Άλλοι, Ερμής

Η αντίσταση στη Γαλλία: μύθος ή πραγματικότητα;

Simone Segouin, the 18 year old French Résistance fighter, 1944

(Από τον «Ερμή»)

«Η αντίσταση στη Γαλλία είναι σπαζοκεφαλιά. Με πρώτη ερώτηση αν υπήρξε πραγματική αντίσταση»

«Υπήρξε ή δεν υπήρξε;»

Ο Ερμής χαμογέλασε.

«Όλος ο κόσμος γνωρίζει τους περίφημους Μακί. Οι πραγματικότητα όμως είναι περίπλοκη»

Μετά απ’ όσα είχα ακούσει ως εκείνη τη στιγμή δεν παραξενεύτηκα.

«Οι Γάλλοι έπαθαν σοκ με την ταχύτατη κατάρρευση της άμυνάς τους όταν τους επιτέθηκε η Γερμανία, τον Μάιο του 1940. Στις 15 Ιουνίου οι Γερμανοί είχαν καταλάβει το Παρίσι και η Γαλλία είχε ήδη διαμελιστεί. Στο κατεχόμενο τμήμα και στη Γαλλία του Βισύ, με επικεφαλής τον στρατάρχη Πεταίν. Εκείνη τη μέρα όμως ακούστηκε από το ραδιοφωνικό σταθμό του BBC στο Λονδίνο ένας Γάλλος στρατηγός, ο Σαρλ ντε Γκωλ, να λέει ότι οι ελεύθεροι Γάλλοι στις αποικίες και όσοι κατέφυγαν στην Αγγλία, δεν αναγνωρίζουν τη συνθηκολόγηση και συνεχίζουν τον πόλεμο κατά των Γερμανών, στο όνομα της Γαλλίας. Καλούσε τους Γάλλους σε αντίσταση στον κατακτητή και στην κυβέρνηση του Βισύ. Ίσως ήταν η πρώτη φορά που χρησιμοποιήθηκε η λέξη αντίσταση. Και σήμαινε ότι δεν αναγνωριζόταν η νομιμότητα της κυβέρνησης και των πράξεών της, συνεπώς οι πολίτες είχαν το δικαίωμα να αγωνιστούν με όλα τα μέσα κατά των κατακτητών»

«Το διάγγελμα του ντε Γκωλ ενθουσίασε τους Γάλλους;»

«Όχι. Δεν ήταν ακόμα ώρα για ενθουσιασμούς. Ήταν όμως μια ιστορική παρακαταθήκη για το προσεχές μέλλον. Τον πρώτο καιρό οι Γάλλοι αντιμετώπιζαν αμήχανοι τις συνέπειες της κατοχής»

«Ποιες ήταν αυτές;»

«Πρώτα ο εξαναγκασμός για πληρωμή εξόδων κατοχής. Για να ανταπεξέλθουν οι Γάλλοι τύπωσαν χρήμα και ο πληθωρισμός εκτινάχτηκε, ενώ τα τρόφιμα άρχισαν να σπανίζουν»

«Όπως στην Ελλάδα…»

«Όχι όμως σ΄ αυτή την έκταση. Οι Γάλλοι είχαν πρόβλημα υποσιτισμού και στερήσεων, αλλά δεν αντιμετώπισαν λιμό, όπως οι Έλληνες. Αν και οι Γερμανοί κατάσχεσαν μεγάλο ποσοστό από τα αποθέματα τροφίμων και δέσμευσαν ένα μεγάλο μέρος της νέας παραγωγής για λογαριασμό τους. Λειτούργησαν όμως συσσίτια και φυσικά αναπτύχθηκε μαύρη αγορά στη επαρχία»

«Τι ήταν το Βισύ;»

«Ένα κομμάτι τη Γαλλίας, στο νότο, στο οποίο δεν προχώρησαν οι Γερμανοί και το οποίο παρέμεινε θεωρητικά ελεύθερο. Αυτό ήταν το λεγόμενο Γαλλικό Κράτος, με πρόεδρο τον Πεταίν και πρωτεύουσα το Βισύ»

«Η γαλλική κυβέρνηση τι έκανε μετά την κατάρρευση του μετώπου;»

«Παραιτήθηκε, όπως και ο τότε πρόεδρος της Γαλλίας. Στη θέση τους εμφανίστηκε ο στρατάρχης Πεταίν, ο οποίος ζήτησε ανακωχή με τη σύμφωνη γνώμη του αρχηγού του στρατού. Η ανακωχή, η συμφωνία με τους Γερμανούς και η παραχώρηση όλων των εξουσιών στον Πεταίν επικυρώθηκε με συντακτικές πράξεις από τη γαλλική εθνοσυνέλευση. Με πεντακόσιους εξήντα εννέα ψήφους, έναντι πενήντα επτά αρνητικών και δεκαεφτά αποχών»

«Με άλλα λόγια η Γαλλία παραδόθηκε θεσμικά, με όλους τους τύπους!»

«Ναι. Αυτό ήταν που αμφισβήτησε από την πρώτη στιγμή ο ντε Γκωλ, αλλά η απόφαση των βουλευτών και των γερουσιαστών μάλλον εξέφραζε την κοινή γνώμη εκείνη τη στιγμή. Ο Πεταίν ξεκίνησε με σύνθημα το τρίπτυχο Εργασία, Οικογένεια, Πατρίδα. Έχοντας όλες τις εκτελεστικές και τις δικαστικές εξουσίες στα χέρια του, όχι μόνο για το κράτος του Βισύ αλλά για ολόκληρη τη Γαλλία, άρχισε να οικοδομεί ένα σκληρό, ακροδεξιό έως φασιστικό καθεστώς. Διώξεις κάθε αντιφρονούντα, με πρώτους στον κατάλογο τους κομμουνιστές και τους άλλους πολιτικούς, τους Εβραίους και τις ηγεσίες των εργατικών σωματείων. Οργάνωσε μια φασιστική γαλλική νεολαία δίνοντας διάφορα κίνητρα σ’ όσους εντάχθηκαν και, το κυριότερο, την Πολιτοφυλακή, η οποία έφτασε τους τριάντα χιλιάδες άνδρες και καταδίωξε τη γαλλική αντίσταση. Αρχικά είχε εμφανιστεί ως μια δύναμη που θα καταπολεμούσε τη μαύρη αγορά, αλλά αποδείχτηκε μια φανατισμένη οργάνωση κατά των εχθρών της Γαλλίας, δηλαδή των Εβραίων, των κομμουνιστών, των μασόνων και των οπαδών του ντε Γκωλ»

«Δε φανταζόμουν ποτέ ότι αυτές οι τέσσερις ομάδες θα έμπαιναν σε μια πρόταση, η μια δίπλα στην άλλη!»

Ο Ερμής χαμογέλασε.

«Οι μασόνοι δεν εμφανίστηκαν εκείνα τα χρόνια, οπότε απόμειναν οι άλλοι τρεις εχθροί»

«Οι Γερμανοί, τον υποστήριξαν;»

«Ναι, αλλά κάποια στιγμή αποδείχτηκε ότι ο Πεταίν δεν είχε εξουσία σε δυο ζωτικούς τομείς. Στο γαλλικό στόλο, ο οποίος είτε βυθίστηκε από τους Βρετανούς, είτε ενώθηκε μαζί τους και στο στρατό των αποικιών της βόρειας Αφρικής, ο οποίος εντάχθηκε στους συμμάχους. Παρέμεινε επικεφαλής της δοσιλογικής Γαλλίας ως το τέλος, αλλά σε μια κατάσταση συνεχούς πολιτικής παρακμής. Γιατί πολλοί από τους αρχικούς υποστηρικτές του μεταπήδησαν στην αντίσταση. Η μεταπήδηση αυτή πήρε διαστάσεις όταν μετά το Στάλινγκραντ άρχισε να γίνεται σαφές ότι η Γερμανία θα χάσει τον πόλεμο, κι έτσι απόχτησαν και όνομα. Vichysto- resistant στα γαλλικά. Αν υπήρχε κάτι αντίστοιχο στα ελληνικά θα το λέγαμε αντιστασιακοί του Τσολάκογλου. Ένας απ’ αυτούς είναι ο σημερινός πρόεδρος της Γαλλίας, ο Φρανσουά Μιτεράν»

