Ενδιαφέροντα

170 χρόνια Κομμουνιστικό Μανιφέστο

Επί δέκα ημέρες συζητούσαν ακατάπαυστα και λεπτομερώς τις σημειώσεις τους ο Καρλ Μαρξ και ο Φρίντριχ Ένγκελς το Δεκέμβριο του 1847, στην κατοικία του πρώτου στις Βρυξέλλες.

Κατ’ εντολήν της διεθνούς «Ένωσης Κομμουνιστών» έπρεπε το συντομότερο δυνατόν να διατυπώσουν το «Σύμβολο της Πίστης» της εργατικής τάξης. Στον πρόλογο της γερμανικής έκδοσης του 1872 θα γράψουν:

«Το Συνέδριο που έγινε στο Λονδίνο το Νοέμβρη του 1847, ανέθεσε στους υποφαινόμενους να συντάξουν ένα διεξοδικό θεωρητικό και πρακτικό πρόγραμμα του κόμματος, που προοριζόταν για δημοσίευση. Έτσι γεννήθηκε το παρακάτω “Μανιφέστο” που το χειρόγραφό του ταξίδεψε στο Λονδίνο για να τυπωθεί, λίγες βδομάδες πριν από την (σ.σ. αποτυχημένη τελικά) Επανάσταση του Φλεβάρη», το 1848 στο Παρίσι.

Ο – 29χρονος τότε – Ένγκελς συνέταξε αρχικά τις βασικές αρχές του κομμουνισμού υπό τύπον κατηχήσεως, είχε όμως ακόμα αμφιβολίες. Έτσι, στις 24 Νοεμβρίου του 1847 έγραφε από το Παρίσι στον – 27χρονο – σύντροφό του Μαρξ: «Για σκέψου λίγο το «Σύμβολο της Πίστης» της εργατικής τάξης. Νομίζω ότι πρέπει να αφήσουμε κατά μέρος την κατήχηση και να το διατυπώσουμε ως «Κομμουνιστικό Μανιφέστο».

Τον Δεκέμβριο ο Μαρξ θα άλλαζε το ύφος και την μορφή του. Τον Ιανουάριο, οι σύντροφοί του από το Λονδίνο τον πίεζαν πλέον φορτικά να το στείλει το συντομότερο. Εκείνος όμως  καθυστερούσε θέλοντας να τελειοποιήσει κάθε φράση του χειρογράφου, ως εάν επρόκειτο να διακηρύξει τους νέους αιώνιους νόμους για την ανθρωπότητα. Όπερ και εγένετο.

Έτσι, στις 21, κατ΄ άλλους στις 23, Φεβρουαρίου 1848, πάντως πριν την 1η Μαρτίου, στην οδό Liverpool 48 στην συνοικία του Λονδίνου Bishopsgate, τυπώνονταν κρυφά τα πρώτα (γερμανικά) αντίτυπα, της – 23σέλιδης- μπροσούρας, χωρίς τα ονόματα των συγγραφέων βέβαια για ευνόητους λόγους, τα οποία μοιράστηκαν στα μέλη της «Κομμουνιστικής Ένωσης», τα οποία το περίμεναν με αδημονία. Μέχρι τις 29 Φεβρουαρίου τα πρώτα περίπου 500 αντίτυπα είχαν εξαντληθεί. Όλοι είχαν την αίσθηση ότι επρόκειτο για ένα αριστούργημα, το οποίο εκτός από το ότι ήταν ένα έργο οξυδερκές, διεισδυτικό, και διορατικό, ήταν γλαφυρό και κυρίως κατανοητό από όλους. Κανείς βέβαια δεν φανταζόταν ότι θα έγραφε ιστορία.

Ακολούθησε μια δεύτερη έκδοση 1.000 αντιτύπων στις 14 Μαρτίου και βέβαια πολλές άλλες αργότερα. Το μανιφέστο εκδόθηκε αρχικά στα αγγλικά (1850), συντομευμένο στα γαλλικά (1872) και τα φλαμανδικά, η πρώτη ρωσική έκδοση κυκλοφόρησε στη Γενεύη το 1869 σαν μπροσούρα χωρίς εξώφυλλο, χωρίς αναφορά στο συγγραφέα, τον μεταφραστή, χωρίς τόπο και χρόνο έκδοσης. Ανάμεσα στο 1871 και το 1883 μεταφράστηκε σε άλλες επτά γλώσσες και μέσα στα επόμενα 40 χρόνια κατέκτησε τον κόσμο. Μέχρι το 1917 είχε εκατοντάδες εκδόσεις σε περίπου 30 γλώσσες.

