Ερμής

Πως φτάσαμε στο ΟΧΙ του 1940

548924_iconic-photographs-1940-hitler-paris2

(Από τον «Ερμή»)

«Ολόκληρη η δεκαετία του 1930 ήταν μια προπαρασκευή για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο οποίος τυπικά ξεκίνησε την 1η Σεπτεμβρίου 1939, όταν η Γερμανία εισέβαλε στην Πολωνία, διάρκεσε σχεδόν εφτά χρόνια και έληξε στις 9 Μαΐου 1945, με την κατάληψη του Βερολίνου από τους σοβιετικούς. Για την Ευρώπη, γιατί η Ιαπωνία συνθηκολόγησε τον Αύγουστο, μετά τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι»

«Γιατί λέτε τυπικά το 1939;»

«Γιατί είχαν προηγηθεί πολλά, τα οποία είχαν άμεση σχέση. Η εισβολή της Ιταλίας στην Αιθιοπία, τον Οκτώβρη του 1935. Ο Ισπανικός Εμφύλιος, που ξεκίνησε τον Ιούλιο του 1936 και στον οποίο πήρε μέρος με τον έναν ή τον άλλον τρόπο ολόκληρη η Ευρώπη, ως τη λήξη του στα 1939. Ακόμα και η Ελλάδα, η οποία συμμετείχε άμεσα με εθελοντές ή έμμεσα πουλώντας πυρομαχικά στη νόμιμη Ισπανική κυβέρνηση, μετά από άδεια του Μεταξά. Τον Οκτώβρη του 1936 συμφωνήθηκε η δημιουργία του Άξονα Γερμανίας – Ιταλίας. Και ένα μήνα μετά η συμμαχία της Γερμανίας με την Ιαπωνία. Οι διεργασίες για τον Άξονα ολοκληρώθηκαν το Σεπτέμβριο του 1940, οπότε ο Άξονας συμπληρώθηκε με την προσθήκη της Ιαπωνίας»

«Δηλαδή στον πόλεμο του 1940 θεωρητικά είχαμε αντιπάλους και τους Ιάπωνες;»

«Ευτυχώς δεν εμφανίστηκαν στα μέρη μας. Μόνο αυτοί μας έλειπαν! Στο μεταξύ, τον Ιούλιο του 1937, η Ιαπωνία είχε εισβάλει  στην Κίνα και ένα χρόνο αργότερα την είχε καταλάβει ολόκληρη. Και στις 12 Μαρτίου 1938 η Γερμανία εισέβαλε στην Αυστρία και τη προσάρτησε. Λίγες βδομάδες μετά έγινε διπλό δημοψήφισμα, σε Γερμανία και Αυστρία, το οποίο επικύρωσε την ενσωμάτωση»

«Με τι ποσοστά;»

«99% και κάτι στη Γερμανία και 100% παρά κάτι στην Αυστρία. Την ίδια περίοδο είχε προσχωρήσει στους Γερμανούς η Ουγγαρία, ενώ τον επόμενο χρόνο, στις 15 Μαρτίου 1939, η Γερμανία εισέβαλε και κατάκτησε την Τσεχοσλοβακία. Λίγες μέρες αργότερα προσχώρησε στους Γερμανούς η Ισπανία του Φράνκο, αλλά μόνο πολιτικά, χωρίς στρατιωτική συμμαχία, προς μεγάλη απογοήτευση του Χίτλερ, ο οποίος σκόπευε να πετάξει τους Άγγλους από το Γιβραλτάρ και να τους αποκλείσει τη δίοδο στη Μεσόγειο»

«Γιατί δε  μπήκε και η Ισπανία στον Άξονα;»

«Γιατί οι Ισπανοί γνώριζαν εκ πείρας ότι στο τέλος της αναμέτρησης θα κερδίσει η Αγγλία και οι Γερμανοί θα χάσουν. Ο Φράνκο ήταν δικτάτορας, αλλά δεν ήταν ανόητος. Δεν άλλαξε γνώμη ούτε όταν η Γερμανία είχε κυριαρχήσει σε όλη την Ευρώπη, πλην Βρετανίας»

«Κάτι παρόμοιο δεν έκανε και ο Μεταξάς για την Ελλάδα;»