«Ποιες πολιτικές δυνάμεις έδρασαν στην αντίσταση;»

«Οι Γάλλοι κομμουνιστές είχαν τη δική τους ένοπλη οργάνωση, η οποία ενεργοποιήθηκε από τα μέσα του 1941, μετά την επίθεση της Γερμανίας στη Σοβιετική Ένωση. Μέχρι τότε πολλά μέλη του ΚΚΓ δεν είχαν αποδεχτεί την επίσημη γραμμή της ουδετερότητας και συμμετείχαν στις πρώιμες εκδηλώσεις της αντίστασης. Η κομμουνιστική αντιστασιακή κίνηση έφτασε να έχει στα 1944 εκατό χιλιάδες μέλη, και λίγο πριν την απελευθέρωση να ελέγχει μεγάλες περιοχές της Γαλλίας»

«Αυτό δεν τους έβαλε σε πειρασμό για κάτι παραπάνω;»

«Ναι, αλλά η ηγεσία είχε τον έλεγχο και δεν έγιναν παρατράγουδα. Γι’ αυτό τις επόμενες δεκαετίες το γαλλικό ΚΚ ήταν μια υπολογίσιμη πολιτική δύναμη, με σημαντική πολιτική επιρροή. Ωστόσο, οι Βρετανοί καλού κακού είχαν περιορίσει δραστικά την τροφοδοσία των κομμουνιστικών αντιστασιακών ομάδων σε οπλισμό, από την άνοιξη του ΄44»

«Κάλλιο γαϊδουρόδενε παρά γαϊδουρογύρευε, λέμε την Αρκαδία…»

«Αντίστοιχη πορεία, με δική τους αντιστασιακή οργάνωση είχαν και οι σοσιαλιστές. Αλλά το νέο που δημιούργησε η αντίσταση ήταν το γκωλικό κίνημα, καθώς πολλοί Γάλλοι συσπειρώθηκαν γύρω από τον ντε Γκωλ, όσο περνούσε ο καιρός. Το αποτέλεσμα φάνηκε στο εξωτερικό, όπου δρούσε ο γαλλικός στρατός, ο οποίος ξεπέρασε τις τριακόσιες χιλιάδες άνδρες όταν έγινε η απόβαση στη Νορμανδία, αλλά και μέσα στη Γαλλία, όπου οι λεγόμενες Γαλλικές Δυνάμεις Εσωτερικού, δηλαδή η ένοπλη αντίσταση, βοήθησε αποφασιστικά»

«Τι εξέλιξη είχαν αυτοί οι ένοπλοι αντιστασιακοί;»

«Την πιο φυσιολογική εξέλιξη. Εντάχθηκαν στο γαλλικό στρατό.  Ο ντε Γκωλ έκανε μια τεράστια προσπάθεια για να εξασφαλίσει την ανεξαρτησία της Γαλλίας και να αποκαταστήσει την εθνική αξιοπρέπεια των Γάλλων και πριν και μετά την απελευθέρωση. Ήταν επόμενο να στηριχτεί στην αντίσταση και μεταπολεμικά να τη στηρίξει, καθώς ήταν  το ισχυρότερο πολιτικό ατού που διέθετε στην προσπάθειά του»

«Η οποία πέτυχε;»

«Ναι, εκ του αποτελέσματος. Η Γαλλία ανορθώθηκε και έγινε ξανά αξιόλογη ευρωπαϊκή δύναμη, παρόλη τη στρατιωτική συντριβή που υπέστη από τους Γερμανούς και κυρίως παρά την προσκόλληση μεγάλου μέρους των Γάλλων στον Πεταίν και στη φασιστική, δοσιλογική και εγκληματική κυβέρνηση του Βισύ, για μεγάλο διάστημα. Και παρά τη σχετικά μικρή συμμετοχή τους στην αντίσταση, ειδικά τα τρία πρώτα δύσκολα χρόνια»

«Πως εξελίχτηκε η γαλλική αντίσταση;»

«Στην πρώτη περίοδο η αντίσταση περιορίστηκε σε διανομές παράνομου τύπου και φυλλαδίων, καθώς δεν υπήρχε ούτε επικοινωνία με τους συμμάχους, ούτε εξοπλισμός, ούτε κάποιος συντονισμός. Ώσπου τα γεγονότα άλλαξαν το τοπίο»

«Ποια γεγονότα;»

«Το πρώτο ήταν η επίθεση της Γερμανίας στη Σοβιετική Ένωση, τον Ιούνιο του ’41. Μετά ενεργοποιήθηκε συστηματικά το κομμουνιστικό κόμμα. Το δεύτερο ήταν η έναρξη του διωγμού των Εβραίων από τους Γερμανούς και το καθεστώς του Βισύ. Το τρίτο ήταν η πολιτική επιστράτευση των Γάλλων, για μεταφορά και καταναγκαστική εργασία στη Γερμανία, καθώς χιλιάδες νέοι προτίμησαν να βγουν στην παρανομία. Αυτοί ήταν οι Μακί, που ξεκίνησαν ως απολίτικοι φυγάδες και κατέληξαν να γίνουν η μεγάλη δύναμη της ένοπλης αντίστασης στη γαλλική επαρχία. Στο μεταξύ ο ντε Γκωλ κατέβαλε συνεχώς προσπάθειες για την ενοποίηση της αντίστασης, κάτι που τελικά επετεύχθη το Μάιο του 1943, όταν ιδρύθηκε το Εθνικό Συμβούλιο Αντίστασης, στο οποίο συμμετείχαν οι πάντες»

«Το Γαλλικό ΚΚ;»

«Ναι. Άλλωστε αυτή ήταν η πολιτική της Σοβιετικής Ένωσης»

«Η οποία ίσχυε στη Γαλλία και δεν ίσχυε στην Ελλάδα;»

«Φυσικά ίσχυε και για την Ελλάδα, αλλά αυτό άργησε να γίνει κατανοητό επειδή δεν υπήρχε ακόμα σοβιετικό ενδιαφέρον για τα ελληνικά θέματα και επαφές με το ΚΚΕ. Μπαίνοντας στο Συμβούλιο αναγνώρισαν την ηγεσία του ντε Γκωλ και αυτό ήταν πολύ σημαντικό για τη συνέχεια. Γιατί στο Εθνικό Συμβούλιο Αντίστασης συμμετείχαν οι οχτώ μεγαλύτερες αντιστασιακές οργανώσεις, τα έξι πιο σημαντικά προπολεμικά κόμματα και οι δυο εργατικές συνομοσπονδίες της Γαλλίας. Οι Γάλλοι κομμουνιστές ήταν αυτοί που έκαναν εξαρχής παρτιζάνικο πόλεμο, ενώ οι άλλοι ήταν προσανατολισμένοι σε κατασκοπία και δολιοφθορές»

«Όταν λέτε παρτιζάνικο πόλεμο;»

«Ενέδρες σε Γερμανούς αξιωματικούς ή Γάλλους συνεργάτες. Δεν έπαιρναν αιχμαλώτους, αν τυχόν οι Γερμανοί παραδίνονταν. Αυτός ο παρτιζάνικος πόλεμος μεταφέρθηκε στο Παρίσι, σ’ ένα αμείλικτο αντάρτικο πόλης. Η ομάδα που έγινε πιο γνωστή είχε είκοσι τρία μέλη και επικεφαλής τον αρμενικής καταγωγής ποιητή Μισάκ Μανουσιάν, που ήταν μέλος του ΚΚΓ από το 1934. Ανατίναξαν εργοστάσια και δολοφόνησαν Γερμανούς, ώσπου μετά από περίπου τριάντα χτυπήματα τους συνέλαβαν και τους εκτέλεσαν όλους. Εκτός από τη γυναίκα της οργάνωσης, μια Εβραία από τη Ρουμανία, που εκτελέστηκε αργότερα στη Στουτγάρδη με η αποκεφαλισμό, όπως είχαν εκτελεστεί η Ελληνίδα Ιουλία Μπίμπα της ΠΕΑΝ και η Γερμανίδα Σόφι Σολ»

«Πόσοι συμμετείχαν  στην αντίσταση;»

«Μεταπολεμικά αναγνωρίστηκαν ως αντιστασιακοί διακόσιες είκοσι χιλιάδες άνδρες και γυναίκες»

«Δεν είναι μικρός αυτός ο αριθμός;»

«Άλλες εκτιμήσεις τους ανεβάζουν σε τριακόσιες ή τετρακόσιες χιλιάδες. Εγώ έχω μια τάση να εμπιστεύομαι περισσότερο τις επίσημες καταμετρήσεις. Εξάλλου στη Γαλλία η αντίσταση δεν ήταν μαζικό φαινόμενο, το είπαμε ήδη»

Ο Ερμής χαμογέλασε.