Στα ελληνικά  μεταφράστηκε για πρώτη φορά από τον λογοτέχνη Κώστα Χατζόπουλο, ο οποίος είχε ασπαστεί τον Μαρξισμό  κατά τη διάρκεια των σπουδών του στη Γερμανία. Πρωτοδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Εργάτης” του  Βόλου το 1908 με τον τίτλο “Προκήρυξη του Κοινωνιστικού Κόμματος»  και εκδόθηκε ως μπροσούρα από το «Σοσιαλιστικό Κέντρο Αθηνών» το 1913, η οποία τυπώθηκε στο τυπογραφείο της «Εφημερίδας των Εργατών» με τον τίτλο «Το κοινωνιστικό Μανιφέστο».

Τον κόσμο μπορεί να μην τον άλλαξε, αλλά σίγουρα τον συντάραξε με το ανατρεπτικό του μήνυμα. Η απήχησή του αποδείχτηκε τεράστια, αφού ήταν συνάμα και ιδιαίτερα ελπιδοφόρο. Η φλογερή του πρόσκληση για το γκρέμισμα του καθεστώτος της εκμετάλλευσης του προλεταριάτου  δεν περιέχεται ίσως πουθενά πιο περιεκτικά από τις τελευταίες τoυ φράσεις:  «Οι κυρίαρχες τάξεις ας τρέμουν μπροστά στην κομμουνιστική επανάσταση! Οι προλετάριοι δεν έχουν να χάσουν τίποτα άλλο εκτός από τις αλυσίδες τους. Αλλά θα κερδίσουν όλο τον κόσμο. ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΟΙ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΕΝΩΘΕΙΤΕ!»

Την σύγκρισή του όμως με τις θρησκείες δεν την απέφυγε τελικά αφού το Μανιφέστο ευαγγελιζόταν ένα νέο δίκαιο κόσμο και έμελλε να καταστεί η Βίβλος της εργατικής τάξης. Αλλά και εκδοτικά η σύγκριση είναι αναπόφευκτη, αφού έχει εν τω μεταξύ περισσότερες εκδόσεις από την ίδια την  Βίβλο, ενώ κατάφερε να την πλησιάσει και κυκλοφοριακά. Το «Μανιφέστο του Κομουνιστικού Κόμματος», όπως είναι ο ακριβής τίτλος της πρώτης έκδοσης στην γερμανική γλώσσα, έχει γίνει στο μεταξύ το δεύτερο «best seller» στον δυτικό κόσμο με 500.000 εκ.αντίτυπα. (Η Βίβλος έχει κυκλοφορήσει σε 2-3 δισ. αντίτυπα. Το Κοράνι είναι πάντως σε παγκόσμιο επίπεδο τρίτο με 800.000 αντίτυπα, ενώ το έργο του Μάο «Αποφθέγματα του Προέδρου Μάο», το «Κόκκινο Βιβλιαράκι» με 1-1,5 δισ. αντίτυπα είναι μάλλον εκτός σύγκρισης λόγω του πληθυσμού της Κίνας). Το Μανιφέστο αποτελεί τεράστια εκδοτική επιτυχία αν σκεφτεί κανείς ότι η Βίβλος και το Κoράνι, διαδίδονται από καθιερωμένους θεσμούς όπως η εκκλησία και το κράτος, ενώ  το ίδιο δεν έτυχε φυσικά της ίδιας υποστήριξης -πλην των κομμουνιστικών χωρών-,  και συχνά ήταν απαγορευμένο.

Το μνημειώδες έργο  ξεκινά με την περίφημη και γνωστή σε όλους φράση: «Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ευρώπη, το φάντασμα του κομμουνισμού». Οι 9.600 λέξεις του έμελλε να έχουν ταχύτερη διάδοση από το «Πάτερ Ημών» με τις 56 λέξεις, τις «Δέκα Εντολές» με τις 297 και την «Διακήρυξη της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας» με τις 300, όπως υποστηρίζουν ειδικοί. Είναι μάλιστα κατά τον Βρετανό μαρξιστή ιστορικό, διανοούμενο και συγγραφέα Έρικ Χομπσμπάουμ το πολιτικό κείμενο με την μεγαλύτερη διάδοση και αναγνωσιμότητα και επιρροή  στον κόσμο μετά την «Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη της Γαλλικής Επανάστασης».  Πρόκειται ασφαλώς για ένα κείμενο ιστορικής σημασίας, όπως βεβαιώνει η ανθεκτικότητα και η δύναμή του, αφού  κυοφόρησε μάλιστα και μια επανάσταση, την Οκτωβριανή. Μπορεί κανείς να το απορρίψει, να το επικρίνει, αλλά να το αγνοήσει σίγουρα όχι. Aποτελεί μάλιστα από το 2013 μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNΕSCO.

