Ερμής

Η ΟΠΛΑ στην κατοχή

kardaras

(Από τον «Ερμή»)

«Τι σημαίνει ΟΠΛΑ;»

«Οργάνωση Προστασίας Λαϊκού Αγώνα. Υπάρχουν κι άλλες εκδοχές, αλλά αυτή μάλλον είναι η σωστή»

«Πότε ιδρύθηκε;»

«Είναι ασαφές. Είχε όμως δράση τους τελευταίους μήνες του 1943, στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη»

«Λένε ότι η ΟΠΛΑ ήταν η Γκεπεού του ΚΚΕ…»

Ο Ερμής σήκωσε το χέρι, στην κίνηση που συνήθιζε.

«Βλακείες»

«Δεν ισχύει ότι η ΟΠΛΑ έκανε εγκλήματα;»

«Μη ξεχνάς το πλαίσιο. Την Κατοχή»

«Ήταν δικαιολογημένα, λοιπόν;»

«Δεν συζητώ μαζί σου για να δικαιολογήσω τίποτα, αγαπητέ. Συζητάμε για να γίνει κατανοητό αυτό που συνέβη. Η ΟΠΛΑ ήταν η απάντηση στην καταδίωξη που δεχόταν το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. Κατά τη γνώμη μου ήταν ευφυής απόφαση ότι δεν εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ, γιατί απλά δεν θα πετύχαινε στην αποστολή της»

«Την καθοδηγούσε το Πολιτικό Γραφείο;»

«Ναι. Ο Πλουμπίδης, ο Αναστασιάδης… Έδρασε πολύ αποτελεσματικά στη διάρκεια της Κατοχής, στην Αθήνα. Όχι μόνο μέσω των εκτελέσεων που έκανε, αλλά και εξαιτίας του φόβου που δημιουργούσε στους δοσιλόγους. Μετρίαζε την αποφασιστικότητά τους για διώξεις Εαμικών, γιατί είχε παγιωθεί η αντίληψη ότι η ΟΠΛΑ δεν αστειεύεται»

«Στην επαρχία;»

«Στις περιοχές που οι φανατικοί έκαναν δήθεν επανάσταση, η μεγάλη ζημιά με δολοφονίες και άλλες ενέργειες έγινε από τον ΕΛΑΣ, την Πολιτοφυλακή, τα ανταρτοδικεία και τα στρατόπεδα, που όλα ήταν υπό τον έλεγχο του ΕΑΜ. Η επαρχιακή ΟΠΛΑ ανήκε στις Περιφερειακές Επιτροπές του ΚΚΕ, αλλά ο ρόλος της ήταν περιορισμένος σε σχέση με τις οργανώσεις του ΕΑΜ. Για να είμαι ακριβής, η ΟΠΛΑ δεν πρόλαβε να αναπτυχθεί και να δράσει στην επαρχία, ίσως με ορισμένες εξαιρέσεις. Η ΟΠΛΑ ήταν κυρίως υπόθεση της Αθήνας και αναλογικά της Θεσσαλονίκης, όπου μετά την απελευθέρωση παρέδωσε τον οπλισμό της στον ΕΛΑΣ και την Πολιτοφυλακή»

«Πως δημιουργήθηκε η ΟΠΛΑ;»

«Στην Αθήνα το 1943 δρούσαν Γερμανοί, Ειδική Ασφάλεια, Τάγματα κι ένα πλήθος αντικομουνιστικές οργανώσεις, δοσίλογοι, μαυραγορίτες, καταδότες. Κάπως έπρεπε να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση. Το ΚΚΕ διέθετε κομματικές ομάδες μέσα στην αστυνομία και τη χωροφυλακή, οι οποίες ήταν πολύ αποτελεσματικές στο επίπεδο των πληροφοριών. Ουσιαστικά ήταν μια μυστική στρατιωτική οργάνωση, με το όνομα 26 ΣΤ’ Γκρούπα, την οποία έλεγχε απευθείας το Πολιτικό Γραφείο. Απ’ αυτές τις πηγές ξεπήδησε η ΟΠΛΑ. Τα πρώτα μέλη ήξεραν, ως επαγγελματίες αστυνομικοί, τα μυστικά της νέας τους αποστολής, που ήταν οι εκτελέσεις των προδοτών.  Ήταν μια κίνηση από τη μαζική περιφρούρηση που ίσχυε ως τότε στην ατομική τρομοκρατία, στην προσπάθεια να δοθεί μια εξίσου σκληρή απάντηση στην τρομερή βία των Γερμανών και των συνεργατών τους, στοχευμένη πολιτικά κατά του κομμουνισμού και επιχειρησιακά κατά του ΕΑΜ. Το μήνυμα δεν σήκωνε παρερμηνείες. Σκοτώνετε σαν παλιόσκυλα τους χαφιέδες άμα σας παρακολουθούν, άμα μπαίνουν στα σπίτια σας για έρευνα, άμα δοκιμάζουν να σας πιάσουν. Θανατώστε τους προστατευόμενους του Σιμάναν. Ξεκληρίστε το σόι των προδοτών»

