Από την καλύβα

Όταν οι Κινέζοι αγόρασαν τη Νικαράγουα 

«Ορτέγκα Προδότη»

Του Μιχάλη Μιχελή (2013)

Αχ, που είναι τα νιάτα μου! Που «έβοσκαν» τότε τα μυαλά μου!

Εκεί στη Νικαράγουα, ως μπριγαδίστας του καφέ!

Ο δύσμοιρος λαός της, βίωνε δραματικά τον εμφύλιο σπαραγμό. Αποκλεισμένος από τον ασφυκτικό κλοιό των Γιάνκηδων, με τους Κόντρας αντάρτες να έχουν διαλύσει τη χώρα, μέσα στη απόλυτη φτώχεια και στην ατέλειωτη τραγωδία, η υπερηφάνεια και το αγωνιστικό φρόνημα των Νικαραγουανών, μ’ έκαναν να είμαι ένας από τους αμέτρητους θαυμαστές των Σαντινίστας.

«¡Hasta la Victoria siempre!», το τραγούδι του Κάρλος Πουέμπλα, δονούσε την ψυχή μου. Το μυαλό μου στριφογυρνούσε για ένα ταξίδι εκεί, ως εθελοντής εργάτης, στο μάζεμα του καφέ. Να δώσω κι εγώ, ένα ελάχιστο κουράγιο στον ταλαιπωρημένο αγρότη, να πουλήσει για να ζήσει, απ’ το ευλογημένο δένδρο που του είχε απομείνει ως μοναδικό περιουσιακό στοιχείο.

Διάβασα την μπροσούρα στη Νέα Υόρκη. «Αποστολή για μπριγαδίστες του καφέ, στα υψίπεδα της Ματαγκάλπα της Νικαράγουα. Τιμή 850 $ και πτήση μέσω Μεξικού».

Έτσι λοιπόν μια ωραία μέρα του Νοέμβρη του 1983, βρέθηκα πάνω στην καρότσα ενός ταλαιπωρημένου φορτηγού, παρέα με άλλα Αμερικανάκια, πορευόμενοι από την Ματαγκάλπα (στα βόρεια της Μανάγκουα), προς Βασλάλα, μια κωμόπολη στην πυκνή σέλβα (τροπική βλάστηση), κοντά στο επίκεντρο των μαχών μεταξύ Σαντινίστας και Κόντρας. Κοιτώντας το τοπίο, χανόσουν από την ομορφιά της άγριας φύσης. Σ’ όλη τη διαδρομή, τα βουνά και τα ποτάμια, η ομίχλη και οι κατάφυτες πλαγιές, τα πουλιά και τα ζώα, σε έσπρωχνα μάλλον προς ένα ονειροπόλο ταξιδευτή, που πήγαινε στον μήνα του μέλιτος του, για τρελές ευχάριστες στιγμές κι όχι προς ένα τόπο στιγματισμένο από νεκρούς. Κορίτσια κι αγόρια, δονούσαμε με τον έρωτα για τη ζωή και την επανάσταση. Με τραγούδι και καλαμπούρια, περνούσαν τα ξένοιαστα χρόνια των μπριγαδίστας κι ας ήταν η καθημερινότητα γεμάτη, από υπαρξιακές δυσκολίες.

Η εμπειρία ως καφεσυλλέκτης, μου έμεινε ένα δυνατό κειμήλιο της νιότης μου.

Όμως τ’ ανέμελα χρόνια, δυστυχώς διάβηκαν γρήγορα. Η επανάσταση στη Νικαράγουα τελικά νίκησε και οι αρματοφορεμένοι κόκκινοι, έβγαλαν τον μπερέ και μπήκαν στα κυβερνητικά βάσανα. Μόνο κάτι κιτρινισμένες φωτογραφίες απέμειναν να μου θυμίζουν, ότι κάποτε ήμουν κι εγώ εκεί, παρέα με δαύτους. Γιατί αυτή η άτιμη η ζωή, που αποτυπώνεται στιγμιαία σ’ ένα χαρτί (με την πατίνα του χρόνου), τελικά σε κατσουφιάζει στα ώριμα χρόνια σου, σου φέρνει μια γκριμάτσα μελαγχολίας, ένα συγκινησιακό βούρκωμα κι έτσι σου ξεφεύγει ένα αυθόρμητο αχ! Να ερχόταν το τότε, μονάχα μια νύχτα, στα όνειρά μου…