«Όχι. Ο Μεταξάς δεν τήρησε τη φιλική ουδετερότητα του Φράνκο, αντιθέτως μπήκε στον πόλεμο κατά του Άξονα, στο πλευρό των Βρετανών. Ο Άξονας εξακολουθούσε να κινείται επιθετικά. Στις 7 Απριλίου 1939 η Ιταλία εισέβαλε και κατέκτησε την Αλβανία. Ο βασιλιάς Αχμέτ Σέχου κατέφυγε την Ελλάδα, αλλά ο Μεταξάς τον έστειλε στην Τουρκία, για να μην δώσει αφορμή στους Ιταλούς. Την 1η Σεπτεμβρίου οι Γερμανοί εισέβαλαν στην Πολωνία, με την οποία είχαν υπογράψει αμυντική συνθήκη Βρετανοί και Γάλλοι και τη κατέκτησαν μέσα σε τρεις βδομάδες. Ακολούθησε εισβολή της Σοβιετικής Ένωσης στην Πολωνία. Οι σοβιετικοί πήραν το δικό τους κομμάτι, όπως είχε συμφωνηθεί με το σύμφωνο Ρίμπεντροπ – Μολότοφ. Παράλληλα εισέβαλαν και κατέκτησαν τις τρεις μικρές Βαλτικές χώρες, Εσθονία, Λιθουανία και Εσθονία, ενώ πήραν και τμήματα της Ρουμανίας, δηλαδή τη Βεσσαραβία και τη βόρεια Μπουκοβίνα. Εισέβαλαν και στη Φινλανδία, αλλά δυσκολεύτηκαν πολύ και τελικά απέτυχαν να την κατακτήσουν. Με τη συνθήκη ειρήνης όμως κέρδισαν το 11% του εδάφους και των 30% των παραγωγικών πηγών της Φινλανδίας»

«Έφτασε και η ώρα της Ελλάδας…»

«Όχι ακόμα. Μετά την εισβολή στην Πολωνία, η Βρετανία και η Γαλλία κήρυξαν τον πόλεμο στη Γερμανία, αλλά δεν έγινε κάτι τον πρώτο καιρό. Αντιθέτως ο Χίτλερ κατάλαβε τη Δανία, τον Απρίλιο του 1940 και εισέβαλε στη Νορβηγία, την οποία επίσης κατέλαβε. Προλαβαίνοντας τους Βρετανούς που σκόπευαν να εγκατασταθούν εκεί οι ίδιοι, για λόγους ασφαλείας. Αμέσως μετά, τον Μάιο, ήρθε η σειρά της Ολλανδίας, του Βελγίου και του Λουξεμβούργου. Οι Ολλανδοί αντιστάθηκαν τρεις ολόκληρες μέρες, αλλά στο Βέλγιο οι Γερμανοί χρειάστηκαν λίγο περισσότερο χρόνο, επειδή εκεί υπήρχαν Γαλλικές και Βρετανικές δυνάμεις. Πριν συνθηκολογήσει το Βέλγιο, οι Γερμανοί εισέβαλαν από τα εδάφη του στη Γαλλία. Το Γαλλικό μέτωπο άντεξε τρεις μέρες πριν καταρρεύσει και μετά άρχισε η υποχώρηση. Στις 14 Ιουνίου οι Γερμανοί είχαν πάρει το Παρίσι και στις 22 του μηνός ο Πεταίν υπέγραψε ανακωχή διατηρώντας υπό Γαλλικό έλεγχο τα δύο πέμπτα της Γαλλίας, με έδρα το Βισύ. Στο μεταξύ Άγγλοι και Γάλλοι που μάχονταν στο Βέλγιο, είχαν υποχωρήσει στο λιμάνι της Δουνκέρκης, από το οποίο κατάφεραν να διαφύγουν μετά από μια τρομερή κινητοποίηση κάθε πλεούμενου που υπήρχε στη Βρετανία διακόσιες είκοσι πέντε χιλιάδες Βρετανοί και εκατόν δεκαπέντε χιλιάδες Γάλλοι στρατιώτες. Η μάχη της Αγγλίας θα άρχιζε τον Ιούλιο, αλλά ήδη από τον Ιούνιο ήταν κατακτημένες ή φιλικές στον Άξονα, συμπεριλαμβανομένης της Σοβιετικής Ένωσης, όλες οι χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης πλην της ουδέτερης Ελβετίας και της επίσης ουδέτερης Γιουγκοσλαβίας. Υπήρχε μόνο μία φιλοβρετανική χώρα»

«Η Ελλάδα!»

«Ναι. Είχε φτάσει πλέον και η δική της ώρα. Η Ιταλία έκανε μεγάλα όνειρα. Θα κατείχε τη Ελλάδα και μετά θα καταλάμβανε τη Αίγυπτο. Η Αγγλία δεν θα είχε πια λιμάνια για το στόλο της στην Ανατολική Μεσόγειο, στην οποία θα κυριαρχούσε η Ιταλία. Δεν θα έμενε η Γερμανία το μοναδικό αφεντικό της Ευρώπης και του κόσμου!»

