Ερμής

Κατοχικές κυβερνήσεις

ioannis_rallis__article

(Από τον «Ερμή»)

«Η χώρα όμως υποτίθεται ότι είχε ελληνική κυβέρνηση στην Αθήνα»

«Ναι. Τυπικά, είχε. Ο Τσολάκογλου είχε ορκιστεί πρωθυπουργός στις 30 Απριλίου. Ο πολιτικός κόσμος της Αθήνας τον αναγνώρισε, ως λύση εθνικής ανάγκης. Όχι κρυφά, τον επισκεπτόντουσαν σχεδόν όλοι για να τον συγχαρούν και για να τον συμβουλέψουν. Άλλωστε μέχρι τότε όλους αυτούς τους είχε στο περιθώριο ή και υπό διωγμόν η βασιλική δικτατορία, η οποία είχε καταρρεύσει πλέον επί ελληνικού εδάφους. Τους άρεσαν τα αντιμεταξικά μέτρα του Τσολάκογλου. Διέλυσε την Εθνική Οργάνωση Νεολαίας, το καμάρι του Μεταξά. Αποκατέστησε τους διωχθέντες, εκτός βέβαια από τους κομμουνιστές που παρέμειναν στις φυλακές. Αποκαταστάθηκαν οι απότακτοι αξιωματικοί του 1935. Διώχτηκαν οι πιο κραυγαλέοι υποστηριχτές της 4ης Αυγούστου από το πανεπιστήμιο, τη τοπική αυτοδιοίκηση, το συνδικαλισμό. Άλλαξε ακόμα και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος»

«Ο Δαμασκηνός στη θέση του Χρύσανθου;»

«Ναι. Η κυβέρνηση Τσολάκογλου αποκαθήλωσε όλα τα εμβλήματα της 4ης Αυγούστου από τους δημόσιους χώρους και τα γραφεία. Ακόμα και από τα γραμματόσημα»

«Έγινε δηλαδή μια ας πούμε μεταπολίτευση, στο περιβάλλον της Κατοχής; Υποθέτω ότι αυτό άρεσε στην κοινή γνώμη»

«Μέχρι που ήρθε η τρομερή πείνα του χειμώνα και προέκυψαν άλλα κατεπείγοντα προβλήματα για τον κόσμο. Στο μεταξύ ο Τσολάκογλου έκανε δυο προσπάθειες. Η πρώτη ήταν στο Βορρά, κατά της βουλγαρικής προπαγάνδας και των Βλάχων αυτονομιστών, η οποία είχε κάποια αποτελέσματα στο επίπεδο της ζύμωσης μεταξύ όσων είχαν επαφή με τις τοπικές κρατικές αρχές, δηλαδή τους νομάρχες. Η δεύτερη ήταν στην Αθήνα, κατά της μαύρης αγοράς, και απέτυχε παταγωδώς. Στα υπόλοιπα, η ύπαρξη του Τσολάκογλου δεν εμπόδισε τη καταλήστευση της Ελλάδας, με απεριόριστο πλιάτσικο στα γεωργικά προϊόντα και την ουσιαστική δήμευση του ορυκτού πλούτου. Δεν εμπόδισε τους Γερμανούς να επιβάλλουν σύναψη αναγκαστικού δανείου, το οποίο δεν έχουν αποπληρώσει ακόμα και σήμερα και τεράστια έξοδα κατοχής, για τη συντήρηση του στρατού τους και για τις κατασκευές αμυντικών έργων»

«Θα ήταν καλύτερα αν δεν βρισκόταν μια ελληνική κυβέρνηση στην Αθήνα και οι Γερμανοί κυβερνούσαν τη χώρα σαν προτεκτοράτο, με κάποιον δικό τους γκαουλάιτερ;»

«Εκ του αποτελέσματος, ναι. Ειδικά αν πάρεις υπόψη σου την καταστροφή που προκάλεσε η κυβέρνηση Ράλλη, με τη δημιουργία των Ταγμάτων Ασφαλείας. Αυτό όμως δεν μπορούσε να το ξέρει κανείς στις 30 Απριλίου 1941, όταν ορκίστηκε πρωθυπουργός ο Τσολάκογλου.  Έχεις υπόψη σου τι έγινε στα βρετανικά νησιά της Μάγχης;»

Δεν είχα.

«Οι Άγγλοι ετοίμασαν οι ίδιοι τις διοικήσει των νησιών που ήξεραν ότι αναγκαστικά θα εγκατέλειπαν. Φυσικά αυτές οι διοικήσεις θα συνεργαζόντουσαν με τους Γερμανούς, μέχρι να γυρίσει ο τροχός»

«Θέλετε να πείτε ότι η νόμιμη ελληνική εξουσία θα έπρεπε να φροντίσει για τη διάδοχη κατάσταση μετά την ήττα;»

«Ναι, αντί να εγκαταλείψει τη χώρα. Ήταν ό,τι χειρότερο μπορούσε να συμβεί και μια από τις σημαντικές αιτίες για όσα ακολούθησαν. Ο Τσολάκογλου και οι διάδοχοί του έδωσαν ηθική και πολιτική κάλυψη σε όλους τους οικονομικούς δοσίλογους που άρχισαν αμέσως προσοδοφόρες σχέσεις με τους Γερμανούς, σε βάρος του ελληνικού λαού, ενώ αυτός αντιμετώπιζε το φάσμα της πείνας»

«Αυτό όμως θα γινόταν ακόμα και αν ο βασιλιάς είχε ορίσει κυβέρνηση στην Αθήνα»

«Ναι, η οποία θα μπορούσε να παραιτηθεί. Τότε θα ήταν υποχρεωμένοι να διορίσουν αυτοί κάποιον γκαουλάιτερ και να μην υπάρχει νομότυπη κυβέρνηση. Βόλεψε πάρα πολύ τους Γερμανούς επειδή υπήρχε, λόγω της αυτοπρότασης του Τσολάκογλου. Αντίθετα η προσφορά του Τσολάκογλου στον τόπο ήταν ανύπαρκτη, όταν  δεν ήταν αρνητική. Ωστόσο δεν μπορώ να πω ότι ο Τσολάκογλου είχε προδοτική διάθεση όταν δέχτηκε να γίνει πρωθυπουργός. Αλλά αυτό που έκανε αποδείχτηκε σύντομα κακό για τον τόπο και καλό για τους Γερμανούς. Άλλωστε ξεκίνησε στην κυβέρνηση με έξι συναδέλφους του στρατηγούς, εξίσου άσχετους μ’ αυτόν στα νέα καθήκοντά τους. Με τον Λογοθετόπουλο, του οποίου το κύριο προσόν ήταν ότι είχε πάρει γυναίκα την ανεψιά του στρατάρχη Λιστ. Κάποιον έμπορο Χατζημιχάλη, που είχε επιχειρηματικές σχέσεις με τους Γερμανούς. Τέτοιους. Σημειωτέον ότι η κυβέρνηση αυτή δεν είχε υπουργό Εξωτερικών, διότι δεν το επέτρεψαν οι Γερμανοί. Συνέχισε όμως ως το Δεκέμβρη του ’42, ώσπου τον επέλυσαν και έβαλαν άλλον στη θέση του. Είχε όμως την κατανόηση του πολιτικού κόσμου της Αθήνας, ο οποίος επικοινωνούσε μαζί του»

«Ποιοι ήταν αυτοί;»

«Όλοι. Σοφούλης, Καφαντάρης, Γονατάς, Πάγκαλος, Μάξιμος, Ιωάννης Ράλλης, Παπανδρέου. Το κρίσιμο θέμα για τον Τσολάκογλου ήταν η μείωση των εξόδων κατοχής σε λογικά πλαίσια, αλλιώς δήλωσε στους Γερμανούς ότι θα παραιτηθεί. Ο Άλτενμπουργκ τον υποστήριξε, αλλά το Βερολίνο είχε σοβαρότερα θέματα ν’ ασχοληθεί, όπως τι θα γινόταν στο Στάλινγκραντ. Ωστόσο ανέθεσαν στον Χέρμαν Νοϋμπάχερ την αποστολή να νοικοκυρέψει την ελληνική οικονομία. Όταν έφτασε στην Ελλάδα συμπτωματικά άρχισαν να έρχονται εφόδια μέσω του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού. Αυτό και οι πολεμικές εξελίξεις στην Αφρική έκαναν τις τιμές να κατρακυλήσουν. Εξ ου και η παροιμιακή έκφραση, βάστα Ρόμελ να πουλήσουμε το λάδι, που αποδίδονταν χλευαστικά στους μαυραγορίτες. Αυτά βοήθησαν να βελτιωθεί κάπως το κλίμα για τη Γερμανία και να βρεθεί πρόθυμος αντικαταστάτης του Τσολάκογλου»

«Δηλαδή η τύχη ευνόησε τον Νοϋμπάχερ!»

«Μόνο φαινομενικά και για λίγο. Γιατί η απώλεια της Αφρικής έκανε την Ελλάδα πιθανό στόχο για απόβαση των συμμάχων. Συνεπώς έπρεπε να γίνουν μεγάλα αμυντικά έργα, που με τη σειρά του σήμαινε…»

«Αυξημένα έξοδα κατοχής!»

«Ναι. Ήταν όμως η εποχή που στις αναφορές τους οι Γερμανοί έγραφαν ότι το ενενήντα πέντε τοις εκατό των Ελλήνων ήταν εχθρικοί προς τον Άξονα. Κι αυτό συνέβαινε γιατί οι Έλληνες είχαν συνειδητοποιήσει από πρώτο χέρι ότι οι κατακτητές ήταν έτοιμοι να τους αφήσουν να λιμοκτονήσουν χωρίς να ιδρώσει τ’ αυτί τους και να συνεχίσουν να κατακλέβουν τα τρόφιμα και τους παραγωγικούς πόρους της χώρας. Ειδικά για τους Γερμανούς, ότι η Νέα Ευρώπη τους είχε ξεκάθαρη δομή. Οι ίδιοι αφεντικά, οι άλλοι λαοί δούλοι, στην υπηρεσία τους. Κι αυτό ήταν εξίσου ανυπόφορο με την πείνα»

«Ο Λογοθετόπουλος που διαδέχτηκε τον Τσολάκογλου δεν ήταν γιατρός;»

«Ναι. Καθηγητής γυναικολογίας. Ήταν αυθεντικός γερμανόφιλος, φιλόδοξος αλλά πολιτικά ασήμαντος. Έμεινε για λίγους μήνες στην πρωθυπουργία, μέχρι που πείστηκε να αναλάβει ο παλαιός πολιτικός Ιωάννης Ράλλης, πατέρας του Γεωργίου Ράλλη, που έγινε κι αυτός πρωθυπουργός και τον κέρδισε πέρυσι ο Ανδρέας Παπανδρέου. Ο Ράλλης ορκίστηκε στις 7 Απριλίου 1943»

«Τον Απρίλιο του ΄43 δεν έβλεπε ότι οι Γερμανοί θα χάσουν τον πόλεμο; Γιατί δέχτηκε μια τέτοια θέση και μια τόσο μεγάλη ιστορική ευθύνη;»

«Φυσικά το έβλεπε. Συνεργάστηκε όμως κι αυτός με τους πληγωμένους αλλά πάντα θανατηφόρους Γερμανούς, με σκοπό να παραδώσει ο ίδιος την Ελλάδα στους Βρετανούς, όταν θα αποχωρούσαν οι Γερμανοί. Φροντίζοντας στο μεταξύ να μην υπερισχύσουν οι κομμουνιστές του ΕΑΜ. Αυτή τουλάχιστον ήταν η δικαιολογία του. Έτσι και ο ίδιος θα έβγαινε ωφελημένος, παίζοντας σε δύο ταμπλό,  όπως έγραψε ο Γουντχάουζ, ο οποίος θεωρεί τον υπολογισμό του Ράλλη εκπληκτικά πανούργο. Περίπου την ίδια άποψη είχε και ο Άλτενμπουργκ, ο οποίος ήταν ο πολιτικός πληρεξούσιος της Γερμανίας στην Ελλάδα. Αναφέρει ότι πολλές φορές ο Ράλλης του είπε ότι ανέλαβε το αξίωμα μετά από συνεννόηση με την ελληνική κυβέρνηση του Καϊρου. Αν ισχύει αυτό, είχε και τη συγκατάθεση των Άγγλων, οι οποίοι διέβλεψαν τη χρησιμότητά του στην αντιμετώπιση του ΕΑΜ. Εγώ νομίζω ότι ο πραγματικός λόγος που ανάλαβε την πρωθυπουργία ήταν η ικανοποίηση της άρρωστης φιλοδοξίας του να κυβερνήσει κι αυτός τη χώρα, με κάθε κόστος. Οι δικαιολογίες και οι ερμηνείες προέκυψαν εκ των υστέρων. Είναι πολύ χαρακτηριστικό ένα περιστατικό που δείχνει τις περιορισμένες του δυνατότητες αλλά και τη χαμηλή ηθική του στάθμη και την ανύπαρκτη πολιτική του αξιοπρέπεια. Λίγες μέρες πριν γίνει πρωθυπουργός, στις αρχές Απριλίου 1943, είχε επισκεφθεί τη Θεσσαλονίκη. Είχαν ήδη αρχίσει οι εκτοπίσεις των Εβραίων για το Άουσβιτς. Ο ραβίνος της πόλης ζήτησε να τον δει κι όταν τον συνάντησε δε μπόρεσε να συγκρατηθεί και ξέσπασε σε λυγμούς. Παρακάλεσε τον Ράλλη να μεσολαβήσει στους Γερμανούς ώστε να μην εξαλειφθεί η κοινότητα που υπήρχε στη Θεσσαλονίκη εδώ και δυο χιλιάδες χρόνια. Κι αυτός απάντησε πολύ απλά ότι δεν ήταν σε θέση να τον βοηθήσει. Μετά κατέβηκε στην Αθήνα και ορκίστηκε πρωθυπουργός»

Ο Ερμής άναψε ένα τσιγάρο και συνέχισε.

«Το θέμα για τους Γερμανούς δεν ήταν οι συνεργάτες πρωθυπουργοί. Ήταν πως θα κάνουν τον κρατικό μηχανισμό να δουλέψει για λογαριασμό τους. Σε δύο επίπεδα.  Το  οικονομικό, ώστε να εκμεταλλεύονται οι ίδιοι τους πόρους της χώρας και το επίπεδο της ασφάλειας. Στο πρώτο τα κατάφεραν σε κάποιο βαθμό, αν και ο κρατικός μηχανισμός ουσιαστικά διαλύθηκε μετά την αναχώρηση της νόμιμης κυβέρνησης και κυρίως μετά το φάσμα της ανέχειας και της πείνας  που αντιμετώπισαν οι δημόσιοι υπάλληλοι. Ακόμα και η Χωροφυλακή και η Αστυνομία Πόλεων έκαναν απεργία, τον Ιούνιο του 1943, κάτι που πρέπει να ήταν μοναδικό σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αλλά το θέμα της ασφάλειας έπρεπε να αντιμετωπιστεί αποφασιστικά και επειγόντως από τους Γερμανούς. Αυτό ακριβώς ανέλαβε να κάνει ο Ράλλης, για λογαριασμό τους. Αυτή είναι η ουσία, το νόημα της πρωθυπουργίας του. Κι αυτό το νόημα βρήκε την έκφρασή του μέσα από τη δημιουργία ενός νέου τρομοκρατικού συνόλου, που θα εξυπηρετούσε τους Γερμανούς. Δεν ήταν μόνο τα Τάγματα Ασφαλείας και οι άτακτοι συνεργάτες της Μακεδονίας, ήταν και η Ειδική Ασφάλεια και το Μηχανοκίνητο Σώμα της Αστυνομίας Πόλεων. Αυτά ανέλαβε να τα διεκπεραιώσει ο Ράλλης»

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s