Ερμής

Ληστές

katohi2

(Από τον «Ερμή»)

«Το μεγάλο πρόβλημα της επαρχίας ήταν ότι κυκλοφορούσαν άφθονα όπλα, που είχαν απομείνει από την υποχώρηση του στρατού. Και πολλοί άνδρες που δεν δίσταζαν να τα χρησιμοποιήσουν, είτε για να καλύψουν τις ανάγκες τους σε τρόφιμα, είτε στα πλαίσια του επαγγέλματος του ληστή. Το οποίο γνώρισε άνθιση  με τη διάλυση του κρατικού μηχανισμού»

«Οι ληστές ήταν στρατιώτες καθ’ οδόν προς τα σπίτια τους, που είχαν ξεμείνει;»

«Υπήρχαν πολλοί τέτοιοι, τον πρώτο καιρό. Μετά η ληστεία απόχτησε μια τοπική κανονικότητα, σχεδόν προβλέψιμη,  και ασκούνταν από μικρές ή μεγαλύτερες ομάδες ενόπλων. Μπορείς να φανταστείς τους στόχους;»

«Υποθέτω ότι πρώτοι στόχοι ήταν αυτοί που διέθεταν τρόφιμα»

«Ακριβώς. Για παράδειγμα οι μυλωνάδες των χωριών, οι οποίοι έγιναν ο συνηθέστερος στόχος. Όπως και οι τσοπάνηδες, οι οποίοι πολλές φορές χρειάστηκε να δώσουν αιματηρές μάχες για να προστατέψουν τα κοπάδια τους, τα οποία ήταν μόνιμη πρόκληση για τους κλέφτες. Οι περιοδεύοντες έμποροι που συγκέντρωναν τρόφιμα και έκαναν την απερισκεψία να κινούνται με αυτοκίνητα στα χωριά. Και φυσικά οι πιο εύποροι νοικοκύρηδες, μεταξύ των οποίων πολλοί παπάδες ή και μοναστήρια»

«Η Χωροφυλακή δεν μπορούσε να ελέγξει τη κατάσταση;»

«Όχι. Οι ληστές ήταν ένοπλοι, ήθελαν να βάλουν χέρι σε τρόφιμα που θα τους εξασφάλιζαν την επιβίωση και τα μπουλούκια που σχημάτισαν είχαν περισσότερους άντρες από τους τοπικούς σταθμούς της Χωροφυλακής. Η κυβέρνηση Τσολάκογλου προσπάθησε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα δίνοντας εντολές να εκτελούνται οι ληστές και να καίγονται τα σπίτια τους. Αλλά ποιος θα το έκανε αυτό; Οι ληστές κινδύνευαν με εκτέλεση μόνο αν τους έπιαναν οι Ιταλοί επ΄ αυτοφώρω, αν προσπαθούσαν να κλέψουν από τους ίδιους, είτε μετά από κατάδοση παθόντων. Το πρόβλημα της ληστείας όχι μόνο δεν λυνόταν αλλά γινόταν εφιαλτικό σε ορισμένες περιοχές, ώσπου…»

Τον κοίταξα απορώντας.

«Ώσπου εμφανίστηκαν στις ορεινές περιοχές οι πρώτες αντάρτικες ομάδες του ΕΛΑΣ. Το Βελουχιώτης το έθετε ως εξής. Ή έρχεστε μαζί μας και επιβιώνουμε με ό,τι μας δίνουν τα χωριά ή πάτε στα σπίτια σας και κάθεστε ήσυχοι ή σας τρώει το μαύρο φίδι»

«Είχε αποτέλεσμα;»

«Ριζικό. Γιατί αντίθετα με τον Τσολάκογλου αυτά δεν ήταν λόγια του αέρα, αλλά άμεσα εφαρμόσιμα. Κάποιοι ονομαστοί ληστές, όπως ο Δήμος Καραλίβανος και ο Νάκος Μπελής μπήκαν στον ΕΛΑΣ και είχαν υποδειγματική ή έστω ανεκτή συμπεριφορά. Οι δυο αυτοί πήραν μέρος στον Γοργοπόταμο. Κάποιοι άλλοι συνέχισαν ή δήλωσαν αντάρτες και υποτροπίασαν  με αποτέλεσμα να χάσουν τα κεφάλια τους. Κάποιοι αναγκάστηκαν να αναστείλουν προσωρινά το επάγγελμά τους, βλέποντας ότι αν επέμεναν θα είχαν κακό τέλος. Όπως ένας από τους τελευταίους κατσικοκλέφτες που απόμειναν στο Μοριά και εκτελέστηκε από τον ΕΛΑΣ τον Ιανουάριο του ‘44»

«Οι αντάρτες του ΕΛΑΣ δεν λήστευαν τους χωρικούς για να επιβιώσουν;»

«Το θέμα είναι κάπως πολύπλοκο. Φυσικά ήταν αδιανόητο να μπαίνει κάποια ένοπλη ομάδα σ΄ ένα χωριό ή ένα σπίτι και να φεύγει νηστική ή χωρίς να πάρει κάποιες προμήθειες. Ακόμα και όσοι δεν ήθελαν να δώσουν έδιναν και δεν το έκαναν θέμα. Αλλά η παρουσία των ανταρτών σήμαινε την εξαφάνιση των χωροφυλάκων, των φοροεισπρακτόρων και των κυβερνητικών συνεργείων που είχαν ως αποστολή την υποχρεωτική συγκέντρωση της σοδειάς. Έτσι σε πολλά χωριά η φορολογία σε είδος που επέβαλε ο ΕΛΑΣ, δέκα έως είκοσι τοις εκατό, ήταν πολύ πιο εύκολα ανεκτή γιατί τελικά στα σπίτια έμενε πολύ μεγαλύτερο μέρος απ’ ό,τι πριν. Γι΄ αυτό η τροφοδοσία τους δεν δημιουργούσε προβλήματα και αντιδράσεις, ακόμα και σε φτωχά μέρη όπως η Ήπειρος και η κεντρική Ρούμελη. Το θέμα της τροφοδοσίας ήταν εξαιρετικά σημαντικό για την ανάπτυξη του αντάρτικου. Χωρίς την ενεργή συμπαράσταση των χωρικών ή έστω την ανοχή τους ήταν καταδικασμένο να σβήσει γρήγορα. Συνέβη το ακριβώς αντίθετο και αυτό νομίζω ότι απαντάει στην ερώτησή σου»

«Οι κατακτητές δεν τιμωρούσαν τους χωρικούς που τροφοδοτούσαν τους αντάρτες;»

«Ναι. Και πολύ σκληρά μάλιστα. Καίγανε χωριά, έκαναν συλλήψεις και εκτελούσαν τους υπόπτους. Αλλά αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αριθμητική ενίσχυση των ανταρτών, από τους χωρικούς που είχαν δει το χάρο με τα μάτια τους και κατέφευγαν στον ΕΛΑΣ. Αυτό με τη σειρά του δημιουργούσε ακόμα μεγαλύτερες ανάγκες τροφοδοσίας, οι οποίες αντιμετωπιζόντουσαν με επέκταση της δράσης σε νέες περιοχές, όπου συνέβαιναν τα ίδια. Το αποτέλεσμα ήταν να απλωθεί σχεδόν παντού το αντάρτικο. Κι αυτό οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στην πολιτική των κατακτητών, που θεωρούσαν ότι θα έλυναν το πρόβλημα με τη χρήση όλο και σκληρότερης βίας και αντιποίνων. Κάτι που αποδείχτηκε στρατιωτικά αναποτελεσματικό και πολιτικά ανόητο, καθώς αγνοούσε πολλές σημαντικές παραμέτρους»

«Ποιες ήταν αυτές;»

«Ότι δεν επρόκειτο για ληστές, αλλά για μάχιμες μονάδες ενός εθνικού απελευθερωτικού κινήματος, με ισχυρή υποστήριξη από τους Βρετανούς. Για μεγάλο μέρος της υπαίθρου οι αντάρτες ήταν απόλυτα νομιμοποιημένοι, ως εθνική ένοπλη δύναμη. Και θα ήταν για όλους, τότε και σήμερα, αν δεν είχε μεσολαβήσει ο κατοχικός εμφύλιος»

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s