Μακρόνησος

Ο Σάκης Μουμτζής για τη Μακρόνησο

«Για το τέλος άφησα τη Μακρόνησο. Από ποιους έχουμε μαρτυρίες τι έγινε εκεί; Από τους αριστερούς που έγραψαν τα απομνημονεύματά τους. Και ποιοι συγκεκριμένα; Αυτοί που δεν υπόγραψαν, το 2,5%. Το στρατόπεδο λειτουργούσε ως κέντρο εκπαιδεύσεως του ελληνικού στρατού. Στο διάστημα αυτό παρουσιάστηκαν 290.000 στρατιώτες από τους οποίους πήγαν στη Μακρόνησο 29.500, το 10%, από τους οποίους 400 δεν υπόγραψαν δήλωση». Συνέχεια ανάγνωσης «Ο Σάκης Μουμτζής για τη Μακρόνησο»

Advertisements
Μακρόνησος

Λεωνίδας Μεντάκης: αναμνήσεις από τη Μακρόνησο

«Τι ήταν η Μακρόνησος. Ενας τόπος μαρτυρίου και βασανισμών». Ο 90χρονος Λεωνίδας Μεντάκης από τον Κουρνά Αποκορώνου είναι ένας από τους επιζώντες του στρατοπέδου συγκέντρωσης της Μακρονήσου. Παρότι έχουν περάσει πολλά χρόνια από εκείνες τις θλιβερές μέρες του εμφυλίου, τα γεγονότα παραμένουν ζωντανά στη μνήμη του κ. Λεωνίδα.
Στην  κατοχή  εντάσσεται στην ΕΠΟΝ και στη συνέχεια στο ΕΑΜ – ΕΛΑΣ ως εφεδρικός, μετά τον πόλεμο καλείται η κλάση του να υπηρετήσει στον στρατό.
«Είπα να αρνηθώ γιατί δεν ήθελα να πολεμήσω τους αντάρτες. Για 3 μήνες κρυβόμουν στα βουνά μαζί με άλλους. Στη συνέχεια έβγαλε μία ανακοίνωση η κυβέρνηση για τους ανυπότακτους ότι, αν παρουσιαστούν, δεν θα υποστούν συνέπειες. Παρουσιάστηκα, λοιπόν, αρχικά στο Κέντρο Νεοσυλλέκτων στο Ηράκλειο και από εκεί με απέσπασαν στο Μεσολόγγι. Εκεί έμεινα περίπου 20 μέρες. Εκεί γινόταν η διαλογή για κάθε στρατιώτη για το ´τι καπνό φουμάρει;´. Ηρθαν τα χαρτιά μου από την Κοινότητα και έλεγαν για τα πολιτικά μου φρονήματα. Με κάλεσαν στο γραφείο, όπως τον καθένα. ´Θέλεις να πολεμήσεις τους συμμορίτες;´, με ρώτησαν, ´Οχι´, απάντησα. ´Γιατί;´, με ρώτησαν. ´Γιατί ο αδελφός μου είναι στην αντίθετη παράταξη, δεν θέλω να κάνω πόλεμο με τον αδελφό και τον συγγενή μου´. Δεν ήθελαν άλλη απάντηση, μου χίμηξαν οι ραβδούχοι που ήταν μέσα στο δωμάτιο και με κτυπούσαν μέχρι να μείνω λιπόθυμος. Την επομένη σε κακή κατάσταση από το ξύλο μας έβαλαν σε ένα φορτηγό και μας πήγαν στη Μακρόνησο». Συνέχεια ανάγνωσης «Λεωνίδας Μεντάκης: αναμνήσεις από τη Μακρόνησο»