Έκθεση για τα 200 χρόνια από τη γέννηση του Μαρξ

Από τότε που κυκλοφόρησε κύλησε πολύ νερό στον Τάμεση, τον Ρήνο και τον ποταμό  Μόσκβα.  Σήμερα έχει μεταφραστεί σχεδόν σε όλες τις γλώσσες του κόσμου και έχει διαδοθεί σε όλες τις ηπείρους. Φέτος, θα εκτεθούν για πρώτη φορά 247 συνολικά εκδόσεις του από 59 χώρες στο Μουσείο  «Rheinisches Landesmuseum» της γενέτειρας του Μαρξ (1818-1883), στη δυτικογερμανική πόλη Τρίερ. Αφορμή της έκθεσης (η οποία θα διαρκέσει από τις 5 Μαΐου έως τις 21 Οκτωβρίου 2018) είναι η συμπλήρωση 200 χρόνων από την γέννησή του Μαρξ. Πρόκειται για εκδόσεις οι οποίες προέρχονται από κάθε γωνιά της γης: από την Αιθιοπία έως την Ινδία, από τη Συρία έως τη Σενεγάλη, από τις ΗΠΑ έως τις νήσους Φερόες, τις οποίες δάνεισε το «Iστορικό Κέντρο» της πόλης Βούπερταλ. Θα υπάρχουν εκδόσεις σε 59 γλώσσες ή διαλέκτους μεταξύ των οποίων και άγνωστες, όπως δυτικοαφρικανικών χωρών  όπως η Σενεγάλη και η ρωσική ομόσπονδη δημοκρατία του Νταγκεστάν.

«Το κομμουνιστικό Μανιφέστο διαδόθηκε όχι μόνο σε χώρες όπου δημιουργήθηκε ένα ισχυρό εργατικό κίνημα ή στις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού, αλλά και σε χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής όπου ο καπιταλισμός δεν είχε καν εμφανιστεί και βρήκε ευήκοα ώτα», λέει ο δρ. Χάινριχ Γκέμκοφ ο διευθυντής του «Ιστορικού Κέντρου» του Βούπερταλ, ένας από τους λίγους ερευνητές της πρώην Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας οι οποίοι επιτρέπονταν να ταξιδέψουν στο εξωτερικό.

Η μικρότερη σε μέγεθος έκδοση προέρχεται από την Ουγγαρία. Εκτίθεται επίσης και το μοναδικό χειρόγραφο του Καρλ Μαρξ, το οποίο δεν είναι πάντως ένα από εκείνα που μελετούσαν με τον Ένγκελς τον Δεκέμβριο του 1847.

Οι διαφορετικές εκδόσεις της συλλογής αποτυπώνουν  την εκδοτική ιστορία του. Ορισμένες έχουν φιλοτεχνηθεί από γνωστούς καλλιτέχνες ή έχουν ειδικές αφιερώσεις. Ο Σύρος κομμουνιστής ηγέτης Καλέντ Μπακντάς,   το πρώτο μέλος κομμουνιστικού κόμματος το οποίο εξελέγη σε αραβικό κοινοβούλιο, έχει μια προσωπική αφιέρωση  σε αραβική έκδοση του 1955.

Οι γερμανικές εκδόσεις τεκμηριώνουν τη γερμανική ιστορία ιδίως με τους προλόγους τους. Ο αριθμός των αντιτύπων που έχουν κυκλοφορήσει αποδεικνύουν την απήχηση του Κομμουνιστικού Μανιφέστου: το παλαιότερο αντίτυπο, το οποίο χρονολογείται από το 1891, κυκλοφόρησε σε 15.000 αντίτυπα, ενώ 70 χρόνια αργότερα ο ανατολικογερμανικός εκδοτικός οίκος «Dietz» από το 1963 έως το 1972  τύπωσε   1,5 εκατομμύρια αντίτυπα.

Η έκθεση οργανώνεται από το γερμανικό υπουργείο Πολιτισμού μετά από σχετική απόφαση του γερμανικού Κοινοβουλίου και είναι υπό την αιγίδα του προέδρου της Δημοκρατίας Φρανκ-Βάλτερ Στάινμάιερ, ο οποίος και θα την εγκαινιάσει.

Πηγή: Πρακτορείο Magazine

 

Πηγή: 170 χρόνια Κομμουνιστικό Μανιφέστο

Advertisements

Μια σκέψη σχετικά μέ το “170 χρόνια Κομμουνιστικό Μανιφέστο”

  1. «Η έκθεση οργανώνεται από το γερμανικό υπουργείο Πολιτισμού μετά από σχετική απόφαση του γερμανικού Κοινοβουλίου και είναι υπό την αιγίδα του προέδρου της Δημοκρατίας Φρανκ-Βάλτερ Στάινμάιερ, ο οποίος και θα την εγκαινιάσει»

    Για φαντάσου!

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: