Ερμής

Ο Εμφύλιος στη Θεσσαλονίκη

z1_s

(Από τον «Ερμή»)

«Στη Θεσσαλονίκη;»

«Εκεί  η Κομματική Οργάνωση είχε παραλύσει ουσιαστικά από το 1947, μετά την εξάρθρωση του δικτύου της Στενής Αυτοάμυνας που είχε δολοφονήσει τρεις αεροπόρους, στις 30 Απριλίου. Συνελήφθησαν πενήντα επτά άτομα και τα περισσότερα εκτελέστηκαν μετά τη δίκη τους, τον Οκτώβριο του 1947. Ακολούθησαν οι εξαρθρώσεις της Μαζικής Λαϊκής Αυτοάμυνας και των Λαϊκών Εκδικητών. Στη δίκη της Μαζικής Αυτοάμυνας, από τους εξήντα τέσσερις κατηγορούμενους, καταδικάστηκαν σε θάνατο οι τριάντα ένας και εκτελέστηκαν τελικά πολύ λιγότεροι. Από τους Λαϊκούς Εκδικητές δεν εκτελέστηκε κανένας»

«Στενή Αυτοάμυνα ήταν η ΟΠΛΑ. Η Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα, τι έκανε ακριβώς;»

«Το πρώτο καθήκον της ΜΛΑ ήταν η στρατολογία, αφού ο ουσιαστικός στόχος ήταν να φτιάξουν τρία ετοιμοπόλεμα τάγματα μέσα στη Θεσσαλονίκη. Το δεύτερο καθήκον ήταν τα ασφαλή καταφύγια, όπου θα φιλοξενούνταν τα παράνομα υλικά και όπλα, αλλά και άνθρωποι. Όταν εξαρθρώθηκε η ΜΛΑ, η Ασφάλεια προσδιόρισε επτά καταφύγια – κρύπτες, αλλά ο Μόδης που τα περιέγραψε όλ΄ αυτά υποθέτει ότι υπήρχαν περισσότερα και η Ασφάλεια δεν τα φανέρωσε όλα. Ο συνδυασμός ένοπλων ομάδων και καταφυγίων μέσα στην πόλη θα ήταν μια πραγματικά αριστοτεχνική σύλληψη, εφ’ όσον συνδυαζόταν με μια δυνατή επίθεση απέξω. Κάτι που δεν συνέβη ποτέ, αφού όταν ο ΔΣΕ πρόσβαλε με πενιχρά μέσα  τη Θεσσαλονίκη, στις 9 Φεβρουαρίου 1948, δεν υπήρχε πια ΜΛΑ στην πόλη»

«Όπλα όμως υπήρχαν»

«Υπήρχαν αρκετά, αλλά δεν υπήρχαν διαθέσιμοι μαχητές. Η ΜΛΑ αντί για τρία τάγματα ανταρτών πόλης κατάφερε να συγκροτήσει μόλις οχτώ με δέκα ομάδες των τριών. Κι αυτοί που μπήκαν όμως δεν ήταν σταθεροί. Άλλος κατατάχτηκε στο στρατό, όταν τον κάλεσαν, άλλος τα παράτησε και κοίταζε τις δουλειές του. Μέσα στη Θεσσαλονίκη το ΚΚΕ είχε ήδη ηττηθεί κατά κράτος, πριν από τις αρχές του 1947»

«Το τρίτο καθήκον ποιο ήταν;»

«Το καθημερινό αντάρτικο πόλης, με εκτελέσεις. Ωστόσο η ΜΛΑ δεν έκανε ούτε μία, αντίθετα με τη Στενή Αυτοάμυνα. Η βασική απασχόληση της ήταν η αποστολή μηνυμάτων και η μεταφορά οπλισμού από τη μια γιάφκα στην άλλη»

«Έστειλαν αντάρτες στον ΔΣΕ;»

«Έστειλαν. Όχι βέβαια όσους θα ήθελαν. Υπήρχαν τρεις δρόμοι που οδηγούσαν στο βουνό. Ο πρώτος ήταν με βάρκα, προς την Πιερία και τον Όλυμπο. Οι δύο άλλοι ήταν προς Χαλκιδική. Όταν ξηλώθηκαν αυτά τα δίκτυα ειπώθηκε ότι είχαν βγάλει από τη Θεσσαλονίκη εκατόν δέκα ανθρώπους, συνολικά. Εννοείται ότι ο βαρκάρης και οι δύο στεριανοί ήταν απλά εκτελεστικά όργανα. Τις εξόδους οργάνωνε και υλοποιούσε το κομματικό δίκτυο, με τη βοήθεια κάποιων γυναικών, οι οποίες παρέμειναν άγνωστες και ασύλληπτες, καθώς τα καρφιά δεν τις γνώριζαν. Το Νοέμβριο του ’47 σταμάτησε η αποστολή στρατολογημένων. Υπήρξε όμως, αντίστροφα, είσοδος σαμποτέρ στην πόλη, μέχρι τον Φεβρουάριο του 1949, οπότε εξοντώθηκαν οι τελευταίοι απ’ αυτούς, βρέθηκαν οι γιάφκες τους και καταστράφηκε το μικρό, υποτυπώδες, δίκτυο υποστήριξης που είχε απομείνει»

