Ερμής

Ο Εμφύλιος στο Μοριά

3-merarxia-dse_orig

(Από τον «Ερμή»)

«Για το Μοριά δεν είπαμε τίποτα»

«Ο Μοριάς άργησε να μπει στον Εμφύλιο»

«Εκεί όμως η τρομοκρατία των παρακρατικών ήταν πολύ σκληρή»

«Ναι. Τις εξελίξεις όμως τις καθόρισαν οι ιδιαιτερότητες του Μοριά. Μη ξεχνάς ότι εκεί στην Κατοχή υπήρξε τρομερός διχασμός, πολλοί  ταγματασφαλίτες, πολλά στρατόπεδα του ΕΑΜ, πολλοί νεκροί, τρομερά αντίποινα των Γερμανών, για τα οποία η μια πλευρά ενοχοποιούσε την άλλη. Η κατάσταση έγινε ακόμα χειρότερη με τα γεγονότα μετά την απελευθέρωση σε Καλαμάτα, Μελιγαλά, Γαργαλιάνους, Πύλο, Αχλαδόκαμπο, Μιστρά. Στα Δεκεμβριανά της Αθήνας πολέμησαν πολλοί Μοραΐτες, μεταξύ τους. Μετά τη Βάρκιζα η αντεκδίκηση  εις βάρος του ΕΑΜ ήταν ολοκληρωτική, ενώ το ακροδεξιό παρακράτος πολλές φορές έφτασε να αγνοεί το ίδιο το επίσημο κράτος, όπως συνέβη το Γενάρη του ’46 με την κατάληψη της Καλαμάτας από τη συμμορία του Μαγγανά»

«Πως εμφανίστηκε ο ΔΣΕ;»

«Το καλοκαίρι του ’46 υπήρχαν λίγες δεκάδες ένοπλοι φυγάδες, κυρίως στον Πάρνωνα, που προσπαθούσαν να επιβιώσουν. Ταυτόχρονα οι συμμορίες και η Χωροφυλακή προσπαθούσαν να τους εντοπίσουν και να τους εξοντώσουν. Στο μεταξύ έφταναν οι ειδήσεις για τη νομιμοποίηση της ένοπλης αυτοάμυνας, εκ μέρους του ΚΚΕ και οι φυγάδες είδαν ίσως μιαν ελπίδα. Ήταν λίγοι, αλλά έμπειροι και εξαιρετικά αποτελεσματικοί, ενώ η πίεση των ακροδεξιών τους έστελνε κι άλλους. Στα τέλη Αυγούστου άρχισαν τις επιθέσεις σε χωριά του Πάρνωνα, αφόπλισαν δεκάδες παρακρατικούς και τις τοπικές μονάδες της Χωροφυλακής, ενώ εξασφάλισαν πλούσια λάφυρα σε τρόφιμα, ένδυση, όπλα, πυρομαχικά και άλλα υλικά. Μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου που χειμώνιασε για τα καλά συνεχίστηκαν οι αιματηρές συγκρούσεις με τις ισχυρές παρακρατικές συμμορίες και τη Χωροφυλακή και επεκτάθηκαν στον Ταΰγετο αλλά και στο Μαίναλο. Τότε έγιναν οι σφαγές των αμάχων από τους παρακρατικούς στη Βαμβακού και τη Βαρβίτσα, που σου έλεγα.  Έγινε και η πρώτη εκκαθαριστική επιχείρηση του στρατού στο Μαίναλο,  η οποία απέδωσε μόνο λίγες κουβέρτες και κάμποσες οκάδες πατάτες, γιατί οι αντάρτες είχαν εξαφανιστεί»

«Με άλλα λόγια οι αντάρτες άντεξαν την πρώτη χρονιά. Ίσως και κάτι παραπάνω»