Ορτέγκα Παπανδρέου

Στο τέλος της δεκαετίας του ‘80 είχαμε τα επινίκια. Ο Ανδρέας Παπανδρέου και ο ηγέτης των Σαντινίστας Ντανιέλ Ορτέγκα, έδεσαν το «γλυκό» της επανάστασης!

Στη συνέχεια στη Νικαράγουα άλλαξαν πολλά. Ο Ορτέγκα πήρε κι αυτός το δρόμο των σκανδάλων κι έτσι επιβεβαιώθηκε για μια ακόμη φορά η πικρόχολη Αλεξανδρινή αρχοντοαναθρεμένη γιαγιά μου, που λίγο πολύ, σε κάθε ευκαιρία λοβιτούρας, μου υπενθύμιζε: «Στα λέω. Να φοβάσαι τους μπατίρηδες που παίρνουν εξουσίες. Γιατί ώσπου να χορτάσουν, χαθήκαμε»!

Μετά λοιπόν από ένα μεγάλο σάλτο στο χρόνο, με τον Ορτέγκα να έχει επαναβαπτιστεί «επαναστάτης», στην υπηρεσία του λαού, φτάσαμε στα τωρινά χουνέρια.

Η πλήρης κινεζοποίηση της Νικαράγουα. Από το «Έξω οι Γιάνκης» του ’80, τα υβρίδια των Σαντινίστας, πουλήσανε για 100 χρόνια, τα καλύτερα κομμάτια της χώρας τους, στους «σχιστομάτηδες καπιταλιστές». Δηλαδή για να ξεπεράσουν τη φτώχεια τους, το ρίξανε κι εκεί στο fast track. Μια υπογραφή οι κόκκινοι με τους κόκκινους και φύγαμε!

Με 40 δις. δολάρια, οι Κινέζοι θα φτιάξουν την ανταγωνιστική διώρυγα της Λατινικής Αμερικής. Θα σπάσουν δηλαδή το μονοπώλιο του Παναμά. Όλα λοιπόν τα νότια ποτάμια και η μεγάλη λίμνη της Νικαράγουα (Cocibolca), με δυό λόγια το 90% του νότιου κομματιού της χώρας αυτής, θα περάσει στα χέρια των επενδυτών από το Χόνγκ Κονγκ.

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις κι οι ντόπιοι ξεσηκώθηκαν. Πάει η παρθένα φύση. Τι θα γίνει με τα χωριά και τις καλλιέργειες. Θα ρημαχτούν οι ιθαγενείς, θα οδηγηθούν στην γκετοποίηση  τους, στις μεγαλουπόλεις. Θα χάσουν τις περιουσίες τους. Και φυσικά το χειρότερο. Η περιοχή του καναλιού, θα περάσει στην αποκλειστική εξουσία των Κινέζων. Ότι δηλαδή έκαναν οι Γιάνκηδες στον Παναμά. Ένα ξεχωριστό κράτος μέσα στο κράτος.

Οι Παναμέζοι ανησυχούν, αλλά προσωρινά το παίζουν cool. Είναι ασύμφορο το έργο στη Νικαράγουα λένε, γιατί είναι 3 φορές μακρύτερο απ’ εκείνο της διώρυγας του Παναμά. Όμως οι Κινέζοι επενδυτές, υποστηρίζουν, ότι τα χαμηλά κινέζικα κόμιστρα διέλευσης, θα κάνουν επικερδή το δίαυλο μέσω Νικαράγουας. Φυσικά τους πετάνε και το δόλωμα, ότι θα τους βοηθήσουν στον εκσυγχρονισμό του εκπαιδευτικού τους συστήματος, στην επέκταση των δορυφορικών λήψεων και στην διεύρυνση των δικτύων της κινητής τηλεφωνίας.

