘ – γιατί ενίοτε η πραγματικότητα είναι πραγματικά πολύπλοκη)

    Η διάσταση μεταξύ ΚΚΕ και εθνικιστών Σλαβομακεδόνων οξύνθηκε μετά τα Δεκεμβριανά και τη συμφωνία της Βάρκιζας, καθώς το ΝΟΦ όχι μόνο δεν ενέκρινε τη συμφωνία αλλά αρνήθηκε να διακόψει τον ένοπλο αγώνα. Πράγματι μικρές ένοπλες ομάδες του ΝΟΦ συνέχισαν στη διάρκεια του 1945 την τακτική δολιοφθορών. Παρ’ όλο που το ΚΚΕ κατάγγειλε τις ενέργειες αυτές, η κυβέρνηση στην Αθήνα θεώρησε τα επεισόδια αυτά αθέτηση της συμφωνίας της Βάρκιζας και μέσω των επιτόπιων οργάνων της στη Μακεδονία επιδόθηκε σε καταδίωξη δικαίων και αδίκων. Ιδιαίτερα πιέστηκε το σλαβόφωνο στοιχείο το οποίο τελούσε ¬ όχι βέβαια στο σύνολό του ¬ υπό τη διπλή κατηγορία της συνεργασίας με τις βουλγαρικές αρχές κατοχής και της υπόθαλψης αυτονομιστικών σλαβομακεδονικών ανταρτικών ομάδων. Το αποτέλεσμα ήταν ένα νέο ρεύμα προσφύγων προς τη Γιουγκοσλαβία.

    Ευάγγελος Κωφός

    https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/03/17/gcw-86/

    Μου αρέσει!

  20. Συμφωνα με τον Αχ Παπαιωαννου (Ο Κρονος τρωει τα παιδια του) στις αρχες μαλλον του 1947 (δεν αναφερει ημερομηνια) ο ΔΣΕ εκτελεσε 22 ανυποπτους, αθωους χωρικους του χωριου Λαγγα Γραμμου. Υπευθυνος των εκτελεσεων το στελεχος του ΔΣΕ Νίκος Παπαδόπουλος

    Μου αρέσει!

  21. «Η κυβέρνηση κατέγραψε επίσης 3.500 αμάχους που εκτελέστηκαν από την Αριστερά κατά την ίδια περίοδο.»
    Αυτο αναφερει ο close. Αναλογος πρεπει να ναι και ο αριθμος των αριστερων θυματων της λευκης τρομοκρατιας.
    Φυσικα και ο ΔΣΕ προτιμουσε να μην εκτελει αμαχους αλλα να τους επιστρατευει, καποιος επρεπε να κατασκευασει τα οχυρωματικα εργα στο Γραμμο, στο Βιτσι και στη Μουργκανα.

    Μου αρέσει!

  22. με αφορμη οσα εγραψε η Καιλη εγινε γνωστη και η περιπτωση του χωριου Κωνσταντιας Αλμωπιας:

    Δραματική υπήρξε η συμμετοχή της Κωνσταντίας στα γεγονότα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Από την έναρξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου μέχρι και τη λήξη του Εμφυλίου πενήντα πέντε πολίτες, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, έχασαν τη ζωή τους.

    Το 1947 το χωριό υπήρξε τραγικό θύμα της αγριότητας του Εμφύλιου Πολέμου. Συγκεκριμένα, το βράδυ της 10ης Φεβρουαρίου χτυπήθηκε από ισχυρές δυνάμεις ανταρτών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Μετά δίωρη σκληρή μάχη με την αμυνόμενη πολιτοφυλακή ανετράπη κάθε αντίσταση, και το χωριό παραδόθηκε στις φλόγες και τη σφαγή. Οι αντάρτες αποχώρησαν τα ξημερώματα, αφήνοντας πίσω τους 34 αμάχους νεκρούς.