«Ναι. Πλήθυναν κιόλας, αφού με την ένοπλη δράση εξασφάλιζαν την επιβίωση.  Στις αρχές του ’47 υπήρχαν εκατό στον Πάρνωνα, σαράντα στον Ταΰγετο, πάνω από είκοσι στο Μαίναλο και άλλοι τόσοι στη Τριφυλία. Στις αρχές του ’48 είχαν γίνει οχτακόσιοι. Στο μεταξύ είχαν αποβάλει την παλιά νοοτροπία του διωκομένου και είχαν αποκτήσει την επιθετική αντίληψη του ΔΣΕ»

«Έχω ακούσει για τη επίθεση στις φυλακές της Σπάρτης»

«Ήταν μια τολμηρή επιχείρηση, που προκάλεσε πάταγο. Συζητήθηκε και στον ΟΗΕ. Συγκεντρώθηκαν σχεδόν όλοι όσοι υπήρχαν στο Μοριά, εισέβαλλαν αιφνιδιαστικά στη Σπάρτη, έκοψαν το ρεύμα ανατινάζοντας το σταθμό παραγωγής, απομόνωσαν τους Χωροφύλακες, τη μικρή δύναμη της Εθνοφυλακής που βρισκόταν στην πόλη και το φυλάκιο των ΜΑΥ και επιτέθηκαν στις φυλακές και έφυγαν με διακόσιους είκοσι φυλακισμένους, χωρίς την παραμικρή απώλεια. Εκατόν ογδόντα απ΄ αυτούς μπήκαν στον ΔΣΕ και πρακτικά τον διπλασίασαν»

«Φαντάζομαι  πως αυτή η επιτυχία τους έδωσε αυτοπεποίθηση»

«Ναι. Και νέες δυνατότητες. Το Μάρτη μπήκαν σε δυο λεωφορεία της γραμμής και εισέβαλαν ως επιβάτες στη Βυτίνα. Αποχώρησαν φορτωμένοι λάφυρα, κυρίως τρόφιμα. Τον Απρίλη έστησαν ενέδρα στους Αγριάνες της Λακωνίας στη Χωροφυλακή, με δεκάδες σκοτωμένους στη μάχη ή εκτελεσμένους μετά. Το Μάιο έκαναν το ίδιο σε μια μεγάλη δύναμη Χωροφυλακής στο δρόμο Σπάρτης – Τρίπολης, με πολλούς νεκρούς κι από τις δύο πλευρές. Την ίδια μέρα επιτέθηκαν σε τραίνο κοντά στη Μεγαλόπολη, απελευθέρωσαν είκοσι εννιά κρατούμενους, τους όπλισαν και τους έντυσαν με τα όπλα και τα ρούχα της φρουράς τους»

«Δεν έγιναν εκκαθαριστικές από το στρατό;»

«Έγιναν και προξένησαν σημαντική φθορά στους αντάρτες, οι οποίοι εφάρμοσαν πάλι τη γνωστή τακτική της υποχώρησης και της εξαφάνισης. Όταν η κατάσταση ζόρισε πολύ, εγκατέλειψαν προσωρινά το νότο και πέρασαν στη βόρεια Πελοπόννησο. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να επεκταθεί ο ΔΣΕ σε όλο το Μοριά. Τον Αύγουστο μπήκαν στο Λεβίδι της Αρκαδίας παριστάνοντας ότι συμμετέχουν σε άσκηση της Χωροφυλακής και των ΜΑΥ και αποχώρησαν με πλούσια λάφυρα. Τους επόμενους μήνες επιτέθηκαν στη Ζαχάρω χωρίς αποτέλεσμα, διέλυσαν τους ΜΑΥ στο Γεράκι του Πάρνωνα και κυριάρχησαν στο βουνό, επιτέθηκαν στην Αμαλιάδα με μεγάλη επιτυχία σε λάφυρα και πολλά εκατομμύρια από την Αγροτική Τράπεζα και το Ταχυδρομικό ταμιευτήριο. Με αυτά τα λεφτά έκαναν αγορές ειδών για τον ΔΣΕ από την αγορά»

«Στο Μοριά επιβεβαιώθηκε ο Λένιν όταν έλεγε ότι ο καπιταλισμός είναι ικανός να σου πουλήσει το σκοινί με το οποίο θα τον κρεμάσεις!»