Κι έτσι ο 21ος αιώνας, θα συμπληρώσει στην πονεμένη ιστορία της Νικαράγουα, το επόμενο κεφάλαιο. Ξεκινήσαμε από τους Ισπανούς κονκισταδόρες. Γίναμε ένα κομμάτι της Μεξικάνικης Αυτοκρατορίας. Μας έκανε προτεκτοράτο η Βρετανία. Περάσαμε από ένα εμφύλιο πόλεμο (19ος αιώνας) γαιοκτημόνων και φιλελευθέρων. Ένας Αμερικάνος (Γουίλιαμ Γουάλκερ), ήρθε κι έκανε το βασιλιά. Μας κατέλαβαν οι Γιάνκηδες για 25 χρόνια. Περάσαμε από τη δυναστεία των Σομόζα για 43 χρόνια. Είδαμε τους Σαντινίστας. Τους αντιπάλους τους νεοφιλελεύθερους και τώρα καλώς (Χουάνγιγκ) την Κίνα, με τα προικιά της!

Θα τρίζουν τα κόκαλα του Σαντίνο μίστερ Ορτέγκα!

http://youtu.be/lTqEzVTtSqQ

Μιχάλης Μιχελής

Πηγή: Όταν οι Κινέζοι αγόρασαν τη Νικαράγουα | Η καλύβα ψηλά στο βουνό

_

«Νικαράγουα», για τους Ισπανούς κατακτητές, ήταν οι ιθαγενείς «Νικαράο», που ζούσαν γύρω από την μεγάλη τους λίμνη (Cocibolca) , με το πόσιμο νερό («άγουα»).
Αυτός λοιπόν ο ευλογημένος τόπος των «Νικαράγουα» ( ένας αριθμός συγγενικών φυλών, ενσωματωμένων μέσα στη δυναστεία των Αζτέκων), πολύ γρήγορα εξαφανίστηκε από τα προνομιούχα μέρη, επειδή οι πολύτιμες πρώτες ύλες που κατείχαν, έγιναν το δέλεαρ των κονκισταδόρες.
Οι ιθαγενείς λοιπόν φυλές στη Νικαράγουα (όσα απομεινάρια τους απέμειναν), πήγαν και χώθηκαν στις δυσπρόσιτες περιοχές, εκεί που η τροπική βλάστηση τους έδινε ένα ιδανικό κατάλυμα. Σύμμαχοι στην «κρυψώνα» τους έγιναν τα κουνούπια και τ’ άγρα ζώα, προστατεύοντάς τους από την επέλαση των τυχοδιωκτών, που αναζητούσαν με πάθος το φαντασιακό τους «Ελ Ντοράντο».
Για να πούμε και μια αλήθεια, οι Σαντινίστας δεν τους φέρθηκαν με τον καλύτερο τρόπο.
Δεν καταλάβαιναν οι ιθαγενείς από σοσιαλισμό και κολεκτίβες. Δεν ήθελαν να γίνουν σύμμαχοι τους, παίρνοντας για δώρο τα κουβανέζικα καλάσνικοφ, για να κυνηγήσουν τους Γιάνκηδες και τους πράκτορές τους. Κι ο λόγος ήταν προφανής. Εκεί που ζούσαν δεν είχαν άμεση αντίληψη των δρόμενων, του εκπολιτιστικού/πολιτικού γίγνεσθαι. Οι Σομόζα δεν τους άγγιζαν. Περίθαλψη δεν είχαν, σχολεία δεν είχαν, δρόμους δεν είχαν, ήταν δηλαδή εντελώς μέσα στην «αποανάπτυξη». Όταν εμφανίστηκαν λοιπόν οι αντάρτες Σαντινίστας, κατάλαβαν ότι η φυλετική μοναξιά τους τελείωσε. Έπρεπε να διαλέξουν με ποιους θα πάνε και ποιους θ’ αφήσουν. Πήραν λοιπόν το δρόμο που τραβάει προς την εξορία. Πήγαν στην γειτονική Ονδούρα και από την άλλη (στον Νότο), στην Κόστα Ρίκα. Ήθελαν τροφή και στέγη, μα συνάντησαν ως αναγκαστικούς «λυτρωτές» τους, τους εντεταλμένους της CIA.
« Ή μ’ εμάς συνεργάζεσθε ή πάτε στο διάβολο», τους είπαν! Έτσι αναγκαστικά έβαλαν την αξιοπρέπεια στο ντουλάπι του μυαλού τους και συντάχθηκαν με τους αντεπαναστάτες (κυρίως οι πιο νέοι και δραστήριοι), που είχαν κουραστεί από το πάρε δώσε της ατελέσφορης πεζοπορίας. Είχαν λοιπόν οι ιθαγενείς συνεργοί των Κόντρας, τη δική τους θλιβερή συνέχεια.