«Και οι δικοί μας; Είχαν προετοιμαστεί βλέποντας αυτή τη λαίλαπα του πολέμου στην Ευρώπη;

«Ναι, κατά το δυνατόν. Ο Μεταξάς ήταν ένας σκληρός δικτάτορας, αλλά είχε συλλάβει το θανάσιμο κίνδυνο που απειλούσε τη χώρα σε όλες του τις διαστάσεις. Το ΟΧΙ ήταν υποχρεωτικό γιατί σε αντίθετη περίπτωση η Ελλάδα κινδύνευε να βρεθεί διαμελισμένη ανάμεσα σε Ιταλία, Βουλγαρία και Αγγλία»

«Και Αγγλία;»

«Δεν υπήρχε περίπτωση η Αγγλία να αφήσει την Κρήτη και το Αιγαίο στη διάθεση του Άξονα… Κι όταν όλα θα είχαν τελειώσει, η Ελλάδα θα βρισκόταν στο στρατόπεδο των ηττημένων. Ούτε λόγος θα μπορούσε να γίνει για τα Δωδεκάνησα, την Κύπρο ή τις διεκδικήσεις στα βόρεια σύνορα. Το χειρότερο ενδεχόμενο όμως ήταν  ο σίγουρος νέος εθνικός διχασμός ή μπροστά στο οποίο ο παλαιός θα φάνταζε μικρός. Γι’ αυτό ο Μεταξάς προτίμησε να μπει στον πόλεμο, θεωρώντας τον το μικρότερο κακό στην πρώτη φάση και αποβλέποντας σε κέρδη μετά τη λήξη του»

«Ήξερε ο Μεταξάς ότι η Γερμανία θα χάσει;»

«Ήταν σίγουρος, από τη στιγμή που η Γερμανία δεν είχε καταφέρει στον πρώτο χρόνο του πολέμου ένα συντριπτικό πλήγμα κατά της Αγγλίας. Η Αγγλία παρέμενε ζωντανή και ο Μεταξάς έβλεπε ότι θα εμπλεκόταν τελικά ολόκληρος ο Αγγλοσαξωνικός κόσμος, δηλαδή και η Αμερική. Διέβλεπε επίσης τη σύγκρουση της Γερμανίας και τη Σοβιετική Ένωση, συνεπώς την τελική ήττα της Γερμανίας. Γι’ αυτό παρ’ όλο που στη διαμάχη του Βενιζέλου με το Παλάτι υπήρξε το δεξί χέρι του φιλογερμανού Κωνσταντίνου, υπό το πρόσχημα της ουδετερότητας, δεν δίστασε να κάνει στροφή στις νέες συνθήκες του Β’ ΠΠ και να ταχθεί με το μέρος της Αγγλίας.  Σε συνεννόηση με τον Γεώργιο, φυσικά»

«Δηλαδή ο Μεταξάς ακολουθούσε πια την πολιτική του Βενιζέλου;»

«Ειρωνεία της Ιστορίας… Αυτό ακριβώς έκανε. Και όχι μόνο το έκανε αλλά δεν δίστασε να το παραδεχτεί δημόσια»

«Αυτό δείχνει ότι…»

«…ότι ο άθλιος αυτός δικτάτορας είχε εκτός από στρατηγικό μυαλό και μια αξιοσημείωτη αίσθηση ευθύνης. Κάτι που δεν τον χαρακτήριζε τις προηγούμενες δεκαετίες, όταν ήταν ταυτισμένος με τον καταστροφικό Κωνσταντίνο και οργάνωνε τους παρακρατικούς επίστρατους για να χτυπήσει τον Βενιζέλο. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά είχε προετοιμάσει την Ελλάδα για τον πόλεμο με την Ιταλία και τη Βουλγαρία, όσο καλύτερα μπορούσε»

Τον κοίταξα ερωτηματικά.

«Στα σύνορα με τη Βουλγαρία είχε κατασκευάσει τα γνωστά οχυρά, τα οποία δεν άντεξαν βέβαια στη Γερμανική επίθεση, αλλά θα ήταν αδύνατον για τους Βούλγαρους να τα περάσουν, με τα μέσα που διέθεταν.  Και δυτικότερα, σε Μακεδονία και Ήπειρο, είχε κάνει μερική επιστράτευση, τοπική, χωρίς να το πάρει είδηση κανείς, παρά τη φορτική επιμονή του Παπάγου για γενική επιστράτευση…»

«Η οποία θα έδινε στην Ιταλία το πρόσχημα που χρειαζόταν για κήρυξη πολέμου;»

«Ακριβώς»

«Και ο Παπάγος;»

Ο Ερμής πήρε μια περιφρονητική έκφραση και δεν απάντησε.  Σκέφτηκα να τον πειράξω λίγο.

