Ερμής

Ο Εμφύλιος σε Σάμο και Ικαρία

το κορμι του αριστειδη ζαγκα κρεμασμενο στο βαθυ(Από τον «Ερμή»)

«Η Σάμος είχε μια σύντομη περίοδο ελευθερίας στην Κατοχή, όταν παραδόθηκε η Ιταλία. Τότε πολλά όπλα βρέθηκαν στα χωριά και στα βουνά. Μετά τη Βάρκιζα, βγήκαν διωκόμενοι στα βουνά της Σάμου. Το Σεπτέμβρη του ’45 υπήρχαν εξήντα ή εβδομήντα. Η κατάσταση παρέμεινε για πολύ καιρό σε μια ασταθή ισορροπία, αλλά τον Μάρτη του ’47 σχηματίστηκε από το νομάρχη ένα σώμα με πολλές εκατοντάδες ενόπλους, για να εκκαθαρίσει το νησί. Τον Ιούλιο του ’47 υπήρχαν εκατό αντάρτες στη Σάμο, οι οποίοι μόνο με επιθέσεις θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν τροφή. Κι επειδή διέθεταν πολλά εμπειροπόλεμα στελέχη, είχαν τακτικές επιτυχίες. Τον Σεπτέμβρη άρχισαν διαπραγματεύσεις για να βρεθεί ειρηνική λύση. Μη ξεχνάς ότι ο πρωθυπουργός Σοφούλης καταγόταν από τη Σάμο»

«Οι διαπραγματεύσεις απέτυχαν, υποθέτω»

«Ναι. Το Δεκέμβρη έγιναν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις από το στρατό, με τη βοήθεια ναυτικού και αεροπορίας. Ξέσπασε ένα κύμα αγριότητας, όπως συνέβη και σε άλλες περιοχές. Οι αιχμάλωτοι αντάρτες εκτελούνταν επιτόπου, ενώ οι οικογένειές τους αντιμετώπιζαν κακοποιήσεις ή και δολοφονίες. Οι αντάρτες αντεπιτέθηκαν τον  Ιανουάριο στο Καρλόβασι και αποχώρησαν με άφθονα λάφυρα αλλά και μετρητά από την Εθνική Τράπεζα»

«Άνθισε μαύρη αγορά στη Σάμο, όπως στο Μοριά;»

«Ναι. Δυο μέρες αργότερα οι αντάρτες επιτέθηκαν σε άλλο σημείο στο Καρλόβασι και σήκωσαν τα μπακάλικα, κάτι που το έκαναν ξανά το Φλεβάρη του ‘49. Τον Ιούνιο έγιναν νέες εκκαθαριστικές, με τα αντιτορπιλικά να βομβαρδίζουν, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Οι ένοπλοι προχωρούσαν βάζοντας μπροστά τους ως ομήρους συγγενείς των ανταρτών. Το Σεπτέμβρη υπήρχαν ακόμα εκατόν σαράντα  αντάρτες στη Σάμο. Στα τέλη του ’48 έφτασαν είκοσι πέντε ή τριάντα εθελοντές από την Ικαρία και εκδόθηκε περιοδικό του ΔΣΕ. Στο μεταξύ οι αντάρτες είχαν εγκαταστήσει ένα ιδιότυπο δικό τους κράτος, με φορολόγηση, κατασχέσεις περιουσιών, αποθήκευση εφοδίων και τροφίμων, ακόμα και επενδύσεις σε λάδι ή μετατροπή των δραχμών της Εθνικής Τράπεζας σε λίρες»

«Αστειεύεσαι…»

«Όχι. Είκοσι εκατομμύρια δραχμές, ογδόντα εννέα λίρες. Αργότερα φάνηκαν πολύ χρήσιμες, όπως και οι κρυφές αποθήκες»

«Πόσο αργότερα; Ήδη είμαστε στο 1949»