Για ένα διήμερο του Δεκέμβρη του 1982, μπήκαν σ’ ένα χωρίο (στην παραμεθόριο με την Ονδούρα) και σκότωσαν την τοπική φρουρά των Σαντινίστας. Στ’ αντίποινα οι Σαντινίστας, βρήκαν στο δρόμο 30 ιθαγενείς «Μισκίτο» και τους εκτέλεσαν εν ψυχρώ. Ο αποκαλούμενος λοιπόν « Κόκκινος-ματωμένος Δεκέμβρης του Σαν Κάρλος», ήταν η καλύτερη ευκαιρία που αναζητούσε η CIA, για να φουντώσει ακόμη περισσότερο το μίσος των ιθαγενών, εναντίον των μαρξιστών μαχητών. Πολλοί λοιπόν ιθαγενείς , μετεβλήθησαν στους φανατικότερους αντίπαλους των Σαντινίστας. Το είχαν ρίξει στο πλιάτσικο και είχαν κυριολεκτικά διαλύσει τις φυτείες με τον καφέ και το κακάο. Οι καλλιεργητές αναγκάστηκαν να οπλιστούν και δίπλα στους μπριγαδίστες του καφέ, είχαμε την προστασία των Σαντινίστας, που η παρουσία τους και μόνο, ήταν στόχος ξώφαλτσων επιθέσεων. Δηλαδή μπορούσες να έτρωγες τη σφαίρα, χωρίς να έχεις στην κατοχή σου όπλο, γιατί οι εκατέρωθεν εκφοβιστικοί πυροβολισμοί , είχαν γίνει συνηθισμένο φαινόμενο. Σκοπός των Κόντρας ήταν να σπάσει το ηθικό των αμέτοχων, να τα παρατήσουν, να φτωχύνουν οι αγρότες (αφού δεν θα είχαν εισόδημα από τις καλλιέργειες) και να ταχθούν έτσι αναγκαστικά με το μέρος των αντεπαναστατών, που ήθελαν να επανέλθει η Νικαράγουα στην εποχή των «ευτυχισμένων» ημερών του Σομόζα.
Τελικά μετά την ειρήνευση στη Νικαράγουα, τα πράγματα με τους ιθαγενείς προσωρινά ηρέμησαν, γιατί στα χωριά τους πήγε ένα κομμάτι του πολιτισμού, ενώ οι περισσότεροι από τους νέους, αναγκαστικά μετανάστευσαν για δουλειά, στις παραγκογειτονιές της Μανάγκουα. Η πρωτεύουσα έχει μαζέψει σχεδόν το μισό πληθυσμό της χώρας, με συνέπεια την πορνεία, τα ναρκωτικά, τις κλοπές και τον αλκοολισμό. Κι έτσι το σενάριο της Λατινικής Αμερικής έχει βρει μια ακόμη νικαραγουάνικη εκδοχή, για το βόλεμα της φτώχειας. Στη Νικαράγουα, υπάρχουν πολλοί νέοι. Αρκετά ορφανά του πολέμου, που είναι συνήθως χωρίς ελπίδα, μια και η ανεργία πήρε κι εκεί την ανηφόρα. ( Σημειωτέ0ον η Νικαράγουα είναι από τις φτωχότερες χώρες του δυτικού ημισφαιρίου και ζει κυρίως από τα εμβάσματα των μεταναστών της Το 70% του πληθυσμού είναι κάτω από το όριο της φτώχειας).
Αυτοί λοιπόν ελπίζουν τώρα, ότι οι Κινέζοι θα τους σώσουν, από την μιζέρια. Ο Ορτέγκα διαλαλεί για χιλιάδες θέσεις εργασίας, για μεγάλα εισοδήματα που θα προσποριστούν για το κράτος και θα διατεθούν στην κοινωνική προστασία. Είναι κι αυτό μια λατινοαμερικάνικη εκδοχή του «Success Story».
Από την άλλη οι ιθαγενείς στην ακτή του Ατλαντικού, που ονομάζεται «Mosquito Coast» (και τίτλος του ομώνυμου μυθιστορήματος του Πολ Θέροου), ζητούν την ανεξαρτησία τους και την πλήρη απόσχιση από τη Νικαράγουα. Έχει αρχίσει λοιπόν ένας «τζερτζελές» αντιπαραθέσεων, που για τους Κινέζους επενδυτές, είναι ένας άγνωστος (αλλά όχι αμελητέος) παράγοντας, ως προς τις εξελίξεις που θα διαδραματιστούν στο εγγύς μέλλον.
Παράλληλα το έργο της καναλοποίησης στη Νικαράγουα, δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην οικολογική εικόνα της χώρας. Η κυβέρνηση παίρνει λεφτά από διεθνείς οργανισμούς, για τη διατήρηση της χλωρίδας και της εξαιρετικής πανίδας της. Με τη διασύνδεση της λίμνης της Νικαράγουα με τον Ειρηνικό, θα χαθεί για πάντα η μοναδική μεγάλη λίμνη πόσιμου νερού, που τροφοδοτείται από τα μεγάλα ποτάμια κι έχει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της βιοποικιλότητας (σε μια εκτεταμένη έκταση), ενώ παράλληλα ας μην λησμονούμε, ότι το όλο σύστημα νερού-καλλιεργειών, τρέφει και τους παραλίμνιους πληθυσμούς. Όλα αυτά λοιπόν θα εξαφανιστούν και η ρύπανση των τάνκερς, θα οδηγήσουν σε μια σειρά ντόμινο καταστάσεων, για την περιβαλλοντική ισορροπία μιας (σχετικά) παρθένας περιοχής, στα νότια της χώρας.