«Το καλοκαίρι του 1941 κυκλοφόρησε ένα βιβλιαράκι με οδηγίες για το πώς μπορεί κανείς να κάνει αντίσταση, με παραπλανητικό εξώφυλλο. Δήθεν ότι τα αφηγούνταν αυτά ένας φανταστικός Γάλλος εθελοντής στο ανατολικό μέτωπο, περιγράφοντας τις σατανικές μεθόδους των κομμουνιστών. Έτσι οι αρμόδιες αρχές άργησαν να καταλάβουν πως ήταν μια τρομοκρατική κομμουνιστική έκδοση, με πρακτικές οδηγίες για τη χρήση όπλων, για το πώς μπορεί κανείς να κατασκευάσει μια βόμβα, να κάνει σαμποτάζ σ’ ένα εργοστάσιο, να δολοφονήσει κάποιον και άλλες πρακτικές γνώσεις»

«Οι Γερμανοί πως αντέδρασαν;»

«Οι Γερμανοί θεωρούσαν τρομοκράτες τους ένοπλους αντιστασιακούς και τους εκτελούσαν, αφού προηγουμένως τους ανέκριναν με βασανιστήρια. Όσοι μη ένοπλοι αντιστασιακοί συλλαμβάνονταν τους έστελναν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Κάπου πενήντα έξι χιλιάδες άνθρωποι, από τους οποίους επιβίωσαν οι μισοί. Τον πρώτο καιρό πρώτα η αντίδραση ήταν μάλλον ήπια για τα γερμανικά δεδομένα, αλλά ήδη από το φθινόπωρο του 1941 άρχισαν οι μαζικές εκτελέσεις ομήρων ως αντίποινα για δολοφονίες Γερμανών ή συνεργατών, που έκαναν οι κομμουνιστές αντιστασιακοί. Τότε άρχισε μια αντιπαράθεση για την ηθική αυτών των δολοφονιών, που κάθε μία είχε ως αποτέλεσμα εκτελέσεις πολλών αθώων»

«Που κατέληξε η αντιπαράθεση;»

«Στις 23 Οκτωβρίου ο ντε Γκωλ κάλεσε με μια ραδιοφωνική ομιλία το ΚΚ Γαλλίας να αναστείλει αυτές τις δολοφονίες, λέγοντας ότι ο φόνος ενός Γερμανού δεν θα άλλαζε σε τίποτα το αποτέλεσμα του πολέμου και ότι υπερβολικά πολλοί αθώοι άνθρωποι εκτελούνται στα αντίποινα. Η έκκληση αυτή δεν έγινε δεκτή, άλλωστε ο ντε Γκωλ δεν είχε αναγνωριστεί ακόμα ως ηγέτης των Γάλλων από τους κομμουνιστές και οι δολοφονίες συνεχίστηκαν»

«Τι ενίσχυση είχε η αντίσταση απέξω;»

«Κάποια στιγμή του 1941, το βρετανικό SOE που ήταν υπεύθυνο για τον παρτιζάνικο πόλεμο στην κατεχόμενη Ευρώπη ήρθε σε επαφή με τη γαλλική αντίσταση. Οι Βρετανοί ξαφνιάστηκαν από την αμοιβαία αντιπάθεια που είχαν μεταξύ τους οι γκωλικές και οι μη γκωλικές δεξιές αντιστασιακές οργανώσεις και κατάληξαν να έχουν δυο ξεχωριστά προγράμματα ενίσχυσης, ένα για τους γκωλικούς και ένα για τους άλλους. Τους ξάφνιασε επίσης η έλλειψη περιφρούρησης στις αντιστασιακές ομάδες, οι οποίες ξηλωνόντουσαν πολύ εύκολα από διπλούς πράκτορες»

«Αυτοί ήταν εθελοντές σπιούνοι;»

«Όχι. Ήταν μέλη της αντίστασης που συλλαμβάνονταν και έσπαγαν στην ανάκριση. Όχι τόσο από τα βασανιστήρια, όσο από τις απειλές για τη μοίρα των δικών τους ανθρώπων. Συχνά απειλούσαν τους αντιστασιακούς που είχαν στα χέρια τους ότι αν δεν συνεργαζόντουσαν, η γυναίκα, η κόρη, ή αδελφή, η φιλενάδα τους, θα στέλνονταν στα μπουρδέλα της Βέρμαχτ. Έτσι επέστρεφαν ως πράκτορες της Γκεστάπο και το μέλλον της οργάνωσής τους ήταν προδιαγεγραμμένο»

«Τι πέτυχε η αντίσταση;»

«Από τον Ιούνιο του ΄43 ως τον Μάιο του ΄44 η αντίσταση είχε προκαλέσει ζημιές σε πάνω από χίλια οχτακόσια σαμποτάζ στο σιδηροδρομικό δίκτυο και είχε καταστρέψει περισσότερα από δέκα χιλιάδες οχήματα»

«Πόσο αποτελεσματικά ήταν αυτά τα σαμποτάζ;»

«Το πρώτο τρίμηνο του ’44 η αντίσταση προξένησε ζημιές σε οχτακόσια οχτώ τραίνα, ενώ οι συμμαχικοί βομβαρδισμοί σε τριακόσια ογδόντα επτά. Το δεύτερο τρίμηνο οι αριθμοί άλλαξαν σε διακόσια ενενήντα δύο έναντι χιλίων τετρακοσίων τριάντα επτά της συμμαχικής αεροπορίας, καθώς βελτιώθηκαν οι καιρικές συνθήκες. Καθένας είχε το ρόλο του, που προσαρμοζόταν ανάλογα με τις εξελίξεις. Η μεγάλη ώρα της γαλλικής αντίστασης ήρθε όταν έγινε η απόβαση στη Νορμανδία, τον Ιούνιο του 1944. Είχαν προετοιμαστεί συστηματικά για να βοηθήσουν με κάθε δυνατό τρόπο»

«Όταν λέτε με κάθε δυνατό τρόπο;»

«Είχε καταρτιστεί ένα συγκροτημένο σχέδιο, το οποίο περιλάμβανε επτά τομείς ενεργειών. Συστηματικό σαμποτάζ στο σιδηροδρομικό δίκτυο. Επίθεση και  καταστροφή στις αποθήκες πυρομαχικών των Γερμανών σε όλη τη Γαλλία. Καταστροφή του ηλεκτρικού δικτύου, των τηλεφωνικών γραμμών, των αποθεμάτων σε καύσιμα. Και τέλος σαμποτάζ σε όλους τους δρόμους της Γαλλίας»

«Τα πέτυχαν όλ΄ αυτά οι Μακί και οι άλλοι;»

«Ναι, εκ του αποτελέσματος. Για παράδειγμα, η καταστροφή του τηλεφωνικού δικτύου ανάγκασε τους Γερμανούς να χρησιμοποιούν ασυρμάτους για τις επικοινωνίες τους. Τα μηνύματα αυτά αποκρυπτογραφούνταν από τους συμμάχους κι έτσι οι Γερμανοί είχαν ένα σημαντικό μειονέκτημα. Το ίδιο με την ταχύτητα μεταφοράς μεραρχιών από το ανατολικό μέτωπο. Ως τα σύνορα της Γαλλίας ήταν ταχύτατη, αλλά η κίνησή τους μέσα στη Γαλλία ήταν χαρακτηριστικά αργή. Λόγω των σαμποτάζ στο σιδηροδρομικό δίκτυο, οι Γερμανοί αναγκάστηκαν να χρησιμοποιήσουν τους δρόμους, οι οποίοι επίσης σαμποταριζόταν συνεχώς. Με αποτέλεσμα η ταχύτητα κίνησης των γερμανικών ενισχύσεων να είναι σημαντικά μειωμένη, στο είκοσι πέντε τοις εκατό της ανεμπόδιστης, όπως την υπολόγισαν κάποιοι αξιωματικοί των συμμάχων»