«Ναι. Το Μάρτη έφτασαν ισχυρές δυνάμεις του στρατού και άρχισαν για μια ακόμα φορά εκκαθαριστικές επιχειρήσεις. Τέλη Μαΐου εκκενώθηκαν πολλά ορεινά χωριά. Η αναλογία των δυνάμεων έγινε καταθλιπτική για τους αντάρτες, καθώς είχαν κινητοποιηθεί οι πάντες εναντίον τους. Οι πλατείες στα χωριά γέμισαν με βανδαλισμένα πτώματα και κομμένα κεφάλια. Οι περισσότεροι από τους εκατόν ενενήντα εφτά νεκρούς του ΔΣΕ Σάμου σκοτώθηκαν σε συγκρούσεις. Σαράντα δύο εκτελέστηκαν κατά τη σύλληψή τους, οκτώ αυτοκτόνησαν, είκοσι  ένας δικάστηκαν και εκτελέστηκαν, τρεις πέθαναν στη Μακρόνησο και δυο από αρρώστιες.  Η τελευταία ομάδα ανταρτών παραδόθηκε στις 26 Αυγούστου»

«Δυο μέρες πριν πέσει ο Γράμμος!»

«Ναι. Ως τα μέσα Οκτώβρη δυο τελευταίοι αντάρτες, που συνελήφθησαν και δολοφονήθηκαν αιχμάλωτοι. Ο ένας ήταν ο φοιτητής της Ιατρικής Σαράντος Καρούτσος και ο άλλος ο πολιτικός επίτροπος του ΔΣΕ Σάμου, Γιάννης Σαλάς»

«Αυτός που είχε οργανώσει την εξέγερση της ΑΣΟ στη Μέση Ανατολή;»

«Ο ίδιος»

«Είπες πριν για την Ικαρία. Μη μου πεις ότι είχε κι εκεί αντάρτες!»

«Η Ικαρία ήταν νησί ήταν γεμάτο αριστερούς, εξόριστους και ντόπιους. Εκεί αυτοκτόνησε ή δολοφονήθηκε εξόριστος ο Ευριπίδης Μπακιρτζής, μια μεγάλη και αμφιλεγόμενη προσωπικότητα της Αντίστασης. Το καλοκαίρι του ’47 δόθηκε τηλεγραφική εντολή να συλληφθούν τα στελέχη του ΕΑΜ και του ΚΚΕ.  Η εντολή διέρρευσε και πολλές δεκάδες στελέχη και μέλη του ΚΚΕ πέρασαν στην παρανομία, δηλαδή κρυβόντουσαν άοπλοι. Αποφασίστηκε η δημιουργία ενόπλων τμημάτων κρούσης. Έγιναν αρκετές συγκρούσεις με χωροφύλακες και ΜΑΥ, με λίγους νεκρούς. Μετά την εξόντωση του ΔΣΕ στη Σάμο, οι Ικαριώτες αποφάσισαν να παραδοθούν μεμονωμένα, ως αυθορμήτως παρουσιασθέντες. Εκτός από εννέα, που αρνήθηκαν να παραδώσουν τα όπλα και κατάφεραν να επιβιώσουν μέχρι το 1955, οπότε διέφυγαν προς τις ανατολικές χώρες. Μέχρι να φύγουν κυκλοφορούσαν ένα παράνομο πολυγραφημένο δελτίο ειδήσεων, με τίτλο Χωρίς Λογοκρισία»

Advertisements

3 σκέψεις σχετικά με το “Ο Εμφύλιος σε Σάμο και Ικαρία”

  1. Από το φ/μπ

    Xara Frant Για όνομα του Θεού! Μη μου πείτε ότι κατάλαβα σωστά τι δείχνει η φωτό;

    Panos Zervas Σωστά καταλάβατε.

    Xara Frant Δε με συγκλονίζει τόσο ο σακατεμένος, όσο τα παιδιά που κοιτούν ατάραχα.

    Xara Frant Πόσο κοντά βρίσκεται η τραγωδία στην απάθεια;

    Panos Zervas Xara Frant Υπάρχουν και χειρότερα. Δείτε στο σύνδεσμο, στο σχόλιο.

    Xara Frant Αν είχε παραχωρηθεί γενική αμνηστία, τι πιστεύετε θα είχε γίνει;

    Panos Zervas Η Ελλάδα θα ήταν σήμερα σε πολύ καλύτερη κατάσταση από την Ιταλία ή και τη Γαλλία. Αυτό.