Ο Ερμής χαμογέλασε και συνέχισε.

«Κοντά στο Άργος κατέσχεσαν έξι αυτοκίνητα και  με αυτά μπήκαν στο Κουτσοπόδι, όπου αφόπλισαν τους ΜΑΥ και τους χωροφύλακες. Στη συνέχεια έστησαν ενέδρα στο δρόμο και ξαλάφρωναν τα διερχόμενα αυτοκίνητα από τα είδη που τους ενδιέφεραν. Κυρίως τρόφιμα, δέρματα για σόλες παπουτσιών και τσιγάρα. Φόρτωσαν τα λάφυρα σε δυο φορτηγά και τα έστειλαν στο Μαίναλο. Χτύπησαν στόχους σε Αργολίδα και Κορινθία. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς του ’48 ο ΔΣΕ επιτέθηκε στην Ανδρίτσαινα, την κατέλαβε και βρήκε πλούσια λεία σε εφόδια αλλά και σε μετρητά. Στο μεταξύ είχε πλήρως επιβληθεί στους ΜΑΥ, που κατέφυγαν στις πόλεις, ενώ οι οπλισμένοι χωρικοί αναγκάστηκαν από τους αντάρτες να παραδώσουν χιλιάδες όπλα στη Χωροφυλακή, για να αποφύγουν τα χειρότερα. Αποκορύφωμα ήταν η επιδρομή στο Αίγιο, το Φλεβάρη του ΄48»

«Έφταναν τα λάφυρα και η μαύρη αγορά για να συντηρήσουν τους αντάρτες;»

«Όχι. Πολύ περισσότερο δεν έφταναν για να τους επιτρέψουν να αυξήσουν τις δυνάμεις τους. Ο ΔΣΕ κυριάρχησε στις ορεινές περιοχές, αλλά δεν μπορούσε να χτυπήσει τα μεγάλα κέντρα, ώστε να ανεφοδιαστεί σε τρόφιμα και οπλισμό. Ιδίως σε πυρομαχικά. Με το νέο έτος έφτασε στο Μοριά ο Γκιουζέλης, για να αναλάβει τη ηγεσία, μαζί με μια ομάδα στελεχών και εκπροσώπους της ΠΔΚ. Η νέα ηγεσία επέβαλε τις γενικές κατευθύνσεις του ΔΣΕ στο αντάρτικο του Μοριά»

«Δηλαδή;»

«Να γίνονται τακτικές μάχες ευρείας κλίμακας με τον αντίπαλο. Ο ευέλικτος ανταρτοπόλεμος δεν ήταν πια αρκετός. Να αυξηθεί η δύναμη του ΔΣΕ με μαζική στρατολογία. Ακόμα και με βίαιη στρατολογία. Και να λύνεται το πρόβλημα του επισιτισμού και των εφοδίων με γενική φορολόγηση και κατασχέσεις παντού όπου ο ΔΣΕ μπορούσε να τα επιβάλει. Δηλαδή στα φτωχά ορεινά χωριά»

«Δεν ήταν εκτός πραγματικότητας αυτές οι αντιλήψεις;»

«Ναι. Και έφεραν τα αντίθετα αποτελέσματα, όσο κυλούσε το ’48. Τελικά συνέβη αυτό που λέγαμε και για τη Ρούμελη. Δημιουργήθηκε κύμα αντιπάθειας και μίσους για τον ΔΣΕ και όταν άλλαξαν οι συνθήκες, όταν δηλαδή έφτασε στο Μοριά ο Τσακαλώτος, η επαρχία συντάχτηκε ολοκληρωτικά με τον στρατό. Αλλά, στο μεταξύ, έγιναν πολλά ακόμη»

Ο Ερμής πήρε μιαν ανάσα και συνέχισε.