«Δεν περίμενα ποτέ ν’ ακούσω από εσάς καλές κουβέντες για τον Μεταξά!»

Ο Ερμής σήκωσε τους ώμους.

«Και να σκεφτείς ότι η Ελλάδα είχε προνομιακές σχέσεις με τη Γερμανία ειδικά στον τομέα των εξοπλισμών. Πέρα από μια συμπάθεια μεταξύ των συγγενικών ιδεολογημάτων του ναζισμού και της 4ης Αυγούστου. Ενώ ο πόλεμος στην Αλβανία συνεχιζόταν, ο Μεταξάς προσπαθούσε να δει αν οι Γερμανοί θα μεσολαβούσαν για ανακωχή, ενώ αρνιόταν τις προτάσεις των Άγγλων να στείλουν δυο μεραρχίες στην Ελλάδα, για βοήθεια»

«Γιατί αρνιόταν τη βοήθεια των Άγγλων;»

«Διότι η παρουσία αγγλικών μεραρχιών στην Ελλάδα σήμαινε αυτομάτως γερμανική επίθεση. Πολύ σωστά λοιπόν ο Μεταξάς ζητούσε από τους Άγγλους δέκα μεραρχίες και την ανάλογη αεροπορία. Αλλά ενώ γινόντουσαν αυτές οι διεργασίες, το Γενάρη του 1941, πέθανε ξαφνικά»

«Υπονοείτε ότι τον έβγαλαν από τη μέση;»

«Όχι, αν και αυτό συζητήθηκε πολύ. Εννοώ ότι μετά το θάνατο του Μεταξά δεν υπήρχε στην Αθήνα ένας άνθρωπος ικανός να χειριστεί τη δύσκολη κατάσταση, με τον πόλεμο και όλες τις διεθνείς επιπλοκές»

«…και;»

«Και όλα πήγαν στραβά. Λάθη στο μέτωπο της Αλβανίας.  Λάθη με το αδύναμο Βρετανικό εκστρατευτικό σώμα, που ήρθε στέλνοντας πρόσκληση στο Χίτλερ να επιτεθεί αμέσως στην Ελλάδα.  Λάθη με την αμυντική στρατηγική Ελλήνων και Άγγλων απέναντι στους Γερμανούς. Το χειρότερο όμως ήταν ότι όταν κατέρρευσε η άμυνα στα σύνορα και οι Γερμανοί άρχισαν να κινούνται προς το νότο, κατέρρευσε και η ηγεσία της χώρας. Και η πολιτική, το Παλάτι και η κυβέρνηση και η στρατιωτική, δηλαδή ο Παπάγος»

«Πως έγινε αυτό;»

«Παλάτι και Παπάγος ήθελαν να συνεχιστούν οι μάχες για λίγες μέρες ακόμα, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στους χιλιάδες Άγγλους στρατιώτες να αποχωρήσουν και να μη πιαστούν αιχμάλωτοι. Αυτό όμως σήμαινε ότι δινόταν η δυνατότητα στους Ιταλούς να αντεπιτεθούν και να αιχμαλωτίσουν τον ελληνικό στρατό, ο οποίος θα έμενε χωρίς γραμμές ανεφοδιασμού. Οι στρατηγοί από το μέτωπο παρακαλούσαν για λήξη του πολέμου, αλλά κυβέρνηση και Παπάγος επέμεναν, για χάρη των Άγγλων»

«Ποιος είχε δίκιο;»

«Σ’ αυτές τις περιπτώσεις διαλέγεις το μικρότερο κακό. Προφανώς το μεγαλύτερο κακό θα ήταν η αιχμαλωσία των ελληνικών μεραρχιών και, ενδεχομένως, η μεταφορά δεκάδων χιλιάδων Ελλήνων στρατιωτών εκτός Ελλάδας, με άγνωστες συνέπειες. Πέρα από τις ενδεχομένως τρομερές απώλειες που θα υπήρχαν με την παράταση των μαχών και τους γερμανικούς βομβαρδισμούς»

«Και τότε προέκυψε ο Τσολάκογλου και υπέγραψε την παράδοση…»

«Κι έγινε ο πρώτος δοσίλογος πρωθυπουργός»

«Πως τον κρίνετε;»

«Έκανε καλά που υπέγραψε την παράδοση. Στη συνέχεια θέλησε να παίξει με το διάβολο που του έδινε τη δήθεν πρωθυπουργία και κάηκε»

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s