Δεκέμβρης, ΕΔΕΣ

Η επίθεση του ΕΛΑΣ και η τελική καταστροφή του ΕΔΕΣ (21 Δεκεμβρίου 1944) 

 

Ιωάννης Φιλίστωρ

Όταν ξέσπασαν τα «Δεκεμβριανά» το 1944, ως γνωστόν, η Ελληνική Κυβέρνηση δεν είχε υπό τον άμεσο έλεγχο της κανένα τμήμα της Ελληνικής Επικράτειας πλην κάποιων οικοδομικών τετραγώνων γύρω από το ιστορικό ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετάνια». Ο ΕΑΜ – ΕΛΑΣ είχε επικρατήσει σε όλη την ύπαιθρο, ενώ τα λίγα Βρετανικά στρατεύματα στην Πάτρα και στην Θεσσαλονίκη είχαν κυκλωθεί από υπέρτερες δυνάμεις του ΕΛΑΣ (Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός), που όμως τηρούσαν στάση αναμονής περιμένοντας το αποτέλεσμα της μάχης των Αθηνών. Στις 1.1.1945 βέβαια, υπάρχουν 2 ραδιοτηλεγραφήματα που στέλνονται από την ηγεσία του ΚΚΕ – ΕΑΜ στην Αθήνα και καλούν τα εκεί στρατεύματα να επιτεθούν αμέσως κατά των Άγγλων (ΚΚΕ επίσημα κείμενα τ. πέμπτος) τα οποία όμως δεν υλοποιήθηκαν

Η μοναδική περιοχή της Ελλάδας εκείνη την κρίσιμη στιγμή, που βρισκόταν εκτός κομμουνιστικού ελέγχου, ήταν η Ήπειρος. Η περιοχή αυτή βρισκόταν υπό τον έλεγχο των δυνάμεων της αντιστασιακής οργάνωσης ΕΔΕΣ (Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος) του στρατηγού Ναπολέοντος Ζέρβα. Ο Ζέρβας είχε υπό τις διαταγές του γύρω στους 9.000 καλά οργανωμένους αντάρτες και είχε υπό τον έλεγχο του την Πρέβεζα, την Φιλιππιάδα, την Ηγουμενίτσα, όλο τον ορεινό όγκο του Σουλίου και φυσικά τα Ιωάννινα που λίγους μήνες πριν είχε απελευθερώσει. Ο ΕΔΕΣ (η αλλιώς Εθνικές Ομάδες Ελλήνων Ανταρτών) βρισκόταν σε διαδικασία αφοπλισμού και αποστράτευσης, ακολουθώντας τις οδηγίες της Ελληνικής Κυβέρνησης που είχε υπογράψει νόμο που προέβλεπε την αποστράτευση όλων των αντιστασιακών ομάδων. Continue reading «Η επίθεση του ΕΛΑΣ και η τελική καταστροφή του ΕΔΕΣ (21 Δεκεμβρίου 1944) «

Advertisements
ΕΔΕΣ, ΕΛΑΣ, Κατοχή

Γοργοπόταμος, συνοπτική αφήγηση

assets_large_t_420_7279226

Επειδή για τον Γοργοπόταμο αναπαράγονται συνεχώς πολλές παρεξηγήσεις και ανακρίβειες, θα προσπαθήσω να ξεκαθαρίσω ορισμένα σημεία.

  1. Οι Άγγλοι σαμποτέρ, με επικεφαλής τον συνταγματάρχη Μάγιερς, έπεσαν με αλεξίπτωτα στην περιοχή του ΕΛΑΣ, στη Γκιώνα, και ήρθαν σε επαφή, καταρχήν, με την ομάδα του Καραλίβανου.
  2. Οι Άγγλοι ήξεραν για τον ΕΛΑΣ και τον Βελουχιώτη – και αντιστρόφως. Αλλά η εντολή που είχαν ήταν να συνεργαστούν με τον Ζέρβα και μόνο αν αυτό δεν ήταν δυνατόν να προσπαθήσουν για εναλλακτική λύση. Ο Γούντχαους έφυγε στις 2 Νοεμβρίου πεζοπορώντας από τη Γκιώνα για την Ήπειρο, για να βρει τον ΕΔΕΣ και ο Μάγιερς δεν ενημέρωσε τον ΕΛΑΣ (ή οποιονδήποτε άλλον) για την αποστολή που είχε αναλάβει, μέχρι την επιστροφή του Γούντχαους, μαζί με τον Ζέρβα και τους αντάρτες του ΕΔΕΣ. Στο μεταξύ είχε περάσει ολόκληρος ο Οκτώβριος.
  3. Στη διαδρομή του ο Γούντχαους πέρασε από Ευρυτανία, όπου βρισκόταν ο Βελουχιώτης, ο οποίος είχε μαζί του τέσσερις αλεξιπτωτιστές της ομάδας των σαμποτέρ. Τον ειδοποίησε να τους στείλει στον Μάγιερς, χωρίς άλλη επαφή ή συνεννόηση.

Continue reading «Γοργοπόταμος, συνοπτική αφήγηση»

Αναπαραγωγές, ΕΔΕΣ, ΕΛΑΣ

Η Αγγλική βοήθεια στον ΕΔΕΣ και τον ΕΛΑΣ

994670813_orig

Για τον ΕΔΕΣ παρατίθεται η Έκθεση του Διοικητή της Force 133, KV Burker Benfield, στις 27.12.1944. Γράφτηκε μετά τη διάλυση του ΕΔΕΣ από τον ΕΛΑΣ εντός τριημέρου, τον Δεκέμβριο του 1944 και επιχειρεί να απαντήσει στις αιτιάσεις του Ζέρβα για ελλιπή εφοδιασμό, με μόλις καλυπτόμενη οργή.

Θέμα Πολεμοφόδια και εφόδια για τον Ζέρβα

Απόρρητο

Αθήνα 27 Δεκεμβρίου ’44 …

  1. Σχετικά με τις αιτιάσεις από μέρους του στρατηγού Ζέρβα αναφορικά προς την έλλειψη υποστήριξης προς τον ίδιο από μέρους των Βρετανών, θα ήθελα να καταγραφεί ότι, κατά τη γνώμη μου, οι λόγοι που επικαλείται ο Ζέρβας σε ό,τι αφορά την αποτυχία του, να προβάλει αποτελεσματική αντίσταση στις επιθέσεις του ΕΛΑΣ, χρήζουν διευκρινήσεως.
  2. Η αντίσταση που προέβαλε ο Ζέρβας στον Γερμανό εισβολέα στις αρχές του 1944 ήταν πολύ περιορισμένη. Πράγματι, κατά τον μήνα Ιούνιο, διάταξα τον αντισυνταγματάρχη Barnes να καλέσει τον Ζέρβα να εντατικοποιήσει τις επιχειρήσεις του προς ενίσχυση των ανταρτών που προέβαιναν σε επιχειρήσεις διασχίζοντας την αλβανική μέθοδο (σημ. προφανώς: μεθόριο) Έχουν καταγραφεί αυτές οι οδηγίες και είναι διαθέσιμες από Force 133 H.Q., Κάιρο. Δόθηκαν διαταγές στον Ζέρβα να επιτεθεί στα Γιάννινα, ένα σημαντικό κέντρο των Γερμανών, το οποίο, κατά τη δεδομένη χρονική στιγμή, το υπερασπίζονταν πολύ ασθενείς δυνάμεις. Ο Ζέρβας συμμορφώθηκε κατ΄ επίφασιν με τις οδηγίες αυτές προβαίνοντας σε μετακινήσεις στρατευμάτων, η επίθεση όμως ποτέ δεν πραγματοποιήθηκε, καθώς οι Γερμανοί, από πλευράς δυνάμεων, ήσαν σε θέση να ανακαταλάβουν τα Γιάννινα και εγώ, παρά τη θέλησή μου, βρέθηκα υποχρεωμένος να ανακαλέσω την επίθεση. Κατόπιν ωρίμου σκέψεως φρονώ ότι αν ο Ζέρβας είχε δείξει λιγότερη χαλαρότητα, θα είχε καταστεί δυνατόν να καταφερθεί ένα ισχυρό πλήγμα στους Γερμανούς.

Continue reading «Η Αγγλική βοήθεια στον ΕΔΕΣ και τον ΕΛΑΣ»

ΕΔΕΣ

Ο Chris Woodhouse για τον ΕΔΕΣ και το Ναπολέοντα Ζέρβα

Οι υπογραμμίσεις είναι της πηγής.
Από το βιβλίο του Christopher Woodhouse, «Το μήλο της έριδος» [εκδοτικό ΕΞΑΝΤΑΣ, αναπαραγωγή από το ΤΟ ΒΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ, σε μετάφραση Σοφίας Σφυρόερα, έκδοση 2009, σελίδες 108-130]
γ) O ΕΔΕΣ. Όπως το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, έτσι και η στρατιωτική οργάνωση του στρατηγού Ζέρβα είχε πολιτικές ρίζες στην Αθήνα. Οι ένοπλες δυνάμεις της κατέλαβαν θέσεις στη Βορειοδυτική Ελλάδα, το καλοκαίρι του 1942- η πολιτική τους οργάνωση ιδρύθηκε στην Αθήνα λίγο ενωρίτερα. Δεν διακρίνονταν όμως με διαφορετικές επωνυμίες η πολιτική από τη στρατιωτική οργάνωση: και οι δύο ονομάστηκαν ΕΔΕΣ, δηλαδή «Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος». Αυτή η ενοποίηση πολιτικής και στρατιωτικής δομής προξένησε, παράδοξα, έλλειψη συντονισμού μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής τακτικής- κι αυτό επειδή, αντί να κατευθύνονται από δύο παράλληλες ηγεσίες, όπως το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ, είχαν μία μόνο ηγεσία, που δεν μπορούσε να βρίσκεται σε δύο γεωγραφικούς χώρους ταυτόχρονα. Η πολιτική δράση αναπτυσσόταν κυρίως στην Αθήνα- η στρατιωτική, κυρίως στα βουνά. Ο επίτιμος αρχηγός του ΕΔΕΣ, ο στρατηγός Πλαστήρας, δεν βρισκόταν ούτε στην Αθήνα ούτε στα βουνά, αλλά στη Νότια Γαλλία- στην Αθήνα τον υποκαθιστούσε μια επιτροπή και στα βουνά ο στρατηγός Ζέρβας,που έμεινε εκεί από τα μέσα του 1942 ως το δεύτερο μισό του 1944. Continue reading «Ο Chris Woodhouse για τον ΕΔΕΣ και το Ναπολέοντα Ζέρβα»
ΕΔΕΣ

