Ερμής

ΥΒΕ – ΠΑΟ: παιγνίδια με το Διάβολο

ΠΑΟ

(Από τον «Ερμή»)

«Απόμεινε κάποια ομάδα του αντάρτικου που δεν αναφέραμε;»

«Ναι, μια αμφιλεγόμενη, η ΥΒΕ – ΠΑΟ. Υπερασπισταί Βορείου Ελλάδος – Πανελλήνιος Απελευθερωτική Οργάνωσις»

«Υποψιάζομαι ότι πάλι τα πράγματα θα είναι από μπερδεμένα έως πολύ μπερδεμένα…»

Ο Ερμής έβαλε τα γέλια.

«Δεν έχεις άδικο, είναι η μεγαλύτερη σπαζοκεφαλιά της Κατοχής. Για να καταλάβουμε τι ήταν η ΠΑΟ πρέπει να ξεκινήσουμε από το καλοκαίρι του ’41, όταν ο συνταγματάρχης Χρυσοχόου τοποθετήθηκε από τον Τσολάκογλου επικεφαλής μιας νέας υπηρεσίας, της Γενικής Επιθεωρήσεως Νομαρχιών, στη Γενική Διοίκηση Μακεδονίας. Αυτή η υπηρεσία είχε ως σκοπό να παρακολουθεί τόσο τη βουλγαρική προπαγάνδα όσο κι εκείνη των αυτονομιστών Βλάχων, που είχαν επαφές με Ιταλούς και Ρουμάνους. Και να αντιπαρατίθεται, με τα διαθέσιμα μέσα. Οι Υπερασπισταί της Βορείου Ελλάδος, ΥΒΕ, ήταν μια οργάνωση που σχηματίστηκε από τα στελέχη της Γενικής Επιθεώρησης Νομαρχιών, με αφανή μέντορα τον Χρυσοχόου. Τα στελέχη της ΥΒΕ ήταν αξιωματικοί, όπως και τα περισσότερα μέλη της. Η οργάνωση εξαπλώθηκε στη Μακεδονία και δραστηριοποιήθηκε στην αντιπροπαγάνδα κατά των Βουλγάρων. Βοήθησε Βρετανούς στρατιώτες να διαφύγουν και έστελνε αναφορές στο Συμμαχικό Στρατηγείο, από το οποίο έλαβε οικονομική ενίσχυση και έναν ασύρματο. Οι Γερμανικές υπηρεσίες αντικατασκοπίας έμαθαν τα πάντα, αλλά καθώς η ΥΒΕ δεν στρεφόταν εναντίον τους δεν τη διέλυσαν, αλλά προσπάθησαν να τη στρέψουν εναντίον του ΕΑΜ, καθώς στην οργάνωση υπήρχαν κάποιοι γερμανόφιλοι και πάρα πολλοί αντικομουνιστές. Είναι κατανοητά ως εδώ;»

Έγνεψα ναι.

«Την άνοιξη του ’43 η ηγεσία της ΥΒΕ αποφάσισε να μετονομάσει την ΥΒΕ σε ΠΑΟ, Πανελλήνιον Απελευθερωτικήν Οργάνωσιν. Η ΠΑΟ επεκτάθηκε και ενισχύθηκε με αξιωματικούς και οπλίτες της Χωροφυλακής. Γιατί όταν οι Γερμανοί αποφάσισαν να επεκτείνουν τη βουλγαρική κυριαρχία στη Μακεδονία, διέταξαν τον αφοπλισμό των Ελλήνων χωροφυλάκων, με αποτέλεσμα πολλοί απ’ αυτούς να βγουν στο βουνό. Έτσι η ΠΑΟ απέκτησε και αντάρτικα σώματα, ενώ η επιρροή της επεκτάθηκε στους τουρκόφωνους Πόντιους, στους οποίους το μόνο που έλειπε ήταν οι Βούλγαροι»

«Είχαν ένοπλη δράση οι αντάρτες της ΠΑΟ;»

«Όχι, αν εξαιρέσουμε τη συμμετοχή μελών της ΠΑΟ στη μάχη του Φαρδύκαμπου, το Μάρτιο του ’43, της οποίας η έκταση αμφισβητείται. Γιατί αυτή η μεγάλη επιτυχία της Αντίστασης οφειλόταν σχεδόν αποκλειστικά στις επίμονες προεργασίες και στη μαχητικότητα του ΕΑΜ. Τώρα όμως θα σε μπερδέψω λίγο γιατί πρέπει να σου αναφέρω την ΕΚΑ, την Ένωση Κοινωνικής Αμύνης που σχημάτισαν οι έμποροι της Κοζάνης, οι οποίοι ήταν μέλη ή επιρροές της άτολμης ΥΠΕ, για να αντιμετωπίσουν δυναμικά τον ΕΛΑΣ του Ολύμπου, που απαιτούσε διόδια στο εμπόριο που έκαναν στις διαδρομές που έλεγχαν οι αντάρτες. Το ένα έφερε το άλλο, ο ΕΛΑΣ σκότωσε κάποιους αξιωματικούς στο Βόιο και οι ένοπλοι της ΕΚΑ, με επικεφαλής τον ζωέμπορο και μετέπειτα διάσημο πολέμαρχο Μιχαήλ Παπαδόπουλο ή Μιχάλαγα, ο οποίος λέγεται ότι ήδη είχε ανοιχτή συνεργασία με τους Γερμανούς, δολοφόνησαν εφτά στελέχη και μέλη του ΚΚΕ, που έπεσαν στα χέρια τους. Ανάμεσά τους ήταν το κορυφαίο στέλεχος του ΚΚΕ Σίμος Κερασίδης. Η σφαγή των επτά ήταν ο λόγος που εξαφανίστηκε από προσώπου γης η ΕΚΑ της Κοζάνης και ένας από τους βασικούς λόγους που η ΥΒΕ μετονομάστηκε σε ΠΑΟ. Γιατί δεν μπορούσε να νοηθεί πλέον συνύπαρξη ή συνεργασία της ΥΒΕ με το ΕΑΜ»

Ο Ερμής με κοίταξε για να βεβαιωθεί ότι δεν είχα χάσει το νήμα της αφήγησης και συνέχισε.