    Xara Frant Εχω συγκλονιστεί. Νομίζω το σχόλιο πρέπει να το δουν όλοι. Κάποτε είχατε αναρτήσει ένα ποστ με ανάλογο θέμα, αλλά συνειδητά απέφυγα να το διαβάσω.

    Panos Zervas Ο Εμφύλιος 1943-49 είναι μια σκοτεινή αλληλουχία αποτρόπαιων εγκλημάτων (και ύβρεων). Στην «επαναστατική περίοδο» του ΕΛΑΣ στον Έβρο μαρτυρούνται όχι μόνο αποκεφαλισμοί αλλά και ανασκολοπισμοί (δεν είμαι σίγουρος αν όντως έγιναν) Στη μάχη της Φλώρινας ένας υπολοχαγός του στρατού δολοφόνησε με τα χέρια του 52 τραυματισμένους αιχμαλώτους του ΔΣΕ (και δεν λογοδότησε ποτέ). Στα μικρά μέρη (κοινωνίες) έγιναν τα πλέον αποτρόπαια εγκλήματα, κι από τις δύο πλευρές (αν και η μία είχε το απόλυτο προβάδισμα μετά το 1948) Μοριάς, Σάμος, Κρήτη, Κεφαλλονιά, Μυτιλήνη. Σα να διαβάζεις τις περιγραφές του Θουκυδίδη για τον αρχαίο εμφύλιο της Κέρκυρας.

    Xara Frant Η άλλη πλευρά πώς συμπεριφερόταν;

    Panos Zervas Xara Frant Δε βασάνιζε (υπήρχαν και πρακτικοί περιορισμοί) αλλά σκότωνε εξίσου εύκολα. 120 αιχμάλωτους στρατιώτες στη Μουργκάνα, 38 (ή παραπάνω) στον Ταύγετο, 13 στη Ρούμελη – άσε τους αξιωματικούς, τους χωροφύλακες ή τους παρακρατικούς για τους οποίους δεν γινόταν καν συζήτηση.

    Xara Frant Πιστεύετε ότι αν ο εμφύλιος διδασκόταν στα σχολεία, θα αναβίωναν κρυμμένες έχθρες; Εννοώ τον έχουμε ξεπεράσει;

    Panos Zervas Xara Frant Όχι. Δεν το έχουμε ξεπεράσει και ούτε πρόκειται, όσο η κοινωνία μας παραμένει ένας βρωμερός χυλός ημιμάθειας, δεισιδαιμονίας και νεοπλουτισμού. Θα μπορούσαμε να ξανακάνουμε τα ίδια και χειρότερα σήμερα, αν το επέτρεπαν οι συνθήκες. Η διδασκαλία στα σχολεία είναι ουτοπία, στο πνευματικό και πολιτικό περιβάλλον που ζούμε. Γιατί καθένας έχει ως στόχο της «δικαίωση» της δικής του πλευράς, όχι την ψύχραιμη προσέγγιση.

    Xara Frant Σας ευχαριστώ πολύ. Ειλικρινά. Όταν κάποιος μου ανοίγει ΄μία πόρτα αισθάνομαι αυθόρμητα την ανάγκη να τον ευχαριστήσω. Δεν δρω τυπικά.

    Panos Zervas Xara Frant Να είστε καλά. Γράφω για μένα, δηλαδή χωρίς την παραμικρή σκοπιμότητα. Χαίρομαι όταν βλέπω πως η δουλειά μου αγγίζει και άλλους ανθρώπους. Καλό μεσημέρι!

    Xara Frant Δυστυχώς ή ευτυχώς όταν κοιτάζεις την Ιστορία κατάματα, αυτή σε εκδικείται με ασίγαστη μνήμη.

    Μου αρέσει!

  2. Γιάννης Σαλάς, ο περίφημος Φάνης των «Ακυβέρνητων Πολιτειών», μια παραμελημένη ιστοριογραφικά πρόσωπικότητα, αν αναλογιστεί κανείς το ρόλο του στα γεγονότα της Μέσης Ανατολής και το ποσο αυτά σημάδεψαν τις μετέπειτα εξελιξεις στην Ελλάδα…

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s