Απόψεις

Η λήξη του Εμφυλίου 1943-49 και οι σύγχρονοι τυμβωρύχοι

9552750750916514769

Από τις 29 Αυγούστου 1949 πέρασαν σχεδόν επτά δεκαετίες. Πολύς χρόνος, αλλά όχι αρκετός για να μιλάμε για τον Εμφύλιο ψύχραιμα, χωρίς να αρπαζόμαστε.

Θα ήθελα, με την ευκαιρία της επετείου, να προτείνω ένα σχήμα ερμηνείας. Ο Εμφύλιος 1943-49 υλοποιήθηκε γιατί υπήρχε ένα τραγικό έλλειμμα ηγεσίας. Και από τις δύο πλευρές. 

Η ηγετική ελίτ που είχε την ευθύνη της χώρας αποδείχτηκε πολύ λίγη γιατί με την εισβολή των Γερμανών απλά σηκώθηκε και έφυγε. Χωρίς καν να διαπραγματευτεί η ίδια τους όρους παράδοσης της χώρας, κάτι που οδήγησε στο έκτρωμα της πρώτης κυβέρνησης των δωσιλόγων.  Ή έμεινε και περίμενε απαθής να ελευθερώσουν τη χώρα οι Άγγλοι, θεωρώντας την Αντίσταση κάτι περιττό, ενοχλητικό και επικίνδυνο. Ή, τέλος, μπαίνοντας στην υπηρεσία των Γερμανών σε όλα τα επίπεδα: πολιτικό, διοίκησης, οικονομίας. Και οργανώνοντας τα Τάγματα Ασφαλείας για να γίνει οικονομία στο πολύτιμο Γερμανικό αίμα και για να διαθέτει έναν έτοιμο στρατό όταν θα αποχωρούσαν οι Γερμανοί. Σε απόλυτη συνεννόηση με αξιωματικούς του στρατού της Μέσης Ανατολής, με κυβερνητικούς παράγοντες και τους Άγγλους.

Η Κατοχή όμως δεν ήταν αστεία υπόθεση. Για τις μεγάλες λαϊκές μάζες ήταν κυριολεκτικά αγώνας επιβίωσης. Από τον οποίο η ελίτ ήταν απούσα, ήταν όμως παρούσες οι δυνάμεις που δημιούργησαν το ΕΑΜ. Το οποίο με τη σειρά του μετέτρεψε ένα διαλυμένο περιθωριακό κόμμα, το ΚΚΕ, σε ηγετική πολιτική δύναμη της Αντίστασης. Και στρατιωτική δύναμη, με τον ΕΛΑΣ. Κι εδώ όμως εμφανίστηκε ένα παρόμοιο έλλειμμα ηγεσίας, καθώς η ηγεσία του ΚΚΕ δεν μπόρεσε να επιλέξει έγκαιρα και καθαρά αν το ΕΑΜ κάνει απελευθερωτικό αγώνα ή επανάσταση με στόχο τον κομμουνισμό ή μια ριζική κοινωνική αλλαγή (λαοκρατία) μετά την απελευθέρωση. Οι δυο αυτές γραμμές, αντιφατικές και αλληλοαποκλειόμενες,  εφαρμόστηκαν εναλλάξ,  αλλά και ταυτόχρονα. Με αποτέλεσμα πλάι στη θαυμαστή αντιστασιακή δράση να υπάρξει ένας καταστροφικός γύρος εμφυλίου μέσα στην Κατοχή. Για τον κατοχικό εμφύλιο μεταξύ των αντιστασιακών οργανώσεων οι μεγαλύτερες ευθύνες (όχι όμως όλες) ανήκουν στην τραγικά ελλειμματική ηγεσία του ΚΚΕ.

Παράλληλα όμως διεξαγόταν κι ένας δεύτερος εμφύλιος, με τους συνεργάτες των Γερμανών (Τάγματα, Ειδική Ασφάλεια, Μηχανοκίνητο Αστυνομίας, άτακτες ομάδες ενόπλων σε Μακεδονία). Ο οποίος ήταν ασύγκριτα αγριότερος από τον πρώτο και ενέπλεξε ολόκληρες περιοχές και χωριά, τα οποία κατέληξαν να συγκρούονται μεταξύ τους. Γι΄αυτόν τον εμφύλιο η πρωταρχική ευθύνη ανήκει σε όσους τα εμπνεύστηκαν, στους αξιωματικούς που εντάχθηκαν στα Τάγματα και στους Άγγλους που διατηρούσαν επαφές μαζί τους και τους έδιναν υποσχέσεις. Αντίθετα οι σφαγές αιχμαλώτων και αόπλων μετά την απελευθέρωση (Μελιγαλάς, Κιλκίς κλπ)  αλλά και των ενόπλων (και του ΕΛΑΣ) που χάθηκαν βαρύνουν σχεδόν αποκλειστικά το ΚΚΕ. Και τους Άγγλους, που προσπάθησαν συστηματικά να μην αποτρέψουν τις συγκρούσεις, ενώ ήταν παρόντες.