    Μετά τη σφαγή οι περισσότεροι κάτοικοι εγκατέλειψαν το χωριό και εγκαταστάθηκαν στην Αριδαία ως Ανταρτόπληκτοι και στο Καραβάνσαραϊ στη Θεσσαλονίκη. Ένα μέρος απ’ αυτούς επέστρεψε μετά τον Εμφύλιο. Οι περισσότεροι όμως έμειναν οριστικά στη Θεσσαλονίκη.

    http://www.dimosalmopias.gov.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=419&Itemid=221

    δηλ ο ΔΣΕ ισοφαρισε το ρεκορ της Βαμβακου. Κατα τα αλλα δεν εκτελουσε αμαχους

    Μου αρέσει!

  23. Επειδή σου αρέσει η ακρίβεια, 27 ήταν οι νεκροί στην Κωνσταντία, όχι 34, σύμφωνα με την τοπική Χωροφυλακή (το έγγραφο με ονόματα κλπ κυκλοφορεί στο δίκτυο) Το ερώτημα στο οποίο δεν υπάρχει απάντηση προς το παρόν είναι γιατί έγινε επίθεση στο συγκεκριμένο χωριό και όχι σε κάποιο διπλανό. Η προϊστορία, δηλαδή. Η οποία, εξ όσων μπόρεσα να καταλάβω, παραπέμπει ευθέως στον θανάσιμο ανταγωνισμό ελληνόφωνων και τουρκόφωνων ρωμέικων πληθυσμών, προσφύγων από την Ανατολή, οι οποίοι αποκαλούνται σήμερα συλλήβδην Πόντιοι. Αλλά τότε ΔΕΝ ήταν.

    Μου αρέσει!

  24. εχω δει το εγγραφο.
    Οι κατοικοι του χωριου μαλλον θα ξερουν καλυτερα ο αριθμος 34 ειναι απο το σαιτ του δημου.
    Καλα δεν γνωριζω την εθνοτικη καταγωγη των κατοικων φυσικα δεν εχω ιδεα για την περιοχη που βρισκεται το χωριο.
    Στο εγγραφο αναφερονται και ηλικιες, αδιαφορο ποια ηταν κινητρα τους οι διαφορες τους κτλπ σημασια εχει οτι δολοφονηθηκαν εν ψυχρω 34 ή 27 αμαχοι.
    καλα ειδα και σε κατι σελιδες σταλινικων στο φ/β οπου πανε να βγαλουν τα θυματα δοσιλογους εγκληματιες παρακρατικους κτλπ κτλπ, αναρωτιεται ενας αρχιβλακας σταλινας:« ε δεν μπορει θα υπηρχαν και μαυδες αναμεσα στους νεκρους»
    τα ιδια κινητρα, δικαιολογιες κτλπ θα ειχαν και τα παλληκαρια των ΕΑΟΚ οταν δολοφονουσαν και ξεκληριζαν ολοκληρες οικογενειες στην Λακωνια, οπου μαλλον εγιναν και τα χειροτερα εγκληματα λευκης τρομοκρατιας πχ καπου ειχα δει οτι οι δολοφονιες αριστερων στον Οιτυλο εγιναν ως αντιποινα για εκτελεσεις των ανταρτων την περιοδο της κατοχης. Καλα οπως λεει και ο Βαλτινος οι μανιατες το εχουν και στο αιμα τους βλεπε βεντετες κτλπ

    Οσα για τις εθνοτικες διαφορες ειδικα για την περιοχη της κοζανης δες στο δ του Καλλιανιωτη αν και νομιζω οτι μεγαλυτερο ρολο στην επιλογη στρατοπεδου επαιζε η γεωγραφια των οικισμων.

    Μου αρέσει!

  25. μαλλον σημαντικοτερο ρολο για την επιλογη της Κωνσταντιας θα επαιξε η γεωγραφικη της θεση, βρισκεται σε παραμεθοριο περιοχη, η αποσταση απο τα ελληνογιουγκοσλαβικα συνορα ειναι μικροτερη απο 15 χλμ

    Μου αρέσει!