Συμπέρασμα: 60.000 νεκροί. 3.000 χρόνια ανάπηροι. Μια γενιά (από 45-65 χρονών) αποδεκατισμένη, μια κι είναι σήμερα μόλις το 20% περίπου της σύνθεσης του πληθυσμού.
Κι όλα αυτά γιατί;
Το επαναλαμβανόμενο ερώτημα της ιστορίας, που προσπαθεί ν’ αποκρυπτογραφήσει το DNA των πολέμων.
Γεννιούνται από την ιδεολογία. Οργανώνονται από το φανατισμό. Προχωρούν από το μίσος και καταλήγουν στα ερείπια.
Κι απ’ εκεί φτου από την αρχή!

Το βροντοφωνημένο «¡No pasarán!», έγινε σουρωτήρι «κομπανιέρος» κι έτσι ο Καβάφης επιστρέφει ώριμος κριτής, της νεανικής μας έπαρσης.

«…ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος, κ’ οι Μήδοι επι τέλους θα διαβούνε».

Αχ και πάλι αχ, γι αυτούς που χάθηκαν άδικα, «φυλώντας τις Θερμοπύλες».
Κι ήταν τόσο νέοι…

Advertisements

2 thoughts on “Όταν οι Κινέζοι αγόρασαν τη Νικαράγουα ”

  1. Έξοχα κείμενα! Το δεύτερο, τίνος είναι;

    #Το επαναλαμβανόμενο ερώτημα της ιστορίας, που προσπαθεί ν’ αποκρυπτογραφήσει το DNA των πολέμων.
    Γεννιούνται από την ιδεολογία. Οργανώνονται από το φανατισμό. Προχωρούν από το μίσος και καταλήγουν στα ερείπια.
    Κι απ’ εκεί φτου από την αρχή!# (!!!)

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s