Κατοχή

Πως δεν βυθίστηκε το ΑΒΕΡΩΦ τον Απρίλιο του 1941

CC986E3A07B3168677BA5160230E8E27

Η Θεσσαλονίκη υποδέχεται αυτές τις μέρες με συγκίνηση το πλοίο – θρύλο της ελληνικής ιστορίας του εικοστού αιώνα. Πόσοι άραγε γνωρίζουν ότι αυτή η υποδοχή δεν θα γινόταν ποτέ, αν δεν είχε γίνει εξέγερση του πληρώματος του ΑΒΕΡΩΦ τον Απρίλιο του 1941;

Πριν ακόμα καταρρεύσει το μέτωπο και υπογράψει ο Τσολάκογλου με δική του πρωτοβουλία την παράδοση της χώρας (20 Απριλίου 1941) καθώς ο βασιλιάς Γεώργιος, η βασιλική κυβέρνηση και ο αρχιστράτηγος Παπάγος είχαν αποδειχτεί πολύ μικροί για να αναλάβουν τις ευθύνες τους απέναντι στη χώρα και τον ελληνικό στρατό που κινδύνευε με αφανισμό, το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού είχε αποφασίσει να βυθίσει το ΑΒΕΡΩΦ, λόγω παλαιότητος. Έστειλε λοιπόν διαταγές αποστράτευσης των εφτακοσίων μελών του πληρώματος, ώστε να απομακρυνθούν από το ιστορικό καταδρομικό και να γίνει η βύθισή του, στο ναύσταθμο της Σαλαμίνας που ναυλοχούσε ή σε κάποιο άλλο καταλληλότερο σημείο.

Τότε, στις 17 Απριλίου 1941, το πλήρωμα στασίασε και κατέλαβε το πολεμικό. Επικεφαλής της στάσης ήταν ο σημαιοφόρος Ηλιομαρκάκης. Το ΑΒΕΡΩΦ απέπλευσε με επικεφαλής τον πλωτάρχη Δαμηλάτη, με προορισμό τη Σούδα της Κρήτης και στη συνέχεια την Αλεξάνδρεια. Το ταξίδι αυτό επιχείρησαν και τα νεότερα πολεμικά πλοία, πολλά από τα οποία βυθίστηκαν από τη Γερμανική αεροπορία, που εκείνη την περίοδο κυριαρχούσε στη Μεσόγειο.

Το ΑΒΕΡΩΦ, ωστόσο, όχι μόνο κατάφερε να φτάσει στον προορισμό του, χάρη στη μεγάλη απόφαση των ανδρών του πληρώματος που δεν δίστασαν να αναλάβουν την  ευθύνη της ανταρσίας για να σώσουν το πλοίο και να ρισκάρουν τις ζωές τους οδηγώντας το ως την Αλεξάνδρεια, αλλά πήρε μέρος στον Β’ΠΠ κάνοντας περιπολίες στον Ινδικό Ωκεανό.

Τον Απρίλιο του ’44 ξέσπασαν οι στάσεις στο στρατό και το ναυτικό της Μέσης Ανατολής και, μαζί με τα άλλα πλοία κατελήφθη και το ΑΒΕΡΩΦ από το αριστερό του πλήρωμα. Τότε κινδύνευσε για δεύτερη φορά να βυθιστεί, από συμμαχικά χέρια. Αντιγράφω από τον (ανέκδοτο) «Ερμή»:

«Ήταν πραγματικό τρελοκομείο οι Έλληνες στη Μέση Ανατολή. Στρατός και πολιτικοί… Σκέψου ότι τη στάση την ενθάρρυναν αρχικά κάποια μέλη της κυβέρνησης, που είχαν επιρροή στους ένστολους βενιζελικούς και μετά έτρεχαν και δεν έσωναν, ώσπου να την καταστείλουν οι Άγγλοι στην ξηρά και ελληνικά κομάντο που σχηματίστηκαν άρον άρον και στάλθηκαν στα πλοία. Τα πλοία που οι Άγγλοι ήταν έτοιμοι να τα βουλιάξουν, αν εξακολουθούσαν να βρίσκονται στα χέρια των στασιαστών»

«Έ, όχι και να τα βουλιάξουν…»

«Ναι; Ρώτα τους Γάλλους που τους βύθισαν τόσα πλοία στο Οράν, μαζί με  τα πληρώματα, επειδή μετά τη συνθηκολόγηση της Γαλλίας με τους Γερμανούς οι Γάλλοι δεν έσπευσαν να τα παραδώσουν σε Βρετανικό ή Αμερικανικό έλεγχο, ώστε να μη καταλήξουν στους Γερμανούς. Κανένας δισταγμός δεν υπήρχε σ΄ αυτό τον πόλεμο από τους Άγγλους, αγαπητέ. Έστω κι αν για να αποφύγουν τα χειρότερα έπρεπε να καταστρέψουν ζωτικές συμμαχικές μονάδες, ακόμα και πολεμικά πλοία. Δεν είχαν κανένα περιθώριο για δισταγμούς και το ήξεραν πολύ καλά, ιδιαίτερα ο Τσόρτσιλ. Θα τα βύθιζαν όλα, ακόμα και το Αβέρωφ, αν δεν τα ανακαταλάμβαναν τα κομάντο που έστειλε ο υπουργός των Ναυτικών…»

Το ΑΒΕΡΩΦ απόφυγε τη βύθιση για δεύτερη φορά και επέστρεψε στην Ελλάδα μετά την απελευθέρωση. Αποσύρθηκε από τη δράση το 1952 και για πολλά χρόνια περίμενε υπομονετικά, ώσπου να ταξιδέψει ξανά στο Αιγαίο, ως τη Θεσσαλονίκη.

3 σκέψεις σχετικά με το “Πως δεν βυθίστηκε το ΑΒΕΡΩΦ τον Απρίλιο του 1941”

  1. Παράθεμα: σχολιαστής
  2. Απρίλιος 1941 Αποδημία του Στόλου στην Αλεξάνδρεια 75 χρόνια μετά

    “Η αποδημία του Στόλου στη Αλέξανδρεια”, Αντιναύαρχος Ιωάννης Παλούμπης ΠΝ, ε.α.

    “Ο Υ/Β Στόλος στην Αλεξάνδρεια. Προετοιμασία – Κατάπλους – Προβλήματα”, Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου, συγγραφέας – ερευνήτρια Ναυτικής Ιστορίας.

    “Η Ελληνική Ναυτική Ισχύς από το Β’ΠΠ στο σήμερα”, Αντιναύαρχος Βασίλειος Μαρτζούκος ΠΝ, ε.α., Πρόεδρος ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s