Μακρόνησος

Πάσχος Μανδραβέλης: Μακρόνησος και Γράμμος 

farsakidis_ghostswebΗ ερώτηση που τέθηκε την περασμένη εβδομάδα από τούτη εδώ την εφημερίδα ήταν ανηλεής: «γιατί οι εκδηλώσεις που γίνονται κατ’ έτος στο Γράμμο αποτελούν «γιορτή μίσους», ενώ οι εκδηλώσεις που θα γίνουν στη Μακρόνησο αποτελούν «εκδήλωση μνήμης»; Και οι μεν και οι δε μας θυμίζουν την ίδια μελανή ιστορική περίοδο, μια περίοδο διχασμού του ελληνικού λαού που πρωταγωνιστούσαν οι κατά Νίκο Καζαντζάκη «αδελφοφάδες»» (Απογευματινή 26.8.2003).

Κάποιοι εξ ευωνύμων θίχτηκαν μόνο και μόνο γατί διατυπώθηκε το ερώτημα. Γενικώς κι αορίστως δήλωσαν ότι «άλλο το ένα κι άλλο το άλλο» και δεν θέλησαν καν να το σκεφτούνε. Κάποιοι άλλοι το συζήτησαν και το θέμα μπήκε σε ευρύτερες διαστάσεις. Έφτασε στον Εμφύλιο και στο πως χειριζόμαστε την ιστορική μνήμη σ’ αυτή τη χώρα.

Επί της ουσίας όμως και όχι επί των εκδηλώσεων, υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά μεταξύ Μακρονήσου και των υπόλοιπων εκφάνσεων του Εμφυλίου. Ο κολασμός στο ξερονήσι αυτό του Αιγαίου μπορεί να ήταν παράγωγο ενός πολέμου, υπήρξε όμως και μια αντιδημοκρατική εκτροπή του κράτους η οποία πρέπει ρητά να καταδικαστεί για να μην υπάρξουν άλλες στο μέλλον. Συνέχεια ανάγνωσης «Πάσχος Μανδραβέλης: Μακρόνησος και Γράμμος «

Μακρόνησος

O Γρηγόρης Μπιθικώτσης για τη Μακρόνησο

maxresdefault

(Συνέντευξη στον Θ. Λάλα. Απόσπασμα)

– Τον γνωρίσατε ποτέ τον Βαμβακάρη από κοντά;

«Πώς… αμέ. Οταν πήγαινα στα πάρτι, είχα λερωμένα τα χέρια μου από υδραυλικός. Τα ‘πλενα, τα ‘πλενα, πάλι μουντζουρωμένα ήτανε. Λέω: «Τι θα γίνει τώρα;». Εν πάση περιπτώσει, ήρθε η Κατοχή και μπήκα μέσα σ’ ένα μαγαζί μ’ ένα φίλο μου, το Μήτσο το Ρεπάνη, τον αδερφό του Αντώνη του τραγουδιστή – στον «Παβλιάβα» στο Περιστέρι. Εκείνος έπαιζε σαντούρι, εγώ έπαιζα μπουζούκι, ο Χρήστος κιθάρα κι έτσι κάναμε συγκρότημα.. Εκεί μέσα δούλεψα στην Κατοχή. Μετά ήρθε το ’45, το ’46, φύγαν οι Γερμανοί, το ’47 πήγα στη Μακρόνησο. «Τι δουλειά κάνεις; » μου ‘πε ένας αξιωματικός που ήταν εκεί για να μας βάζει στην ουρά. Λέω: «Είμαι μουσικός». Μου λέει: «Κάνε στην άκρη… τι παίζεις;». Εκείνος έπαιζε βιολί. Αν με ρωτήσεις, δε θυμάμαι τ’ όνομά του. Τον είχαμε βγάλει Βουνοτρυπίδη, επειδή είχε πει: «Θα τρυπήσουμε από ‘δώ το βουνό για να κάνουμε το θέατρο». «Ο Βουνοτρυπίδης» λέγαμε. (γέλια) Εψαξα εκεί, βρήκα ένα ακορντεόν, βρήκα ένα κιθαρίστα, τον Αβραμίδη το Γιώργο – του παπά γιος απ’ τη Θεσσαλονίκη -, ο Λημναίος ο Χρήστος κιθάρα, ένας ντράμερ… Ο ακορντεονίστας ήταν φερμένος από τη Μέση Ανατολή. Εκανα λοιπόν το συγκρότημα και παίζαμε στη Λέσχη Αξιωματικών, όπου είχε κι ένα χωνί απ’ έξω κι αφού παίζαμε τη νύχτα μέσα για τους αξιωματικούς – τον υποδιοικητή κι αυτά όλα – απ’ έξω ακούγανε και οι δέκα-δεκαπέντε χιλιάδες… ένα τάγμα. Εκεί γνώρισα και το Θεοδωράκη, από ‘κεί πέρασε όλη η Αθήνα, όλη η αφρόκρεμα του μυαλού». Συνέχεια ανάγνωσης «O Γρηγόρης Μπιθικώτσης για τη Μακρόνησο»

Μακρόνησος

Ένας «ανανήψας» Μακρονησιώτης δηλωσίας

scan10042Τάκης Καμπύλης

Μία -αμόρφωτη- το είπε έτσι: «Ηταν σαν να τους έδινες βόλια να σκοτώσουν τους δικούς σου». Μία -μορφωμένη- το είπε έτσι: «H υποταγή σου συμβόλιζε την υποταγή της ομάδας. Ηταν για μας θέμα αξιοπρέπειας, θέμα τιμής».

Και οι δύο εξήγησαν (στην έρευνα της ιστορικού Τασούλας Βερβενιώτη) το ίδιο πράγμα: Γιατί δεν υπέγραψαν δήλωση. Οι μαρτυρίες τους εκφράστηκαν, διατηρήθηκαν και προβλήθηκαν. Ηταν η επιβεβαίωση στο ηρωικό κομμάτι του ηττημένου, που ηθικά ένιωθε (ήταν) δικαιωμένος. Αυτό χώρεσε στην Ιστορία, είναι η Ιστορία. Είναι;

Το κομμάτι που δεν χώρεσε στην επίσημη Ιστορία είναι επίσης μεγάλο. Μεγαλύτερο από το ηρωικό. Και πιθανόν εξίσου ηρωικό: Οι «δηλωσίες».

Λες και δεν υπήρξαν, κι ας ήταν εκατοντάδες χιλιάδων και στις τρεις φάσεις της πολύ ιδιαίτερης ελληνικής Ιστορίας των Δηλώσεων. Του Μεταξά, του Εμφυλίου και μετά, και της 7χρονης χούντας. Συνέχεια ανάγνωσης «Ένας «ανανήψας» Μακρονησιώτης δηλωσίας»

Μακρόνησος

Γιάννης Καψής: Από την Μακρόνησον – δύο χιλιάδες άνδρες πήραν προχθές τα όπλα

27-5-thumb-large

Ένα άρθρο του Γιάννη Καψή, τ. υπουργού του ΠΑΣΟΚ, δημοσιευμένο στο «Εμπρός», 4.10.1949, υπό τον τίτλο «Από την Μακρόνησον – δύο χιλιάδες άνδρες πήραν προχθές τα όπλα»:

Οι ελληνικές νίκες στον Γράμμο, το Βίτσι και σε κάθε γωνιά της Ελληνικής γης υπεχρέωσαν ολόκληρον τον πολιτισμένον κόσμον να ομιλεί, για μια φορά ακόμη, με θαυμασμό για τις ελληνικές αρετές. Του θαυμασμού αυτού δικαιούται ολόκληρος ο ελληνικός λαός και κάθε τμήμα του εθνικού στρατού, από τις εμπροσθοφυλακές μέχρι του τελευταίου βοηθητικού οπλίτου.
Κανείς όμως ειλικρινής παρατηρητής δεν θα μπορούσε να μην αναφέρει και την Μακρόνησον ως έναν από τους συντελεστάς της νίκης.
Είναι πιθανόν η υλική συμβολή της να μην είναι μεγάλη, η ηθική όμως ενίσχυσίς της προς το μαχόμενον έθνος τεραστία. Ήρωας έχουν να επιδείξουν πολλά έθνη, δημιούργημα όμως σαν την Μακρόνησο κανένα. Γι’ αυτό δεν προξενεί έκπληξη ο θαυμασμός όλων των ξένων παρατηρητών οι οποίοι επεσκέφθησαν την νήσον.
Την παρελθούσα Κυριακήν άλλες δύο χιλιάδες Μακρονησιωτών έλαβαν τα όπλα, που τους έδωσεν αυτοπροσώπως ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου, για να πυκνώσουν τας τάξεις των μαχομένων συναδέλφων των.
Κάτω από έναν καταγάλανον ουρανόν, τα τμήματα της Μακρονήσου περίμεναν με ανυπομονησίαν τον αρχηγόν του ΓΕΣ που θα τους έδιδε το τιμημένο όπλο και θα τους έλεγε ότι είναι πλέον άξιοι να υπερασπίσουν την σημαία και την πατρίδα των. Συνέχεια ανάγνωσης «Γιάννης Καψής: Από την Μακρόνησον – δύο χιλιάδες άνδρες πήραν προχθές τα όπλα»

Μακρόνησος

Ένας ψυχίατρος μιλάει για τη Μακρόνησο

unnamedΈνας ψυχίατρος, ο Παναγιώτης Σακελλαρόπουλος, μιλάει για τη Μακρόνησο. Ποιες ήταν οι επιδιώξεις του Συστήματος και ποιες οι άμυνες των κρατουμένων; Ποιες είναι οι απώτερες επιδράσεις στον ψυχισμό των κρατουμένων;

Βασικός σκοπός του συστήματος ήταν η διάλυση της προσωπικότητας του θύματος και όχι η ανάνηψη, δηλαδή να κερδηθεί ιδεολογικά ο βασανιζόμενος. Μέσω της διάλυσης της προσωπικότητας του ατόμου και κατ’ επέκταση της ομάδας του, θα εξουδετερωνόταν η αντίσταση ενός μεγάλου μέρους του λαού. Δηλαδή, ο βασανισμός, η διαδικασία της δήθεν ανάνηψης με τις υπογραφές, την αποστολή επιστολών και τις άλλες αντίστοιχες επιβαλλόμενες εκδηλώσεις ήταν τα μέσα για να καμφθεί η αντίσταση.

Το αποδοτικότερο μέσο, κατά τη γνώμη μου, για τη συντριβή της αντίστασης του ατόμου και της ομάδας ήταν το ότι παλιοί σύντροφοι, φίλοι, συναγωνιστές, γίνονταν βασανιστές. Αυτό είχε μια φοβερή επίδραση πάνω στον άνθρωπο που ζούσε στη Μακρόνησο.

Πρόκειται για ένα τραγικό παράδειγμα ταύτισης με τον επιτιθέμενο, για να χρησιμοποιήσουμε ψυχολογικούς όρους. Δηλαδή, σε ένα ασυνείδητο επίπεδο, το θύμα ταυτίζεται πλήρως με τον επιτιθέμενο, εγκαταλείποντας τις αρχές που πίστευε προηγουμένως και ενστερνίζεται ιδέες και θέσεις κατά του εαυτού του, του προηγούμενου, δηλαδή, εαυτού του. Είναι διαφορετική η ψυχική διεργασία του ατόμου που ενδίδει για να επιζήσει. Αυτός επιλέγει να υποχωρήσει, σε συνειδητό επίπεδο, χωρίς να στραφεί εναντίον των συντρόφων του. Συνέχεια ανάγνωσης «Ένας ψυχίατρος μιλάει για τη Μακρόνησο»