«Το Φλεβάρη ο ΔΣΕ επιτέθηκε στα κρατητήρια του Γυθείου και απελευθέρωσε σαράντα, που εντάχθηκαν στις γραμμές του. Το Μάρτη, ο στρατός άρχισε νέες εκκαθαριστικές, με τα συνήθη αποτελέσματα. Ο ΔΣΕ έστησε δυο πετυχημένες ενέδρες στην Αρκαδία και πέρα απ’ αυτούς που σκοτώθηκαν, περίπου εκατό αιχμάλωτοι εντάχθηκαν στις γραμμές του. Όσοι αρνήθηκαν, τους πήραν χλαίνες και αρβύλες και τους άφησαν ελεύθερους»

«Ελεύθερους, όπως τους εκατόν είκοσι στη Μουργκάνα; Τον ίδιο Μάρτη έγινε κι αυτό…»

«Δεν ακούστηκε κάτι τέτοιο για τα δυο περιστατικά που σου είπα, σε Ασέα και Τρόπαια. Αντίθετα συνέβη πράγματι στη Νέδουσα Ταϋγέτου, τον Ιούνιο»

Έγινε μια μικρή παύση.

«Από την άνοιξη του ’48 ο ΔΣΕ στο Μοριά άρχισε να αναπτύσσεται. Οι μέχρι τότε εμπειρίες και οι επιτυχίες του δημιουργούσαν αίσθημα αυτοπεποίθησης και αισιοδοξίας. Ήρθαν και κάποιοι νεαροί εθελοντές από τα χωριά. Τον Απρίλη οι αντάρτες χτύπησαν τα Καλάβρυτα, με επιτυχία. Πήραν όπλα, πυρομαχικά, μετρητά και όσα εφόδια μπορούσαν να κουβαλήσουν. Έχασαν όμως δέκα άντρες και άφησαν πίσω εφτά τραυματίες, που εκτελέστηκαν επιτόπου όταν ανακαλύφτηκαν»

«Οι εκτελέσεις αιχμαλώτων δεν ήταν ταμπού ούτε για το στρατό…»

«Είπα ποτέ κάτι τέτοιο; Ο εμφύλιος είναι ο πιο άγριος πόλεμος, μη το ξεχνάς. Και τα χειρότερα δεν είχαν ακόμα συμβεί. Το Μάιο χτυπήθηκαν η Αμαλιάδα, τα Λεχαινά και τα Κρέσταινα. Τον Ιούνιο στήθηκε ενέδρα σ’ ένα λόχο της Εθνοφρουράς στο Άκοβο της Αρκαδίας. Οι αιχμάλωτοι, περί τους πενήντα, εκτελέστηκαν, στο πρότυπο της Μουργκάνας.  Τον ίδιο μήνα έγινε η δεύτερη επίθεση κατά της Ζαχάρως, στην Ηλεία. Αποτυχημένη. Αντίθετα στις αρχές Ιουλίου ο ΔΣΕ μπήκε στη Χαλανδρίτσα, που είναι προάστιο της Πάτρας και έφυγε με πλούσια λάφυρα. Ήταν μια μεγάλη επιτυχία, που δημιούργησε αίσθηση καθώς ο ΔΣΕ έμεινε στο προάστιο ως το απόγευμα απαγορεύοντας στις ενισχύσεις του στρατού να πλησιάσουν. Νοτιότερα, διαλύθηκε ο λόχος του Κατσαρέα, που ήταν ενσωματωμένος σε κάποιο τάγμα του στρατού. Αλλά και ο ΔΣΕ άρχισε να έχει μεγάλες δυσκολίες με τα ΛΟΚ, που επιχειρούσαν με εντελώς άλλη νοοτροπία από τις συμβατικές στρατιωτικές μονάδες»

«Πως τα βόλευε ο ΔΣΕ τόσον καιρό χωρίς εισαγόμενα όπλα και πυρομαχικά;