«Η μετονομασία δεν έλυσε τις αντιθέσεις, ούτε απέτρεψε τις συγκρούσεις με τον ΕΛΑΣ, όπως αυτές με το αρχηγείο Πιερίων – Πάικου της ΠΑΟ. Υπήρξαν και δυο περιπτώσεις επιθέσεων σε ομάδες του ΕΛΑΣ που συνόδευαν Βρετανούς αξιωματικούς, οι οποίοι είχαν έρθει για σαμποτάζ, τα οποία ακυρώθηκαν. Εκτός απ’ αυτές τις συγκρούσεις, στελέχη της ΠΑΟ αναφέρουν πολλές συγκρούσεις με τον βουλγαρικό στρατό και με κομιτατζήδες κοντά στα σύνορα με τη Γιουγκοσλαβία ή και πέρα από τα σύνορα»

Ο Ερμής πρόσεξε που κοίταζα δύσπιστα.

«Οι αφηγήσεις της Κατοχής έχουν μοιάζουν πολλές φορές με τις αφηγήσεις των κυνηγών και των ψαράδων, όταν περιγράφουν στα καφενεία τις μεγάλες τους επιτυχίες»

«Είχε απήχηση η ΠΑΟ στον πληθυσμό;»

«Είχε. Ο λόγος της για την υπεράσπιση της Μακεδονίας από τους Βούλγαρους είχε μεγάλη ανταπόκριση και στη Θεσσαλονίκη και στην επαρχία. Εξαρχής είχε μεγάλη απήχηση στους κατώτερους αξιωματικούς του στρατού και της χωροφυλακής, ενώ οι ανώτεροι που παντού απόφευγαν τα μπλεξίματα με οργανώσεις,  έκαναν το ίδιο και στη Μακεδονία. Δικτυώθηκε στη διοίκηση, έχοντας ως μέλη αρκετούς νομάρχες, Το ίδιο έγινε στους επισκόπους της Εκκλησίας. Είχε και νεολαία, την ΠΑΟΝ, η οποία τραγουδούσε εγερτήρια σαν αυτό. Έλληνες, Νέοι, κορίτσια και παιδιά, όλοι ριχτείτε τώρα με λύσσα στη δουλειά, με ένα τρανό πάντοτε και ιερό σκοπό, και με σύμβολο πάντοτε και πάλι το σταυρό»

«Δεν τα πήγαιναν τόσο καλά στους στίχους…»

«Μακάρι να ήταν αυτό το πρόβλημα. Η ΠΑΟΝ έβγαζε μια εφημερίδα, το Ιερολοχίτη. Έχω δει ένα φύλλο, του Ιανουαρίου 1944. Εκεί γράφουν, επί λέξει, ότι απ’ τις μαρτυρικές βουλγαροκρατούμενες περιοχές, έρχονται πληροφορίες πως εξακολουθεί η εξόντωση του Ελληνικού Στοιχείου. Πρέπει λοιπόν να συμπληρωθούν οι εκατόμβες που βάλθηκαν να υψώσουν τα αδέλφια του ΕΑΜ, τα ανθρωπόμορφα αυτά τέρατα της Βαλκανικής. Οι ανθρωπισταί του ΕΑΜ, λένε πως γι’ αυτά φταίνε μόνον οι φασίστες. Ωστόσο για να ξεκαθαρίσουμε τη θέση μας μπροστά σ’ αυτήν την οργανωμένη δολοφονία, έχουμε να πούμε ταύτα: Όποιος βρεθεί έπειτ’ απ’ όλα αυτά πως για τα εγκλήματα που γίνονται δεν είναι ένοχος ολόκληρος ο Βουλγαρικός λαός, αλλά μονάχα ο βουλγαρικός φασισμός, είναι προδότης, είναι άτιμος και πρέπει να σκοτώνεται σαν σκυλί. Η πραγματική αλήθεια είναι ότι όλοι οι Βούλγαροι είναι σύμφωνοι στην εξόντωση των Ελλήνων κι αυτό δεν έγινε μόνο τώρα αλλά από το 1118 με ένταση κατά περιόδους… Γι’ αυτό στην ψυχή όλων των πραγματικών Ελλήνων πρέπει να χαραχτεί με πύρινα γράμματα η φράση, πρέπει να καταστραφεί η Βουλγαρία, πρέπει να κρεμαστούν οι ανθρωπιστές, σε εισαγωγικά, του ΕΑΜ»

«Μήπως ήταν απλά ένας φανατικός νεολαίος, που ξέφυγε;»

Ο Ερμής έγνεψε αρνητικά.

«Παρόμοια σκεφτόντουσαν, έγραφαν και έπρατταν, όταν τους δινόταν η ευκαιρία, οι μεγάλοι, χωρίς να εξαιρούνται οι αξιωματικοί του στρατού και της χωροφυλακής. Το φυλετικό μίσος για τους Βούλγαρους το ξεπερνούσε μόνο το μίσος για το ΕΑΜ, το οποίο δεν ήταν απλά αντικομουνισμός, αλλά κάτι πολύ βαθύτερο. Ως σκοπός της ΠΑΟ οριζόταν η απελευθέρωσις της πατρίδος και η δημιουργία Ελλάδος μεγαλυτέρας, σύμφωνα με τα εθνικοϊστορικά της δίκαια, προς τα οποία συμπίπτουν και αι ανάγκαι ασφαλείας και οικονομικής υπάρξεώς της. Αυτό σημαίνει επέκταση της Ελλάδας προς βοράν, εις βάρος της Βουλγαρίας. Δεν ήταν μια περιθωριακή άποψη, αφού υιοθετήθηκε από την εξόριστη κυβέρνηση και τον πολιτικό κόσμο, πλην ΕΑΜ, και ήταν επίσημη εθνική πολιτική τα χρόνια μετά την απελευθέρωση.  Η ΠΑΟ, εν όψει αυτού του σκοπού διακήρυττε ότι σε συνεργασία με τα σύμμαχα έθνη διεξάγει αγώνα δι’ όλων των δυνάμεων κατά των κατακτητών και των Βουλγάρων, ή οιωνδήποτε άλλων ξένων, ή διεθνιστών αντιτιθεμένων εις την πραγμάτωσιν του σκοπού της, δηλαδή τη δημιουργία μιας μεγάλης Ελλάδας»

«Διεθνιστές ήταν το ΕΑΜ;»

«Ναι. Η ΠΑΟ έλεγε ότι ευθύς μετά την απελευθέρωσιν θα τηρήση την τάξιν και την εθνικήν συνοχήν, εξουδετερούσα πάσαν εκδήλωσιν αναρχίας και πάσαν απόπειραν επικρατήσεως δια της βίας, μιας δικτατορίας οποθενδήποτε προερχομένης. Και ότι δεν λαμβάνει θέσιν εις ζητήματα πολιτιστικά και πολιτειακά διότι τον σκοπόν ον θέτει, τάσσει βασικόν και υπεράνω όλων. Με άλλα λόγια, βασιλιάς, επέκταση των συνόρων με ενσωμάτωση, μεταξύ άλλων, των δύο πέμπτων της Βουλγαρίας και εξουδετέρωση του ΕΑΜ. Όσο για τη δήθεν αποχή από τα πολιτικά θέματα, αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι τα στελέχη της ΠΑΟ είχαν υπηρετήσει στο σύνολό τους τη μοναρχία και την 4η Αυγούστου και στη διάρκεια της κατοχής υπήρξαν οι κυριότεροι διώκτες της αντίστασης, μέσω της χωροφυλακής, των νομαρχιών και του κρατικού μηχανισμού. Αλλά και οι πιο σταθεροί ιδεολογικοί αντίπαλοι  του ΕΑΜ, δηλαδή του κομουνισμού, εναντίον του οποίου χρησιμοποιούσαν χωρίς επιφυλάξεις αυτούσια την προπαγάνδα του Γκαίμπελς. Είτε ο αφανής ηγέτης Χρυσοχόου, είτε οι νομάρχες, είτε οι επίσκοποι, είτε οι αξιωματικοί, είτε οι νεολαίοι της ΠΑΟΝ, με τον Ιερολοχίτη τους»

«Οι σχέσεις με τον ΕΛΑΣ πως εξελίχτηκαν;»

«Ήταν σε μόνιμη σύγκρουση από την άνοιξη του ’43. Αργότερα έγινε συμφιλίωση και αναμενόταν η αναγνώριση της ΠΑΟ από το Συμμαχικό Στρατηγείο και η συμμετοχή της στο Κοινό Αρχηγείο Ανταρτών, μαζί με τον ΕΛΑΣ, τον ΕΔΕΣ και την ΕΚΚΑ. Τότε έσκασαν οι βόμβες. Μία στη Χαλκιδική, όπου η ΠΑΟ αποδείχτηκε έτοιμη να χτυπήσει προληπτικά τον ΕΛΑΣ και μια δεύτερη όταν αποκαλύφθηκαν έγγραφα που απόδειχναν τη συνεργασία της ΠΑΟ με τους Γερμανούς»

«Μήπως ήταν πλαστά;»

«Δε νομίζω. Ο ΕΛΑΣ εκτιμούσε ότι η ΠΑΟ περιλαμβάνει πατριώτες αξιωματικούς, αλλά και προδότες. Φαίνεται ότι μ’ αυτό συμφωνούσαν και οι Βρετανοί, που εξαρχής είχαν δισταγμούς, αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν την ΠΑΟ και αργότερα διέταξαν τη διάλυσή της. Κάτι που ανέλαβε να υλοποιήσει ο ΕΛΑΣ. Έχε υπόψη ότι μεταξύ των στελεχών της ΠΑΟ τότε αλλά και μετά την απελευθέρωση υπήρχε διάχυτη μια έντονη καχυποψία για τους Βρετανούς»

«Γιατί;»

«Γιατί οι Παοτζήδες απέδιδαν το γεγονός ότι οι Βρετανοί ήταν επιφυλακτικοί απέναντί τους στο ότι είχαν σχέδια για απόδοση της Μακεδονίας στους Βούλγαρους και η ΠΑΟ ήταν εμπόδιο σ’ αυτά τα σχέδια. Θεωρούσαν ότι οι Βρετανοί προτιμούν τους παλαιούς δημοκράτες αξιωματικούς για να τους φυγαδεύσουν στη Μέση Ανατολή. Ότι υπεύθυνες γι’ αυτόν τον, σε τελευταία ανάλυση, κρυπτοκομουνισμό, ήταν οι μυστικές υπηρεσίες των Βρετανών. Κατηγορούσαν τους Βρετανούς ότι συνέχιζαν τον εφοδιασμό του ΕΛΑΣ, ενώ δεν εφοδίαζαν την ΠΑΟ»

«Ίσχυε αυτό;»

«Οι Βρετανοί ήθελαν με κάθε τρόπο να δημιουργήσουν πολιτικά και ένοπλα αντίβαρα στον ΕΛΑΣ. Δεν ήταν όμως τρελοί για να ενισχύουν οι ίδιοι τις επιχειρησιακές δυνατότητες των Γερμανών, εφοδιάζοντας αυτούς που υποπτευόντουσαν ή από ένα σημείο και μετά θεωρούσαν ένοπλους συνεργάτες τους. Γι’ αυτό οι Παοτζήδες θεωρούσαν τον Γουντχάουζ ανεκδιήγητο και παίγνιο στα χέρια του Βελουχιώτη»

«Τα πίστευαν αυτά;»

«Τα υποστηρίζουν πάντως, δεκαετίες μετά. Λες και η ολόκληρη η βρετανική αντικατασκοπεία είχε βαλθεί να εξουδετερώσει την ΠΑΟ, προκειμένου να διευκολύνει τη βουλγαρική και σοβιετική επέκταση στη Μακεδονία. Κι επειδή άμα πάρεις τον κατήφορο αναπτύσσεις μεγάλες επιταχύνσεις, οι Παοτζήδες ισχυρίζονταν ότι το ΕΑΜ είχε βάλει στο χέρι την κυβέρνηση του Καϊρου και προωθούσε μέσω αυτής την πολιτική του, εις βάρος πάντα της ΠΑΟ»

Γέλασα, αυθόρμητα. Ο Ερμής σήκωσε το χέρι και το κίνησε μερικές φορές θέλοντας να πει ότι δεν είναι τόσο απλά τα πράγματα.

«Αυτός ο πρωτόγονος αντιβρετανισμός της ΠΑΟ, αντίστοιχος αλλά διαφορετικός από τον αντιβρετανισμό του ΕΛΑΣ, βοήθησε στην πράξη ώστε να προσεγγίσουν οι Παοτζήδες τους Γερμανούς, προκειμένου να έχουν επιτέλους κάποιον που να καταλαβαίνει την αγωνία τους για τον κομουνιστικό κίνδυνο και να τους δίνει όπλα και εφόδια. Έστω κι αν αυτό τους τοποθετούσε στο γερμανικό στρατόπεδο και τους έκανε πραγματικούς εχθρούς των Βρετανών. Οι οποίοι δεν είχαν κανένα λόγο να διακινδυνεύσουν τις ισορροπίες στη υπόλοιπη Ελλάδα για να κάνουν το χατίρι των πολιτικών εξτρεμιστών της ΠΑΟ. Μετέφεραν περί τους πενήντα αξιωματικούς της ΠΑΟ στη Μέση Ανατολή και άφησαν τους υπόλοιπους στην τύχη τους»

Ο Ερμής συνέχισε την αφήγησή του.

«Στις 21 Ιανουαρίου 1944 αυτοδιαλύθηκε το τελευταίο μεγάλο ένοπλο σώμα της ΠΑΟ που είχε απομείνει, επειδή όπως είπαν είχαν εξαντληθεί τα πυρομαχικά τους. Σημειωτέον ότι αυτή η ομάδα, με επικεφαλής τον υπενωματάρχη Μήτσου, είχε αρνηθεί γερμανική πρόταση να την ανεφοδιάσουν οι Γερμανοί με όπλα, πυρομαχικά και άλλα εφόδια, με αντάλλαγμα τη δράση της κατά του ΕΛΑΣ, υπό την εποπτεία τους. Η ΠΑΟ είχε ανθρώπινο δυναμικό, αλλά αποδείχτηκε πως ήταν αδύνατον να το εξοπλίσει. Είχε λοιπόν τρεις επιλογές. Να προχωρήσει σε ανοιχτή συνεργασία με τους Γερμανούς. Να συνεργαστεί με το ΕΑΜ. Να διαλυθεί συγκρουόμενη με τον ΕΛΑΣ ή να αυτοδιαλυθεί αναίμακτα»
«Τι αποφάσισαν;»

«Η Διοικούσα Επιτροπή της ΠΑΟ αποφάσισε στις 25 Ιανουαρίου την παύση της ένοπλης δράσης, απαγόρευσε στα μέλη της την προμήθεια εξοπλισμού από τους Γερμανούς και τη χρήση του ονόματος ΠΑΟ από άλλες ένοπλες ομάδες»

«Αυτά δεν αποδεικνύουν ότι η ΠΑΟ ήταν αντιστασιακή οργάνωση;»

«Μάλλον υποδεικνύουν ότι η ηγεσία της ή αυτός που καθοδηγούσε την ηγεσία της είχαν αντιληφθεί ότι η Γερμανία είχε χάσει τον πόλεμο και μαζί με τη Γερμανία είχε χάσει και ο πραγματικός τους εχθρός, η Βουλγαρία. Δεν έπρεπε να βρεθεί λοιπόν στη λάθος όχθη του ποταμού. Εξάλλου στην απόφαση της διάλυσης της ΠΑΟ γινόταν λόγος για συνέχιση του αγώνα κατά των άλλων εχθρών της πατρίδος, δηλαδή του ΕΑΜ. Αλλά από τις εξελίξεις αποδείχτηκε και κάτι άλλο, ότι η ηγεσία της ΠΑΟ δεν είχε τον έλεγχο της οργάνωσης. Κυρίως σε ό,τι αφορούσε τους τοπικούς οπλαρχηγούς»

«Πως αντέδρασαν τα στελέχη και τα μέλη της ΠΑΟ στην απόφαση της ηγεσίας;»

«Με τρόπους που αποδεικνύουν ότι η ΠΑΟ δεν ήταν μια ενιαία οργάνωση, αλλά περισσότερο μια ομπρέλα που συστέγαζε ανομοιογενείς ομάδες και πρόσωπα. Κάποιοι αξιωματικοί εντάχθηκαν στον ΕΛΑΣ και περισσότεροι στον ΕΔΕΣ. Λίγοι, μαζί με τους τοπικούς ηγέτες της ΠΑΟ αγνόησαν τη απόφαση της Διοικούσας Επιτροπής και εξοπλίστηκαν από τους Γερμανούς για να πολεμήσουν τον ΕΛΑΣ, ενώ συνέχισαν να αυτοαποκαλούνται Παοτζήδες. Η ηγεσία της ΠΑΟ τους διέγραψε, μεταξύ αυτών και τον Κισά Μπατζάκ, αλλά αυτοί δεν έδωσαν σημασία και συνέχισαν ως το τέλος το δρόμο της ανοιχτής συνεργασίας με τους Γερμανούς, η οποία είχε ήδη αρχίσει από το Σεπτέμβριο του ’43. Σχημάτισαν τον Εθνικό Ελληνικό Στρατό, ΕΕΣ, με αρχηγούς τρεις Παπαδόπουλους. Τον Μιχαήλ, το γνωστό Μιχάλαγα της Κοζάνης, τον Κωνσταντίνο στο Κιλκίς και τον Κυριάκο, τον επονομαζόμενο Κισά Μπατζάκ, που σημαίνει κοντοπόδαρος, στην Πιερία. Αυτός ο τελευταίος, που είχε κάνει αντάρτης στον Πόντο κατά των Τούρκων, αναδείχτηκε ως ο μεγαλύτερος πολέμαρχος του ένοπλου δοσιλογισμού στη Μακεδονία»

Ο Ερμής έκανε μια κίνηση, που έδειχνε μάλλον απογοήτευση.

«Οι προσπάθειες για ενότητα ή τουλάχιστον συνεννόηση του ΕΑΜ με την ΠΑΟ συνεχίστηκαν ως το Μάρτη του ’44, όταν δημιουργήθηκε η ΠΕΕΑ»

«Τότε όμως η ΠΑΟ είχε ήδη αυτοδιαλυθεί»

Ο Ερμής χαμογέλασε.

«Τυπικά, ναι. Αλλά δεν ήταν αυτό το πρόβλημα. Το ΕΑΜ δημιούργησε μια νέα κατάσταση. Καταργήθηκαν οι πολιτικοί επίτροποι στις μονάδες του ΕΛΑΣ, ο οποίος αναφερόταν πλέον στη γραμματεία Στρατιωτικών που είχε επικεφαλής τον υποστράτηγο Μάντακα, εξαγγέλθηκε ο στόχος για μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας, αλλά και αμνηστία για όλους εκτός από εκείνους που είχαν καταδικαστεί για εσχάτη προδοσία. Το πιο σημαντικό όμως ήταν ότι στο Ιδρυτικό της ΠΕΕΑ γινόταν λόγος για εθνική αποκατάσταση και στρατηγική διαρρύθμιση των συνόρων μας»

«Αυτά που ήταν οι κεντρικοί στόχοι της ΠΑΟ!»

«Ναι. Ήταν μια άθλια πολιτική υποχώρηση του ΕΑΜ, αλλά άνοιγε διάπλατα ένα παράθυρο για τη συνεργασία με τις λεγόμενες εθνικές οργανώσεις, με το πολιτικό προσωπικό εκτός ΕΑΜ και με την κυβέρνηση του Καϊρου»

«Αλλά το ΕΑΜ είχε κατηγορήσει την ΠΑΟ ως προδοτική οργάνωση!»

«Γι’ αυτό δεν πρότεινε συνεργασία με τη ΠΑΟ, αλλά με το σώμα αξιωματικών της ΠΑΟ και τους μαχητές της ΠΑΟ, οι οποίοι δεν θα είχαν πλέον καμιά διάκριση από τους Ελασίτες. Συμφωνήθηκε να αναλάβει την ηγεσία του κοινού Γ’ Σώματος Στρατού στη Μακεδονία ο Μπακιρτζής, με επιτελάρχη της ΠΑΟ και μεικτό επιτελείο από αξιωματικούς των δύο οργανώσεων. Από τις τέσσερις μεραρχίες, ο ΕΛΑΣ θα έπαιρνε την ηγεσία σε δύο, με μεράρχους κοινής εμπιστοσύνης, και η ΠΑΟ στις άλλες δύο»

«Αυτά ακούγονται σκανδαλωδώς ευνοϊκά για τη ΠΑΟ»

Ο Ερμής έγνεψε καταφατικά.

«Κι όμως, η συμφωνία ναυάγησε. Γιατί η ΠΑΟ επέμενε να εμφανίζεται ως αυτοτελής οργάνωση και όχι ως σώμα αξιωματικών της ΠΑΟ. Αυτό όμως ήταν πρόσχημα, η αιτία ήταν ότι η ηγεσία της ΠΑΟ δεν μπορούσε να συνεργαστεί με τους κομουνιστές, οι οποίοι συνεργαζόντουσαν με τους σλάβους, σύμφωνα με το ιδρυτικό πολιτικό και ιδεολογικό αφήγημα της οργάνωσής τους, το οποίο παρέμενε κυρίαρχο μεταξύ των οπλαρχηγών που είχαν πλέον την πραγματική επιρροή στους ενόπλους της τέως ΠΑΟ. Έτσι εγκαταλείφθηκε η προοπτική της αναγνώρισης της ΠΑΟ από τους συμμάχους και άνοιξε διάπλατα ο δρόμος της πολιτικής και κυρίως της ένοπλης συνεργασίας με τους Γερμανούς. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κόπηκαν οριστικά οι γέφυρες με τους Βρετανούς, γιατί όσο περνούσε ο καιρός φαινόταν ότι αυτοί θα είναι οι νικητές»

«Η ΠΑΟ ξεκίνησε για να προστατέψει τη Μακεδονία από τους Βούλγαρους και κατέληξε να πολεμάει για λογαριασμό των Γερμανών;»

«Ναι. Ήταν μια πορεία που δεν ήταν υποχρεωτική, αλλά έγινε, για διάφορους λόγους. Αν και το DNA της ΥΒΕ, πριν γίνει ΠΑΟ είχε καθοριστεί από την Επιθεώρηση Νομαρχιών, ένα όργανο του Τσολάκογλου που ήταν ο πρώτος συνεργάτης των Γερμανών. Οι Γερμανοί είχαν να αντιμετωπίσουν εξαρχής μια φιλική προς αυτούς οργάνωση και μπόρεσαν να πετύχουν το σκοπό τους, αφού τελικά έθεσαν τις δυνάμεις της στη δική τους υπηρεσία. Οι ηγέτες της ΠΑΟ νόμισαν ότι θα προστατέψουν τη Μακεδονία από το μικρό διάβολο, τους Βούλγαρους, έχοντας καλές σχέσεις αν όχι συνεργασία με τον μεγάλο διάβολο, ο οποίος όχι μόνο αιματοκυλούσε ο ίδιος τη Μακεδονία, αλλά την πρόσφερε ολόκληρη στους Βούλγαρους, ως αντίτιμο της συμμαχίας και των υπηρεσιών τους»

Ο Ερμής έμεινε για λίγο σιωπηλός.

«Δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά, αν δούμε ποιο ήταν το προσωπικό που κυριάρχησε στην ΠΑΟ και την δραστηριότητά του στη συνέχεια. Δεν αναφέρομαι στους αρειμάνιους οπλαρχηγούς, τύπου Κισά Μπατζάκ, αλλά στα πολιτικά στελέχη και τους αξιωματικούς της οργάνωσης. Αρχής γενομένης από τον άτυπο αρχηγό, τον Χρυσοχόου, ο οποίος έδρασε αφανώς, αλλά στο τέλος έκανε μεγάλες και φανερές προσπάθειες να δημιουργήσει Τάγματα Ασφαλείας στη Θεσσαλονίκη και στη Μακεδονία. Τον Αθανάσιο Φροντιστή, ο οποίος ήταν επικεφαλής του δικτύου αντικατασκοπείας της ΠΑΟ και ο οποίος πρωτοστάτησε ώστε να αποτύχει κάθε απόπειρα συνεννόησης της ΠΑΟ με το ΕΑΜ. Στα 1951, ως ταξίαρχος, ηγήθηκε στο πραξικόπημα του ΙΔΕΑ, υπέρ του Παπάγου, το οποίο απέτυχε, αλλά οι πραξικοπηματίες αμνηστεύτηκαν. Στη συνέχεια ο αντιστράτηγος Φροντιστής ήταν ο υπεύθυνος για το σχέδιο Περικλής, για βία και νοθεία στις εκλογές του 1961, έχοντας στην ομάδα του ως βασικό στέλεχος τον Γεώργιο Παπαδόπουλο, τον ηγέτη της χούντας. Ο Ευθύμιος Κουμουτσής ήταν ο οργανωτής της παρακρατικής οργάνωσης της καρφίτσας στη Θεσσαλονίκη και μαζί με τους Παοτζήδες Κωνσταντίνο Μήτσου και Ξενοφώντα Γιοσμά συμμετείχαν στη συνομωσία που κατέληξε στη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη. Βασικό στέλεχος της ΠΑΟ ήταν και ο Νικόλαος Μουσχουντής, ο οποίος πρωταγωνίστησε στη συγκάλυψη της δολοφονίας του Πολκ, δημιουργώντας έναν ένοχο εκ του μη όντος. Ο χουντικός Στέφανος Καραμπέρης, που καταδικάστηκε για ηθική αυτουργία στη δολοφονία Τσαρουχά από τη χούντα. Και ο Κωνσταντίνος Ασλανίδης, που διετέλεσε γενικός γραμματέας αθλητισμού της χούντας.  Και πολλοί άλλοι, που δεν τους θυμάμαι τώρα»

Advertisements

5 σκέψεις σχετικά με το “ΥΒΕ – ΠΑΟ: παιγνίδια με το Διάβολο”

  1. «Όχι, αν εξαιρέσουμε τη συμμετοχή μελών της ΠΑΟ στη μάχη του Φαρδύκαμπου, το Μάρτιο του ’43, της οποίας η έκταση αμφισβητείται. Γιατί αυτή η μεγάλη επιτυχία της Αντίστασης οφειλόταν σχεδόν αποκλειστικά στις επίμονες προεργασίες και στη μαχητικότητα του ΕΑΜ. »

    Συμφωνα με τον Καλλιανιωτη στη μαχη συμμετειχαν 95 ελασιτες οι υπολοιποι ηταν χωρικοι απο τη γυρω περιοχη που δεν ανηκαν σε καποια οργανωση

    «Το ένα έφερε το άλλο, ο ΕΛΑΣ σκότωσε κάποιους αξιωματικούς στο Βόιο και οι ένοπλοι της ΕΚΑ, με επικεφαλής τον ζωέμπορο και μετέπειτα διάσημο πολέμαρχο Μιχαήλ Παπαδόπουλο ή Μιχάλαγα, ο οποίος λέγεται ότι ήδη είχε ανοιχτή συνεργασία με τους Γερμανούς, δολοφόνησαν εφτά στελέχη και μέλη του ΚΚΕ, που έπεσαν στα χέρια τους. Ανάμεσά τους ήταν το κορυφαίο στέλεχος του ΚΚΕ Σίμος Κερασίδης. Η σφαγή των επτά ήταν ο λόγος που εξαφανίστηκε από προσώπου γης η ΕΚΑ της Κοζάνης και ένας από τους βασικούς λόγους που η ΥΒΕ μετονομάστηκε σε ΠΑΟ.»

    καλα δεν εκτελεσαν «καποιους αξιωματικους» αλλα αυτους που συμμετειχαν στη μαχη του Φαρδυκαμπου και φυσικα οι αντιπαλοι του ΕΛΑΣ σφαζουν και δολοφονουν ενω οι κομμουνιστες εκτελουν.

    Κατηγορεις την ΠΑΟ για αντιβουλγαρισμο και αντικομμουνισμο δεν καταλαβαινω που ειναι ακριβως το προβλημα σου. Οι κομμουνιστες συκοφαντουσαν ολες τις υπολοιπες οργανωσεις οταν δεν επιχειρουσαν να τις διαλυσουν με τη βια και ηταν γνωστο σε ολους ποιοι ηταν οι πολιτικοι τους στοχοι ασχετα αν μερικοι μερικοι αποφευγουν να αναφερθουν σε αυτους. Οι βουλγαροι ηταν δυναμη κατοχης, οσο για τις μεταπολεμικες διεκδικησεις η Ελλαδα εθεσε θεμα στρατηγικης διαρυθμισης των συνορων.
    Καποιοι αλλοι διεθνιστες εθεταν θεμα Ανατολικης Θρακης, προφανως αν οι Βουλγαροι μεταπολεμικα δεν ανηκαν στο σωστο στρατοπεδο θα πλειοδοτουσαν σε πατριωτισμο και ισως ζητουσαν τα συνορα της χωρας να φτασουν ως τη Σοφια.

    «Όσο για τη δήθεν αποχή από τα πολιτικά θέματα, αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι τα στελέχη της ΠΑΟ είχαν υπηρετήσει στο σύνολό τους τη μοναρχία και την 4η Αυγούστου»
    Ε και; Οπως και το 100% των αξιωματικων του ελληνικου στρατου την περιοδο 40-41δηλ περιπου το 80% του ελληνων αξιωματικων. Οι αποτακτοι του 35 ηταν γυρω στις 2000 αλλα απο αυτους μολις 600 δεν ειχαν ξεπερασει την ηλικια συνταξιοδοτησης. Φυσικα οσοι προσχωρουσαν στον ΕΛΑΣ, αναβαπτιζονταν απο φασιστες σε δημοκρατες οπως πχ ο Μουστερακης επιτελαρχης της ΠΑΟ με τη γνωστη μεθοδο της ροχαλας αλα Σαραφη, γραφει ο Γουντχαουζ:
    «ο Μουστεράκης έγινε, με τη συνηθισμένη διαδικασία, διαδοχικά: προδότης, συνεργάτης των Γερμανών, αιχμάλωτος του ΕΛΑΣ και, τελικά, διοικητής μεραρχίας του ΕΛΑΣ.»

    ο «πρωτογονος αντιβρετανισμος» των παοτζηδων ποτε εκδηλωθηκε και απο ποιους; Μηπως μεταπολεμικα, κατα τη διαρκεια της κατοχης δεν ειχαν προβλημα να συνεργαζονται με αυτους μεσω του κατασκοπευτικου δικτυου Ζευς προφανως σε αυτο θα ανηκε ο Φροντιστης. Επικεφαλης του δικτυου ηταν ο αστυνομος Μαργετης. Παρομοιες αποψεις για το ρολο των Βρετανων εξεφραζαν και αλλοι εθνικοφρονες μεταπολεμικα δες πχ τι ελεγε ο Κανελλοπουλος τη δεκαετια του 60 ασχετα αν στην μεταπολιτευση ειδε το φως το αληθινο και στα πλαισια της «εθνικης συμφιλιωσης» εφτασε να υποστηριζει οτι τα κομμουνστικα καθεστωτα δεν ηταν ολοκληρωτικα αλλα αποτελουσαν ιστορικη αναγκη.

    Εδω χρειαζεται μια διευκρινηση. Το συμφωνο εθνικων ομαδων που υπογραφηκε τον Ιουλιο του 43 απο Βρετανους και αντιστασιακες ομαδες (ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ-ΕΚΚΑ) εδινε ουσιαστικα τη δυνατοτητα στον ΕΛΑΣ να εχει υπο τον ελεγχο του τη δημιουργια και αναγνωριση νεων ομαδων και φυσικα τον εφοδιασμο τους, αυτο υποστηριζει ο Τζημας σε εκθεση του.

    «Ο ΕΛΑΣ εκτιμούσε ότι η ΠΑΟ περιλαμβάνει πατριώτες αξιωματικούς, αλλά και προδότες. Φαίνεται ότι μ’ αυτό συμφωνούσαν και οι Βρετανοί, που εξαρχής είχαν δισταγμούς, αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν την ΠΑΟ και αργότερα διέταξαν τη διάλυσή της»

    Α μπα διεταξαν οι Βρετανοι τη διαλυση της ΠΑΟ, ποιος το υποστηριζει αυτο; Ο Χαμοντ, στρατιωτικος συνδεσμος στη Δ Μακεδονια λεει οτι ειχε απειλησει με διακοπη της στρατιωτικης βοηθειας αν δεν σταματουσε τις επιθεσεις ο ΕΛΑΣ και ειχε εισηγηθει την αναγνωριση της ΠΑΟ απο το συμμαχικο στρατηγειο. Και φυσικα οι επιθεσεις των κομμουνιστων εχουν αμεση σχεση με την επικειμενη κατα αυτους αποχωρηση των κατοχικων στρατευματων. Συμφωνα παντα με τον Χαμοντ ο Βαφειαδης του ειχε πει οτι δεν ειχε την αδεια απο το κομμα να επιτρεψει την αναπτυξη ανταρτικων τμηματων της ΠΑΟ.

    «Ναι. Ήταν μια άθλια πολιτική υποχώρηση του ΕΑΜ, αλλά άνοιγε διάπλατα ένα παράθυρο για τη συνεργασία με τις λεγόμενες εθνικές οργανώσεις, με το πολιτικό προσωπικό εκτός ΕΑΜ και με την κυβέρνηση του Καϊρου»
    «Συμφωνήθηκε να αναλάβει την ηγεσία του κοινού Γ’ Σώματος Στρατού στη Μακεδονία ο Μπακιρτζής, με επιτελάρχη της ΠΑΟ και μεικτό επιτελείο από αξιωματικούς των δύο οργανώσεων. Από τις τέσσερις μεραρχίες, ο ΕΛΑΣ θα έπαιρνε την ηγεσία σε δύο, με μεράρχους κοινής εμπιστοσύνης, και η ΠΑΟ στις άλλες δύο»
    «Αυτά ακούγονται σκανδαλωδώς ευνοϊκά για τη ΠΑΟ»

    Σιγα την υποχωρηση του ΕΑΜ και σιγα τις σκανδαλωδεις παραχωρησεις. Ο ρολος των αξιωματικων στον ΕΛΑΣ ηταν διακοσμητικος, κουμαντο στον στρατο του εκανε το κομμα, ο συνταγμαρχης Δημαρατος μελος αρχικα της ΠΑΟ, ενταχθηκε στον ΕΛΑΣ με παρατρυνση του Χαμοντ, ανελαβε αρχηγος μεραρχιας αλλα αποχωρησε κακην κακως στα τελη του 43.
    Πολυ καλα εκαναν και δεν ενταχθηκαν στην ΠΕΕΑ, αυτο ελειπε να γινουν συνενοχοι στην κομμουνιστικοποιηση της χωρας. Η εθνικη ενοτητα για την οποια ταχα αγωνιζοταν το κομμα ηταν κιβδηλη, αυτο που επιδιωκε ηταν η απορροφηση των αλλων οργανωσεων και η πληρης υποταγη τους.

    Συμφωνα με το Δορδανα η πληρης ρηξη με τον Κισα Μπατζακ επηλθε οταν ο ΕΛΑΣ επιτεθηκε στο χωριο του στα τελη του 43 και εκτελεσε την κορη και τη γυναικα του . (οκ ναι ξερω ειχε επαφες με τους Γερμανους απο την ανοιξη του 43) Κατι που ειχες γραψει στο αλλο μπλογκ, εδω φυσικα το προσπερνας οκ αναμενομενο. Για τα εξοπλισμενα χωρια που φυσικα δεν ηταν τυχαιο οτι ολα βρισκονταν σε στρατηγικα σημεια δηλ κοντα σε οδικες αρτηριες,πολεις ή στη γερμανοκρατουμενη περιοχη οι Βρετανοι εριχναν την ευθυνη στη βλακωδη πολιτικη του ΕΛΑΣ (αναφερει μια εκθεση τους νομιζω ο Δορδανας στο διδακτορικο του) Ο Καλλιανιωτης με τη σειρα του περιγραφει με λεπτομερειεας τις συνθηκες κατω απο τις οποιες εξοπλιστηκαν τα χωρια της Κοζανης απο τους Γερμανους και πως οι τελευταιοι ηταν ουσιαστικα θεατες στις επιθεσεις που δεχονταν απο τον ΕΛΑΣ ειδικα τους τελευταιους μηνες της κατοχης οκ αυτος ειναι απορριπτεος γιατι δεν τον εγκρινει ο γνωστος ταξικος ιστορικος.