«Κι έτσι διευκολύνθηκε η προέλαση προς το Παρίσι…»

«Στις 19 Αυγούστου 1944 μπήκε στην αντίσταση και η αστυνομία του Παρισιού, θέλοντας και μη. Στις 25 μπήκε στο Παρίσι ο ντε Γκωλ, που είχε φροντίσει να απελευθερώσουν τη πρωτεύουσα οι δυνάμεις του γαλλικού στρατού, πριν προλάβουν να το κάνουν οι κομμουνιστές. Δεν συνέβη όμως το ίδιο σε άλλες γαλλικές πόλεις, που τις απελευθέρωσαν δυνάμεις της αντίστασης. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις είχαν κακή τύχη οι συνεργάτες των Γερμανών, αλλά και πολλές γυναίκες της οριζόντιας συνεργασίας, στις οποίες έγιναν κουρέματα και εξευτελισμοί»

«Έγιναν μεγάλες αντεκδικήσεις;»

«Τα επίσημα στοιχεία δίνουν συνολικά δέκα χιλιάδες οχτακόσιες είκοσι δύο εκτελέσεις κατά την απελευθέρωση. Απ’ αυτές οι οχτώ χιλιάδες οχτακόσιες εξήντα επτά αφορούσαν υπόπτους για συνεργασία και σχεδόν δύο χιλιάδες είχαν αδιευκρίνιστο κίνητρο. Στη συνέχεια είχε το λόγο η επίσημη δικαιοσύνη. Οι συνεργάτες των Γερμανών δικάστηκαν σε τρία επίπεδα. Το υψηλότερο επίπεδο δικαστηρίων δίκασε τους υπουργούς και τους αξιωματούχους του Βισύ. Το μεσαίο τις πιο σοβαρές περιπτώσεις συνεργασιών και τα τακτικά δικαστήρια τις υπόλοιπες. Εκτελέστηκαν πάνω από εφτακόσιοι συνεργάτες. Μετά, μεταξύ 1951 και 1953, χορηγήθηκαν αμνηστίες, που κατέβασαν τον αριθμό των φυλακισμένων συνεργατών από σαράντα χιλιάδες σε εξήντα δύο άτομα. Η τελευταία φάση κράτησε από το 1954 ως το 1971 και αφορούσε την αποκατάσταση των αποφυλακισθέντων και την επανένταξή τους στη γαλλική κανονικότητα»

Μείναμε για λίγο σιωπηλοί.

«Τι άλλο θέλεις να ρωτήσεις για τη γαλλική αντίσταση;»

«Τόση ώρα δεν άκουσα για τη δράση των Μακί…»

Ο Ερμής χαμογέλασε.

«Εμφανίστηκαν την άνοιξη του ΄43 και έγιναν σημαντικοί αργότερα. Η δημιουργία τους οφείλεται στους Γερμανούς, δηλαδή στη μεγάλη ανάγκη της Γερμανίας για εργατικά χέρια. Το Φεβρουάριο του 1943 άρχισε μια νέα επιχείρηση μαζικής πολιτικής επιστράτευσης. Όλοι οι ικανοί νέοι είκοσι έως είκοσι δύο ετών όφειλαν να πάνε για δυο χρόνια εργασίας στη Γερμανία, εκτός αν ήταν μεταλλωρύχοι, αγρότες ή φοιτητές. Αργότερα θα εξαιρούνταν μόνο οι μεταλλωρύχοι και στα 1944 η υποχρεωτική εργασία επεκτάθηκε σε όλους τους ικανούς άνδρες από δεκαοχτώ έως εξήντα ετών και τις γυναίκες από δεκαοχτώ έως σαράντα πέντε. Όσοι άντρες ήταν μεγαλύτεροι από σαράντα πέντε και όλες οι γυναίκες δεν θα πήγαιναν στη Γερμανία, αλλά θα δούλευαν για την κατασκευή του Ατλαντικού Τείχους. Σε αυτές τις συνθήκες περίπου σαράντα χιλιάδες Γάλλοι διέφυγαν στην επαρχία και σχημάτισαν τον πυρήνα των ανταρτών που ονομάστηκαν Μακί»

«Μακί, σημαίνει κάτι;»

«Ναι. Είναι ένας ιδιωματισμός της Κορσικής, με ρίζα στην ιταλική λέξη macchia, που σημαίνει τις θαμνώδεις εκτάσεις και τα δάση της Κορσικής. Αυτοί που ζούσαν εκεί ήταν συνήθως παράνομοι μια απ΄ αυτούς πήραν τ’ όνομά τους οι νεαροί παράνομοι ρομαντικοί Γάλλοι»

«Όπως λέμε εμείς ο ένας τον άλλον μάγκα, ενώ η λέξη έχει εντελώς διαφορετική σημασία»

Ο Ερμής έγνεψε καταφατικά.

«Το καλοκαίρι του ’43 η λέξη Μακί είχε γίνει γνωστή σε όλη τη Γαλλία»

«Υποθέτω ότι οι Μακί δεν είχαν πολιτικό στίγμα»

«Στην αρχή ήταν απολίτικοι, αλλά οι συνθήκες της παρανομίας και οι παρέες που βρήκαν στην επαρχία τους μετέτρεψαν πολύ σύντομα σε κανονικούς παρτιζάνους. Δηλαδή όχι ακριβώς, γιατί οι Μακί διατήρησαν μια δική τους ιδιόλεκτο, μάγκικη ας πούμε, δικούς τους ενδυματολογικούς κώδικες και δικούς τους κανόνες. Ο σημαντικότερος από τους οποίους ήταν ο κανόνας των είκοσι τεσσάρων ωρών. Αν κάποιος συλλαμβανόταν έπρεπε να αντέξει τα βασανιστήρια για είκοσι τέσσερις ώρες, ώστε να δοθεί χρόνος στους άλλους να διαφύγουν. Κυκλοφόρησαν και φυλλάδια που πληροφορούσαν τους υποψήφιους Μακί για τις δυσκολίες της καθημερινής ζωής χωρίς επαφή με τα σπίτια τους, με το νόμο να τους θεωρεί τρομοκράτες. Για τους αποφασισμένους έδιναν οδηγίες τι να φέρουν μαζί τους, από ρούχα και βασικά εφόδια όπως μαχαίρι, πιρούνι, βελόνες ραψίματος και φακό και κατέληγαν σε όπλο, αν υπήρχε τέτοια δυνατότητα»

«Δεν τους κυνήγησαν μόλις εμφανίστηκαν;»

«Η γαλλική αστυνομία δεν είχε καμιά διάθεση να τους καταδιώξει, γιατί είχε προηγηθεί  το Στάλινγκραντ και πολλοί έγιναν προσεκτικοί. Το καθήκον της εξόντωσης των Μακί το ανέλαβε η φασιστική Πολιτοφυλακή του Πεταίν και ξεκίνησε έτσι ένας σκληρός εμφύλιος μεταξύ Γάλλων»

«Υπήρξαν πολλά θύματα;»

«Στη αρχή όχι, γιατί η Πολιτοφυλακή δεν είχε ακόμα εξοπλιστεί από τους Γερμανούς, μέχρι που ο επικεφαλής της έγινε αξιωματικός των Βάφεν Ες Ες. Οι Μακί δεν διέθεταν οπλισμό, μέχρι που τους ανακάλυψαν και τους εξόπλισαν οι Βρετανοί. Έτσι όλοι απόχτησαν όπλα και η αναμέτρηση μεταξύ τους εξελίχτηκε σε αιματηρό εμφύλιο πόλεμο»

«Οι Μακί δεν πρέπει να έμοιαζαν πολύ με τους αντάρτες στη Γιουγκοσλαβία ή την Ελλάδα…»