Εβδομήντα χρόνια από την Μάχη του Μακρυνόρους 

 

Του Άγγελου Κωβαίου

Εβδομήντα χρόνια συμπληρώθηκαν πριν από λίγες ημέρες (στις 22 Ιουλίου -σημ: 2013), από την ολοκλήρωση μίας εκ των σημαντικότερων μαχών της περιόδου της Εθνικής Αντίστασης.

Η Μάχη του Μακρυνόρους στην οποία βρέθηκαν αντιμέτωπες ολιγάρθμες ομάδες Ελλήνων ανταρτών υπό τον Στυλιανό Χούτα, με την ιταλική μεραρχία «Μπρένερο» και τμήματα της γερμανικής μεραρχίας «Εντελβάις», αποδείχθηκε καθοριστικής σημασίας επιχείρηση για την έκβαση του πολέμου στην Ευρώπη και θεωρείται μία από τις σημαντικότερες της περιόδου.
Παρά ταύτα, παραμένει έως και σήμερα σχεδόν άγνωστη στο ευρύ κοινό, κυρίως επειδή δεν υπήρξε απόπειρα και επιδίωξη πολιτικής της εκμετάλλευσης.

Continue reading «Εβδομήντα χρόνια από την Μάχη του Μακρυνόρους «

ΕΔΕΣ

Η έκθεση του Ζέρβα για τον Γοργοπόταμο

Τμῆμα Συνοπτικῆς Ἐκθέσεως ποὺ κατέθεσε ὁ Ν. Ζέρβας στὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τὸ 1949:
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΙΣ 
Μετὰ τινῶν στοιχείων τῆς ὀργανώσεως Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν Ἐθνικὸς
Δημοκρατικὸς Ἑλληνικός Σύνδεσμος “ΕΔΕΣ” καὶ τῶν Ἐθνικῶν Ὁμάδων Ἑλλήνων Ἀνταρτῶν
“ΕΟΕΑ”  τοῦ ΕΔΕΣ.
Πρὸς
Τὸ Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν
ΕΝΤΑΥΘΑ

Διὰ τοῦ ἀναγκαστικοῦ νόμου 844/948 προβλέπεται ἡ διαδικασία τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν κατὰ τὴν κατοχὴν Ὀργανώσεων Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως καὶ τῆς δράσεως ἐκάστης τῶν ὀργανώσεων τούτων καὶ τῶν μετασχόντων εἰς ταῦτας.

Διακρίνονται διὰ τοῦ ἂνω Νόμου δύο στάδια τοιαύτης ἐνεργείας. Ἦτοι πρῶτον στάδιον περιλαμβάνον τὴν ἀναγνώρισιν τῶν Ὀργανώσεων (Άρθρον 6ον) καὶ δεύτερον τοιοῦτον περιλαμβάνον τὴν ἀναγνώρισιν τῆς δράσεως τῶν μετασχόντων εἰς ταύτην (άρθρον 7ον). Continue reading «Η έκθεση του Ζέρβα για τον Γοργοπόταμο»

Αναπαραγωγές, Βελουχιώτης, ΕΔΕΣ, ΕΛΑΣ

Μια λεπτομέρεια του Εμφυλίου (1943), με την υπογραφή του Άρη Βελουχιώτη 

ΓΕΝΙΚΟΝ ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ

Προς την ΥΙΙΙ Μεραρχίαν Χαλίκι

Ως υπεύθυνος διαχειριζόμενος το ζήτημα της εκκαθαρίσεως του ΕΔΕΣ επί των υμετέρων ενεργειών έχω να παρατηρήσω:

α) Πολιτικώς και από στρατηγικής και τακτικής άποψης του πόλεμου μας εναντίον του εσωτερικού (Ζέρβας – Αντίδραση) και εξωτερικού (Γερμανοί) εχθρού, η ενέργεια σας να αποσύρετε τις εναντίον του ΕΔΕΣ δυνάμεις για να τις συμπτύξετε και προβάλετε αντίσταση στους προς Μέτσοβο ενεργούντες Γερμανούς, είναι απολύτως εσφαλμένη και ασύμφορος.

β) Κατά την γνώμη μου είναι χίλιες φορές προτιμότερο να διανοίξουν οι Γερμανοί την οδόν Ιωαννίνων – Μετσόβου – Καλαμπάκας, παρά να εξακολουθήσει υφιστάμενος ο ΕΔΕΣ, έστω για μια εβδομάδα ακόμη. Continue reading «Μια λεπτομέρεια του Εμφυλίου (1943), με την υπογραφή του Άρη Βελουχιώτη «