    . «Αρχής γενομένης από τον άτυπο αρχηγό, τον Χρυσοχόου, ο οποίος έδρασε αφανώς»

    Καλα αυτο υποστηριζε η κομμουνιστικη προπαγανδα της εποχης για προφανεις λογους, δεν το δεχονται ουτε ο Χρυσοχοου ουτε τα ηγετικα στελεχη της ΠΑΟ. Συμφωνουν μαζι τους οι Καλογριας Καλλιανιωτης, αρθρο μαλιστα της εφημεριδας Εθνικη Φωνη δημοσιογραφικου οργανου της ΠΑΟ το καλοκαιρι του 43 κατηγορει τον Χρυσοχοου για στειρο αντικομμουνισμο.
    Προφανως αφελως εκεινη την περιοδο περιμεναν το ΕΑΜ να συναινεσει στην αναγνωριση της οργανωσης τους. Η ιδια εφημεριδα στα τελη του 43 θα δημοσιευσει το πλαστο συμφωνο Πετριτσιου. Με τους Καλογρια Καλλιανιωτη, που οκ ως αναθεωρητες δεν εχουν iso απο την αριστερη καμπαλ οπως θα ελεγε και ο ΣΑΘ, συμφωνει και ο Φλαισερ στην ΙΕΕ

    Οσα αναφερεις για την μετοπολεμικη πορεια καποιων στελεχων της ΠΑΟ ειναι παντελως ασχετα με τη δραση τους την περιοδο της κατοχης.
    Πληροφοριακα τα ιδρυτικα και ηγετικα στελεχη της ΥΒΕ Αβδελας Παπαθανασιου και Αργυροπουλος ηταν μελη της Εθνικης Αμυνας το 1916 (οκ δεν ηταν αποτακτοι).
    Για τον Αργυροπουλο που ειχε καταδικαστει ερημην σε θανατο απο γερμανικο στρατοδικειο, προφανως απο παρεξηγηση γιατι ως γνωστον η δραση του δεν στρεφοταν εναντιον των Γερμανων, γκουγκλαρα και διαβασα στη νεκρολογια του στους NY Times οτι ειχε συλληφθει το 1968 απο τη χουντα ως στενος φιλος του Α Παπανδρεου που προετοιμαζε υποτιθεται κινημα μετα τις εκλογες του 67. ΟΙ Βρετανοι στις εκθεσεις τους μιλουσαν για φιλελευθερους και φιλοαγγλους αξιωματικους οκ ισως δεν ηταν τοσο καλα ενημερωμενοι οσο ο σχολιαστης του οποιου επαναλαμβανεις τις αποψεις του. Ενα παραδειγμα ο φιλελευθερος πολιτευτης και βουλευτης Αγαπητος, υπευθυνος για την Κλαδουπολη στη Χαλκιδικη δηλ τη βαση διαφυγης της οργανωσης αλλα ενταξει αυτος το 42 θα φυγει για τη Μ Ανατολη θα ενταχθει στο ΕΑΜ και θα εχει ενεργοσυμμετοχη στο κινημα του 44.

    Μου αρέσει!

  2. ΜΑΣ ΧΤΥΠΟΥΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΤΑ ΣΚΥΛΙΑ ΤΟΥ ΚΡΟΥΜΟΥ
    (Άρθρο της εφημερίδας της ΠΑΟ «Ε.Μ.Ε.» (Ελευθέρα Μεγάλη Ελλάς)
    της 30ης/12/1943)

    Χίλια δυο μας έχουν δείξει ως τώρα, την άτιμη συνεργασία του ΕΑΜ με τους Βουλγάρους μογγόλους στο πεδίο της εξολόθρευσης των Ελλήνων Εθνικοφρόνων, και ειδικά των εθνικιστικών ομάδων, που πολεμούν για τα συμφέροντα της ελληνικής πατρίδος και μόνον. Μα ο θεός της Ελλάδος και η ανδρεία των ομάδων μας, βοηθούν ώστε η ατιμία να πληρώνεται πάντα, ο άνανδρος σκοπός της να μην πραγματοποιείται, και τα σκυλιά του Κρούμου να εξευτελίζονται στις μάχες, προς μεγάλη λύπη του συνεργάτου των, ΕΑΜ. Έτσι, φτάνοντας οι αντάρτες μας από το Καβαλάρι στα Στεφάνια, με προδοσία του ΕΑΜ, έπεσαν σε ενέδρα του Βουλγαρικού Ιππικού. Παρά τον άτιμο αιφνιδιασμό, με άριστη ηγεσία και υπέροχο έμψυχο υλικό, οι άνδρες μας έδωσαν στους Βουλγάρους ένα μάθημα καλό, μ’ όλην την αριθμητική υπεροχή των τελευταίων. 1 Ανθυπολοχαγός, 1 Λοχίας, και 3 στρατιώτες Βούλγαροι νεκροί, ήταν τα υπολείμματα της άτιμης συνεργασίας ΕΑΜ. Βουλγαρ. Δύο ήρωες δική μας πέθαναν σαν Έλληνες!!».

    Μου αρέσει!

  3. (f/b)

    Andreas Makrides
    Ο παρακρατικός «Εθνικός Σύνδεσμος Ελασιτών Μακεδονίας-Θράκης», στο βιβλίο του «Η προδομένη αντίστασις» αναφέρεται στην εκτέλεση των εθνικιστών αξιωματικών που είχαν ενταχθεί στον ΕΛΑΣ και είχαν πρωταγωνιστήσει στην νικηφόρο Μάχη του Φαρδύκαμπου.

    Σύμφωνα με τον εθνικιστή ηγέτη της Κοζάνης, οι εκτελεσθέντες αξιωματικοί είχαν λάβει οδηγίες για «χειρουργική επέμβαση» κατά του κομμουνισμού, με τις οποίες ωστόσο δεν συμφώνησαν – χωρίς ωστόσο να πειστεί και ο ΕΛΑΣ για τη διαφωνία τους.

    Την ίδια εκδοχή υποστηρίζει και ο Φοίβος Γρηγοριάδης στην πεντάτομη ιστορία της Αντίστασης που συνέταξε, με εμφανείς τις τύψεις για την τύχη του Πόρτη, του Μάτζιου και των υπολοίπων αξιωματικών που εκτελέστηκαν από τον ΕΛΑΣ για προδοσία. Ο Γρηγοριάδης εικάζει πως ο ταγματάρχης Αν. Λαλόπουλος είχε παραγγείλει την «χειρουργικήν επέμβασιν» – εδώ βλέπουμε τον ΕΣΕΜ-Θ να αποκαλύπτει τον εμπνευστή της.

    Απ’ ό,τι φαίνεται, οι αξιωματικοί πήγαν τζάμπα και βερεσέ.

    Την πρωτοβουλία της αποστολής τους, είχε διεκδικήσει ο Χρυσοχόου, και είχε επιβεβαιώσει το ΕΑΜ, δεδομένου ότι στη σχετική σύσκεψη είχε λάβει μέρος και ο δεσπότης Κοζάνης, ο Ιωακείμ. Η σχετική αναφορά του Χρυσοχόου βρίσκεται στο βιβλίο του Ενεπεκίδη για την εθνική αντίσταση.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s