«Τι έκαναν αυτοί οι σαμποτέρ;»

«Θυσιαζόντουσαν άσκοπα και σκότωναν φαντάρους και χωροφύλακες επίσης άσκοπα. Στις 18 Μαρτίου έγινε μια προσπάθεια μεταφοράς χειροβομβίδων με βάρκες στο Φάληρο, με αποτέλεσμα τέσσερις νεκρούς αντάρτες.  Το ίδιο βράδυ έγινε συμπλοκή στην Καλλιθέα, με δύο νεκρούς αντάρτες. Στις 27 Μαρτίου έγινε επίθεση σε περίπολο χωροφυλακής στην Τριανδρία με αποτέλεσμα δυο νεκρούς και τρεις τραυματίες αντάρτες. Στις 30 Μαρτίου έκαναν επίθεση στο Αστυνομικό Τμήμα Νεαπόλεως, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ένας μοίραρχος. Στο μεταξύ, εξακολούθησαν να ανακαλύπτονται από την Ασφάλεια κρησφύγετα και γιάφκες με αποθηκευμένο οπλισμό, ο οποίος ήταν το φετίχ των δικτύων στη Θεσσαλονίκη, με την προοπτική ότι θα πραγματοποιηθεί εξέγερση από μέσα. Έγιναν άλλες δυο αποτυχημένες ένοπλες συμπλοκές το Νοέμβριο, τότε σκοτώθηκε και ο επικεφαλής των σαμποτέρ. Μια επίθεση όμως στην Τούμπα είχε επιτυχία, καθώς οι αντάρτες σκότωσαν τέσσερις. Τα Χριστούγεννα έγινε και δεύτερος βομβαρδισμός της Θεσσαλονίκης, εξίσου ατυχής με τον πρώτο αλλά με πολύ λιγότερα θύματα. Το τέλος ήρθε στις αρχές του ’49 με επιθέσεις μικροομάδων στο Χαριλάου, στο Βότση, στην Τριανδρία και στο Αστυνομικό Τμήμα της Βάρνας, στις 23 Φεβρουαρίου 1949»

«Ο βομβαρδισμός της Θεσσαλονίκης τι νόημα είχε;»

«Τον Φεβρουάριο του 1948, κανέναν. Ούτε καν από τη άποψη της δημιουργίας εντυπώσεων, αφού τελικά καταστράφηκε μια σημαντική δύναμη του ΔΣΕ και οι εντυπώσεις αντιστράφηκαν. Η μόνη εύλογη εξήγηση είναι ότι η ηγεσία του ΔΣΕ περίμενε ή μάλλον έλπιζε να ξεσπάσει εξέγερση στη Θεσσαλονίκη. Εξάλλου το σχέδιο προέβλεπε και τολμηρές ενέργειες κομάντο μέσα στην πόλη, οι οποίες όμως δεν έγιναν ποτέ. Αλλά και πάλι η διαθέσιμη δύναμη γύρω από το πυροβόλο ήταν ελάχιστη και δεν θα μπορούσε να βοηθήσει. Ήταν λοιπόν απίστευτη ανοησία η παραμονή και η θυσία τόσων μαχητών στη περιοχή, ενώ θα έπρεπε να αποχωρήσουν έγκαιρα και να παραμείνει μια μικρή ομάδα πυροβολητών που θα έφυγε την τελευταία στιγμή, αφού θα αχρήστευε το πυροβόλο»

«Τι άλλο συνέβη στη Θεσσαλονίκη;»

«Δυο δολοφονίες, του Γιάννη Ζεύγου οργανωμένη από την ΕΣΑ και την Ασφάλεια της Θεσσαλονίκης και του Τζωρτζ Πολκ, που τότε έκανε πάταγο, αλλά ακόμα παραμένει μυστήριο. Μια αεροπειρατεία, ίσως η πρώτη στον κόσμο, όπου το αεροπλάνο ξεκίνησε για Αθήνα και προσγειώθηκε στη Γιουγκοσλαβία. Α, στα τέλη Ιανουαρίου του ’49 έγινε μια προσπάθεια μαζικής στρατολόγησης μαχητών, στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή. Μέσα στη νύχτα εισέβαλαν καμιά εικοσαριά αντάρτες και έφυγαν παίρνοντας μαζί τους τριάντα τρεις μαθητές»

«Τους πήγαν στα βουνά;»

«Όχι βέβαια. Σχεδόν όλοι το έσκασαν στη διαδρομή και τελικά επέστρεψαν όλοι στη Σχολή»

«Οι αντάρτες δεν τους πυροβολούσαν;»

«Δεν ήταν τόσο απλό, γιατί θα τους εντόπιζαν αμέσως. Εξάλλου λιποτακτούσαν πια και οι ίδιοι οι αντάρτες»

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s