«Όχι. Δεν πολιτικοποιήθηκαν ποτέ ιδιαίτερα και ακολουθούσαν όποιον χαρισματικό ηγέτη τους τύχαινε. Ήταν ένα εύπλαστο υλικό, μέχρις ενός σημείου, γιατί παρέμειναν ανεπίδεκτοι μαθήσεως στις πολιτικές αναλύσεις και απρόσβλητοι στη σοβαρότητα των αυθεντικών παρτιζάνων ή των στρατιωτικών του βρετανικού SOE που ερχόντουσαν σε επαφή μαζί τους. Για να συντηρηθούν έκαναν ληστείες τραπεζών και έκλεβαν κατά προτίμηση αυτούς που ανήκαν στη φασιστική νεολαία του Πεταίν. Αλλά την άνοιξη του ’44 χτυπιόντουσαν με την Πολιτοφυλακή σε μια αναμέτρηση μέχρι τέλους, με αμείλικτη σκληρότητα και χρησιμοποιώντας τεχνάσματα για να παγιδεύουν ο ένας τον άλλον. Οι πολιτοφύλακες προσπάθησαν να εξαλείψουν τους Μακί, ενώ οι σύμμαχοί τους των Βάφεν Ες Ες έκαιγαν χωριά και έκαναν μαζικές δολοφονίες αμάχων σε αντίποινα για τα σαμποτάζ και την ένοπλη δράση των Μακί. Οι Μακί ανταπέδιδαν ακόμα και με δολοφονίες των οικογενειών τους, ενώ δεν έλειψαν και οι ομαδικές εκτελέσεις αιχμαλώτων. Καθώς περνούσαν οι βδομάδες οι Μακί υπερίσχυαν και πολλοί Πολιτοφύλακες εξοντώθηκαν, κάποιες φορές με ιδιαίτερα σκληρό και μαρτυρικό θάνατο. Πολλές εκατοντάδες Μακί σκοτώθηκαν πολεμώντας τους Γερμανούς, καθώς προσπαθούσαν να απελευθερώσουν πόλεις ή περιοχές της επαρχίας»

Μείναμε για λίγο σιωπηλοί.

«Στη γαλλική αντίσταση πήραν μέρος πολλοί ξένοι. Διάφοροι εμιγκρέδες που βρέθηκαν τότε στη Γαλλία. Καταρχήν οι Ισπανοί. Υπήρχαν πεντακόσιες χιλιάδες που είχαν διαφύγει στη Γαλλία μετά την ήττα των δημοκρατικών στον ισπανικό εμφύλιο. Οι περισσότεροι επαναπατρίστηκαν μετά την είσοδο των Γερμανών στη Γαλλία, παρέμειναν όμως εκατόν είκοσι με εκατόν πενήντα χιλιάδες. Ως πολιτικοί κρατούμενοι πλέον, σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και στη συνέχεια σε στρατόπεδα δουλικής εργασίας. Περί τους εξήντα χιλιάδες προτίμησαν να δραπετεύσουν και συμμετείχαν σε γαλλικές αντιστασιακές ομάδες ή σχημάτισαν δικές τους. Τους αποκαλούσαν Ισπανούς Μακί. Τον Ιούνιο του ’44, η Ισπανική Ομάδα Ανταρτοπολέμου που είχε σχηματιστεί από κομμουνιστές, είχε τρεις χιλιάδες τετρακόσια μέλη»

«Ποιοι άλλοι ξένοι συμμετείχαν;»

«Γερμανοί και Αυστριακοί, με επικεφαλής τον Όττο Κύνε, πρώην βουλευτή στη Γερμανία. Πολλοί είχαν πάρει μέρος στον ισπανικό εμφύλιο και βέβαια δεν είχαν επιστρέψει στη Γερμανία. Πήραν ενεργά μέρος και πολλοί Πολωνοί, Ιταλοί φυγάδες και Ούγγροι που είχαν μεταναστεύσει στη Γαλλία τις δυο προηγούμενες δεκαετίες»

«Οι Εβραίοι;»

«Ήδη από τον Οκτώβριο του 1940 η κυβέρνηση του Βισύ υιοθέτησε από μόνη της, χωρίς πίεση, αντιεβραϊκούς νόμους. Οι Εβραίοι αντιμετωπίζονταν σαν μια κατώτερη φυλή, χωρίς αστικά και νομικά δικαιώματα, η οποία έπρεπε να επιβιώνει στο περιθώριο. Ώσπου να έρθει η ώρα της τελικής λύσης. Όταν στις 29 Μαΐου 1942 βγήκε από την κυβέρνηση του Βισύ το διάταγμα που υποχρέωνε τους Εβραίους να φοράνε το κίτρινο άστρο, κάποιοι βετεράνοι του πολέμου καρφίτσωναν πάνω του τα μετάλλια που τους είχαν απονεμηθεί. Μέχρι που αυτή η τροποποίηση απαγορεύτηκε ως ανάρμοστη»

«Πότε τους συνέλαβαν;»

«Στο Παρίσι, στις 16 Ιουλίου 1942. Εννιά χιλιάδες Γάλλοι αστυνομικοί, δημόσιοι υπάλληλοι, οδηγοί και παραστρατιωτικοί εθελοντές, μάζεψαν περίπου δεκατρείς χιλιάδες Εβραίους στο κλειστό ποδηλατοδρόμιο της πόλης. Εκατό αυτοκτόνησαν πριν τους συλλάβουν και είκοσι τέσσερις εκτελέστηκαν καθώς αντιστάθηκαν στη σύλληψη. Από κει μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Γαλλία, υπό γαλλική διοίκηση και στη συνέχεια τους μετέφεραν στην Πολωνία. Συνολικά μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδα εβδομήντα έξι χιλιάδες Εβραίοι, Γάλλοι ή φυγάδες από άλλες χώρες. Απ’ αυτούς στη Γαλλία επέστρεψαν λιγότεροι από τρεις χιλιάδες»

«Οι γείτονές τους πως αντέδρασαν;»

«Δεν αντέδρασαν. Κάποιοι αδιαφόρησαν, κάποιοι χάρηκαν. Τους προηγούμενους μήνες είχαν γίνει χιλιάδες καταδόσεις με επιστολές στην αστυνομία. Την επιχείρηση την έκαναν χιλιάδες Γάλλοι. Δημιουργήθηκαν όμως σε όλη τη Γαλλία δίκτυα απόκρυψης και προστασίας των Εβραίων, που ήταν σωτήρια για πολλούς. Πολλά απ΄ αυτά είχαν δημιουργηθεί από Γάλλους ιερωμένους. Για τους Εβραίους η συμμετοχή στην αντίσταση ήταν η μοναδική ελπίδα. Γι’ αυτό ενώ ήταν μόνο το ένα τοις εκατό του πληθυσμού, ήταν το δεκαπέντε, ίσως το είκοσι τοις εκατό της αντίστασης»

«Λες και υπήρχαν ταυτόχρονα δύο Γαλλίες…»

Ο Ερμής έκανε ένα μορφασμό.

«Στην απελευθέρωση, στο ίδιο ποδηλατοδρόμιο συγκέντρωσαν τους συνεργάτες των Γερμανών που είχαν συλληφθεί, πριν πάρει ο καθένας το δρόμο του για τις φυλακές. Μετά τα σκέπασε όλα αυτά η εθνική αφήγηση του ντε Γκωλ, ότι όλη η Γαλλία αντιστάθηκε και οι Γάλλοι είχαν υποδειγματική συμπεριφορά, με θλιβερή εξαίρεση λίγους οπαδούς του Βισύ»

Είχα μερικές ερωτήσεις ακόμα.