Στα Δεκεμβριανά το έλλειμμα ηγεσίας λειτούργησε ταυτόχρονα. Η κυβερνητική παράταξη είχε την απαίτηση να αφοπλιστεί ο ΕΛΑΣ χωρίς εγγυήσεις ασφαλείας, να παραδοθεί δηλαδή στο έλεος αυτών με τους οποίους είχε συγκρουστεί λίγους μήνες πριν. Και το ΚΚΕ ενέδωσε στον πειρασμό να ξεκινήσει τα Δεκεμβριανά με δική του πρωτοβουλία, χωρίς να υπολογίσει ότι στη σύγκρουση θα είχε να αντιμετωπίσει τους Άγγλους. Χωρίς δηλαδή να έχει την παραμικρή πιθανότητα επικράτησης.

Με τη Συμφωνία της Βάρκιζας η κυβέρνηση αρνήθηκε σθεναρά τη βασικότερη προϋπόθεση ειρήνευσης: τη χορήγηση γενικής αμνηστίας, εκτός από τις περιπτώσεις των μεγάλων δωσιλόγων. Αποτέλεσμα αυτού του πρωτοφανούς ελλείμματος ηγετικής ευθύνης, το οποίο συνεχίστηκε με τον εξοπλισμό, την ανοχή και τη συνεργασία της διοίκησης με τις δεκάδες παρακρατικές συμμορίες που ξεφύτρωσαν στην επαρχία (όχι αυθόρμητα για λόγους εκδίκησης αλλά οργανωμένα από την βασιλική ακροδεξιά) και τις δικαστικές διώξεις επί δικαίων και αδίκων, ήταν ο αφανής εμφύλιος 1945-46. Ως σύλληψη μονομερής και ως εκτέλεση συνήθως μονομερής, καθώς η βασιλική ακροδεξιά που κυριαρχούσε σε κρίσιμους τομείς της διοίκησης και απολύτως στο Στρατό, έπρεπε να λύσει με τα πρωτόγονα εργαλεία που διέθετε εξαιρετικά σύνθετα πολιτικά προβλήματα, όπως αυτό της Δυτικής Μακεδονίας (και των σχέσεων με τη Γιουγκοσλαβία) την ομαλή διεξαγωγή ενός τίμιου δημοψηφίσματος για το πολίτευμα κλπ. Εκ του αποτελέσματος προκύπτει η ζημιά που έκανε στη χώρα, συντηρώντας τις εύφλεκτες εστίες και ρίχνοντας συνεχώς λάδι στη φωτιά.

Ταυτόχρονα η ηγεσία Ζαχαριάδη στο ΚΚΕ δεν ήταν απλά ελλειμματική, αλλά και απίστευτα τυχοδιωκτική. Αυτό εκφράστηκε ιδιαίτερα από τις αρχές του ’47 και μέχρι το τέλος, καθώς αποκλειόταν η ειρήνευση πριν τη νίκη. Κάτι που συμμεριζόταν η αντίστοιχη ανεύθυνη πτέρυγα της βασιλικής ακροδεξιάς. Έτσι, για παράδειγμα, ενώ στην Αθήνα γινόντουσαν ειρηνευτικές προσπάθειες, το ΚΚΕ ανάγγειλε στις 27 Ιουνίου τη δημιουργία προσωρινής δημοκρατικής κυβέρνησης. Και ο Ζέρβας, υπουργός Δημοσίας Τάξεως, συνέλαβε στις 9 και 10 Ιουλίου σχεδόν οκτώ χιλιάδες μέλη και στελέχη του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. Με τέτοιες κινήσεις, που δείχνουν βαθύτατο έλλειμμα ηγετικής ευθύνης και από τις δύο πλευρές, οι συνομιλίες κατέρρευσαν και οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν όλο και πιο αιματηρές.