  26. Η Ιστορία στο Κόκκινο: Μια εκπομπή για το παρελθόν
    Συζητώντας για τον εμφύλιο πόλεμο με αφορμή το βιβλίο «Η αδύνατη επανάσταση»
    by ΑΣΚΙ

    Ο Τάσος Σακελλαρόπουλος και ο Πολυμέρης Βόγλης, αναπληρωτής καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας συζητούν με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του με τίτλο «Η αδύνατη επανάσταση. Η κοινωνική δυναμική του εμφυλίου πολέμου» (εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2014). Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζει ο ιστορικός όταν γράφει ένα βιβλίο για τον εμφύλιο πόλεμο; Με ποιο τρόπο το συγκεκριμένο βιβλίο πραγματεύεται τον Εμφύλιο ως πρόβλημα ιστορίας και ποια είναι η καινούργια οπτική που παρουσιάζει;
    Επιπλέον, συζητούν για το γεγονός του πολέμου ως κορύφωση μιας διαδικασίας πολιτικής σύγκρουσης, για τον τρόπο που συγκροτήθηκαν οι αντίπαλοι, για τις φάσεις του πολέμου. Θέτοντας στο επίκεντρο τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας, αναπτύσσεται η θέση ότι ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος ήταν μια επανάσταση που η τροπή των πραγμάτων και οι συνθήκες μέσα στις οποίες διεξήχθη δεν την οδήγησε στη νίκη.

    στη σελιδα του ΑΣΚΙ στο ιδιο σαιτ μπορειτε να ακουσετε και αλλες εκπομπες

    Μου αρέσει!

  27. Καλα απο μια συζητηση δεν μπορεις να κρινεις το περιεχομενο του βιβλιου, που δεν το εχω διαβασει απλα το ειχα ξεφυλλισει στον Παπασωτηριου.

    Προφανως οταν μιλαει για επανασταση εννοει οτι στοχος του ΚΚΕ απο την αρχη ηταν η καταληψη της εξουσιας, ασχετα με το πως και γιατι συρθηκε στη συγκρουση, που προφανως για το συγγραφεα βασικη υπευθυνη για αυτο θα ηταν η επαρατος δεξια. Σε αντιθεση με οσα υποστηριζουν αρκετοι ομοιδεατες του οτι δηλ η δημιουργια του ΔΣΕ εγινε για να πιεσει το ΚΚΕ για την εξευρεση πολιτικης λυσης.

    Ενταξει ασχετα με την ερμηνεια του συγγραφεα υποθετω οτι το βιβλιο θα περιεχει αρκετα χρησιμα στοιχεια για να καταλαβουμε την εποχη.

    Καλες οι αναλυσεις που αφορουν την οικονομικη και κοινωνικη κατασταση της περιοδου αλλα ο εμφυλιος ηταν πρωταρχικα πολεμος και για να διεξαχθει χρειαζοταν στρατος/ανδρες συν πολεμικος εξοπλισμος. Οποια παραταξη δημιουργουσε πιο γρηγορα το στρατο της θα ειχε και το προβαδισμα για την τελικη επικρατηση.

    και εδω η παρουσιαση του βιβλίου
    Συζητητές:
    Βαγγέλης Καραμανωλάκης, επίκουρος καθηγητής, Πανεπιστήμιο Αθηνών
    Δήμητρα Λαμπροπούλου, λέκτορας, Πανεπιστήμιο Αθηνών
    Στρατής Μπουρνάζος, δημοσιογράφος-ιστορικός
    Ηλίας Νικολακόπουλος, καθηγητής, Πανεπιστήμιο Αθηνών
    Γιώργος Σταθάκης, Υπουργός Οικονομίας, Υποδομών, Ναυτιλίας και Τουρισμού
    Ο συγγραφέας

    Λεει κατι ενδιαφερον ο Σταθακης, ο οποιος ειχε γραψει ενα βιβλιο για το σχεδιο Μαρσαλ και την αμερικανικη βοηθεια μετα απο σχετικη ερευνα που ειχε κανει στα αμερικανικα αρχεια.
    Πρωταρχικος στοχος των Αμερικανων ηταν η επαναφορα του βιοτικου επιπεδου των αστικων κεντρων στα προπολεμικα επιπεδα.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s