«Κάποια όπλα, τα λιγότερα, ήταν από τον καιρό του ΕΛΑΣ και άλλα από  αφοπλισμούς ακροδεξιών ομάδων. Τα υπόλοιπα ήταν λάφυρα από το στρατό. Για παράδειγμα, ο ΔΣΕ κληρονόμησε πέντε όλμους από τον ΕΛΑΣ. Από τον στρατό πήρε είκοσι δύο συν έναν από Μακρονησιώτες που προσχώρησαν. Διέθετε περί τις είκοσι πέντε χιλιάδες σφαίρες και από λάφυρα πήρε πάνω από εκατόν τριάντα χιλιάδες. Το ίδιο ισχύει για τα ατομικά όπλα και τα αυτόματα. Οπλοπολυβόλα πήρε ως λάφυρα τα μισά και πολυβόλα το ένα τρίτο. Αλλά η τρομερή του αδυναμία ήταν τα ελάχιστα διαθέσιμα πυρομαχικά. Τον Ιούλιο του ’48 έλυσε προσωρινά το πρόβλημα γιατί έφτασε ένα καΐκι από Αλβανία και έφερε δυο πολυβόλα, εκατόν ενενήντα έξι οπλοπολυβόλα, πεντακόσια αντιαρματικά Πάντζερφάουστ και εκατόν σαράντα χιλιάδες σφαίρες»

«Αν κατάλαβα καλά, ο μεγαλύτερος προμηθευτής του ΔΣΕ στο Μοριά ήταν ο στρατός»

«Ναι. Μέχρι το καλοκαίρι του ’48, που έμενε πλέον σε οχυρές θέσεις, απόρθητες στους αντάρτες που δεν διέθεταν πυρομαχικά. Ο ΔΣΕ κέρδισε πολύ χώρο και έχασε αντίστοιχα σε μαχητική ισχύ. Περίμεναν με αγωνία το επόμενο καΐκι, αλλά αυτό όταν έφτασε, το Σεπτέμβρη, στον κόλπο του Φωκιανού, θα τον ξέρεις ως Αρκάδας,  έγινε αντιληπτό και βυθίστηκε από το ναυτικό. Μαζί βυθίστηκαν και οι ελπίδες των ανταρτών, που το περίμεναν πως και πως, πανέτοιμοι να παραλάβουν το φορτίο και να το μεταφέρουν στο εσωτερικό του Μοριά. Δεν έφτανε αυτή η καταστροφή, είχε προηγηθεί εκείνη της Δημητσάνας, στις 30 Αυγούστου»

«Έχω ακούσει…»

«Είναι φυσικά οχυρή λόγω εδάφους, ήταν πολύ καλά οχυρωμένη και την υπεράσπιζαν εκατοντάδες χωροφύλακες και ΜΑΥ, οι οποίοι περίμεναν τη επίθεση του ΔΣΕ. Συγκεντρώθηκαν πάνω από χίλιοι αντάρτες, αλλά η εισβολή απέτυχε, με μεγάλες απώλειες. Το ίδιο και η αποχώρηση. Συνολικά πάνω από εκατό νεκροί, τριάντα αιχμάλωτοι και εκατό τραυματίες που πήραν μαζί τους τα τμήματα που υποχωρούσαν. Πραγματική καταστροφή, γιατί πολλοί απ’ αυτούς ήταν βετεράνοι και πρακτικά αναντικατάστατοι»

«Δεν τους καταδίωξε ο στρατός καθώς υποχωρούσαν με τους τραυματίες;»

«Ναι. Μια διλοχία συνάντησε στις 4 Σεπτεμβρίου όσους επέστρεφαν στον Ταΰγετο, αλλά όχι μόνο δε μπόρεσε να τους κρατήσει αλλά τράπηκε σε φυγή και τους άφησε λάφυρα και αιχμαλώτους. Η μαχητικότητα του ΔΣΕ παρέμενε σε υψηλά επίπεδα. Αλλά η Δημητσάνα επαναλήφθηκε στην τρίτη επίθεση κατά της Ζαχάρως. Πάλι συγκεντρώθηκαν πάνω από χίλιοι αντάρτες, πάλι απέτυχαν και έφυγαν έχοντας σαράντα νεκρούς και άλλους τόσους τραυματίες. Σου θυμίζω ότι τραυματίας του ΔΣΕ στο Μοριά συνήθως σήμαινε νεκρός με μια μικρή αναστολή. Όπως ήταν σχεδόν όλοι οι μαχητές του ΔΣΕ στο Μοριά, ακόμα και η ηγεσία τους που έκανε ακόμα μεγάλα σχέδια για το μέλλον»