«Είχε επιτυχία;»

«Μεγάλη. Το ότι η κατάσταση ξέφυγε στη διάρκεια του Δεκέμβρη, όταν η αντιπαράθεση έγινε ολοκληρωτική και οι νεαροί επαναστάτες ανεξέλεγκτοι, δεν σημαίνει ότι δεν δούλεψε σωστά νωρίτερα. Με τις αναπόφευκτες εξαιρέσεις»

«Όταν λέτε εξαιρέσεις;»

«Κοίταξε, μια εκτέλεση της ΟΠΛΑ ήταν ο Καλύβας, υπουργός Εργασίας του Ράλλη. Τη χαιρέτισαν ενθουσιωδώς μέχρι οι New York Times. Μια άλλη ήταν ο αρχηγός του προδοτικού ΕΔΕΣ στον Πειραιά, τον οποίο σκότωσε μια ομάδα ντυμένη με γερμανικές στολές ως αντίποινα για το μπλόκο της Κοκκινιάς. Μια λάθος εκτέλεση, έτσι την βλέπω εκ των υστέρων, ήταν αυτή του Κίτσου Μαλτέζου»

«Δεν τον έχω ακούσει»

«Θα σου πω μετά. Οι συνθήκες ήταν τρομερά δύσκολες και οι αποφάσεις αντίστοιχα σκληρές. Εκτελέστηκαν πρώην μέλη που εγκατέλειψαν την οργάνωση, για να μη προδώσουν άλλους»

«Σκληρό»

«Δεν δημιούργησε η ΟΠΛΑ τη σκληρότητα, προσαρμόστηκε σ’ αυτήν. Ο Θουκυδίδης παρατήρησε πρώτος ότι στους εμφύλιους πολέμους η βία εξασκείται κι από τις δύο πλευρές με παρόμοια αγριότητα. Αυτό επιβεβαιώθηκε και στον δικό μας Εμφύλιο. Η υπόθεση ήταν ο θάνατός σου η ζωή μου. Δεν υπήρχαν περιθώρια για ανοχή. Εκτελέστηκαν όχι μόνο μέλη της ΟΠΛΑ που αποχώρησαν, αλλά και Επονίτες, για τον ίδιο λόγο. Μ’ αυτή τη λογική λειτούργησε για την ΟΠΛΑ και η οικογενειακή ευθύνη. Εκτελούνταν και συγγενείς των βασικών στόχων. Τα στρατόπεδα ήταν σαφώς διαχωρισμένα, αλλά υπήρχαν μετακινήσεις προς το στρατόπεδο των δοσιλόγων, που δημιουργούσαν επιπλέον σκλήρυνση, την οποία πλήρωναν και αθώοι. Πρώην Οπλατζήδες ήταν κάποιοι από τους μασκοφόρους καταδότες στα μπλόκα»

«Ποιοι έμπαιναν στην ΟΠΛΑ και με ποια κριτήρια;»

«Συνήθως έμπαιναν οι πιο δυναμικοί νέοι του ΕΑΜ. Τα μέλη της ΟΠΛΑ προέρχονταν από κάθε χώρο και επάγγελμα, ακόμα και μέσα από τις κατοχικές δυνάμεις ασφαλείας. Κριτήρια ήταν δύο. Ο βαθμός εμπιστοσύνης που τους είχε το κόμμα και οι προσωπικές τους ικανότητες για να τα βγάλουν πέρα»

Ο Ερμής έμεινε για λίγο σιωπηλός.

«Η αριστερά δεν αντιμετώπισε τότε για πρώτη φορά τη βία, ως κάτι καινούριο. Την ήξερε πολύ καλά από τον καιρό του Βενιζέλου και του Μεταξά και τα στελέχη του ΚΚΕ την είχαν σπουδάσει στις μετεκπαιδεύσεις τους στη Σοβιετική Ένωση. Με άλλα λόγια, η βία εκ μέρους της αριστεράς θεωρήθηκε και αυτονόητη και φυσιολογική, στα πλαίσια της εποχής. Το πρόβλημα είναι ποιές πολιτικές υπηρέτησε η βία και πόσο επεκτάθηκε πέρα από τους διακηρυγμένους σκοπούς του ΕΑΜ. Εδώ βρίσκεται το σημείο κλειδί και για τη βία της ΟΠΛΑ. Η επέκταση της βίας στους αντιδραστικούς, δηλαδή σε όποιον δεν συμφωνούσε με το ΕΑΜ, ήταν καθοριστική για τις σχέσεις του ΕΑΜ με τον γενικό πληθυσμό. Και με την ευρύτατη εφαρμογή της, ήδη από το 1943, αλλά κυρίως το 1944, πυροδότησε την εκρηκτική ανάπτυξη της μεγάλης αντικομουνιστικής παράταξης, πέρα από τα όρια του δοσιλογικού χώρου, τον οποίο άλλωστε ενσωμάτωσε μετά την απελευθέρωση»

«Αν κατάλαβα σωστά, η ΟΠΛΑ ήταν μια μυστική οργάνωση για προστασία του ΕΑΜ, αλλά δεν είχε οργανωτική σχέση με το ΕΑΜ, αφού την καθοδηγούσε απευθείας το ΚΚΕ»

Ο Ερμής έγνεψε καταφατικά.

«Οι χώροι δεν ήταν στεγανοποιημένοι, αφού η καθοδήγηση ήταν κοινή. Ο τρόπος λειτουργίας όμως ήταν διαφορετικός, αφού στην ΟΠΛΑ ίσχυε αυστηρότατη εσωτερική περιφρούρηση. Κάθε μέλος της γνώριζε έναν καθοδηγητή και έναν ή δύο ακόμα, με τους οποίους συνεργαζόταν. Γι’ αυτό η Ειδική Ασφάλεια δεν μπόρεσε να ξηλώσει την ΟΠΛΑ, η οποία κατάφερε να δημιουργήσει τη δική της λαϊκή μυθολογία»

«Με ποιους τρόπους;»

«Ένας τρόπος ήταν το σύμβολο που χρησιμοποιούσε, ένα ρολόι με τους δείκτες σταματημένους στις δώδεκα παρά πέντε. Συμβόλιζε ότι ο χρόνος τελειώνει, για τους προδότες και τους δοσίλογους. Το χρησιμοποιούσαν και σε όσους ήθελαν απλά να τους προειδοποιήσουν ότι έχουν γραφτεί στις λίστες της οργάνωσης, στα τεφτέρια όπως έλεγαν τότε, και να αλλάξουν τακτική γιατί η ΟΠΛΑ τους παρακολουθεί»

«Οι στόχοι της ΟΠΛΑ ποιοι ήταν;»

«Οι Ταγματασφαλίτες, τα μέλη της Ειδικής Ασφάλειας, τα μέλη οργανώσεων όπως ο προδοτικός ΕΔΕΣ και η Χ, οι Γκεσταπίτες, οι καταδότες, οι δοσίλογοι και οι μαυραγορίτες. Δεν έγινε διάκριση για τις κατοχικές οργανώσεις όπως η ΠΕΑΝ, η ΕΣΑΣ, η Εθνική Δράση ή το Εθνικό Κομιτάτο, οι οποίες κρατούσαν αποστάσεις από το κομμουνιστικό ΕΑΜ αλλά και από τους γερμανόδουλους Τσολιάδες, όπως έλεγαν τότε. Όλοι αυτοί για την καθοδήγηση της ΟΠΛΑ, δηλαδή το Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΕ, ήταν συλλήβδην εθνοπροδότες. Επίσης οι τροτσκιστές και οι αρχειομαρξιστές, πολλοί από τους οποίους δολοφονήθηκαν στα Δεκεμβριανά. Εκείνη την τελευταία περίοδο στόχος έγιναν και οι πράκτορες των Βρετανών στις γραμμές του ΕΑΜ, πραγματικοί ή φανταστικοί»

«Μετά το Δεκέμβρη, δεν υπάρχει ΟΠΛΑ;»

«Πρακτικά όχι. Δημιουργήθηκαν διάδοχα σχήματα, με την ονομασία Στενή Αυτοάμυνα, ως εντελώς ανεξάρτητες οργανώσεις. Η Στενή Αυτοάμυνα της Θεσσαλονίκης είχε δράση, ως την άνοιξη του ΄47»

«Στην ιστορία η ΟΠΛΑ έμεινε ως το μαύρο πρόβατο…»

Ο Ερμής έγνεψε καταφατικά.

«Κάποιος έπρεπε να παίξει αυτό το ρόλο. Ακόμα και στελέχη του ΚΚΕ έκαναν κακή αποτίμηση για την ΟΠΛΑ, σε μια προσπάθεια να πάρουν αποστάσεις από τις πράξεις για τις οποίες ευθύνεται αποκλειστικά αυτή η μυστηριώδης διαβολική οργάνωση. Είναι ένα είδος πολιτικής ανανδρίας η σύμπλευσή τους με την κυρίαρχη αντίληψη της άλλης πλευράς, ότι η ΟΠΛΑ δεν ήταν παρά μια εγκληματική οργάνωση που έσφαζε κατά παραγγελία»

«Λογικό, αφού η Εαμική αντίσταση θα αναγνωριστεί τώρα, δεκαετίες μετά»

«Για την κατοχική ΟΠΛΑ τυπικά ισχύει ότι όλες οι πράξεις της αναγνωρίστηκαν θεσμικά ως συμμαχικές αντιστασιακές ενέργειες, αφού θεωρήθηκε κι αυτή ως μια οργάνωση του ΕΑΜ. Στην πραγματικότητα, αμέσως μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας άρχισε ένα ανελέητο κυνήγι των Οπλατζήδων όχι μόνο για τα Δεκεμβριανά, όπου έδρασαν και πολλοί νεαροί στην ηλικία φανατικοί Οπλατζήδες, διαμορφωμένοι από τις συνθήκες του τρομερού κατοχικού 1944 της Αθήνας, αλλά και για τη δράση της κατοχής»

Ο Ερμής σήκωσε το χέρι του, σα να θυμήθηκε κάτι, ξαφνικά.

«Ένας από τους διασημότερους εκτελεστές της ΟΠΛΑ στην Κοκκινιά ήταν ο νεαρός Στέλιος Σπανός ή Καρδάρας. Πρώην σαλταδόρος, στα δεκαεννιά του μπήκε στις δυναμικές δυνάμεις της αντίστασης, όπως έλεγαν τότε τις ένοπλες οργανώσεις. Σκοτώθηκε μάλλον από Ταγματασφαλίτες, μετά το μπλόκο της Κοκκινιάς, στις 19 Αυγούστου. Το τραγούδι του, το ξέρεις»

Έγνεψα όχι.

«Το ξέρεις. Το έγραψε ο Γενίτσαρης στα 1944, αλλά το τραγούδησε για πρώτη φορά σε δίσκο πριν δυο χρόνια ο Γιώργος Νταλάρας. Πενθοφορεί η Αγιά Σοφιά, παλιά και Νέα Κοκκινιά, κλάψε και ‘συ τώρα ντουνιά πιάσαν το Στέλιο τα σκυλιά. Τον πιάσαν Γερμανόφιλοι και Ταγματασφαλίτες, το Στέλιο τον Καρδάρα μας στο Ρέντη οι αλήτες. Δεμένο τον επήγανε μπρος στον Άγιο Διονύση, δέκα ντουφέκια του ρίχνανε ώσπου να ξεψυχήσει. Άδικα τον σκοτώσανε λες κι ήτανε κατάρα, γιατ’ ήταν στην Αντίσταση το Στέλιο τον Καρδάρα»

Advertisements

2 σκέψεις σχετικά με το “Η ΟΠΛΑ στην κατοχή”

  1. Η επισημη δικαιολογια ηταν οτι ο Κιτσος Μαλτεζος εκτελεστηκε,για να μην προδωσει.Ομως,αν ηθελε να το κανει,ειχε ολο τον καιρο γι αυτο,και δεν το εκανε.Ο πραγματικος λογος ηταν οτι φευγοντας,επεισε κι αλλους να φυγουν,οπως ειχε πεισει,οταν προσχωρησε στο ΚΚΕ,κι αλλους να μπουν.Επισης,οχι μονο εφυγε,αλλα πηγε και στη ΡΑΝ,δηλαδη σε αντιπαλη οργανωση.Ειχε τρωθει το γοητρο του ΚΚΕ…Δεν πρεπει να αποσιωπαται η εγκληματικη δραση της ΟΠΛΑ στην επαρχια.Υπηρχε σε καθε,οργανωμενο στο ΕΑΜ,χωριο,και αλλοιμονο στους ‘αντιδραστικους’ και τις οικογενειες τους.

    Μου αρέσει!

  2. Υπάρχει μια σύγχυση με την ονοματολογία (ΟΠΛΑ – Πολιτοφυλακή κλπ) Δεν είναι άνευ σημασίας γιατί τα άλλα σώματα, πλην της ΟΠΛΑ, ήταν στη δικαιοδοσία του ΕΑΜ. Για τον Μαλτέζο υπάρχει ξεχωριστό ποστ. https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/07/21/gcw-340/

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s