«Οι γυναίκες πήραν μέρος στην αντίσταση;»
«Όχι  μαζικά. Στις αντιστασιακές οργανώσεις γυναίκα ήταν περίπου μία στους δέκα. Και όσες συμμετείχαν δεν αναδείχτηκαν σε ηγετικά πόστα, με κάποιες εξαιρέσεις. Στη Γαλλία οι γυναίκες ψήφισαν για πρώτη φορά το 1946»

«Θέλετε να πείτε ότι στη Γαλλία επικρατούσε τότε μισογυνισμός;»

«Ναι. Είτε απροκάλυπτος, όπως του Πεταίν, είτε συγκαλυμμένος, στους κύκλους της αντίστασης. Μια Αυστραλέζα αξιωματικός που είχε πέσει με αλεξίπτωτο απείλησε με εκτέλεση όσους δεν δεχόντουσαν να πάρουν διαταγές από μια γυναίκα. Τελικά, το καλοκαίρι του ’44 ηγήθηκε σε εφτάμιση χιλιάδες Μακί. Οι Γάλλοι όμως είχαν ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα»

Ο Ερμής σταμάτησε για λίγο, ψάχνοντας τις λέξεις.

«Δε χώνεψαν ποτέ το εκτεταμένο φαινόμενο της collaboration horizontale. Δηλαδή της οριζόντιας συνεργασίας, όπως έλεγαν ειρωνικά τις σχέσεις των Γαλλίδων με Γερμανούς αξιωματικούς και στρατιώτες, από τις οποίες γεννήθηκαν κάπου ογδόντα πέντε χιλιάδες μωρά, ως τον Οκτώβριο του 1943»

Τον κοίταξα έκπληκτος.

«Συνέβη κυρίως γιατί υπήρχε τρομερή λειψανδρία σε Γάλλους. Πολλές εκατοντάδες Γάλλοι στρατιώτες είχαν πιαστεί αιχμάλωτοι. Εκατοντάδες χιλιάδες νέοι Γάλλοι βρισκόντουσαν στο στρατό που αποχώρησε μαζί με τους Βρετανούς από τη Δουνκέρκη ή στα γαλλικά στρατεύματα των αποικιών. Κι άλλες εκατοντάδες χιλιάδες είχαν σταλθεί στη Γερμανία ως εργάτες. Αυτό ίσως εξηγεί εν μέρει το περιορισμένο μέγεθος της γαλλικής  αντίστασης. Αλλά για το θέμα που συζητάμε, υπήρχε και η παράμετρος της επιβίωσης για πολλές γυναίκες που έπρεπε να τα βγάλουν πέρα μόνες τους, σε μια ανδροκρατική κοινωνία που είχε ξεμείνει από άνδρες. Μετά τη απελευθέρωση κουρεύτηκαν και εξευτελίστηκαν δημόσια από δέκα έως τριάντα χιλιάδες γυναίκες»

«Απ’ όσα είπατε φαίνεται πως η γαλλική αντίσταση δεν ήταν μύθος, αλλά το κομμάτι μιας μεγάλης εικόνας που φωτίστηκε ενώ η υπόλοιπη εικόνα παρέμεινε σκοτεινή…»

Ο Ερμής έγνεψε καταφατικά.

«Μετά την απελευθέρωση οι Γάλλοι είχαν μια αμηχανία για τα χρόνια της γερμανικής κατοχής. Γιατί πολλοί είχαν υποστηρίξει το καθεστώς του Βισύ και πολλοί είχαν κρατήσει μια ουδέτερη στάση, μη συμμετέχοντας στην αντίσταση. Αλλά η ανάγκη για τη δημιουργία ενός κοινού υποστρώματος πάνω στο οποίο θα χτιζόταν η νέα Γαλλία ήταν επιτακτική. Έτσι δημιουργήθηκε ο μύθος της Γαλλίας που αντιστάθηκε σθεναρά και κυρίως μαζικά στους Γερμανούς και στο καθεστώς του Βισύ. Κάτι που είχε συμβεί, αλλά σε σημαντικά μικρότερη κλίμακα»

«Υποθέτω πως αυτή η παρουσίαση της αντίστασης αμφισβητήθηκε»

«Ναι. Αρχής γενομένης από τον Μάη του ΄68. Και τώρα, σχεδόν σαράντα χρόνια μετά, γίνεται μια μεγάλη αντιπαράθεση σχετικά με την αντίσταση»

«Η οποία που καταλήγει;»

Ο Ερμής γέλασε.
«Που θέλεις να καταλήξει; Το παρελθόν απομακρύνεται και θαμπώνει, οι νέοι το μαθαίνουν πια από τρίτο χέρι, όσοι ενδιαφέρονται ή συμμετέχουν σε πολιτικά κινήματα. Οι οπτικές γωνίες είναι πολλές, συνεπώς θα πρέπει να περιμένουμε πολλά χρόνια για να γίνει μια αντικειμενική και ψύχραιμη αποτίμηση της γαλλικής αντίστασης, όπως και των άλλων αντιστάσεων στην κατεχόμενη Ευρώπη. Αν και αμφιβάλλω ότι θα υπάρξει κάποια συνισταμένη κοινής αποδοχής. Όχι μόνο στις δικές μου μέρες, αλλά και στις δικές σου»

Ο Ερμής σηκώθηκε, έκανε μερικά βήματα και κάθισε πάλι.

«Τελικά ίσως είχε δίκιο ο Αϊζενχάουερ στην εκτίμησή του ότι κατά την απόβαση στη Νορμανδία η αντίσταση είχε δυνάμεις ισάξιες με δέκα έως δεκαπέντε μεραρχίες»

«Αυτό το είπε όσο συνεχιζόταν ο πόλεμος ή μετά;»

«Μετά. Ένας άλλος Αμερικανός στρατιωτικός εκτίμησε ότι η αντίσταση καθήλωσε έξι γερμανικές μεραρχίες στην προσπάθειά τους να την αντιμετωπίσουν. Από τον Ιούνιο του ’44 και μετά η αντίσταση σκότωσε πάνω από δυο χιλιάδες Γερμανούς και αχρήστευσε πολύ περισσότερους, χωρίς να υπολογίσουμε την επίδραση που είχε στο ηθικό των Γερμανών και των συνεργατών τους. Αλλά πλήρωσε με οχτώ χιλιάδες νεκρούς, είκοσι πέντε χιλιάδες εκτελεσμένους και δεκάδες χιλιάδες που μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδα στη Γερμανία, εκ των οποίων είκοσι εφτά χιλιάδες πέθαναν εκεί. Η αφήγηση του ντε Γκωλ υπερέβαλε για το εύρος και την αποτελεσματικότητα της αντίστασης, αλλά μόνο από ένα σημείο και μετά. Ως εκείνο το σημείο η γαλλική αντίσταση είναι εξίσου πραγματική με τις αντιστάσεις στην Πολωνία, τη Γιουγκοσλαβία και την Ελλάδα. Φυσικά οι πολιτικοί απόγονοι των συνεργατών εξακολουθούν ακόμα και σήμερα να ισχυρίζονται ότι η αντίσταση στη Γαλλία ήταν ένας κατασκευασμένος μύθος»

«Ακριβώς όπως συνέβαινε για δεκαετίες στην Ελλάδα!»

Ο  Ερμής έγνεψε καταφατικά.

«Μη νομίζεις ότι η ελληνική αντίσταση δικαιώθηκε για όλους επειδή θα αναγνωριστεί τυπικά από τη Βουλή. Η πολιτική κάνει κύκλους, είναι θέμα χρόνου να αμφισβητηθεί και πάλι ή να εμφανιστεί ως κατασκευασμένος μύθος. Εξάλλου εκείνοι που έχουν αναλάβει να την υποστηρίζουν για να τους στηρίζει είναι οι πιο αποτελεσματικοί κατήγοροί της, καθώς την περιορίζουν μέσα στους κομματικούς τους μικρόκοσμους και στον ξύλινο λόγο τους»

Advertisements

9 σκέψεις σχετικά με το “Η αντίσταση στη Γαλλία: μύθος ή πραγματικότητα;”

  1. Πολύ ενδιαφέρουσα ανάρτηση!
    Θα αναρτώ σχόλια όπως θα την διαβάζω.

    ««Το διάγγελμα του ντε Γκωλ ενθουσίασε τους Γάλλους;»

    «Όχι. Δεν ήταν ακόμα ώρα για ενθουσιασμούς.»

    Το διάγγελμα Ντε Γκωλ δεν ενθουσίασε τους γάλλους για ένα πολύ πιο πεζό λόγο, γιατί δεν κατάφεραν να το ακούσουν παρά ελάχιστοι. Βασικά ήταν 3 οι ομιλίες που εκφώνησε ο Ντε Γκωλ, μέσω του BBC. Η πρώτη μεταδόθηκε στις 18 Ιουνίου 1940, η δεύτερη στις 19 και η τρίτη στις 22. Την πρώτη όμως, το γνωστό διάγγελμα, μάλλον ελάχιστοι στην Γαλλία κατάφεραν να την ακούσουν.

    http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/newsnight/8747121.stm

    How de Gaulle speech changed fate of France

    On 18 June 1940 a little known general from the French army made a speech, broadcast by the BBC, urging the people of France not to capitulate to the Nazis, but to resist. Allan Little reports on Charles de Gaulle’s famous address, its effect on France then, and the influence it continues to exert.

    No-one really knows the whereabouts of the BBC Broadcasting House studio from which General Charles de Gaulle did his famous broadcast – in fact the studio probably does not even exist any more.

    The BBC studio manager who put Gen de Gaulle on the air on the evening of 18 June 1940 thought so little of the time that the broadcast was not even recorded.

    In France almost no-one heard it, though many later claimed they had.

    […]

    Μου αρέσει!

  2. «Οι Βρετανοί ξαφνιάστηκαν από την αμοιβαία αντιπάθεια που είχαν μεταξύ τους οι γκωλικές και οι μη γκωλικές δεξιές αντιστασιακές οργανώσεις και κατάληξαν να έχουν δυο ξεχωριστά προγράμματα ενίσχυσης, ένα για τους γκωλικούς και ένα για τους άλλους. Τους ξάφνιασε επίσης η έλλειψη περιφρούρησης στις αντιστασιακές ομάδες, οι οποίες ξηλωνόντουσαν πολύ εύκολα από διπλούς πράκτορες»

    «Αυτοί ήταν εθελοντές σπιούνοι;»

    «Όχι. Ήταν μέλη της αντίστασης που συλλαμβάνονταν και έσπαγαν στην ανάκριση. Όχι τόσο από τα βασανιστήρια, όσο από τις απειλές για τη μοίρα των δικών τους ανθρώπων. Συχνά απειλούσαν τους αντιστασιακούς που είχαν στα χέρια τους ότι αν δεν συνεργαζόντουσαν, η γυναίκα, η κόρη, ή αδελφή, η φιλενάδα τους, θα στέλνονταν στα μπουρδέλα της Βέρμαχτ. Έτσι επέστρεφαν ως πράκτορες της Γκεστάπο και το μέλλον της οργάνωσής τους ήταν προδιαγεγραμμένο»»

    Δεν έχουν έτσι ακριβώς τα πράγματα.
    Το μεγάλο πρόβλημα των γάλλων αντιστασιακών δεν ήταν το ότι κάποιοι από τις τάξεις τους έσπαγαν και γίνονταν καταδότες των κατοχικών Αρχών. Το μεγάλο πρόβλημα ήταν ότι πολλοί γάλλοι είχαν την τάση να καταδίδουν τους συμπατριώτες τους, για διάφορους λογους, στους γερμανούς. Και όπως είναι φυσικό, σε ένα τέτοιο πλαίσιο αυξάνονταν σημαντικά η πιθανότητα να καταδοθούν στις Αρχές κατοχής άνθρωποι που εμπλέκονταν σε αντιστασιακές δραστηριότητες, και άρα να υποστούν πληγμα οι αντιστασιακές οργανώσεις τους και η αντίσταση γενικότερα.

    https://en.wikipedia.org/wiki/French_Resistance#1940:_The_refus_absurde

    A major difficulty for the Resistance was the problem of denunciation.[62] Contrary to popular belief, the Gestapo was not an omnipotent agency with its spies everywhere, but instead the Gestapo relied upon ordinary people to volunteer information. According to the Abwehr officer Hermann Bickler, the Germans needed 32 000 indicateurs (informers) to crush all resistance in France, but he reported in the fall of 1940 that the Abwehr had already exceeded that target.[62] It was difficult for Germans to pass themselves off as French, so the Abwehr, the Gestapo and the SS could not have functioned without French informers. In September 1940, the poet Robert Desnos published an article titled «J’irai le dire à la Kommandantur» in the underground newspaper Aujourd’hui appealing to ordinary French people to stop denouncing each other to the Germans.[43] Desnos’s appeal failed, but the phrase «J’irai le dire à la Kommandantur» («I’ll go and tell the Germans about it») was a very popular one in occupied France as hundreds of thousands of ordinary French people denounced each other to the Germans.[62] The problem of what the French called indics or mouches as informers were known was compounded by the corbeaux (poison pen letters).[62] The writers of the corbeaux was inspired by a mixture of motivations such as envy, spite, greed, anti-Semitism, and sheer opportunism as many ordinary French people wanted to ingratiate themselves with what they believed to be the winning side.[63] Ousby noted «Yet perhaps the most striking testimony to the extent of denunciation came from the Germans themselves, surprised at how ready the French were to betray each other».[64] The problem of denunciation was always the most serious handicap for the resistance as there were a seemingly endless number of ordinary French people who were desperate to denounce anyone they suspected of engaging in resistance.[64]

    Μου αρέσει!

  3. Ωραία και η φωτογραφία της ανάρτησης, με την όμορφη αντιστασιακό (Με κάτι τέτοια όμορφα κορίτσια το έργο της αντίστασης σαφώς γίνονταν δυσκολότερο… 🙂 ).

    Η συμμετοχή των γυναικών στην γαλλική αντίσταση, συγκρινόμενη με άλλα αντιστασιακά κινήματα της περιόδου όπως το ελληνικό ή το γιουγκοσλαβικό, ήταν μάλλον μικρή, γύρω στο 10-15%. Επιπλέον, με ελάχιστες εξαιρέσεις, δεν υπήρχαν γυνάικες στα ηγετικά κλιμάκια των διάφορων αντιστασιακών ομάδων. Παρόλα αυτά, αν και περιορισμένη, η συμμετοχή των γυναικών στην αντίσταση υπήρξε ουσιαστική.

    https://en.wikipedia.org/wiki/Women_in_the_French_Resistance

    Μου αρέσει!

  4. Από το λινκ του τελευταίου σχολίου,

    Women organized demonstrations of housewives in 1940, were active in the comités populaires of the clandestine PCF, and ever present with encouragement and material aid for strikers, as in the Nord-Pas-de-Calais in May 1941, as well as supporting the maquis[1] They were indispensable as typists, and above all as liaison agents—in part because the Germans distrusted women less, and also because the numerous identification controls against resistors of the Service du travail obligatoire (STO) did not apply to them.

    Μου αρέσει!

  5. αποσπασμα απο το διαρκειας 251 λεπτων ντοκιμαντερ του Μαρσελ Οφιλς Le Chagrin et la pitié (Ο Οίκτος και η Θλίψη)

    «Η ταινία αποτελεί μια κινηματογραφική καταγραφή της περιόδου της κατοχής στη Γαλλία. Ο Οφύλς, διαμέσου της χρήσης αρχειακού υλικού και εκτενών συνεντεύξεων ενός Γερμανού αξιωματικού και των συνεργατών του καθώς και απόψεων αντιστασιακών αγωνιστών από το Κλερμόντ-Φεράντ, εστιάζει στην ευθύνη που φέρει το Γαλλικό κράτος και το καθεστώς του Βισύ στην εξόντωση των Γάλλων Εβραίων, στον αμφίβολο χαρακτήρα του μύθου περί ηρωικής Αντίστασης των Γάλλων, αναδεικνύοντας την απροκάλυπτη και συστηματική συνεργασία της κυβέρνησης του Βισύ υπό τον στρατηγό Πεταίν, με τους Ναζί.»