«Τι εννοείς;»

«Το Νοέμβριο το Αρχηγείο Πελοποννήσου είχε μετονομαστεί σε Τρίτη Μεραρχία. Στρατολογήθηκαν πάνω από χίλιοι νέοι, οι οποίοι παρέμειναν άοπλοι στα έμπεδα, γιατί δεν υπήρχαν διαθέσιμα όπλα. Περίμεναν την επόμενη αποστολή από Αλβανία, η οποία δεν έφτασε ποτέ. Ταυτόχρονα διευρύνθηκαν τα δίκτυα της επιμελητείας και άρχισαν εντατικές προετοιμασίες για τον χειμώνα που έφτανε. Αλλά μαζί με τον χειμώνα έφτασε στο Μοριά ο Τσακαλώτος, με την επιχείρηση Περιστερά»

«Πόσοι ήταν οι αντάρτες εκείνη την εποχή;»

«Οι μάχιμοι, κάτι λιγότερο από τρεις χιλιάδες. Υπήρχαν αρκετοί ακόμα στη επιμελητεία ή άοπλοι στα έμπεδα. Ο Τσακαλώτος διέθετε περί τις είκοσι χιλιάδες στρατιώτες, εκ των οποίων ίσως οι δεκαπέντε χιλιάδες ήταν η δύναμη κρούσης, αυτοί που θα έκαναν τη δύσκολη δουλειά. Το Μάρτιο του ’49 υπήρχαν σχεδόν οι διπλάσιοι ένοπλοι στην κυβερνητική πλευρά και δεν υπήρχε πια ΔΣΕ»

«Ήταν εύκολη η επιχείρηση Περιστερά;»

«Φάνηκε εύκολη. Γιατί ο ΔΣΕ δεν είχε πυρομαχικά, συνεπώς δεν μπορούσε να σταθεί σε οποιαδήποτε μεγάλη σύγκρουση. Γιατί με τις ενέργειές του είχε σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού εχθρικό. Και γιατί τα δίκτυα του ήταν όχι μόνο εύθραυστα και δυσκίνητα, αλλά πρακτικά απροστάτευτα. Αυτά χτύπησε πρώτα ο Τσακαλώτος»

«Με ποιόν τρόπο;»

«Την παραμονή των Χριστουγέννων συνέλαβε τέσσερις χιλιάδες πεντακόσιους Πελοποννήσιους και τους έστειλε με πολεμικά πλοία στο Τρίκερι και τη Μακρόνησο. Αυτή η κίνηση είχε ως αποτέλεσμα να εγκαταλείψουν τον ΔΣΕ όσοι είχαν επαφές μαζί του ως τότε, ακόμα και οι μαυραγορίτες που του πουλούσαν εφόδια. Όλοι φοβήθηκαν ότι με οποιαδήποτε σχέση ή και υπόνοια σχέσης, θα είχαν κακά ξεμπερδέματα. Έτσι ο ΔΣΕ βρέθηκε στο κενό, χωρίς δίκτυα υποστήριξης και πληροφοριών, σε απόλυτα εχθρικό περιβάλλον, πριν ακόμα αρχίσουν οι επιχειρήσεις. Προσπάθησε να αχρηστέψει τους δρόμους, αλλά δεν διέθετε τα απαιτούμενα εκρηκτικά και ο στρατός τους αποκατέστησε σύντομα και δημιούργησε νέους εκεί που δεν υπήρχαν»

«Τι σχέδια υπήρχαν πριν αρχίσουν οι μάχες;»

