ΕΛΑΣ

Το Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Ναυτικό (ΕΛΑΝ)

Το ΕΛΑΝ ήταν το ναυτικό του ΕΛΑΣ. Για το ΕΛΑΝ ο κόσμος γνωρίζει μόνο το τραγούδι που έγραψε ο Μίκης Θεοδωράκης ([1]) Ωστόσο, η δράση του υπήρξε αξιόλογη.

Η ΠΕΕΑ στις αρχές Ιουλίου του ’44 οργάνωσε τη Ναυτική Υπηρεσία, στην οποία ενέταξε επτά τακτικές μοίρες του ΕΛΑΝ, την ανεξάρτητη Μοίρα Αργολικού – Ερμιονίδας και τον ανεξάρτητο στολίσκο του Μαλλιακού. Ενδεικτική είναι η δράση της  5ης Μοίρας Ανατολικής Μακεδονίας – Δυτικής Θράκης, η οποία είχε αρχίσει να αναπτύσσεται μεθοδικά από το καλοκαίρι του ’43. Συνέχεια ανάγνωσης «Το Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Ναυτικό (ΕΛΑΝ)»

ΕΛΑΣ

Ο ΕΛΑΣ στη Ρούμελη

Οι μάχες με τους Ιταλούς ξεκίνησαν το 1942 σε Ρεκκά, Κρίκελλο, Γοργοπόταμο, Οβριακή, Χρύσω και Μικρό Χωριό, στην Ευρυτανία και συνεχίστηκαν το ’43 με εισβολή στη Λιβαδειά και απελευθέρωση κρατουμένων την άνοιξη και μάχες σε Παύλιανη, Αγία Ευθυμία Φωκίδας, Γραβιά και, κυρίως, με την απελευθέρωση του Καρπενησίου, στις 28 Απριλίου. Συνέχεια ανάγνωσης «Ο ΕΛΑΣ στη Ρούμελη»

ΕΛΑΣ

Η μάχη της σοδειάς των Θεσσαλών, 1944

Η Θεσσαλία είχε τον μεγαλύτερο αριθμό ανταρτών στον ΕΛΑΣ, ανάλογα με τον πληθυσμό της. Πολλές φορές οι Θεσσαλοί πέρασαν σε Ήπειρο και Ρούμελη, για να βοηθήσουν. Μάχες με τους Ιταλούς δόθηκαν στη Μερίτσα της Καλαμπάκας και στην Πύλη Τρικάλων. Κατάφεραν να μείνει η Καρδίτσα ελεύθερη πόλη για πολλούς μήνες στα 1943. Έφτιαξαν αντάρτικο αεροδρόμιο στη Νευρόπολη, κοντά στην Καρδίτσα, που λειτούργησε ως το τέλος χωρίς να το ανακαλύψουν οι Γερμανοί. Έκαναν σκληρά σαμποτάζ στη σιδηροδρομική γραμμή, με κορυφαία την ανατίναξη ενός τραίνου με εκατοντάδες θύματα, το Φλεβάρη του ’44. Αλλά, η εμβληματική μάχη και νίκη του ΕΛΑΣ της Θεσσαλίας ήταν η μάχη της σοδειάς, το τελευταίο καλοκαίρι της Κατοχής ([1]) Ολόκληρος ο θεσσαλικός κάμπος σπαρμένος και έτοιμος για θέρισμα. Χιλιάδες και χιλιάδες στρέμματα. Οι Γερμανοί περίμεναν πως και πως τη συγκομιδή, για να την αρπάξουν. Συνέχεια ανάγνωσης «Η μάχη της σοδειάς των Θεσσαλών, 1944»

ΕΛΑΣ

Οι άνθρωποι του ΕΛΑΣ

Η ένταξη στον ΕΛΑΣ ή την ΠΕΑΝ ή τον ΕΔΕΣ ήταν μια κατεξοχήν πολιτική πράξη, έστω κι αν γινόταν αυθόρμητα ή ανεπίγνωστα. Άλλαζε η ζωή σου, αποκτούσε άλλο νόημα. Αναλάμβανες ευθύνες, γινόσουν μέρος μιας συλλογικής προσπάθειας που άλλοτε σε γέμιζε περηφάνια και άλλοτε σε έβαζε μπροστά σε σκληρά διλήμματα πολιτικής ή ανθρωπιάς. Στα οποία έπρεπε να απαντήσεις γρήγορα και να συνεχίσεις, καθώς οι εξελίξεις ήταν καταιγιστικές και δεν υπήρχε χρονική άνεση για αναστοχασμό και ανάλυση σε βάθος. Άλλαζες εσύ ο ίδιος, σαν άνθρωπος. Εκδήλωνες πλευρές του εαυτού σου που αλλιώς θα έμεναν για πάντα αφανείς, σκοτεινές. Συνέχεια ανάγνωσης «Οι άνθρωποι του ΕΛΑΣ»

ΕΔΕΣ, ΕΛΑΣ

Η Συμφωνία της Ροβέλιστας

Ακόμα δεν είχαν χαλάσει οι σχέσεις με τον ΕΛΑΣ, αν και πάντα υπήρχαν μικροεντάσεις. Μάλιστα το Δεκέμβρη του 1942 υπογράφτηκε  στη μονή Ροβέλιστας στην Άρτα ένα  σύμφωνο συνεργασίας ανάμεσα στον ΕΛΑΣ που εκπροσωπούσαν ο Άρης Βελουχιώτης και ο Τάσος Λευτεριάς  και στον ΕΔΕΣ που εκπροσωπούσαν ο Ναπολέων Ζέρβας και ο Κομνηνός Πυρομάγλου, παρουσία του Γουντχάουζ. Ήταν μία συμφωνία τόσο καλή, που δεν θα μπορούσε να είναι αληθινή. Συνέχεια ανάγνωσης «Η Συμφωνία της Ροβέλιστας»

ΕΛΑΣ

Ένας Ταγματασφαλίτης γράφει για την ΕΠΟΝ

Στα 1952 εκδόθηκε ένα βιβλίο με τίτλο Ιστορία των Ταγμάτων Ασφαλείας. Συγγραφέας ήταν ο  Διονύσιος Παπαδόπουλος, πρώην διοικητής του Τάγματος Ασφαλείας Μελιγαλά. Πέρα από τα αναμενόμενα, το βιβλίο ασχολείται εκτενώς με την ηθική (την ανηθικότητα) της ΕΠΟΝ. Ενδεικτικά: Συνέχεια ανάγνωσης «Ένας Ταγματασφαλίτης γράφει για την ΕΠΟΝ»

Βάρκιζα, ΕΛΑΣ

Πως χάθηκε το αρχείο του ΕΛΑΣ

ac89396fafe1d0c64e235ed00b92e510.jpg

Η κάθοδος της ηγεσίας της Αριστεράς στην πρωτεύουσα έγινε χωρίς επεισόδια.  Τη φάλαγγα της την προστάτευε ένοπλη βρετανική συνοδεία. Ούτε στη διαδρομή ούτε κατά την άφιξη στην Αθήνα επέτρεψαν οι Άγγλοι Να γίνει έρευνα στους διάφορους σταθμούς ελέγχου (“μπλόκα”).  έτσι έμειναν άθικτα τα αρχεία – όσα δεν αποκρύφτηκαν στα βουνά – που έφερε μαζί της η ηγεσία. Χάθηκε όμως το ιστορικό αρχείο του ΕΛΑΣ με πολύτιμο υλικό που περιλάμβανε μεταξύ άλλων ημερολόγια των πρωτοπόρων ανταρτών,  αλλά και άφθονα στοιχεία από επικές όσο πιο σκοτεινές σελίδες του αγώνα, του οποίου η συγκέντρωση και κατόπιν η αξιοποίηση είχαν ανατεθεί σε έναν δημοσιογράφο από την Κεντρική Επιτροπή του ΕΛΑΣ. Συνέχεια ανάγνωσης «Πως χάθηκε το αρχείο του ΕΛΑΣ»

ΕΛΑΣ

Γερμανική κατοχή, αντίσταση και εμφύλιος πόλεμος στη Βοιωτία (1941-1949)

diamantis01

Διαμαντής – Ορέστης – Γιώτης

1. Εισαγωγή

Η σημαίνουσα γεωγραφική θέση της Βοιωτίας στο πλαίσιο του ενιαίου Νομού Αττικοβοιωτίας ως ενδοχώρας της Αττικής και τμήματος της τότε νευραλγικής εθνικής οδού Αθηνών-Ιωαννίνων που διερχόταν από τη Βοιωτία μέσω Βιλλίων-Δεσφίνας-Αράχoβας, έπαιξε ιδιαίτερο ρόλο σε όλη την δεκαετία του ’40. Συνέχεια ανάγνωσης «Γερμανική κατοχή, αντίσταση και εμφύλιος πόλεμος στη Βοιωτία (1941-1949)»

ΕΛΑΣ

Η Αντίσταση και ο ΕΛΑΣ: μία αποτίμηση 

Γιώργος Μαργαρίτης

Το κείμενο βρίσκεται στο έργο Ιστορία των Ελλήνων, τόμος 16, σελ 511-523, εκδόσεις Δομή

Στην σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας , η δημιουργία και η ανάπτυξη του  ΕΛΑΣ , όπως και  του όλου κινήματος  που ονομάστηκε Αντίσταση , είναι φαινόμενο μοναδικό,  κομβικό  για την κατανόηση της πολυκύμαντης ιστορίας της χώρας στον  20ό αιώνα. Αλλά και στο  διεθνές επίπεδο σπανίζουν οι αντίστοιχες καταστάσεις Ο ΕΛΑΣ δεν δημιουργήθηκε με  την ενίσχυση, τις εντολές και την στήριξη ενός εγκατεστημένου κρατικού μηχανισμού, όπως έγινε με το –περιορισμένων διαστάσεων–αντάρτικο στη Γαλλία ή το αντίστοιχο και πολύ πιο σημαντικό στη Σοβιετική Ένωση. Συνέχεια ανάγνωσης «Η Αντίσταση και ο ΕΛΑΣ: μία αποτίμηση «

ΕΛΑΣ

Το ΕΛΑΝ Κορινθιακού

ΕΛΑΝ

Ιάσονας Χανδρινός

Το «Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Ναυτικό (ΕΛΑΝ)» ήταν το αποκορύφωμα της οργανωμένης αντιστασιακής δραστηριότητας στις ελληνικές θάλασσες κατά την περίοδο της Κατοχής. Η χρήση πλωτών μέσων από τις οργανώσεις του ΕΑΜ συστηματοποιήθηκε στις αρχές του 1944, όταν στις παραλιακές περιοχές συγκροτήθηκε ένα ετερόκλητο σύνολο σκαφών –είτε πλοία διαφόρων τύπων (τρεχαντήρια, μπρατσέρες, καΐκια, τσερνίκια) που νοίκιαζαν οι οργανώσεις από τους καραβοκύρηδες, είτε εξοπλισμένα γερμανικά σκάφη που είχαν πέσει στα χέρια των ανταρτών– που αναλάμβαναν μεταφορές τροφίμων, ανταρτών, τραυματιών και εφοδίων στις ανταρτοκρατούμενες περιοχές (ακόμα και μέχρι τα νησιά και τη μικρασιατική ακτή) και «πειρατικές» ενέργειες που προκαλούσαν εντύπωση στους Γερμανούς. Συνέχεια ανάγνωσης «Το ΕΛΑΝ Κορινθιακού»