    Η προβολη της ταινιας στη γαλλικη τβ ειχε απαγορευθει για αρκετα χρονια, ειχε θεωρηθει ως μονοπλευρη, που μαλλον ειναι, καθως δεν κανει καμια νυξη για την σταση των κομμουνιστων την περιοδο 1939-1941. Το ΚΚΓ εξαιτιας της στασης του την περιοδο του Γαλλογερμανικου πολεμου ειχε τεθει εκτος νομου το 1939, ο ΓΓ του κομματος Μ. Τορεζ ειχε κηρυχθει λιποτακτης και το ειχε σκασει στην ΕΣΣΔ.
    Το Νοεμβριο του 1944 ο Τορεζ συναντηθηκε με τον Σταλιν και ζητησε την πατρικη του συμβουλη για τον οπλισμο του κομματος. Ο πατερουλης προτεινε να κρυψουν τα οπλα κτλπ κτλπ ειχα βαλει σε καποιο σχολιο ενα λινκ με τον ακριβη διαλογο. Οπως ειχε πει και ο γνωστος Μαραντζιδης αν σας θυμιζει κατι πολυ καλα σας θυμιζει.

    Μου αρέσει!

  6. Δεν λέει και κάτι που πλέον δεν είναι γνωστό το φιλμ του Όφυλς. Για την εποχή του (τέλη δεκαετίας του ’60) σίγουρα ήταν πρωτοποριακό γιατί κατέρριπτε τον μύθο περί παλλαϊκής και ηρωϊκής αντίστασης των γάλλων ενάντια στους ναζιστές και το καθεστώς του Βισί. Παρόλα αυτά αντίσταση υπήρξε, και αυτό δεν είναι μύθος. Είχε σαφώς μικρότερη έκταση από όση άφηναν να εννοηθεί οι μεταπολεμικές αφηγήσεις στην Γαλλία αλλά παρόλα αυτά ήταν ένα πέρα για πέρα υπαρκτο φαινόμενο. Και αυτό δεν τίθεται πλέον υπο αμφισβήτηση.

    Συγκρινόμενοι με τις άλλες γαλλικές αντιστασιακές ομάδες, οι κομμουνιστές αντιστασιακοί στην Γαλλία είχαν αρκετά μικρότερη δύναμη από ότι σε άλλες χωρες (π.χ, Ελλάδα), ως εκ τούτου και οι όποιες δυνατότητες τους ήταν αρκετά πιο περιορισμένες. Στο απόγειο της δύναμής τους, το 1944, αριθμούσαν περίπου 100 χιλιάδες άνδρες. Για να υπάρχει ένα μέτρο σύγκρισης, η οργάνωση των μη-κομμουνιστικών αντιστασιακών δυνάμεων, οι λεγόμενες «Γαλλικές Δυνάμεις Εσωτερικού» (Forces Françaises de l’Intérieur [FFI]), υπο την επιρροή του Ντε Γκωλ, αριθμούσαν στα μέσα του ’44 περί τους 200 χιλιάδες άνδρες.

    https://en.wikipedia.org/wiki/French_Forces_of_the_Interior

    After the invasion of Normandy in June 1944, at the request of the French Committee of National Liberation, SHAEF placed about 200,000 resistance fighters under command of General Marie Pierre Kœnig,[1] who attempted to unify resistance efforts against the Germans. General Eisenhower confirmed Koenig’s command of the FFI on 23 June 1944.

    The FFI were mostly composed of resistance hat fighters who used their own weapons, although many FFI units included former French soldiers. They used civilian clothing and wore an armband with the letters «F.F.I.»

    Η οργάνωση των κομμουνιστών αντιστασιακών ήταν η Francs-Tireurs et Partisans (FTP). Και παρότι, θεωρητικά, οι δυνάμεις της είχαν υποτίθεται ενσωματωθεί με τις υπόλοιπες αντιστασιακές ποργανώσεις, το ’44, στην πραγματικότητα διατήρησαν την ανεξαρτησία τους από τις υπόλοιπες, μη-κομμουστικές, αντιστασιακές δυνάμεις.

    hxxps://en.wikipedia.org/wiki/Francs-Tireurs_et_Partisans

    In March 1944, before the Allied forces returned to Normandy, the FTP was theoretically merged with the other Resistance groups. In practice, it retained its independence until the end of the war.

    Μου αρέσει!

  7. Και μπορεί η γαλλική αντίσταση να ήταν αρκετά πιο περιορισμένη ως προς το εύρος της από ότι την ήθελαν οι μεταπολεμικές αφηγήσησεις στην Γαλλία, αλλά το ότι είχε σημαντική συμβολή στον αγώνα ενάντια στους ναζιστές είναι αδιαμφισβήτητο. Το παραδέχονται πολλοί από τους πρωταγωνιστές της περιόδου.

    https://en.wikipedia.org/wiki/French_Resistance#Role_in_the_liberation_of_France_and_casualties

    Defining the precise role of the French Résistance during the German occupation, or assessing its military importance alongside the Allied Forces during the liberation of France, is difficult. The two forms of resistance, active and passive,[292] and the north-south occupational divide,[293] allow for many different interpretations, but what can broadly be agreed on is a synopsis of the events which took place.

    Following the surrender of Fascist Italy in September 1943, a significant example of Résistance strength was displayed when the Corsican Résistance joined forces with the Free French to liberate the island from General Albert Kesselring’s remaining German forces.[294]

    On mainland France itself, in the wake of the D-Day landings in Normandy in June 1944, the FFI and the communist fighting groups FTP, theoretically unified under the command of General Pierre Kœnig,[135] fought alongside the Allies to free the rest of France. Several color-coded plans were co-ordinated for sabotage, most importantly Plan Vert (Green) for railways, Plan Bleu (Blue) for power installations and Plan Violet (Purple) for telecommunications.[295][296][297] To complement these missions, smaller plans were drafted: Plan Rouge (Red) for German ammunition depots, Plan Jaune (Yellow) for German command posts, Plan Noir (Black) for German fuel depots and Plan Tortue (Tortoise) for road traffic.[297][160] Their paralysis of German infrastructure is widely thought to have been very effective.[298] British Prime Minister Winston Churchill later wrote in his memoirs praising the role the Résistance played in the liberation of Brittany, «The French Resistance Movement, which here numbered 30,000 men, played a notable part, and the peninsula was quickly overrun.»[299]

    The liberation of most of southwestern, central and southeastern France was finally fulfilled with the arrival of the 1st French Army of General de Lattre de Tassigny, which landed in Provence in August 1944 and was backed by over 25,000 maquis.[300]

    One source often referred to is General Dwight D. Eisenhower’s comment in his military memoir, Crusade in Europe:

    Throughout France, the Free French had been of inestimable value in the campaign. They were particularly active in Brittany, but on every portion of the front we secured help from them in a multitude of ways. Without their great assistance, the liberation of France and the defeat of the enemy in Western Europe would have consumed a much longer time and meant greater losses to ourselves.[301]

    General Eisenhower also estimated the value of the Résistance to have been equal to ten to fifteen divisions at the time of the landings. (One infantry division comprised about ten thousand soldiers.)[302][303] Eisenhower’s statements are all the more credible since he based them on his GHQ’s formal analyses and published them only after the war, when propaganda was no longer a motive. Historians still debate how effective the French Résistance was militarily,[304] but the neutralization of the Maquis du Vercors alone involved the commitment of over 10,000 German troops within the theater, with several more thousands held in reserve, as the Allied invasion was advancing from Normandy and French Operation Jedburgh commandos were being dropped nearby to the south to prepare for the Allied landing in Provence. One American officer, Ralph Ingersoll who served in SHEAF wrote in his book Top Secret:

    what cut the ice with use was the fact that when we came to France the Resistance was so effective that it took half a dozen real live German divisions to contend with it, divisions which might otherwise have been on our backs in the Bocage. And it made the most cynical sit up and take notice when we learned from German field officers that the Germans in central France were truly terrified, had to live under arms, could not move freely, had lost all control in sizable sectors even before we came . . . It was a military fact that the French were worth at least a score of divisions to us, maybe more».[305]

    It is estimated that FFI killed some 2,000 Germans, a low estimate based on the figures from June 1944 only.[304] Estimates of the casualties among the Résistance are made harder by the dispersion of movements at least until D-Day, but credible estimates start from 8,000 dead in action, 25,000 shot and several tens of thousands deported, of whom 27,000 died in death camps.[306] For perspective, the best estimate is that 86,000 were deported from France without racial motive, overwhelmingly comprising resistance fighters and more than the number of Gypsies and Jews deported from France.[307]

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s