«Ο στρατός ξεκίνησε από το βορρά. Θα εκκαθάριζε συστηματικά τον τόπο, με τετραπλούς κλοιούς, βαδίζοντας νότια. Ο ΔΣΕ θα εφάρμοζε ελαστική άμυνα στο βορρά, ώσπου να δημιουργεί αρκετός χώρος πίσω από τους κλοιούς και τότε θα έκανε διεισδύσεις για να τους σπάσει και να περάσει στα μετόπισθεν του στρατού. Και στο νότο θα χτυπούσε το Λεωνίδιο, για αντιπερισπασμό και για εξασφάλιση πυρομαχικών και εφοδίων. Οι διεισδύσεις απέτυχαν για τους γνωστούς λόγους, αλλά και γιατί ο Τσακαλώτος εφάρμοζε μια νέα τακτική συνεχών αναστροφών, ώστε να έχει πάντα μπροστά του τους αντάρτες. Οι οποίοι ήταν πλέον δυσκίνητοι λόγω των αμάχων που τους συνόδευαν, πολλοί από τους οποίους ήταν συγγενείς τους. Σ’ αυτά προστέθηκε ο χειμώνας, που περιόρισε πολύ το χώρο των πιθανών ελιγμών του ΔΣΕ. Πριν τελειώσει ο Φλεβάρης όλες οι μονάδες του ΔΣΕ στη βόρεια Πελοπόννησο είχαν διαλυθεί και οι περισσότεροι από τους μαχητές και όσους τους ακολουθούσαν είχαν σκοτωθεί ή δολοφονηθεί μετά τη σύλληψή τους ή αυτοκτονήσει για να μη συλληφθούν ή είχαν παγώσει από το κρύο στα υψηλότερα υψόμετρα. Την ίδια τύχη είχαν και οι τραυματίες, που παρέμεναν κρυμμένοι στα βουνά, σε άθλιες συνθήκες. Σ’ αυτό το κλίμα υπήρξαν πολλές λιποταξίες. Αλλά και στο νότο τα πράγματα δεν πήγαν καλύτερα»

Ο Ερμής σταμάτησε λίγο, άναψε τσιγάρο και συνέχισε σε πιο ήρεμο τόνο.

«Η σημαντικότερη προσπάθεια που έγινε ήταν η επίθεση στο Λεωνίδιο, από τους αντάρτες του Πάρνωνα. Με πολύωρη προσπάθεια οι ομάδες κρούσης κατάφεραν να μπουν στην κωμόπολη, αλλά από κακό συντονισμό οι απέξω ομάδες είχαν ήδη αρχίσει να αποχωρούν. Έτσι αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν και οι άλλοι. Η αποτυχία ήταν πλήρης, αλλά η καταστροφή ήρθε για το τάγμα που κατέφυγε στον Άγιο Βασίλειο Κυνουρίας και αιφνιδιάστηκε από τα ΛΟΚ»

«Του Τσουκόπουλου, που τον εκτέλεσαν οι δικοί του»

«Ναι. Στη συνέχεια οι μονάδες του ΔΣΕ που είχαν απομείνει διαλύθηκαν μία προς μία, πριν τα μέσα Μαρτίου.  Μετά υπήρχαν μόνο μικρές  ομάδες ή μεμονωμένοι αντάρτες, εξακόσιοι περίπου, από τους οποίους ελάχιστοι κατέφεραν να γλιτώσουν από το ανθρωποκυνηγητό των επόμενων μηνών»

Στη φωνή του Ερμή φάνηκε ένα ράγισμα.

«Μου έχουν αφηγηθεί το τέλος του Δήμου. Ήταν ένας αντάρτης που είχε επιβιώσει ως το τέλος του Ιούλη. Κινούνταν στον Ταΰγετο με άλλους δυο, ψάχνοντας τροφή. Έπεσε σε μπλόκο και ξέφυγε, τραυματισμένος βαριά. Οι δικοί του τον βρήκαν, αλλά τους έδιωξε κρατώντας μόνο το πιστόλι του και δυο σφαίρες. Μετά άρχισε να τραγουδάει, μαράθηκαν τα δέντρα, μαράθηκαν και όλα τα κλαριά, μωρέ Δήμο… κι όταν τελείωσε το τραγούδι, αυτοκτόνησε»

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s