Θα μπορούσα να στηρίξω τη θέση που ανάφερα με αρκετές ακόμα λεπτομέρειες. Νομίζω όμως ότι οι αναγνώστες που δεν κινούνται στον άξονα καλό (οι δικοί μας) κακό (οι άλλοι) έχουν ήδη αντιληφθεί τι εννοώ. Κάτι που ίσως είναι σημαντικό για όσους αντιστεκόμαστε στους σύγχρονους τυμβωρύχους της «δεξιάς» και της «αριστεράς» οι οποίοι επιχειρούν μαζικά πλέον να αναβιώσουν το εμφυλιοπολεμικό κλίμα. Δείχνοντας ότι το πολιτικό και κοινωνικό έλλειμμα δεν ήταν χαρακτηριστικό μόνο της δεκαετίας του 1940 αλλά παραμένει χαρακτηριστικό και των ημερών μας.

 

 

Advertisements

4 σκέψεις σχετικά με το “Η λήξη του Εμφυλίου 1943-49 και οι σύγχρονοι τυμβωρύχοι”

  1. Επειδη μπορει να μην το γνωριζω καλα , τα Δεκεμβριανα δεν ξεκίνησαν οταν οι Αγγλοι αρχισαν να πυροβολουν διαδηλωτες απο το το Μεγαλη Βρετανία;

    Μου αρέσει!

  2. cortlinux Γιατι δεν ψαχνεις στο γκουγκλ;

    Φυσικα διαφωνω σχεδον σε ολα οκ να μην επαναλαμβανω τα ιδια και τα ιδια, πολυ βολικη η ερμηνεια φταινε ολοι αλλοι εκτος φυσικα απο το κκε.

    Απλα αναφερομαι σε ενα σημειοπου το επαναφερεις συνεχεια:

    «Η κυβερνητική παράταξη είχε την απαίτηση να αφοπλιστεί ο ΕΛΑΣ χωρίς εγγυήσεις ασφαλείας, να παραδοθεί δηλαδή στο έλεος αυτών με τους οποίους είχε συγκρουστεί λίγους μήνες πριν»

    Σε ποιους θα παραδιδοταν με τους οποιους ειχαν συγκρουστει λιγους μηνες πριν; Και τι ειδους εγγυησεις ασφαλειας ζητουσαν; Την αποστρατευση της ορεινης ταξιαρχιας; Αυτος ηταν ο βασικος λογος διαφωνιας που φυσικα ηταν προφαση οπως ομολογησε ο Σιαντος στη συσκεψη των πολιτικων. Θα εκαναν πραξικοπημα οι 2500-3000 αντρες της Ορεινης Ταξιαρχιας οταν με τη δυναμη που ειχαν μπορουσαν να ελεγξουν μονο την περιοχη του στρατοπεδου τους;
    Η Ο.Τ. ηταν τακτικος στρατος, η στρατολογηση των Ελληνων πολιτων που βρισκονταν στην Αιγυπτο ηταν υποχρεωτικη. Βεβαια δεν ηταν αυτος ο λογος που οι Βρετανοι αλλα και ολοι οι αστοι πολιτικοι αντιδρουσαν στην αποστρατευση της. Απλα δεν ηταν τοσο αφελεις και βλακες για να εμπιστευονται το ΚΚΕ, γνωριζαν ποιος ηταν ο τελικος του στοχος, η επικρατηση του με βιαια μεσα και η επιβολη κομμουνιστικου καθεστωτος και ηθελαν και αυτοι «εγγυησεις ασφαλειας»

    Μου αρέσει!

  3. «τα Δεκεμβριανα δεν ξεκίνησαν οταν οι Αγγλοι αρχισαν να πυροβολουν διαδηλωτες απο το το Μεγαλη Βρετανία;»

    Όχι.
    Δεν προήλθαν από τους άγγλους οι πυροβολισμοί ενάντια στο πλήθος που διαδήλωνε στην πλατεία Συντάγματος την 3η Δεκεμβρίου του 1944. Ο ισχυρισμός ότι οι άγγλοι ήταν που πυροβόλησαν εναντίον του πλήθους είναι εσφαλμένος.

    Πολύ πιο εκτενής παρουσίαση για το συγκεκριμένο θέμα στο παρακάτω άρθρο.

    THE OBSERVER’S CENSORSHIP

    http://athensreviewofbooks.com/?p=1715

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s